Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicy: mowa zależna: że, czy, żeby i zmiana osoby

Q: Jak zamienić mowę niezależną na zależną?

Wybierz słowo łączące, zmień osobę, zostaw czas. Informacja dostaje że , pytanie tak/nie czy , pytanie z gdzie czy kto to samo słowo, a prośba żeby . Potem zmieniamy osobę i zaimki: „ Jestem w szoku ” → napisała, że jest w szoku . Czasu nie zmieniamy, a po żeby stawiamy formę przeszłą: poprosiła, żeby sprawdził .

Q: Czy w mowie zależnej zmienia się czas?

Nie, w polskim czas zostaje taki jak w oryginale. „ Mam czas ” to Bartek powiedział, że ma czas , a nie że miał czas . „ Sprawdzę to ” to powiedział, że to sprawdzi , z czasem przyszłym. Dla uczniów, którzy znają angielski, to częsty błąd, bo tam czas w mowie zależnej się cofa. Schemat lekcji Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicy ma osobną ramkę: czas się nie zmienia.

Q: Kiedy „że”, a kiedy „żeby”?

Że przekazuje informację, żeby prośbę albo polecenie. Mama napisała, że Zuzia sprawdziła zdjęcie mówi, co się stało. Mama napisała, żeby Zuzia sprawdziła zdjęcie mówi, czego mama chce. Po że czasownik ma zwykły czas, a po żeby formę przeszłą, nawet gdy chodzi o przyszłość. Na edio.ai tę różnicę ćwiczy osobny wybór słowa w ośmiu zdaniach o rodzinie Zuzi.

Q: „Zapytała, że to prawda” czy „zapytała, czy to prawda”?

Poprawnie: zapytała, czy to prawda . Pytanie, na które odpowiada się tak albo nie , powtarzamy z czy . Gdy pytanie ma już słowo pytające, czy znika: Ciocia zapytała, gdzie to jest , a nie czy gdzie to jest . Po zapytać nie stawiamy że .

Q: Jak przekazać czyjąś prośbę: żebym, żebyś, żeby?

Końcówka osoby stoi przy żeby , a czasownik ma formę przeszłą. Poprosił, żebym sprawdził (ja), żebyś sprawdziła (ty), żeby sprawdził (on), żebyśmy sprawdzili (my), żebyście sprawdziły (wy, same kobiety). Rodzaj czasownika zależy od osoby, która ma spełnić prośbę. W tej lekcji uczniowie wpisują wszystkie formy z usunąć do tabeli.

Q: Jak mówić po polsku o fałszywych zdjęciach w internecie?

Przydają się fałszywy , realistyczny , źródło i udostępnić . Zdjęcie można wgrać do detektora, a przed publikacją przyciąć . Znak wodny to podpis ukryty w pliku, często niewidoczny dla człowieka. Warto też pytać o źródło: Kto pierwszy wrzucił to zdjęcie? Słowa w tej lekcji mają proste definicje po polsku, bez tłumaczeń.

Q: Jaka gra pomaga ćwiczyć powtarzanie cudzych słów?

Głuchy telefon albo koło z gotowymi początkami zdań. W głuchym telefonie każda osoba przekazuje usłyszane zdanie dalej w mowie zależnej. Na kole z tej lekcji trzy pytania każą zacząć odpowiedź od Napisał, że… , Zapytał, czy… albo Poprosił, żebym… , a pozostałe dotyczą fałszywych zdjęć i bezpieczeństwa w sieci. Kołem kręci się w parach albo z lektorem.

Q: Jaką pracę domową zadać do że, czy i żeby?

Relację z prawdziwej rozmowy albo wiadomości. Uczeń przypomina sobie, co ktoś mu powiedział, o co zapytał i o co poprosił, i nagrywa to w mowie zależnej. W tej lekcji jest też post o tym, jak sprawdzić, czy zdjęcie pochodzi z AI, z co najmniej trzema takimi zdaniami. Oba zadania ocenia nauczyciel, a trzy krótsze ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o tym, jak w mowie zależnej przekazać czyjąś informację, pytanie i prośbę, na przykładzie podejrzanego zdjęcia z czatu rodzinnego i detektora AI z jesieni 2026.

Grammar: Że przy informacji, czy przy pytaniu tak/nie, gdzie, kto, kiedy przy innych pytaniach i żeby z formą przeszłą przy prośbie; czas bez zmian, osoba i zaimki zmienione.
Topic: 8 października 2026 Google udostępniło wszystkim detektor znaku wodnego SynthID. Na czacie rodzinnym Zuzi krąży zdjęcie rekina na zalanej ulicy, a Bartek sprawdza, skąd się wzięło.
Activities: Artykuł o detektorze z quizami, czat rodzinny i rozmowa Zuzi z Bartkiem do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z babcią i koło z pytaniami.

What's inside

Chapter 1Rozgrzewka: prawda czy fałsz w sieci?
- PictureUnlock
- Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock
- Zapamiętaj słowa: zdjęcia, pliki i AIVocabularyTry it
- Posortuj słowa: pliki, czynności i cechySort into columnsUnlock
Chapter 2Czytanie: detektor dla wszystkich
- Przeczytaj artykuł o detektorze SynthIDReal-life documentTry it
- Prawda czy fałsz? Sprawdź, co jest w artykuleTrue or falseUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co mówi artykuł?QuizUnlock
Chapter 3Słuchanie: rekin na czacie rodzinnym
- Przeczytaj czat rodzinny ZuziReal-life documentUnlock
- Posłuchaj rozmowy Zuzi i BartkaListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co powiedzieli Zuzia i Bartek?QuizUnlock
Chapter 4Gramatyka: mowa zależna
- Przeanalizuj schemat: mowa zależnaGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawne słowo w mowie zależnejChoose the optionUnlock
- Uzupełnij mowę zależną: zmień osobę, ale nie czasFill in the gapsUnlock
- Przeciągnij słowa w luki: jak powtórzyć słowa rodziny?Drag and dropTry it
- Uzupełnij tabelę: prośby z czasownikiem usunąćFill in the tableUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co ktoś powiedział naprawdę?QuizUnlock
Chapter 5Mówienie: wyjaśnij to babci
- Wybierz właściwe odpowiedzi: wyjaśnij babci detektorChatTry it
- Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
Chapter 6Praca domowa
- Uzupełnij koniec historii: co napisała rodzina?Fill in the gapsUnlock
- Znajdź pasujące pary: słowa i mowa zależnaMemory gameUnlock
- Ułóż słowa z literAnagramUnlock
- Napisz post: Jak sprawdzić, czy zdjęcie jest z AI?Writing, checked by the teacherUnlock
- Nagraj opowieść: co ktoś ci powiedział?Speaking, checked by the teacherUnlock

Internet i AI po polsku: słownictwo

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

udostępnić
przyciąć
fałszywy
realistyczny
źródło
dziennikarz
zalany

Grammar: mowa zależna: że, czy, żeby

Mowa zależna pozwala przekazać czyjeś słowa bez cudzysłowu: z „To prawda?” robi się Babcia zapytała, czy to prawda. Lekcja pokazuje cztery typy zdań: informację, pytanie tak/nie, pytanie z gdzie, kto czy kiedy oraz prośbę. Schemat zbiera je w dwóch tabelach, dwóch porównaniach i liście zmian osoby, a kończy typowymi błędami.

Mowa zależna: kto co powiedział?

Powtarzasz czyjeś słowa? Użyj: że, czy, gdzie / kto / kiedy… albo żeby.

Że, czy, gdzie albo żeby

Słowo na początku zależy od tego, co powtarzamy. Informację wprowadza że (Tata napisał, że to AI), pytanie tak/nie czy, pytanie z gdzie, kto albo kiedy to samo słowo, a prośbę żeby z formą przeszłą.

Co to jest?	Słowo	Przykład
informacja	że	„To AI.” → Tata napisał, że to AI.
pytanie tak / nie	czy	„To prawda?” → Babcia zapytała, czy to prawda.
pytanie z gdzie, kto, kiedy, dlaczego, ile…	to samo słowo, bez czy	„Gdzie to jest?” → Ciocia zapytała, gdzie to jest.
prośba, polecenie	żeby + forma przeszła	„Sprawdź to!” → Mama poprosiła Zuzię, żeby to sprawdziła.

Czas się nie zmienia

W polskiej mowie zależnej czas zostaje taki jak w oryginale: „Sprawdzę to jutro” zmienia się w Zuzia napisała, że sprawdzi to jutro. W czasie przeszłym stoi zwykle tylko czasownik, który wprowadza cudze słowa: powiedział, napisała, zapytał.

Ktoś mówi

„Narzędzie działa w Polsce.”
„Detektor nic nie znalazł.”
„Sprawdzę to jutro.”

Powtarzasz

Google podało, że narzędzie działa w Polsce.
Bartek powiedział, że detektor nic nie znalazł.
Zuzia napisała, że sprawdzi to jutro.

Zmień osobę i zaimki

Zmienia się za to osoba, bo mówi ktoś inny: „Jestem w szoku” daje Zuzia napisała, że jest w szoku, a „To moje zdjęcie” daje Wujek napisał, że to jego zdjęcie. Tak samo Możesz mi pomóc? zmienia się w czy może jej pomóc.

ja → on / ona: „Jestem w szoku.” → Zuzia napisała, że jest w szoku.
my → oni / one: „Mieszkamy tu od lat.” → Sąsiedzi powiedzieli, że mieszkają tu od lat.
ty → on / ona: „Możesz mi pomóc?” → Ciocia zapytała Zuzię, czy może jej pomóc.
ty → ja: „Możesz mi pomóc?” → Ciocia zapytała mnie, czy mogę jej pomóc.
wy → my: „Nie wierzcie w to!” → Tata powiedział, żebyśmy w to nie wierzyli.
mój → jego / jej: „To moje zdjęcie.” → Wujek napisał, że to jego zdjęcie.

Żeby + forma przeszła

Prośbę i polecenie powtarzamy z żeby i formą jak w czasie przeszłym. Końcówka osoby przechodzi na żeby: żebym sprawdził, żebyś sprawdziła, żebyśmy sprawdzili, a sam czasownik ma formę trzeciej osoby.

żeby + forma przeszła

Osoba	♂ / grupa z mężczyzną	♀ / grupa kobiet
ja	żebym sprawdził	żebym sprawdziła
ty	żebyś sprawdził	żebyś sprawdziła
on / ona	żeby sprawdził	żeby sprawdziła
my	żebyśmy sprawdzili	żebyśmy sprawdziły
wy	żebyście sprawdzili	żebyście sprawdziły
oni / one	żeby sprawdzili	żeby sprawdziły

Gdzie jest osoba?

Końcówka osoby (-m, -ś, -śmy, -ście) stoi przy żeby: żebym, żebyś, żebyśmy, żebyście. Czasownik ma taką formę jak „on / ona / oni” w czasie przeszłym: sprawdził, sprawdziła, sprawdzili.

Że czy żeby?

Bartek powiedział, że sprawdzi zdjęcie to informacja: zrobi to Bartek. Bartek powiedział, żebym sprawdził zdjęcie to prośba: zrobić to ma osoba, która opowiada. Tę samą parę pokazuje zdanie Mama napisała, że / żeby Zuzia sprawdziła zdjęcie.

że = informacja

Bartek powiedział, że sprawdzi zdjęcie. (On to zrobi.)
Mama napisała, że Zuzia sprawdziła zdjęcie. (To już się stało.)

żeby = prośba

Bartek powiedział, żebym sprawdził zdjęcie. (Ja mam to zrobić.)
Mama napisała, żeby Zuzia sprawdziła zdjęcie. (Zuzia ma to zrobić.)

Typowe błędy

Schemat poprawia cztery pomyłki: zapytała, że to prawda zamiast czy, żeby sprawdzi zamiast żeby sprawdziła, zmianę czasu (powiedział, że miał czas po słowach Mam czas) i zbędne czy przed gdzie.

Babcia zapytała, że to prawda.
Babcia zapytała, czy to prawda.
Pytanie tak / nie → czy.
Mama poprosiła Zuzię, żeby sprawdzi zdjęcie.
Mama poprosiła Zuzię, żeby sprawdziła zdjęcie.
Po żeby: forma przeszła.
„Mam czas.” → Bartek powiedział, że miał czas.
„Mam czas.” → Bartek powiedział, że ma czas.
Nie zmieniaj czasu: mam → ma.
Ciocia zapytała, czy gdzie to jest.
Ciocia zapytała, gdzie to jest.
Z gdzie, kto, kiedy: bez czy.

More lessons on this grammar: Mowa zależna lessons and exercises

Try the Mowa zależna exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

11 auto-checked exercises
4 games
2 teacher-checked tasks
2 real-life documents
1 grammar scheme
1 set of word cards
1 audio clip
1 picture
1 transcript

The main objectives of this lesson are to:

przekazać, co ktoś powiedział, bez zmiany czasu: Bartek powiedział, że detektor nic nie znalazł.
powtórzyć czyjeś pytanie: Babcia zapytała, czy to prawda., Ciocia zapytała, gdzie jest ta ulica.
przekazać prośbę z żeby: Mama poprosiła Zuzię, żeby sprawdziła zdjęcie., Tata powiedział, żebyśmy w to nie wierzyli.
zmienić osobę i zaimki w powtarzanym zdaniu: „To moje zdjęcie.” → Wujek napisał, że to jego zdjęcie.
wyjaśnić starszej osobie, co potrafi detektor, a czego nie: Brak znaku nie oznacza, że zdjęcie zrobił człowiek.

To lekcja 6 kursu Polski B1 · Newsy, jesień 2026, ostatnia w module Nauka i technologie i w całym kursie. Nie wymaga wcześniejszych lekcji, ale przydaje się pewny czas przeszły, bo po żeby stoi forma przeszła. Plotka na czacie rodzinnym to naturalne miejsce na mowę zależną: wszyscy powtarzają, kto co napisał, o co zapytał i o co poprosił. Po tej lekcji kurs się kończy.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o fałszywe wiadomości i AI, poznają dziesięć słów z definicjami, od znaku wodnego po zalany, i sortują słowa na pliki, czynności i cechy. Czytają artykuł o detektorze SynthID z zadaniem prawda/fałsz i quizem. W części ze słuchaniem najpierw czytają czat rodzinny o rekinie, a potem słuchają, jak Bartek sprawdza zdjęcie i tłumaczy, czego detektor nie potrafi. Po schemacie jest pięć ćwiczeń. Na koniec uczeń sam wyjaśnia babci detektor na czacie, a z grupą kręci kołem z pytaniami.

Koniec historii z lukami, dopasowanie cytatów do mowy zależnej i anagramy są w pracy domowej sprawdzane automatycznie. Post o tym, jak sprawdzić zdjęcie z AI, i opowieść o tym, co ktoś powiedział, do nagrania ocenia nauczyciel.

Grammar:: mowa zależna · że / czy / żeby
Topic:: sztuczna inteligencja · fałszywe zdjęcia · technologia

Teaching tips

Zacznij od czatu rodzinnego: poproś grupę, żeby powiedziała, kto co napisał. Zdania typu Babcia zapytała, czy… pojawią się, zanim uczniowie zobaczą schemat.
Pilnuj, żeby czas się nie zmieniał: osoby znające angielski często mówią powiedział, że miał czas, gdy ktoś powiedział Mam czas. Pokaż ten błąd ze schematu i poproś o trzy własne przykłady.
Zagrajcie w głuchy telefon: jedna osoba szepcze zdanie, następna przekazuje je dalej w mowie zależnej. Mieszaj informacje, pytania i prośby, żeby padły że, czy i żeby.
Przy kole korzystaj z gotowych początków: trzy pytania każą zacząć odpowiedź od Napisał, że…, Zapytał, czy… albo Poprosił, żebym… Poproś, by każda osoba powtórzyła prawdziwą wiadomość ze swojego telefonu.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1 · Newsy, jesień 2026

Sześć lekcji dla grup na poziomie B1, tylko po polsku, o prawdziwych wiadomościach z jesieni 2026: od hat-tricka Lewandowskiego i Nobla z fizyki po nowego szefa Apple i fałszywe zdjęcia z AI. Każda lekcja jest osobną całością, więc pasuje np. między modułami głównego kursu. Po kursie uczniowie relacjonują wydarzenia, podają daty i liczby oraz przytaczają, co ktoś powiedział. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

Unit 1 Sport, kosmos i gry
hat-trick Lewandowskiego i wygrana Hurkacza, 237 dni w kosmosie, odliczanie do GTA VI; aspekt, czasowniki ruchu, daty
Unit 2 Nauka i technologie
Nobel za detektor neutrin w lodzie Antarktydy, Apple po 50 latach, detektor zdjęć z AI; liczebniki, który, mowa zależna
1. Lesson 4Nobel za cząstki-duchy: lód, który łapie kosmosLiczebniki główne z rzeczownikami i czasownikiem
2. Lesson 5Nowy szef, nowy iPhone: Apple po 50 latachZdania przydawkowe z „który”
3. Lesson 6 · you're herePrawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicyMowa zależna: że, czy, żeby

Questions about this lesson

Co to jest mowa zależna?

To przekazanie czyichś słów własnymi słowami, bez cudzysłowu. Zamiast cytować „Sprawdzę to”, mówimy Bartek powiedział, że to sprawdzi. Zdanie zaczyna się od czasownika mówienia (powiedzieć, napisać, zapytać, poprosić), a po przecinku idzie że, czy, słowo pytające albo żeby. W lekcji Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicy uczniowie przekazują w ten sposób wiadomości z czatu rodzinnego.

Jak zamienić mowę niezależną na zależną?

Wybierz słowo łączące, zmień osobę, zostaw czas. Informacja dostaje że, pytanie tak/nie czy, pytanie z gdzie czy kto to samo słowo, a prośba żeby. Potem zmieniamy osobę i zaimki: „Jestem w szoku” → napisała, że jest w szoku. Czasu nie zmieniamy, a po żeby stawiamy formę przeszłą: poprosiła, żeby sprawdził.

Czy w mowie zależnej zmienia się czas?

Nie, w polskim czas zostaje taki jak w oryginale. „Mam czas” to Bartek powiedział, że ma czas, a nie że miał czas. „Sprawdzę to” to powiedział, że to sprawdzi, z czasem przyszłym. Dla uczniów, którzy znają angielski, to częsty błąd, bo tam czas w mowie zależnej się cofa. Schemat lekcji Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicy ma osobną ramkę: czas się nie zmienia.

Kiedy „że”, a kiedy „żeby”?

Że przekazuje informację, żeby prośbę albo polecenie. Mama napisała, że Zuzia sprawdziła zdjęcie mówi, co się stało. Mama napisała, żeby Zuzia sprawdziła zdjęcie mówi, czego mama chce. Po że czasownik ma zwykły czas, a po żeby formę przeszłą, nawet gdy chodzi o przyszłość. Na edio.ai tę różnicę ćwiczy osobny wybór słowa w ośmiu zdaniach o rodzinie Zuzi.

„Zapytała, że to prawda” czy „zapytała, czy to prawda”?

Poprawnie: zapytała, czy to prawda. Pytanie, na które odpowiada się tak albo nie, powtarzamy z czy. Gdy pytanie ma już słowo pytające, czy znika: Ciocia zapytała, gdzie to jest, a nie czy gdzie to jest. Po zapytać nie stawiamy że.

Jak przekazać czyjąś prośbę: żebym, żebyś, żeby?

Końcówka osoby stoi przy żeby, a czasownik ma formę przeszłą. Poprosił, żebym sprawdził (ja), żebyś sprawdziła (ty), żeby sprawdził (on), żebyśmy sprawdzili (my), żebyście sprawdziły (wy, same kobiety). Rodzaj czasownika zależy od osoby, która ma spełnić prośbę. W tej lekcji uczniowie wpisują wszystkie formy z usunąć do tabeli.

Jak mówić po polsku o fałszywych zdjęciach w internecie?

Przydają się fałszywy, realistyczny, źródło i udostępnić. Zdjęcie można wgrać do detektora, a przed publikacją przyciąć. Znak wodny to podpis ukryty w pliku, często niewidoczny dla człowieka. Warto też pytać o źródło: Kto pierwszy wrzucił to zdjęcie? Słowa w tej lekcji mają proste definicje po polsku, bez tłumaczeń.

Jak uczyć mowy zależnej na poziomie B1?

Na sytuacji, w której ludzie naprawdę powtarzają cudze słowa. Dobrze działa czat grupowy, plotka albo rozmowa telefoniczna, którą trzeba komuś zrelacjonować. Najpierw że i czy, potem pytania z gdzie i kto, na końcu żeby z formą przeszłą. Lekcja Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicy zaczyna od czatu rodzinnego, który uczniowie potem przekazują dalej.

Jaka gra pomaga ćwiczyć powtarzanie cudzych słów?

Głuchy telefon albo koło z gotowymi początkami zdań. W głuchym telefonie każda osoba przekazuje usłyszane zdanie dalej w mowie zależnej. Na kole z tej lekcji trzy pytania każą zacząć odpowiedź od Napisał, że…, Zapytał, czy… albo Poprosił, żebym…, a pozostałe dotyczą fałszywych zdjęć i bezpieczeństwa w sieci. Kołem kręci się w parach albo z lektorem.

Jaką pracę domową zadać do że, czy i żeby?

Relację z prawdziwej rozmowy albo wiadomości. Uczeń przypomina sobie, co ktoś mu powiedział, o co zapytał i o co poprosił, i nagrywa to w mowie zależnej. W tej lekcji jest też post o tym, jak sprawdzić, czy zdjęcie pochodzi z AI, z co najmniej trzema takimi zdaniami. Oba zadania ocenia nauczyciel, a trzy krótsze ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Czy są interaktywne ćwiczenia z mowy zależnej?

Tak, a najlepiej działają na cytatach z jednej historii. Na tej stronie można wypróbować cztery części lekcji Prawdziwe czy z AI? Rekin na zalanej ulicy: artykuł o detektorze SynthID, rozmowę Zuzi i Bartka do wysłuchania, przeciąganie słów w zdania z czatu rodzinnego oraz czat, w którym uczeń wyjaśnia babci detektor. Reszta ćwiczeń i praca domowa są w pełnej lekcji.

Unlock full lesson