Wypróbuj za darmoWypróbuj

Nobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmos – liczebniki z rzeczownikami: dwa kraje, pięć krajów

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o liczebnikach z rzeczownikami: kiedy po liczbie stoi mianownik, kiedy dopełniacz i jaki czasownik, na przykładzie Nobla z fizyki przyznanego jesienią 2026.

Gramatyka
Rzeczownik po 1, 2–4 i 5+ (jeden kraj, dwa kraje, pięć krajów), czasownik po 5+ (pracowało), wiek (82 lata, 85 lat), formy męskoosobowe (pięciu naukowców) i duże liczby (12 milionów koron).
Temat
Nobel z fizyki 2026 dla Francisa Halzena za detektor IceCube, który łapie w lodzie Antarktydy neutrina z kosmosu, i wywiad ze studentką po sezonie na stacji.
Zadania
Artykuł z zadaniem prawda/fałsz i quizem, wywiad radiowy, karta faktów i schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat o Noblu i koło z pytaniami o liczby.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Rozgrzewka: zimno, nauka i nagrody

    • ObrazekOdblokuj
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOtwórz pudełkoOdblokuj
    • Zapamiętaj nowe słowaSłownictwoWypróbuj
    • Dopasuj słowa do synonimów i definicjiPołącz w paryOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytanie: Nobel za cząstki-duchy

    • Przeczytaj artykuł ze świata naukiAutentyczny dokumentWypróbuj
    • Prawda czy fałsz?Prawda czy fałszOdblokuj
    • Wybierz poprawną odpowiedź do artykułuQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchanie: cztery miesiące na Antarktydzie

    • Posłuchaj rozmowy w radiuSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Wybierz poprawną odpowiedź do rozmowyQuizOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: dwa kraje, pięć krajów

    • Spójrz na kartę faktów: IceCube w liczbachAutentyczny dokumentOdblokuj
    • Przeanalizuj schemat: liczby i rzeczownikiSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę rzeczownikaWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij zdania: podaj wiek w poprawnej formieUzupełnij lukiWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę czasownikaWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij tabelę: jeden, dwa, pięćUzupełnij tabelęOdblokuj
    • Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj

  5. Rozdział 5Mówienie: liczby w rozmowie

    • Wybierz właściwe odpowiedzi: czat o NobluCzatWypróbuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: noblowski wieczór w akademikuWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij zdania: wpisz rzeczownik w poprawnej formieUzupełnij lukiOdblokuj
    • Ułóż słowa z literAnagramOdblokuj
    • Napisz krótki news o nagrodzie albo rekordziePisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj wiadomości radiowe o NobluMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Słownictwo naukowe po polsku

Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • lód
  • biegun południowy
  • detektor
  • czujnik
  • odkrycie
  • naukowiec
  • przenikać

Gramatyka: liczebniki główne z rzeczownikami i czasownikiem

Lekcja uczy liczebników głównych razem z rzeczownikiem i czasownikiem, bo w newsie liczby rzadko stoją same. Od liczby zależy przypadek rzeczownika i forma czasownika: dwa kraje były, ale pięć krajów było. Schemat zbiera reguły w dwóch tabelach, trzech listach, porównaniu i typowych błędach, a wskazówka na końcu wyjaśnia ile i ilu.

Jeden kraj, dwa kraje, pięć krajów

Liczba mówi, jaką formę ma rzeczownik i czasownik

Jeden, dwa, pięć: trzy formy rzeczownika

Po jeden stoi mianownik liczby pojedynczej, po 2–4 mianownik liczby mnogiej (dwa kraje), od 5 dopełniacz liczby mnogiej (pięć krajów). Decyduje koniec liczby, a nie jej wielkość: dwadzieścia dwa kraje, ale dwanaście krajów i dwadzieścia jeden osób.

Liczba decyduje o formie

liczbaforma rzeczownikaprzykładyczasownik
1mianownik l.poj. (kto? co?)jeden kraj, jedna nagroda, jedno odkryciejest, był, była, było
2, 3, 4 (też 22–24, 32–34…)mianownik l.mn. (kto? co?)dwa kraje, trzy nagrody, dwadzieścia dwie osobysą, były (l.mn.)
5–21 (też 25–31, 100, 450…)dopełniacz l.mn. (kogo? czego?)pięć krajów, czternaście krajów, pięćdziesiąt osiem instytucji, czterysta pięćdziesiąt osóbjest, było (jak „ono”)

Patrz na koniec liczby!

  • 22, 23, 24, 32, 33, 34… działają jak 2–4: dwadzieścia dwa kraje, trzydzieści cztery osoby
  • Ale 12, 13, 14 działają jak 5+: dwanaście krajów, czternaście krajów
  • 21, 31, 41… też jak 5+: dwadzieścia jeden osób, trzydzieści jeden lat
  • dwa kraje, dwa odkrycia, ale dwie nagrody, dwie osoby (rodzaj żeński)

Jaki czasownik po liczebniku?

Po 2–4 czasownik stoi w liczbie mnogiej: Dwie lekarki pracowały w nocy. Po 5 i więcej ma formę jak dla ono, czyli 3. osoby liczby pojedynczej rodzaju nijakiego: W zespole pracowało 450 osób, W pokoju jest pięć osób.

2–4 → liczba mnoga

  • W pokoju są trzy osoby.
  • Dwie lekarki pracowały w nocy.
  • Cztery czujniki nie działały.

5+ → jak „ono”: jest, było, pracowało

  • W pokoju jest pięć osób.
  • W zespole pracowało 450 osób.
  • W kolonii żyje pięć tysięcy pingwinów.

Rok, lata, lat

Wiek działa tak samo: rok po jedynce, lata po 2–4 i 22–24 (Halzen ma 82 lata), lat po 5–21 i 25–31 (Babcia ma 85 lat). Forma roków nie istnieje.

wiekformaprzykład
1rokStaś ma rok.
2–4, 22–24, 82–84…lataHalzen ma 82 lata. Mam 23 lata.
5–21, 25–31, 85…lat (nie: „roków”!)Mam 21 lat. Babcia ma 85 lat.

Mężczyźni: dwóch, trzech, pięciu

O mężczyznach mówimy dwóch, trzech, pięciu z dopełniaczem i czasownikiem jak dla ono: Przyszło pięciu naukowców. Rzadziej słychać dwaj naukowcy przyszli. Kobiety i mężczyzn razem liczy liczebnik zbiorowy: dwoje studentów. O mężczyzn pytamy ilu?, o inne rzeczowniki ile?

Mężczyźni: dwóch, trzech, pięciu…

  • Liczysz mężczyzn? Mów dwóch, trzech, czterech, pięciu, sześciu, dziesięciu, dwudziestu… + dopełniacz l.mn.
  • dwóch naukowców, trzech laureatów, pięciu studentów
  • Czasownik jak dla „ono”: Przyszło pięciu naukowców. Pracowało dwóch kucharzy.
  • Rzadziej: dwaj naukowcy, trzej laureaci + czasownik w l.mn. (przyszli).
  • Kobiety i mężczyźni razem to inna forma: dwoje studentów (student i studentka), pięcioro studentów.

Ile? Ilu?

Po ile rzeczownik ma formę dopełniacza: Ile osób? Ile krajów? Ile masz lat? O mężczyzn pytamy ilu: Ilu naukowców tam pracowało?

Tysiąc, milion, miliard

Duże liczby odmieniają się jak rzeczowniki (tysiąc – dwa tysiące – pięć tysięcy), a rzeczownik po nich stoi w dopełniaczu liczby mnogiej: 12 milionów koron, 1,2 miliona dolarów. W tekstach pojawiają się skróty mln i tys.

  • Zmieniają się jak rzeczowniki: tysiąc – dwa tysiące – pięć tysięcy, milion – dwa miliony – pięć milionów
  • Po nich zawsze dopełniacz l.mn.: tysiąc osób, dwa miliony dolarów, 12 milionów koron
  • Z przecinkiem: 1,2 miliona dolarów, 2,5 tysiąca osób
  • Skróty w tekstach: 12 mln koron, 5 tys. osób

Typowe błędy

Schemat poprawia 82 lat na 82 lata, były pięć osób na było pięć osób, dwanaście drużyny na dwanaście drużyn i przyszło pięć naukowców na przyszło pięciu naukowców.

  • Halzen ma 82 lat.

    Halzen ma 82 lata.

    Koniec liczby to 2, więc: lata.

  • W zespole były pięć osób.

    W zespole było pięć osób.

    Po 5+ czasownik jak dla „ono”: było, pracowało.

  • W konkursie było dwanaście drużyny.

    W konkursie było dwanaście drużyn.

    12, 13, 14 to nie 2–4! Po nich dopełniacz.

  • Przyszło pięć naukowców.

    Przyszło pięciu naukowców.

    Mężczyźni: dwóch, trzech, pięciu + dopełniacz.

Więcej lekcji z tej gramatyki: Liczebniki – lekcje i ćwiczenia

Liczebniki z rzeczownikami – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 3 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 2 autentyczne dokumenty
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 1 nagranie
  • 1 obrazek
  • 1 transkrypcja

Główne cele tej lekcji:

  • dobrać formę rzeczownika do liczby: jeden kraj, dwa kraje, czternaście krajów, dwadzieścia dwie osoby
  • użyć właściwego czasownika po liczebniku: Dwie lekarki pracowały w nocy, ale W zespole pracowało 450 osób
  • podać wiek bez błędu: Halzen ma 82 lata, Marta ma 21 lat, Staś ma rok
  • policzyć mężczyzn i duże kwoty: pięciu naukowców, dwóch kucharzy, 12 milionów koron szwedzkich
  • przekazać krótki news naukowy z liczbami: kto dostał nagrodę, ile ma lat, ile osób było w zespole i ile jest warta nagroda

To lekcja 4 kursu Polski B1 · Newsy, jesień 2026 i pierwsza w module Nauka i technologie. Działa bez wcześniejszych lekcji kursu, ale uczniowie powinni znać dopełniacz liczby mnogiej. Wiadomość o Noblu jest pełna liczb: wiek laureata, setki osób w zespole, kraje, instytucje i nagroda w milionach koron. Lekcja 5 zostaje przy technologii i ćwiczy zdania z który.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o naukę, zimno i nagrody, poznają dziesięć słów z definicjami, od laureata po przenikać, i dopasowują słowa do synonimów. Czytają artykuł o Noblu z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem słuchają wywiadu radiowego ze studentką, która liczyła pingwiny na Antarktydzie. Rozdział gramatyczny zaczyna się od karty faktów z liczbami, a po schemacie jest pięć ćwiczeń. Na koniec uczeń sam odpisuje Kubie na czacie, a z grupą kręci kołem z pytaniami o wiek, ceny i rekordy.

Wybór formy w opowieści o wieczorze w akademiku, luki z rzeczownikami i anagramy są w pracy domowej sprawdzane automatycznie. Krótki news o nagrodzie albo rekordzie i radiowe wiadomości o Noblu do nagrania ocenia nauczyciel.

Gramatyka:
liczebniki z rzeczownikami · wiek: lata / lat
Temat:
Nagroda Nobla · fizyka · Antarktyda

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od karty faktów: zakryj rzeczowniki i zostaw same liczby. Uczniowie czytają kartę na głos z własnymi formami, a potem porównują je ze schematem.
  • Ułóż na tablicy trzy kolumny: 1, 2–4, 5+. Podawaj liczby z artykułu (82, 450, 58, 14), a grupa przypisuje je do kolumn, zanim doda rzeczownik.
  • Pułapka 12–14: te liczby kończą się na 2–4, ale łączą się z dopełniaczem. Zapisz obok siebie dwadzieścia dwa kraje i dwanaście krajów i zapytaj, czym się różnią.
  • Policz grupę na zajęciach: ile osób, ile kobiet, ilu mężczyzn. Formy ilu, pięciu i dwóch łatwiej zapamiętać, gdy dotyczą ludzi w sali.
  • Przy kole wymagaj pełnych zdań z liczbą: nie samo dwadzieścia, tylko Dziś rano było dwadzieścia stopni. Przy błędzie odeślij do tabeli ze schematu.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B1 · Newsy, jesień 2026

Sześć lekcji dla grup na poziomie B1, tylko po polsku, o prawdziwych wiadomościach z jesieni 2026: od hat-tricka Lewandowskiego i Nobla z fizyki po nowego szefa Apple i fałszywe zdjęcia z AI. Każda lekcja jest osobną całością, więc pasuje np. między modułami głównego kursu. Po kursie uczniowie relacjonują wydarzenia, podają daty i liczby oraz przytaczają, co ktoś powiedział. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Sport, kosmos i gry

    hat-trick Lewandowskiego i wygrana Hurkacza, 237 dni w kosmosie, odliczanie do GTA VI; aspekt, czasowniki ruchu, daty

    1. Lekcja 1Polski tydzień sportowy: hat-trick Lewego i wygrana HurkaczaAspekt dokonany i niedokonany w czasie przeszłym
    2. Lekcja 2237 dni w kosmosie: astronauci wrócili na ZiemięCzasowniki ruchu z przedrostkami
    3. Lekcja 3Odliczanie do GTA VI: gra, na którą czeka cały światDaty, miesiące, lata i wyrażenia czasu

  2. Moduł 2 Nauka i technologie

    Nobel za detektor neutrin w lodzie Antarktydy, Apple po 50 latach, detektor zdjęć z AI; liczebniki, który, mowa zależna

    1. Lekcja 4 · tutaj jesteśNobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmosLiczebniki główne z rzeczownikami i czasownikiem
    2. Lekcja 5Nowy szef, nowy iPhone: Apple po 50 latachZdania przydawkowe z „który”
    3. Lekcja 6Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicyMowa zależna: że, czy, żeby

Pytania o tę lekcję

Jak łączyć liczebniki z rzeczownikami?
Forma rzeczownika zależy od końca liczby. Po jeden stoi mianownik liczby pojedynczej (jeden kraj), po 2, 3, 4 i liczbach kończących się na nie, jak 22 czy 34, mianownik liczby mnogiej (dwa kraje), a po 5–21, 25–31 i podobnych dopełniacz liczby mnogiej (pięć krajów). Wyjątkiem są 12, 13 i 14: dwanaście krajów. W lekcji Nobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmos większość przykładów pochodzi z wiadomości o Noblu i z wywiadu o Antarktydzie.
Czym są liczebniki główne, a czym porządkowe?
Główne mówią, ile czegoś jest, a porządkowe określają kolejność. Pięć krajów, czterysta pięćdziesiąt osób to liczebniki główne, a pierwszy laureat, w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku to porządkowe. Porządkowe odmieniają się jak przymiotniki, a główne mają własną odmianę i wpływają na formę rzeczownika. Ta lekcja ćwiczy przede wszystkim liczebniki główne.
Mówi się „pięć osób było” czy „pięć osób były”?
Poprawnie: było pięć osób, czasownik jak dla ono. Po pięciu i więcej czasownik stoi w 3. osobie liczby pojedynczej rodzaju nijakiego. Mówimy W zespole pracowało 450 osób, Przyszło pięć osób, W pokoju jest pięć osób. Po 2–4 czasownik stoi w liczbie mnogiej: Dwie lekarki pracowały, Cztery czujniki nie działały. Na edio.ai uczniowie ćwiczą to w osobnym wyborze formy czasownika, gdzie obok pracowało stoją pracowały i pracowali.
Mówi się „82 lata” czy „82 lat”?
Poprawnie: 82 lata, bo liczba kończy się na 2. Po 2–4, 22–24, 82–84 mówimy lata, a po 5–21, 25–31 czy 85 lat: Mam 21 lat, Babcia ma 85 lat. Jeden rok to po prostu rok: Staś ma rok. W lekcji Nobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmos uczniowie wpisują wiek w ośmiu zdaniach, od laureata po małego Stasia.
„Pięć naukowców” czy „pięciu naukowców”?
O mężczyznach mówimy pięciu naukowców. Gdy liczymy mężczyzn, liczebnik ma formę dwóch, trzech, pięciu, dziesięciu, a rzeczownik stoi w dopełniaczu: dwóch kucharzy, trzech laureatów. Czasownik ma wtedy formę jak dla ono: Przyszło pięciu naukowców. Grupę kobiet i mężczyzn liczymy liczebnikiem zbiorowym: pięcioro studentów. Pytamy też inaczej: Ilu naukowców tam pracowało?
Dwa czy dwie?
Dwie stoi przy rzeczownikach żeńskich, dwa przy męskich i nijakich. Mówimy dwie nagrody, dwie osoby, ale dwa kraje, dwa odkrycia. Dla mężczyzn są jeszcze formy dwóch i dwaj: dwóch naukowców, dwaj naukowcy. Ta sama zasada działa w liczbach kończących się na 2: dwadzieścia dwie osoby, dwadzieścia dwa krzesła.
Jak mówić po polsku o dużych liczbach: tysiąc, milion, miliard?
Tysiąc, milion i miliard odmieniają się jak rzeczowniki. Mówimy tysiąc, dwa tysiące, pięć tysięcy oraz milion, dwa miliony, pięć milionów. Rzeczownik po nich stoi w dopełniaczu liczby mnogiej: tysiąc osób, 12 milionów koron. Z ułamkiem mówimy 1,2 miliona dolarów. W artykułach często widać skróty mln i tys.
Jak mówić po polsku o nagrodach i odkryciach naukowych?
Przydają się laureat, odkrycie, naukowiec i zdobyć nagrodę. Laureat to osoba, która dostała ważną nagrodę, a odkrycie to coś, czego nikt wcześniej nie znał. W tekstach o fizyce pojawiają się też cząstka, detektor, czujnik i czasownik przenikać, czyli przechodzić przez coś. Słowa w tej lekcji mają proste definicje po polsku i wracają w anagramach.
Jak uczyć liczebników z rzeczownikami na poziomie B1?
Na tekstach, w których liczby niosą treść. Uczniowie B1 znają liczebniki, ale mylą formy rzeczownika i czasownika w dłuższym zdaniu. Dobrze działa news z wieloma liczbami: wiek, ludzie, kraje, pieniądze. Lekcja Nobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmos zaczyna rozdział gramatyczny od karty faktów, którą uczniowie najpierw czytają na głos, a dopiero potem analizują w schemacie.
Jak ćwiczyć liczebniki w mówieniu?
Pytaniami, na które nie da się odpowiedzieć bez liczby. Ile krajów już odwiedziłeś?, Ile stopni było dziś rano?, Ilu mężczyzn jest w twojej grupie? wymagają pełnej odpowiedzi z rzeczownikiem. W tej lekcji takie pytania są na kole, które uczniowie kręcą w parach albo z lektorem, a czat z Kubą ćwiczy wiek, kwoty i formę pracowało.
Czy są interaktywne ćwiczenia z liczebnikami i rzeczownikami?
Tak, takie zadania od razu pokazują złą końcówkę. Na tej stronie można wypróbować cztery części lekcji Nobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmos: artykuł ze świata nauki, rozmowę w radiu, luki z wiekiem (lata czy lat) oraz czat o Noblu. Wybór form rzeczownika i czasownika, tabela i praca domowa są w pełnej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej