U lekarza: celownik i zaimki – celownik i zaimki: komu? czemu?

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o celowniku rzeczowników, przymiotników i zaimków, w przychodni i w aptece: zapisy do lekarza, ogłoszenie dla pacjentów i rozmowa jak na egzaminie ustnym.

Grammar: Końcówki -owi, -u, -e / -i / -y i -om, przymiotniki na -emu i -ej, zaimki mi / mnie i mu / jemu / niemu, czasowniki pomagać, dziękować, wydaje mi się oraz pułapka boli mnie.
Topic: Olena zapisuje chorego syna do lekarza, przychodnia wywiesza informacje dla pacjentów, a w aptece trzeba poprosić o coś na bolące gardło.
Activities: Rozmowa z rejestracją i menu telefoniczne, ogłoszenie i objawy do dopasowania, schemat z sześcioma zadaniami, czat w aptece i zdjęcia do opisania.

What's inside

Chapter 1Rozgrzewka: na zdrowie!
- PictureUnlock
- Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
- Zapamiętaj słowa: przychodnia i aptekaVocabularyTry it
- Wybierz słowo do każdego zdjęciaChoose by pictureUnlock
Chapter 2Słuchanie: halo, rejestracja?
- Posłuchaj (dwa razy): Olena dzwoni do przychodniListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co mówią Olena i Marta?QuizUnlock
- Prawda czy fałsz? Rozmowa w rejestracjiTrue or falseUnlock
- Posłuchaj (dwa razy) nagrania: menu telefoniczne przychodniListeningUnlock
- Transcript, for the teacherUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co słyszysz w nagraniu?QuizUnlock
Chapter 3Czytanie: co wisi w przychodni?
- Przeczytaj ogłoszenie w przychodniReal-life documentTry it
- Prawda czy fałsz? Sprawdź, co jest w ogłoszeniuTrue or falseUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co mówi ogłoszenie?QuizUnlock
- Dopasuj objawy do lekarzyMatchUnlock
Chapter 4Gramatyka: komu? czemu?
- Przeanalizuj schemat: celownik i zaimkiGrammar schemeTry it
- Zaznacz poprawną formę: komu?Choose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: wpisz formę w celownikuFill in the gapsUnlock
- Zaznacz poprawną formę zaimkaChoose the optionUnlock
- Uzupełnij tabelę: zaimki w celownikuFill in the tableTry it
- Przeciągnij czasowniki w lukiDrag and dropUnlock
- Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
Chapter 5Mówienie: w aptece i na zdjęciach
- Wybierz uprzejme i poprawne odpowiedzi: w apteceChatTry it
- Otwórz pudełko: opisz zdjęcie i odpowiedz na pytaniaOpen the boxUnlock
Chapter 6Pisanie i powtórka: wracaj do zdrowia!
- Napisz SMS do szefa: jesteś chory albo choraWriting, checked by the teacherUnlock
- Napisz e-mail (ok. 150 słów): wybierz temat A albo BWriting, checked by the teacherUnlock
- Nagraj monolog: co robisz, żeby być zdrowym albo zdrową?Speaking, checked by the teacherUnlock
- Uzupełnij wiadomości: wpisz zaimek w celownikuFill in the gapsUnlock
- Ułóż słowa z literAnagramUnlock

U lekarza i w aptece po polsku: słownictwo

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

telekonsultacja
skierowanie
e-recepta
zwolnienie lekarskie
objaw
przeziębienie
dawkowanie

Grammar: celownik: komu? czemu?

Celownik odpowiada na pytania komu? i czemu?. Mówi, komu pomagamy, dziękujemy albo coś dajemy, i pojawia się w zwrotach o samopoczuciu, jak jest mi zimno. U lekarza i w aptece słychać go w prawie każdej prośbie. Schemat kończy się pułapką boli mnie, bo boleć łączy się z biernikiem.

Celownik: komu? czemu?

Komu pomagasz, dziękujesz, dajesz lek? Komu jest zimno? To celownik.

Rzeczowniki: -owi, -u, -e, -om

Męskie mają zwykle -owi (lekarzowi, synowi), ale kilka słów bierze -u: bratu, ojcu, panu, psu. Żeńskie wyglądają jak w miejscowniku (mamie, córce, babci), nijakie mają -u (dziecku), a liczba mnoga -om.

Rodzaj	Końcówka	Przykłady
męski	-owi	lekarz → lekarzowi, pacjent → pacjentowi, syn → synowi
męski: wyjątki	-u	brat → bratu, ojciec → ojcu, pan → panu, chłopiec → chłopcu, pies → psu, kot → kotu
żeński	-e / -i / -y (jak w miejscowniku)	mama → mamie, córka → córce, babcia → babci, pani → pani, ulica → ulicy
nijaki	-u	dziecko → dziecku, zdrowie → zdrowiu
liczba mnoga	-om	dzieci → dzieciom, pacjenci → pacjentom, ludzie → ludziom

Przymiotniki: temu nowemu lekarzowi

Przymiotniki i zaimki ten, mój, nasz mają w rodzaju męskim i nijakim -emu (mojemu bratu, małemu dziecku), w żeńskim -ej (tej starszej pani), a w liczbie mnogiej -ym albo -im (chorym dzieciom).

Rodzaj	Końcówka	Przykłady
męski i nijaki	-emu	temu nowemu lekarzowi, mojemu bratu, małemu dziecku
żeński	-ej	tej starszej pani, mojej córce
liczba mnoga	-ym, po k, g: -im	tym chorym dzieciom, polskim lekarzom

Mi, mnie czy dzięki niej?

Zaimki mają formę krótką (mi, ci, mu), długą (mnie, tobie, jemu) i formę z n- po przyimku: dzięki niemu, przeciwko nim. Krótka stoi w środku zdania, długa na początku albo przy podkreśleniu: Mnie to nie przeszkadza.

Zaimki osobowe

Kto?	Krótka forma	Długa forma	Po przyimku
ja	mi	mnie	dzięki mnie
ty	ci	tobie	dzięki tobie
on, ono	mu	jemu	dzięki niemu
ona	jej	jej	dzięki niej
my	nam	nam	dzięki nam
wy	wam	wam	dzięki wam
oni, one	im	im	dzięki nim
Pan / Pani / Państwo	Panu / Pani / Państwu	Panu / Pani / Państwu	dzięki Panu / Pani / Państwu

Krótka, długa czy z n-?

Krótka forma – zwykle, w środku zdania, bez akcentu: Lekarz przepisał mi syrop. Daj mu wody.
Długa forma – na początku zdania albo gdy coś podkreślasz lub porównujesz: Mnie to nie przeszkadza, a tobie? Daj to jemu, nie jej.
Forma z n- (niemu, niej, nim) – po przyimkach dzięki, przeciwko, ku: dzięki niemu, nic nie mam przeciwko nim.
Te przyimki łączą się też z rzeczownikami w celowniku: dzięki lekarzowi, szczepionka przeciwko grypie; ku (rzadko, w tekstach pisanych): ku morzu.

Pomagać, dziękować, podobać się

Celownika wymagają pomagać, dziękować, dawać, przepisać, wystawić, podobać się i smakować: Lekarz wystawił Olenie zwolnienie. Do tego zwroty wydaje mi się, jest mi niedobrze, chce mi się pić.

pomagać / pomóc, dziękować / podziękować komuś: Pielęgniarka pomaga pacjentowi.
dawać / dać, pokazać, przepisać, wystawić komuś coś: Lekarz wystawił Olenie zwolnienie.
podobać się, smakować komuś: Ten syrop nie smakuje dziecku.
wydaje mi się, że…; jest mi zimno / niedobrze; chce mi się pić / spać

Boli mnie, ale jest mi niedobrze

Po boleć stoi biernik: Boli mnie głowa, Boli go gardło. Celownik zostaje w Jest mi niedobrze i Daj mu syrop. Lista błędów dodaje pomógł pacjenta, dziękuję lekarza i dzięki jemu.

Uwaga! Biernik czy celownik?

Biernik (kogo? co?)

Boli mnie głowa.
Boli go gardło.
Bolą ją plecy.
Lekarz bada pacjenta.

Celownik (komu? czemu?)

Jest mi niedobrze.
Daj mu syrop.
Kupiłam jej maść.
Lekarz pomaga pacjentowi.

Typowe błędy

Boli mi głowa.
Boli mnie głowa.
boleć + biernik: mnie, cię, go, ją, nas, was, ich
Lekarz pomógł pacjenta.
Lekarz pomógł pacjentowi.
pomagać / pomóc + celownik (komu?)
Dziękuję lekarza.
Dziękuję lekarzowi.
dziękować + celownik (komu?)
Dzięki jemu szybko wyzdrowiałam.
Dzięki niemu szybko wyzdrowiałam.
Po przyimku: niemu, niej, nim.

Sytuacja komunikacyjna na egzaminie

Wskazówka dotyczy rozmowy w części ustnej: uczeń gra pacjenta w rejestracji albo klienta w aptece. Do obcej osoby mówi Pan / Pani i używa grzecznych zwrotów z celownikiem: Czy może mi Pani pomóc?, Dziękuję Panu.

Na egzaminie: sytuacja komunikacyjna

Grasz rolę, np. pacjenta w rejestracji albo klienta w aptece. Do obcej osoby mów Pan / Pani i używaj grzecznych zwrotów z celownikiem: Czy może mi Pan / Pani pomóc? Proszę mi powiedzieć, kiedy… Dziękuję Panu / Pani.

More lessons on this grammar: Celownik lessons and exercises · Zaimki lessons and exercises · Formy pisemne lessons and exercises

Try the Celownik exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

15 auto-checked exercises
3 games
3 teacher-checked tasks
1 real-life document
1 grammar scheme
1 set of word cards
2 audio clips
1 picture
2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

powiedzieć, komu ktoś coś daje albo pomaga: Pielęgniarka pomaga pacjentowi., Lekarz przepisał mojej córce krople.
wybrać krótką, długą albo z n- formę zaimka: Daj mu syrop., Mnie to nie przeszkadza., dzięki niemu
mówić o samopoczuciu zwrotami z celownikiem: Jest mi zimno., Wydaje mi się, że mam gorączkę.
odróżnić boli mnie od jest mi niedobrze i nie mówić boli mi głowa
zapisać się do lekarza i poprosić o radę w aptece: Czy może mi Pani coś polecić?

To lekcja 5 kursu Polski B1 · Egzamin certyfikatowy i początek modułu Zdrowie, urząd, praca i nauka. Po narzędniku, miejscowniku i dopełniaczu z lekcji 1–3 przychodzi kolejny przypadek, celownik, a wizyta u lekarza wymaga go co chwilę: Synowi jest niedobrze, Lekarz przepisał mi syrop. Rozmowa w aptece ćwiczy sytuację komunikacyjną z części ustnej. Lekcja 6 przenosi grupę do urzędu i liczebników.

Na rozgrzewkę grupa kręci kołem z pytaniami o zdrowie, poznaje dziesięć słów, od przychodni po dawkowanie, i nazywa na zdjęciach rzeczy z apteczki. W słuchaniu Olena zapisuje syna na telekonsultację, a nagrane menu telefoniczne podaje, który numer wybrać. Czytanie to ogłoszenie dla pacjentów i objawy do dopasowania do lekarzy specjalistów. Po schemacie jest sześć zadań, a w mówieniu uczeń prosi farmaceutkę o radę na czacie i opisuje zdjęcia z pudełka.

W pracy domowej zaimki w wiadomościach i anagramy są sprawdzane automatycznie. Lektor ocenia SMS do szefa o chorobie (ok. 50 słów), e-mail do wyboru, prywatny o wizycie u lekarza albo formalny do przychodni (ok. 150 słów), oraz nagrany monolog o tym, jak dbać o zdrowie.

Grammar:: celownik · zaimki osobowe
Topic:: zdrowie · przychodnia · apteka · egzamin B1

Teaching tips

Zacznij od apteczki: pokaż kilka rzeczy, na przykład plaster, syrop i termometr, i pytaj Komu to dasz?. Odpowiedzi dziecku, babci, bratu od razu pokazują końcówki z tabeli.
Postaw obok siebie dwa pytania: Co cię boli? i Jak ci jest?. Pierwsze prowadzi do biernika (boli mnie gardło), drugie do celownika (jest mi zimno).
Formy z n- ćwicz na podziękowaniach: każda osoba mówi, dzięki komu coś jej się udało, na przykład dzięki niej mam pracę albo dzięki nim znam Wrocław.
Czat w aptece omówcie po fakcie: zapytaj, dlaczego odpowiedzi Cześć! Daj mi coś na to albo Dzięki, nara! nie pasują. To dobra rozmowa o rejestrze przed egzaminem ustnym.
Menu telefoniczne puść z gotowym zadaniem: najpierw podaj sytuację (Córka ma katar), a uczniowie słuchają tylko, który numer wybrać.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

29 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1 · Egzamin certyfikatowy

15 lekcji przygotowania do państwowego egzaminu certyfikatowego z polskiego na poziomie B1, tylko po polsku. We Wrocławiu lektorka Ewa uczy Olenę, Arjuna i Giorgiego, a uczniowie razem z nimi załatwiają sprawy z życia w Polsce: od mieszkania i lekarza po urząd, pracę i święta. Po kursie rozumieją komunikaty i ogłoszenia, piszą e-maile i listy, opisują zdjęcia i mówią monolog na podany temat. Na koniec rozwiązują dwa egzaminy próbne w formatach egzaminu, choć nie są to oficjalne arkusze. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a teksty i nagrania ocenia lektor.See the course

Unit 1 Ja, dom i zakupy
przedstawianie się, szukanie mieszkania, reklamacje i gotowanie; narzędnik, miejscownik, dopełniacz i tryb rozkazujący
Unit 2 Zdrowie, urząd, praca i nauka
u lekarza, w urzędzie, rozmowa o pracę i kursy dla dorosłych; celownik, liczebniki, czas przeszły i przyszły z aspektem
1. Lesson 5 · you're hereU lekarza: celownik i zaimkiCelownik: komu? czemu?
2. Lesson 6W urzędzie: daty, godziny i liczebnikiLiczebniki: daty, godziny i liczebnik z rzeczownikiem
3. Lesson 7Praca marzeń: czas przeszły i aspektCzas przeszły i aspekt: robiłem czy zrobiłem?
4. Lesson 8Uczę się całe życie: czas przyszłyCzas przyszły złożony i prosty
Unit 3 Wolny czas i świat wokół
podróże, kino i koncerty, miasto czy wieś, bezpieczeństwo w sieci, święta; przyimki, stopniowanie, gdyby, spójniki, pytania i przekształcenia
Unit 4 Egzaminy próbne
dwa pełne egzaminy w kolejności prawdziwego: słuchanie, czytanie, gramatyka, pisanie i mówienie
1. Lesson 14Egzamin próbny B1 — zestaw 1Gramatyka B1 w ośmiu zadaniach egzaminu
2. Lesson 15Egzamin próbny B1 — zestaw 2Powtórka gramatyki B1 w zadaniach egzaminu

Questions about this lesson

Jakie pytania ma celownik?

Celownik odpowiada na pytania komu? i czemu? Komu pomagasz? – Mamie. Komu lekarz przepisał syrop? – Synowi. Pytanie czemu? dotyczy rzeczy i zjawisk, na przykład w dzięki czemu? albo przeciwko czemu? – przeciwko grypie. W lekcji U lekarza: celownik i zaimki oba pytania otwierają schemat.

Kiedy używamy celownika?

Gdy mówimy, komu coś dajemy, pomagamy albo dziękujemy. Daj mu syrop, Pomagam babci, Dziękuję lekarzowi. Celownik pojawia się też w zwrotach o samopoczuciu (jest mi zimno, chce mi się pić), po podobać się i smakować oraz po przyimkach dzięki i przeciwko.

Jakie końcówki ma celownik?

Męskie -owi albo -u, nijakie -u, liczba mnoga -om. Mówimy lekarzowi, synowi, ale bratu, ojcu, panu, psu. Rzeczowniki żeńskie mają w liczbie pojedynczej tę samą formę co w miejscowniku: mamie, córce, babci, pani. Przymiotniki biorą -emu i -ej: mojemu bratu, tej starszej pani.

Mówi się „boli mnie głowa” czy „boli mi głowa”?

Poprawnie boli mnie głowa. Czasownik boleć łączy się z biernikiem: boli mnie, boli cię, boli go, boli ją, bolą nas plecy. Celownik pojawia się w innych zwrotach o samopoczuciu: jest mi niedobrze, jest mi zimno. Uczniowie bardzo często mylą te dwa typy, dlatego schemat w lekcji U lekarza: celownik i zaimki stawia je obok siebie.

„Pomagam pacjentowi” czy „pomagam pacjenta”?

Poprawnie pomagam pacjentowi. Pomagać i pomóc łączą się z celownikiem, tak samo jak dziękować: Dziękuję lekarzowi, a nie lekarza. Inaczej jest z badać: Lekarz bada pacjenta to już biernik. Tych czasowników warto uczyć razem z pytaniem: pomagać komu?, badać kogo?.

„Dzięki jemu” czy „dzięki niemu”?

Poprawnie dzięki niemu. Zaimki on, ona, oni dostają po przyimkach początkowe n-: dzięki niemu, dzięki niej, przeciwko nim. Bez przyimka mówimy mu albo, z naciskiem, jemu: Daj mu syrop, Daj to jemu, nie jej.

Jak zapisać się do lekarza po polsku?

Zacznij od Chciałabym albo Chciałbym się zapisać do lekarza. Potem powiedz, co dolega, i zapytaj o termin: Kiedy jest pierwszy wolny termin?. Gdy termin jest odległy, można zapytać o telekonsultację. Przydaje się też uprzejme Proszę mi powiedzieć, czy…. Takiej rozmowy telefonicznej z rejestracją uczniowie słuchają w lekcji U lekarza: celownik i zaimki.

Jak poprosić o radę w aptece?

Najpierw opisz objawy, potem poproś o radę. Od wczoraj boli mnie gardło. Czy może mi Pani coś polecić? to grzeczny i poprawny początek. Warto zapytać o dawkowanie (Proszę mi powiedzieć, jak to brać) i o to, czy lek można dać dziecku. Formy Pan / Pani z celownikiem, jak Dziękuję Pani, brzmią naturalnie i uprzejmie.

Jak ćwiczyć sytuację komunikacyjną przed egzaminem B1?

W krótkich scenkach z codziennego życia, na role. Uczeń gra pacjenta, klienta albo interesanta, a lektor osobę w rejestracji czy w aptece. Ważne są grzeczne formy: Pan / Pani, Czy może mi Pani pomóc?, Dziękuję Panu. W części ustnej egzaminu rozmowa z egzaminatorem dotyczy właśnie sytuacji z życia, a w tej lekcji podobną rolę ćwiczy czat w aptece.

Jak uczyć celownika na poziomie B1?

Od czasowników, a nie od tabeli końcówek. Gdy uczniowie wiedzą, że pomagać, dziękować i dawać pytają komu?, końcówki mają się do czego przyczepić. Na B1 warto od razu dołożyć zaimki w trzech formach i zwroty jest mi…, wydaje mi się…, bo słychać je w każdej rozmowie.

Czy są interaktywne ćwiczenia z celownika?

Tak, zwłaszcza takie, w których zaimek dobiera się do sytuacji. Bez konta na tej stronie można wypróbować cztery części lekcji U lekarza: celownik i zaimki: telefon Oleny do przychodni, ogłoszenie dla pacjentów, tabelę zaimków w celowniku i czat w aptece.

Jak ćwiczyć rozmowy o zdrowiu z jednym uczniem online?

Przez rozmowę o zdrowiu w rodzinie ucznia. Lektor pyta: Komu w rodzinie coś dolega?, Kto ci pomaga, kiedy chorujesz?, Komu dziękujesz?, a uczeń odpowiada pełnymi zdaniami. Na edio.ai pudełko ze zdjęciami i koło z pytaniami działają też w parze lektor–uczeń, a czat w aptece uczeń przechodzi samodzielnie.

Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demo Start free trial

No credit card required