Święta i tradycje: pytania i przekształcenia – z kim? komu? ilu? i zdania z podanym słowem
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o zaimkach pytających w pytaniach o podkreśloną część zdania i o przekształceniach z podanym słowem, przy polskich świętach i tradycjach.
- Gramatyka
- Słowo pytające w przypadku podkreślonej części (z rodziną → z kim?, babci → komu?), dokąd i gdzie, ile i ilu, dlaczego i po co oraz przekształcenia: jest → wypada, lubię → podoba mi się.
- Temat
- Polski kalendarz świąt: Arjun idzie na pierwszą Wigilię do rodziców kolegi, a obok są andrzejki, mikołajki, Wszystkich Świętych i Wielkanoc.
- Zadania
- Rozmowa o Wigilii i audycja o andrzejkach, zaproszenie ze szkoły i artykuł o świętach, schemat z sześcioma ćwiczeniami, czat z sąsiadką i pudełko ze zdjęciami.
Co jest w środku
Rozdział 1Rozgrzewka: od choinki do pisanki
Rozdział 2Słuchanie: pierwsza gwiazdka i wróżby z wosku
- Posłuchaj (dwa razy): Arjun pyta Ewę o WigilięSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: co Ewa mówi o Wigilii?QuizOdblokuj
- Prawda czy fałsz? Sprawdź, co mówią Ewa i ArjunPrawda czy fałszOdblokuj
- Posłuchaj (dwa razy) audycji: andrzejki i mikołajkiSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Uzupełnij notatki z audycji: wpisz słowa, które usłyszyszUzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 3Czytanie: zaproszenie i kalendarz świąt
- Przeczytaj zaproszenie ze szkoły językowejAutentyczny dokumentWypróbuj
- Prawda czy fałsz? Sprawdź zaproszeniePrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj artykuł o polskich świętachAutentyczny dokumentOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: co mówi artykuł?QuizOdblokuj
- Dopasuj święta do zwyczajówPołącz w paryOdblokuj
- Wybierz poprawne słowo: post Oleny o styczniowych świętachWybierz odpowiedźOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: z kim? komu? dokąd?
- Przeanalizuj schemat: pytania i przekształceniaSchemat gramatycznyWypróbuj
- Zaznacz poprawne pytanie o podkreśloną część zdaniaWybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij pytania o podkreśloną część zdaniaUzupełnij lukiOdblokuj
- Uzupełnij przekształcenia: użyj słowa z nawiasu, sens się nie zmieniaUzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij słowa pytające w luki: Arjun pyta o WigilięPrzeciągnij i upuśćWypróbuj
- Uzupełnij tabelę: kto? kogo? komu?Uzupełnij tabelęOdblokuj
- Wybierz poprawne pytanie do odpowiedziQuizOdblokuj
Rozdział 5Mówienie: życzenia pod drzwiami i cztery zdjęcia
Rozdział 6Pisanie i powtórka: praca domowa
- Uzupełnij pytania o podkreśloną część zdania: święta w rodzinie OlenyUzupełnij lukiOdblokuj
- Posortuj słowa: do którego święta pasują?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Napisz kartkę z życzeniami świątecznymi (ok. 50 słów)Pisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Napisz tekst na portal: najważniejsze święto w moim kraju (ok. 150 słów)Pisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Nagraj monolog: Najważniejsze święto w mojej rodzinieMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj
Polskie święta i tradycje: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- pasterka
- pisanka
- święconka
- znicz
- wróżba
- obchodzić
- wypadać
Gramatyka: pytania o podkreśloną część zdania i przekształcenia
Lekcja ćwiczy zadania 5 i 6 z części gramatycznej egzaminu. W pierwszym słowo pytające ma przypadek podkreślonej części, a przyimek przechodzi do pytania razem z nim. W drugim trzeba przekształcić zdanie podanym słowem tak, żeby sens się nie zmienił. Schemat zaczyna od pytań w przypadkach, a kończy tabelą przekształceń.
Pytania o podkreśloną część zdania i przekształcenia
Słowo pytające ma ten sam przypadek co podkreślona część, a przyimek idzie razem z nim: z rodziną → z kim?
Kto? kogo? komu? Pytania w przypadkach
Każdy przypadek ma pytanie o osobę i o rzecz: kto? co?, kogo? czego?, komu? czemu?, kogo? co?, (z) kim? (z) czym?, o kim? o czym?. Para Komu składasz życzenia? – Babci. pokazuje ten sam celownik w pytaniu i w odpowiedzi.
| Przypadek | Osoba | Rzecz | Przykład |
|---|---|---|---|
| mianownik | kto? | co? | Kto przyjdzie? – Babcia. Co leży pod choinką? – Prezenty. |
| dopełniacz | kogo? | czego? | Kogo nie ma? – Dziadka. Czego nie ma w potrawach wigilijnych? – Mięsa. |
| celownik | komu? | czemu? | Komu składasz życzenia? – Babci. |
| biernik | kogo? | co? | Kogo zapraszasz? – Kolegę. Co jemy w tłusty czwartek? – Pączki. |
| narzędnik | (z) kim? | (z) czym? | Z kim jesz kolację? – Z rodziną. Czym się dzielimy? – Opłatkiem. |
| miejscownik | o kim? | o czym? | O kim myślisz? – O mamie. O czym rozmawiacie? – O świętach. |
Przyimek idzie razem z pytaniem
Jeśli podkreślona część ma przyimek, pytanie zaczyna się od niego: u dziadków → U kogo?, na prezenty → Na co?, od 2025 roku → Od kiedy?. Bez przyimka pytanie jest błędne, jak w Kim dzielisz się opłatkiem?.
- z rodziną → Z kim Olena dzieli się opłatkiem?
- dla gościa → Dla kogo jest wolne nakrycie?
- na prezenty → Na co czekają dzieci?
- u dziadków → U kogo spędzasz Wigilię?
- do mamy → Do kogo dzwonisz?
- od 2025 roku → Od kiedy Wigilia jest dniem wolnym?
Gdzie, kiedy, ile, dlaczego
Druga tabela zbiera pytania o miejsce, czas, liczbę i przyczynę: gdzie / dokąd / skąd, od kiedy / jak długo, ile / ilu, dlaczego / po co. Jaki, który i czyj odmieniają się jak przymiotnik: czerwoną bombkę → jaką bombkę?.
Gdzie? Kiedy? Ile? Dlaczego?
| Pytanie | O co pytamy? | Przykład |
|---|---|---|
| gdzie? / dokąd? / skąd? | miejsce / kierunek / skąd ktoś jest | Gdzie są prezenty? – Pod choinką. Dokąd idziesz? – Na pasterkę. Skąd jesteś? – Z Indii. |
| kiedy? / o której (godzinie)? | dzień, pora / godzina | Kiedy jest Wigilia? – 24 grudnia. O której jest pasterka? – O północy. |
| od kiedy? / do kiedy? / jak długo? | początek / koniec / czas trwania | Od kiedy? – Od 2025 roku. Do kiedy? – Do 6 stycznia. Jak długo? – Trzy godziny. |
| jak często? | ile razy | Jak często jesz pączki? – Raz w roku. |
| ile? / ilu? | ile: rzeczy, kobiety, dzieci; ilu: mężczyźni i grupy mieszane | Ile potraw? Ile osób? Ile dzieci? Ilu gości? Ilu kolegów? |
| dlaczego? / po co? | przyczyna (bo…) / cel (żeby…) | Dlaczego jesteś mokry? – Bo jest śmigus-dyngus. Po co idziesz? – Żeby kupić znicze. |
| jaki? / który? / czyj? | cecha / wybór / właściciel | Jakie są pisanki? – Kolorowe. Czyj to prezent? – Maxa. |
| jak? / czym? | sposób, środek transportu | Jak (Czym) pojedziesz w góry? – Pociągiem. |
Szyk i odmiana słów pytających
Po słowie pytającym czasownik może stać przed podmiotem albo po nim – oba szyki są poprawne: Z kim idzie Olena na pasterkę? = Z kim Olena idzie na pasterkę? Jaki, który i czyj zgadzają się z rzeczownikiem jak przymiotnik: czerwoną bombkę → jaką bombkę?, prezent Maxa → czyj prezent?, kartka Maxa → czyja kartka?
Przekształcenia z podanym słowem
Tabela pokazuje dziesięć par: jest → wypada, musimy → trzeba, planuję → mam zamiar, ludzie zapalają → zapala się. Najtrudniejsza jest para lubię → podoba mi się, bo podmiotem staje się rzecz, a osoba przechodzi do celownika.
| Zdanie | Słowo | Przekształcenie |
|---|---|---|
| Wigilia jest 24 grudnia. | wypadać | Wigilia wypada 24 grudnia. |
| Spotkanie jest w czwartek. | odbywać się | Spotkanie odbywa się w czwartek. |
| Musimy kupić choinkę. | trzeba / należy | Trzeba (Należy) kupić choinkę. |
| Planuję pojechać do domu. | zamiar | Mam zamiar pojechać do domu. |
| Lubię pisanki. | podobać się | Pisanki podobają mi się. (ja → mi, pisanki = podmiot) |
| Zaczęliśmy kolację. | zacząć się / rozpocząć się | Kolacja zaczęła się (rozpoczęła się). |
| W sali nie wolno palić. | zabronione | Palenie w sali jest zabronione. |
| Ludzie zapalają znicze. | się | Zapala się znicze. |
| Babcia dostała kwiaty od wnuków. | dać | Wnuki dały babci kwiaty. |
| Składamy sobie życzenia. | życzyć | Życzymy sobie wszystkiego dobrego. |
Typowe błędy i wskazówka egzaminacyjna
Schemat poprawia Kogo składasz życzenia?, Kim dzielisz się opłatkiem?, Gdzie jedziesz na święta? i Ile gości przyszło?. Wskazówka przypomina, żeby nie powtarzać w pytaniu podkreślonych słów, a po przekształceniu sprawdzić, co jest podmiotem.
Typowe błędy
Kogo składasz życzenia?
Komu składasz życzenia?
składać życzenia komu? → celownik
Kim dzielisz się opłatkiem?
Z kim dzielisz się opłatkiem?
z rodziną → z kim? Przyimek zostaje w pytaniu.
Gdzie jedziesz na święta?
Dokąd jedziesz na święta?
Kierunek → dokąd. W mowie potocznej słychać „gdzie”, ale na egzaminie pisz „dokąd”.
Ile gości przyszło?
Ilu gości przyszło?
mężczyźni i grupy mieszane → ilu
Egzamin: zadania 5 i 6
W zadaniu 5 sprawdź, w jakim przypadku jest podkreślona część i czy ma przyimek. Słowo pytające ma ten sam przypadek i ten sam przyimek, a podkreślonych słów nie powtarzasz w pytaniu. W zadaniu 6 sens zdania się nie zmienia: użyj podanego słowa w poprawnej formie i sprawdź, co jest teraz podmiotem.
Więcej lekcji z tej gramatyki: Pytania i przeczenia – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia
Zaimki pytające – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 17 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 3 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 2 autentyczne dokumenty
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zadać pytanie o podkreśloną część zdania razem z przyimkiem: z rodziną → Z kim?, dla gościa → Dla kogo?, o świętach → O czym?
- wybrać między ile a ilu oraz między gdzie a dokąd: Ilu gości przyszło?, Dokąd idziecie o północy?
- przekształcić zdanie podanym słowem bez zmiany sensu: Wigilia jest 24 grudnia → Wigilia wypada 24 grudnia
- znaleźć w zaproszeniu i artykule daty, miejsca i zwyczaje potrzebne do odpowiedzi
- złożyć życzenia i na nie odpowiedzieć: Wesołych Świąt!, Dziękuję, nawzajem!
To lekcja 13 kursu Polski B1 · Egzamin certyfikatowy, ostatnia w module Wolny czas i świat wokół. Pytania o podkreśloną część powtarzają narzędnik, miejscownik, dopełniacz i celownik z lekcji 1–3 i 5 oraz trójkę dokąd, gdzie, skąd z lekcji 9, a ilu wraca do liczebników z lekcji 6. Święta są dobrym tematem, bo rozmowa o zwyczajach to ciąg pytań: z kim, komu, kiedy, dlaczego. Po tej lekcji kurs kończą dwa pełne egzaminy próbne, lekcje 14 i 15.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o święta, poznają dziesięć słów z obrazkami, od opłatka po wypadać, i dobierają słowa do zdjęć. Słuchają, jak Arjun pyta lektorkę Ewę o wigilijne zwyczaje, i audycji o andrzejkach i mikołajkach. Czytają zaproszenie na spotkanie wigilijne w szkole językowej i artykuł o polskich świętach, dopasowują święta do zwyczajów i uzupełniają post Oleny o styczniu. Po schemacie jest sześć ćwiczeń, a w mówieniu uczeń przyjmuje na czacie opłatek od sąsiadki i opisuje zdjęcia z pudełka.
W pracy domowej jest pięć zadań. Pytania o święta w rodzinie Oleny i sortowanie słów są sprawdzane automatycznie. Kartkę z życzeniami dla sąsiadki (ok. 50 słów), tekst na portal o najważniejszym święcie w kraju ucznia (ok. 150 słów) i nagrany monolog o święcie w rodzinie ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- pytania o podkreśloną część zdania · zaimki pytające · przekształcenia zdań
- Temat:
- święta · tradycje · Wigilia · dni wolne · życzenia · egzamin B1
Wskazówki dla nauczyciela
- Najpierw przypadek, potem pytanie: w zdaniu Arjun składa życzenia mamie Marka zaznacz kolorem mamie Marka i poproś o nazwę przypadku. Dopiero potem uczniowie układają pytanie, więc rzadziej piszą Kogo składasz życzenia?.
- Ćwicz od odpowiedzi do pytania w parach: jedna osoba czyta krótką odpowiedź (Z rodziną., Pięciu.), druga układa pasujące pytanie. Potem zamieniają się rolami, jak w ostatnim quizie z rozdziału gramatycznego.
- Przy przekształceniach szukaj podmiotu: w parze Olena lubi pisanki → Pisanki podobają się Olenie poproś o strzałkę od czasownika do podmiotu w obu zdaniach. Uczniowie widzą, dlaczego zmienia się końcówka czasownika.
- Wykorzystaj święta z krajów uczniów: każda osoba mówi jedno zdanie o swoim święcie, a grupa zadaje do niego trzy pytania z różnymi słowami pytającymi. To dobre przygotowanie do tekstu na portal z pracy domowej.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
31 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1 · Egzamin certyfikatowy
15 lekcji przygotowania do państwowego egzaminu certyfikatowego z polskiego na poziomie B1, tylko po polsku. We Wrocławiu lektorka Ewa uczy Olenę, Arjuna i Giorgiego, a uczniowie razem z nimi załatwiają sprawy z życia w Polsce: od mieszkania i lekarza po urząd, pracę i święta. Po kursie rozumieją komunikaty i ogłoszenia, piszą e-maile i listy, opisują zdjęcia i mówią monolog na podany temat. Na koniec rozwiązują dwa egzaminy próbne w formatach egzaminu, choć nie są to oficjalne arkusze. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a teksty i nagrania ocenia lektor.Zobacz kurs
Moduł 1 Ja, dom i zakupy
przedstawianie się, szukanie mieszkania, reklamacje i gotowanie; narzędnik, miejscownik, dopełniacz i tryb rozkazujący
Lekcja 1Przedstaw się! Narzędnik na startNarzędnik: kim? czym? z kim? z czym?
Lekcja 2Szukam mieszkania: miejscownik w ogłoszeniachMiejscownik: gdzie? o kim? o czym?
Lekcja 3Zakupy i reklamacje: dopełniacz w akcjiDopełniacz: kogo? czego?
Lekcja 4Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchniTryb rozkazujący: ty, my, wy i forma grzecznościowa
Moduł 2 Zdrowie, urząd, praca i nauka
u lekarza, w urzędzie, rozmowa o pracę i kursy dla dorosłych; celownik, liczebniki, czas przeszły i przyszły z aspektem
Lekcja 5U lekarza: celownik i zaimkiCelownik: komu? czemu?
Lekcja 6W urzędzie: daty, godziny i liczebnikiLiczebniki: daty, godziny i liczebnik z rzeczownikiem
Lekcja 7Praca marzeń: czas przeszły i aspektCzas przeszły i aspekt: robiłem czy zrobiłem?
Lekcja 8Uczę się całe życie: czas przyszłyCzas przyszły złożony i prosty
Moduł 3 Wolny czas i świat wokół
podróże, kino i koncerty, miasto czy wieś, bezpieczeństwo w sieci, święta; przyimki, stopniowanie, gdyby, spójniki, pytania i przekształcenia
Lekcja 9Podróże po Polsce: dokąd, gdzie, skąd?Przyimki miejsca i kierunku: dokąd, gdzie, skąd
Lekcja 10Kino, koncert, książka: stopniowanieStopniowanie przymiotników i przysłówków
Lekcja 11Miasto czy wieś? Tryb przypuszczającyTryb przypuszczający i zdania z gdyby
Lekcja 12Życie w sieci: spójniki i zdania złożoneSpójniki i zdania złożone
Lekcja 13 · tutaj jesteśŚwięta i tradycje: pytania i przekształceniaPytania o podkreśloną część zdania i przekształcenia
Moduł 4 Egzaminy próbne
dwa pełne egzaminy w kolejności prawdziwego: słuchanie, czytanie, gramatyka, pisanie i mówienie

