Praca marzeń: czas przeszły i aspekt – czas przeszły i aspekt: szukał czy znalazł?

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o czasie przeszłym i wyborze aspektu, przy szukaniu pracy: ogłoszenia, CV, rozmowa kwalifikacyjna i list motywacyjny jak na egzaminie.

Gramatyka: Końcówki -łem / -łam, -liśmy / -łyśmy, -li / -ły, formy mógł, szedł, wziął, zaczął, znaleźli, pary aspektowe (szukać → znaleźć) i słowa-sygnały: przez trzy lata, codziennie, w końcu, nagle.
Temat: Giorgi idzie na rozmowę kwalifikacyjną, doradca zawodowy w radiu mówi o błędach w CV, a Valentina z Kolumbii odpowiada na ogłoszenie hotelu.
Zadania: Rozmowa o pracę i wywiad radiowy, ogłoszenie, CV, oferty do dopasowania i tekst z lukami, schemat z pięcioma zadaniami, czat i zdjęcia do opisania.

Co jest w środku

Rozdział 1Rozgrzewka: moja droga zawodowa
- ObrazekOdblokuj
- Zakręć kołem i opowiedz o pracyZakręć kołemOdblokuj
- Zapamiętaj słowa: praca i rekrutacjaSłownictwoWypróbuj
- Wybierz słowo do zdjęcia: rzeczy w pracyWybierz według obrazkaOdblokuj
Rozdział 2Słuchanie: rozmowa o pracę i radio
- Posłuchaj (dwa razy): Giorgi na rozmowie kwalifikacyjnejSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: rozmowa GiorgiegoQuizOdblokuj
- Prawda czy fałsz? Rozmowa GiorgiegoPrawda czy fałszOdblokuj
- Posłuchaj (dwa razy) wywiadu w radiu: błędy w CV i na rozmowieSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Uzupełnij notatki z wywiadu w radiuUzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 3Czytanie: ogłoszenia, CV i nowy start
- Przeczytaj ogłoszenie o pracęAutentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj CV kandydatkiAutentyczny dokumentOdblokuj
- Prawda czy fałsz? Przeczytaj ogłoszenie i CVPrawda czy fałszOdblokuj
- Dopasuj ogłoszenia do osóbPołącz w paryOdblokuj
- Przeciągnij brakujące fragmenty do tekstu: od kasy do biuraPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: szukał czy znalazł?
- Przeanalizuj schemat: czas przeszły i aspektSchemat gramatycznyWypróbuj
- Zaznacz poprawną formę: niedokonany czy dokonany?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wpisz czasownik w czasie przeszłymUzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij czasowniki: jak Ania znalazła pracę?Przeciągnij i upuśćWypróbuj
- Uzupełnij tabelę: czasownik zacząć w czasie przeszłymUzupełnij tabelęOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: co znaczy to zdanie?QuizOdblokuj
Rozdział 5Mówienie: dzwonię w sprawie pracy
- Wybierz właściwe odpowiedzi: telefon w sprawie pracyCzatWypróbuj
- Otwórz pudełko i opisz zdjęcieOtwórz pudełkoOdblokuj
Rozdział 6Pisanie i powtórka: list motywacyjny
- Napisz krótką wiadomość do rekruterkiPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Napisz list motywacyjnyPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Nagraj monolog: Moja pierwsza pracaMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wybierz aspekt i wpisz formęUzupełnij lukiOdblokuj
- Ułóż słowa z liter: pracaAnagramOdblokuj

Praca i rekrutacja po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

doświadczenie
wynagrodzenie
rozmowa kwalifikacyjna
list motywacyjny
okres próbny
awans
zatrudnić

Gramatyka: czas przeszły i aspekt: robiłem czy zrobiłem?

Przy szukaniu pracy cały czas mówimy o przeszłości: gdzie pracowaliśmy, czego się nauczyliśmy, co udało się zrobić. Czas przeszły wymaga tu dwóch decyzji: końcówki zgodnej z osobą i rodzajem oraz aspektu. Niedokonany opisuje proces, czas trwania i powtarzanie, dokonany wynik albo jedno zakończone zdarzenie.

Czas przeszły i aspekt: robiłem czy zrobiłem?

Końcówki, formy nieregularne i wybór: niedokonany (proces) czy dokonany (wynik)?

Końcówki: -łem, -łam, -liśmy, -ły

Do tematu czasownika dodajemy -łem albo -łam, -łeś albo -łaś, -ł, -ła, -ło. W liczbie mnogiej -liśmy, -liście, -li mówią o mężczyznach i grupach z mężczyzną, a -łyśmy, -łyście, -ły o pozostałych.

Osoba	♂ / grupa z mężczyzną	♀ / grupa kobiet
ja	pracowałem	pracowałam
ty	pracowałeś	pracowałaś
on / ona	pracował	pracowała
ono (np. dziecko)	pracowało	–
my	pracowaliśmy	pracowałyśmy
wy	pracowaliście	pracowałyście
oni / one	pracowali	pracowały

Mógł, szedł, wziął, zaczęła

Kilka czasowników trzeba zapamiętać: mógł, ale mogłem; szedłem, ale szłam; wziąłem, ale wzięłam; zacząłem, ale zaczęłam. W liczbie mnogiej męskoosobowej zmienia się samogłoska: mieli, musieli, jedli, znaleźli.

Bezokolicznik	ja ♂ / ja ♀	on / ona	oni / one
być	byłem / byłam	był / była	byli / były
mieć	miałem / miałam	miał / miała	mieli / miały
musieć	musiałem / musiałam	musiał / musiała	musieli / musiały
móc	mogłem / mogłam	mógł / mogła	mogli / mogły
jeść	jadłem / jadłam	jadł / jadła	jedli / jadły
iść	szedłem / szłam	szedł / szła	szli / szły
wziąć	wziąłem / wzięłam	wziął / wzięła	wzięli / wzięły
zacząć	zacząłem / zaczęłam	zaczął / zaczęła	zaczęli / zaczęły
znaleźć	znalazłem / znalazłam	znalazł / znalazła	znaleźli / znalazły

Proces czy wynik?

Niedokonany pokazuje proces, czas trwania, powtarzanie i tło: Szukał pracy przez dwa miesiące, Pisałam CV, kiedy zadzwonił telefon. Dokonany pokazuje wynik: W końcu znalazł pracę. Oś czasu i lista par, od pisać → napisać po szukać → znaleźć, porządkują tę różnicę.

Niedokonany czy dokonany?

Niedokonany: proces, czas trwania, powtarzanie, tło

Pracowałem tam pięć lat.
Codziennie odpowiadałam na maile.
Szukał pracy przez dwa miesiące.
Pisałam CV, kiedy zadzwonił telefon.

Dokonany: wynik, jedno zakończone zdarzenie

Skończyłem studia w 2015 roku.
Wczoraj wysłałam CV.
W końcu znalazł pracę.
W maju dostała awans.

Proces, powtarzanie i wynik

szukał pracy (proces)
codziennie wysyłał CV
w końcu znalazł pracę (wynik)

Pary: niedokonany → dokonany

pisać → napisać
wysyłać → wysłać
szukać → znaleźć
kończyć → skończyć
zaczynać → zacząć
dostawać → dostać
robić → zrobić
uczyć się → nauczyć się
przygotowywać → przygotować
podpisywać → podpisać

Słowa-sygnały: przez, codziennie, w końcu

Przez z określeniem czasu, codziennie, często, zawsze i długo prowadzą zwykle do niedokonanego. W końcu, wreszcie, nagle i już z wynikiem prowadzą do dokonanego: Już wysłałam CV.

Zwykle niedokonany	Zwykle dokonany
przez + czas: przez trzy lata, przez cały wieczór	w końcu, wreszcie
codziennie, często, zawsze, zwykle	nagle
długo	już + wynik: Już wysłałam CV.

Błędy i zadanie z aspektem na egzaminie

Lista błędów to przez dwa miesiące znalazł, kierowcy pracowały, mogł i zaczęłem. Wskazówka do części „Poprawność gramatyczna” radzi najpierw znaleźć słowo-sygnał, a potem sprawdzić, kto wykonuje czynność: -ł, -ła, -li czy -ły.

Typowe błędy

Przez dwa miesiące znalazł pracę.
Przez dwa miesiące szukał pracy.
przez + czas → niedokonany
Kierowcy pracowały w nocy.
Kierowcy pracowali w nocy.
Mężczyźni albo grupa z mężczyzną → -li.
Giorgi mogł zacząć od stycznia.
Giorgi mógł zacząć od stycznia.
on: mógł (ó), ale: mogłem, mogła.
W końcu zaczęłem nową pracę.
W końcu zacząłem nową pracę.
ą tylko w formach ♂ liczby pojedynczej: zacząłem, zacząłeś, zaczął; ale: zaczęłam, zaczęli.

Na egzaminie

W części „Poprawność gramatyczna” jest zadanie o aspekcie. Najpierw znajdź w zdaniu słowo-sygnał (przez trzy lata, codziennie, w końcu, nagle). Potem sprawdź, kto to robi: on, ona, oni czy one (-ł, -ła, -li, -ły).

Więcej lekcji z tej gramatyki: Czas przeszły – lekcje i ćwiczenia · Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia

Czas przeszły i aspekt – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Co jest w lekcji

14 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
3 gry
3 zadania sprawdzane przez nauczyciela
2 autentyczne dokumenty
1 schemat gramatyczny
1 zestaw fiszek
2 nagrania
1 obrazek
2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

opowiedzieć o swojej drodze zawodowej: Najpierw pracowałem w magazynie., Przez trzy lata pracowałam na recepcji.
wybrać aspekt: proces albo powtarzanie (szukała pracy przez dwa miesiące) czy wynik (w końcu znalazła pracę)
użyć form nieregularnych: mógł, szedłem, wzięła, zacząłem i zaczęłam, znaleźli
odróżnić -li od -ły: Kierowcy pracowali w nocy., Pielęgniarki zaczęły dyżur.
zadzwonić w sprawie ogłoszenia i napisać list motywacyjny: Dzwonię w sprawie ogłoszenia o pracę na recepcji.

To lekcja 7 kursu Polski B1 · Egzamin certyfikatowy w module Zdrowie, urząd, praca i nauka. Po celowniku z lekcji 5 i liczebnikach z lekcji 6 kurs wraca do czasownika: czasu przeszłego z aspektem. Rozmowa o pracę i CV to naturalne miejsce na oba aspekty, bo kandydat opowiada, co robił latami i co udało mu się osiągnąć. Lekcja ćwiczy też wywiad radiowy i list motywacyjny. Lekcja 8 patrzy w przyszłość: kursy dla dorosłych i czas przyszły.

Na rozgrzewkę grupa kręci kołem z pytaniami o pracę, poznaje dziesięć słów, od pracodawcy po zatrudnić, i nazywa rzeczy z różnych zawodów na zdjęciach. W słuchaniu Giorgi odpowiada na pytania rekruterki, a doradca zawodowy w radiu opowiada o błędach kandydatów. Czytanie to ogłoszenie hotelu, CV Valentiny, sześć ofert do dopasowania i historia Natalii z brakującymi fragmentami. Po schemacie jest pięć zadań, a w mówieniu uczeń dzwoni na czacie w sprawie pracy i opisuje zdjęcia z pudełka.

W pracy domowej zdania z wyborem aspektu i anagramy są sprawdzane automatycznie. Nauczyciel ocenia krótką odpowiedź na zaproszenie na rozmowę (ok. 50 słów), list motywacyjny do wybranego ogłoszenia (ok. 150 słów) i nagrany monolog „Moja pierwsza praca”.

Gramatyka:: czas przeszły · aspekt czasownika
Temat:: praca · CV · rozmowa kwalifikacyjna · egzamin B1

Wskazówki dla nauczyciela

Zacznij od osi czasu na tablicy: narysuj odcinek szukał pracy i punkt znalazł pracę. Potem każda osoba umieszcza na takiej osi jedno zdanie o własnej pracy.
Formy niedokonane i dokonane zbieraj w dwie kolumny przy czytaniu historii Natalii: pracowała i podpisała, uczyła się i zdała. Uczniowie widzą, że jeden tekst potrzebuje obu aspektów.
Końcówki -li i -ły sprawdź na grupie: zapytaj, co wczoraj robili panowie, a co panie, i poproś o odpowiedź w liczbie mnogiej. Mieszane pary od razu pokazują regułę.
Przed czatem przeczytajcie CV Valentiny: uczeń gra ją w rozmowie telefonicznej, więc warto znać jej drogę zawodową i daty.
List motywacyjny zaplanujcie razem: wypiszcie, co w liście stoi w niedokonanym (codziennie obsługiwałam gości), a co w dokonanym (skończyłem kurs). Taki plan ułatwia pisanie w domu.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

29 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B1 · Egzamin certyfikatowy

15 lekcji przygotowania do państwowego egzaminu certyfikatowego z polskiego na poziomie B1, tylko po polsku. We Wrocławiu lektorka Ewa uczy Olenę, Arjuna i Giorgiego, a uczniowie razem z nimi załatwiają sprawy z życia w Polsce: od mieszkania i lekarza po urząd, pracę i święta. Po kursie rozumieją komunikaty i ogłoszenia, piszą e-maile i listy, opisują zdjęcia i mówią monolog na podany temat. Na koniec rozwiązują dwa egzaminy próbne w formatach egzaminu, choć nie są to oficjalne arkusze. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a teksty i nagrania ocenia lektor.Zobacz kurs

Moduł 1 Ja, dom i zakupy
przedstawianie się, szukanie mieszkania, reklamacje i gotowanie; narzędnik, miejscownik, dopełniacz i tryb rozkazujący
Moduł 2 Zdrowie, urząd, praca i nauka
u lekarza, w urzędzie, rozmowa o pracę i kursy dla dorosłych; celownik, liczebniki, czas przeszły i przyszły z aspektem
1. Lekcja 5U lekarza: celownik i zaimkiCelownik: komu? czemu?
2. Lekcja 6W urzędzie: daty, godziny i liczebnikiLiczebniki: daty, godziny i liczebnik z rzeczownikiem
3. Lekcja 7 · tutaj jesteśPraca marzeń: czas przeszły i aspektCzas przeszły i aspekt: robiłem czy zrobiłem?
4. Lekcja 8Uczę się całe życie: czas przyszłyCzas przyszły złożony i prosty
Moduł 3 Wolny czas i świat wokół
podróże, kino i koncerty, miasto czy wieś, bezpieczeństwo w sieci, święta; przyimki, stopniowanie, gdyby, spójniki, pytania i przekształcenia
Moduł 4 Egzaminy próbne
dwa pełne egzaminy w kolejności prawdziwego: słuchanie, czytanie, gramatyka, pisanie i mówienie
1. Lekcja 14Egzamin próbny B1 — zestaw 1Gramatyka B1 w ośmiu zadaniach egzaminu
2. Lekcja 15Egzamin próbny B1 — zestaw 2Powtórka gramatyki B1 w zadaniach egzaminu

Pytania o tę lekcję

Jak tworzy się czas przeszły?

Do tematu czasownika dodajemy -ł- i końcówkę osoby. Pracować daje pracowałem, pracowałam, pracował, pracowała, pracowaliśmy, pracowały. Forma zależy od rodzaju: mężczyzna mówi byłem, kobieta byłam. Kilka czasowników ma formy nieregularne, na przykład mógł, szedł, wziął, zaczął. W lekcji Praca marzeń: czas przeszły i aspekt te formy zbierają dwie tabele.

Czym różni się aspekt dokonany od niedokonanego w czasie przeszłym?

Niedokonany opisuje proces, dokonany jego wynik. Szukał pracy przez dwa miesiące mówi, jak długo trwało szukanie, ale nie mówi, czy się udało. W końcu znalazł pracę mówi o wyniku. Niedokonany służy też do powtarzania (codziennie odpowiadała na maile) i tła (pisałam CV, kiedy zadzwonił telefon).

„Pracowali” czy „pracowały”?

-li mówi o mężczyznach i grupach z choćby jednym mężczyzną. Kierowcy pracowali w nocy, Ania i Paweł znaleźli pracę. Końcówka -ły dotyczy kobiet, dzieci, zwierząt i rzeczy: Pielęgniarki zaczęły dyżur, Marta i Ola podpisały umowę. Tak samo działają pary -liśmy / -łyśmy i -liście / -łyście.

„Przez dwa miesiące znalazł pracę” – dlaczego to błąd?

Bo przez z określeniem czasu wymaga zwykle niedokonanego. Poprawnie: Przez dwa miesiące szukał pracy. Gdy chodzi o wynik, używamy dokonanego z innym określeniem: Po dwóch miesiącach znalazł pracę albo W końcu znalazł pracę. Podobnie codziennie, często i długo prowadzą zwykle do niedokonanego.

„Mógł” czy „mogł”, „zacząłem” czy „zaczęłem”?

Poprawnie mógł i zacząłem. W mógł jest ó, ale w pozostałych formach o: mogłem, mogła, mogli. W zacząć i wziąć ą zostaje tylko w formach męskich liczby pojedynczej (zacząłem, wziął), a pozostałe mają ę: zaczęłam, wzięli.

Jak opowiedzieć o doświadczeniu zawodowym po polsku?

Po kolei: miejsce pracy, czas i najważniejsze obowiązki. Przez trzy lata pracowałam na recepcji w hotelu. Meldowałam gości i odpowiadałam na maile. Na koniec warto dodać jeden sukces w aspekcie dokonanym: W zeszłym roku zrobiłam kurs obsługi programu do rezerwacji. W lekcji Praca marzeń: czas przeszły i aspekt tak zbudowane jest CV Valentiny.

Jak napisać list motywacyjny po polsku?

Zacznij od stanowiska, potem doświadczenie, a na końcu termin rozpoczęcia. List otwiera Szanowni Państwo, a zamyka Z wyrazami szacunku. W opisie doświadczenia niedokonany pokazuje codzienne obowiązki (obsługiwałam gości), a dokonany osiągnięcia (zdobyłam certyfikat). List to jedna z form, które mogą pojawić się jako dłuższy tekst w części „Wypowiedź pisemna”.

Jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej po polsku?

Przygotuj dwa, trzy przykłady z poprzedniej pracy w czasie przeszłym. Pytania w rodzaju Gdzie pan pracował?, Co pani tam robiła? czy Dlaczego odszedł pan z tej pracy? warto przećwiczyć na głos. Przydaje się też zdanie Mogę zacząć od pierwszego stycznia. W tej lekcji uczniowie słuchają rozmowy Giorgiego z rekruterką, a potem sami dzwonią w sprawie ogłoszenia.

Jak uczyć aspektu w czasie przeszłym na poziomie B1?

Na jednej historii, w której są i proces, i wynik. Opowieść o szukaniu pracy sprawdza się świetnie: najpierw szukała, wysyłała CV, uczyła się, a potem znalazła, dostała, podpisała. Oś czasu z odcinkiem i punktem pomaga uczniom zobaczyć różnicę, zanim poznają słowa-sygnały.

Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego?

Tak, i najlepiej, gdy obok formy trzeba wybrać aspekt. Na tej stronie bez konta działają cztery części lekcji Praca marzeń: czas przeszły i aspekt: rozmowa kwalifikacyjna Giorgiego, ogłoszenie o pracę w hotelu, historia Ani z czasownikami do przeciągnięcia i czat, w którym uczeń dzwoni w sprawie pracy.

Jak ćwiczyć czas przeszły z jednym uczniem online?

Przez rozmowę o drodze zawodowej ucznia. Lektor pyta o pierwszą pracę, obowiązki i sukcesy, a uczeń odpowiada pełnymi zdaniami, pilnując aspektu. Dobrze działa też próbna rozmowa kwalifikacyjna, w której lektor gra rekrutera. Na edio.ai koło z pytaniami i pudełko ze zdjęciami działają w parze lektor–uczeń, a telefon w sprawie pracy na czacie uczeń przechodzi sam.

Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentację Wypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej