Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni: tryb rozkazujący w przepisach i w restauracji

Q: Kiedy używamy trybu rozkazującego?

Gdy prosimy, radzimy, zakazujemy albo dajemy instrukcję. W kuchni: Umyj ręce , Nie dodawaj soli . W rozmowie z przyjacielem: Przyjdź w sobotę! . Forma my to propozycja wspólnego działania: Zróbmy razem pierogi! . Do osoby, z którą jesteśmy na pan / pani, używamy niech albo proszę .

Q: Jak grzecznie poprosić po polsku: „niech pan” czy „proszę”?

Obie formy są grzeczne i poprawne. Niech łączy się z formą trzeciej osoby: Niech pani usiądzie , Niech państwo spróbują zupy . Proszę łączy się z bezokolicznikiem: Proszę usiąść , Proszę nie dodawać soli . Częsty błąd to mieszanie obu konstrukcji: niech pani pokroić albo proszę mi powiedz .

Q: „Nie dodaj soli” czy „nie dodawaj soli”?

Poprawnie nie dodawaj soli . W zakazach i radach z nie używamy zwykle aspektu niedokonanego: nie krój , nie jedz , nie wrzucaj . Dokonany po nie pojawia się w ostrzeżeniach przed czymś, co może zdarzyć się przypadkiem: Uważaj, nie przypal placków! . W lekcji Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni tę różnicę ćwiczy quiz z kuchennymi sytuacjami.

Q: „Jedz” czy „jej”, „weź” czy „weźmij”?

Od jeść jest jedz , od wziąć jest weź . Formy jej i weźmij to częste błędy: jej znaczy coś innego ( jej książka ), a weźmij nie istnieje. W liczbie mnogiej mówimy jedzcie i weźcie . Uwaga też na jedź od jechać : Jedź powoli! mówimy do kierowcy, a Jedz powoli! do kogoś przy stole.

Q: Jak zamówić jedzenie w restauracji po polsku?

Najprościej: Poproszę… i nazwa dania. Pytamy Co jest w tej zupie? albo Czy to danie jest bez mleka? , a o alergii mówimy wprost: Mam alergię na orzechy . Prośby do kelnera brzmią Proszę nie dodawać sosu i Poproszę rachunek . W czacie z tej lekcji uczeń wybiera takie zdania sam, w rozmowie z kelnerką.

Q: Jak napisać przepis po polsku?

Bezokolicznikiem albo w trybie rozkazującym. Książki kucharskie piszą zwykle Ziemniaki obrać i umyć , a w przepisie dla kolegi mówimy Obierz ziemniaki , do kilku osób Obierzcie ziemniaki . Przydają się słowa pokroić w kostkę , podsmażyć na oleju , wymieszać , sól i pieprz do smaku . W pracy domowej uczniowie piszą przepis na potrawę ze swojego kraju.

Q: Czy są interaktywne ćwiczenia z trybu rozkazującego?

Tak, a najlepiej sprawdzają się te z prawdziwymi poleceniami . Na tej stronie bez konta działają cztery części lekcji Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni : nagranie, w którym Arjun i Tomek gotują, przepis na placki ziemniaczane, tabela form ty , my , wy i Pan / Pani oraz czat w restauracji.

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o trybie rozkazującym: formy ty, my i wy oraz grzeczne niech pani i proszę, w kuchni, w przepisach i w restauracji.

Grammar: Forma ty od formy on / ona (robi → rób, kroi → krój), formy my i wy, nieregularne jedz, weź, idź, bądź, grzeczne niech pan i proszę z bezokolicznikiem oraz aspekt niedokonany po nie.
Topic: Arjun uczy Tomka gotować dal, radio podaje przepis na krem z dyni, babcia Halina zapisuje placki ziemniaczane, a gazeta radzi, jak jeść zdrowiej.
Activities: Dwa nagrania, przepis i artykuł z lukami, porady do dopasowania, schemat z sześcioma zadaniami, czat w restauracji i zdjęcia do opisania.

What's inside

Chapter 1Rozgrzewka: co dziś jemy?
- PictureUnlock
- Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
- Zapamiętaj słowa: w kuchni i przy stoleVocabularyTry it
- Wybierz słowo do zdjęcia: co jest w kuchni?Choose by pictureUnlock
Chapter 2Słuchanie: gotujemy na głos
- Posłuchaj (dwa razy): Arjun i Tomek gotująListeningTry it
- Transcript, for the teacherUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co mówią Arjun i Tomek?QuizUnlock
- Prawda czy fałsz? Sprawdź, co słyszyszTrue or falseUnlock
- Posłuchaj (dwa razy) audycji „Minuta w kuchni”ListeningUnlock
- Transcript, for the teacherUnlock
- Uzupełnij notatki z audycji: krem z dyniFill in the gapsUnlock
Chapter 3Czytanie: z książki kucharskiej i z gazety
- Przeczytaj przepis na placki ziemniaczaneReal-life documentTry it
- Prawda czy fałsz? Co jest w przepisie?True or falseUnlock
- Przeczytaj tekst i wybierz poprawne słowoChoose the optionUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: co mówi tekst?QuizUnlock
- Dopasuj porady do problemówMatchUnlock
Chapter 4Gramatyka: rób, jedz, weź!
- Przeanalizuj schemat: tryb rozkazującyGrammar schemeTry it
- Zaznacz poprawną formęChoose the optionUnlock
- Uzupełnij przepis Arjuna: forma tyFill in the gapsUnlock
- Uzupełnij tabelę: ty, my, wy i Pan / PaniFill in the tableTry it
- Uzupełnij zdania: powiedz to samo grzecznieFill in the gapsUnlock
- Wybierz poprawne zdanie: aspekt i trybQuizUnlock
- Przeciągnij słowa w luki: babcia uczy wnuki robić pierogiDrag and dropUnlock
Chapter 5Mówienie: w restauracji i przy stole
- Wybierz właściwe odpowiedzi: w restauracjiChatTry it
- Otwórz pudełko i opisz zdjęcieOpen the boxUnlock
Chapter 6Pisanie i powtórka: zapraszam na kolację
- Uzupełnij rady dla kolegi: zamień przepis na formę tyFill in the gapsUnlock
- Ułóż słowa z liter: kuchniaAnagramUnlock
- Napisz zaproszenie na kolację (ok. 50 słów)Writing, checked by the teacherUnlock
- Napisz przepis na potrawę z twojego kraju (ok. 150 słów)Writing, checked by the teacherUnlock
- Nagraj monolog: Zdrowe jedzenie – czy to drogie?Speaking, checked by the teacherUnlock

Gotowanie i przepisy po polsku: słownictwo

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

porcja
obrać
pokroić
wymieszać
podsmażyć
alergen
na wynos

Grammar: tryb rozkazujący: ty, my, wy i forma grzecznościowa

Tryb rozkazujący służy do próśb, rad i instrukcji, więc w kuchni słychać go co chwilę. Formę ty tworzymy od formy on / ona, a my i wy od formy ty. Do pana i pani mówimy inaczej, z niech albo proszę. Schemat kończy się aspektem w przeczeniach i listą typowych błędów.

Tryb rozkazujący: rób, jedz, weź!

Prosisz, radzisz albo dajesz instrukcję w kuchni? Użyj trybu rozkazującego.

Forma ty od formy on / ona

Od formy trzeciej osoby odcinamy końcówkę: pisze → pisz, smaży → smaż. Czasowniki z -a dostają -aj (czytaj), w robi i posoli pojawia się ó (rób, posól), a przy trudnym końcu dochodzi -ij albo -yj: wyjmij, zetrzyj.

Forma on / ona	Co robisz?	Forma ty
czyta, wymiesza, doda	-a → -aj	czytaj, wymieszaj, dodaj
pisze, myje, gotuje, wleje, obierze	usuń -e	pisz, myj, gotuj, wlej, obierz
smaży, odstawi, podsmaży	usuń -y / -i	smaż, odstaw, podsmaż
robi, posoli, położy	usuń -i / -y, czasem o → ó	rób, posól, połóż
kroi, stoi	-oi → -ój	krój, stój
nosi, wrzuci, usiądzie	-si → -ś, -ci → -ć, -dzie → -dź	noś, wrzuć, usiądź
wyjmie, wytnie, zetrze	trudny koniec? + -ij / -yj	wyjmij, wytnij, zetrzyj
dodaje, podaje	czasowniki na -awać: dodawać → dodawaj	dodawaj, podawaj

Jedz, weź, bądź i formy my, wy

Kilka form trzeba znać na pamięć: jedz, weź, daj, idź, miej, bądź, powiedz. Formy my i wy powstają przez dodanie do formy ty końcówek -my i -cie: pokrójmy, pokrójcie, weźcie.

Nieregularne: zapamiętaj! (my = ty + -my, wy = ty + -cie)

Bezokolicznik	ty	my	wy
jeść	jedz	jedzmy	jedzcie
wziąć	weź	weźmy	weźcie
dać	daj	dajmy	dajcie
iść / przyjść	idź / przyjdź	idźmy / przyjdźmy	idźcie / przyjdźcie
mieć	miej	miejmy	miejcie
być	bądź	bądźmy	bądźcie
pojechać	pojedź	pojedźmy	pojedźcie
powiedzieć	powiedz	powiedzmy	powiedzcie

Ty, my, wy: do kogo mówisz?

ty: Tomek, pokrój cebulę.
my (ja i ty / ja i wy): Pokrójmy razem cebulę!
wy (kilka osób): Dzieci, pokrójcie cebulę.

Grzecznie: niech pani i proszę

Do pana i pani nie używamy formy ty. Mówimy niech z formą trzeciej osoby (Niech pani pokroi cebulę, Niech państwo spróbują zupy) albo proszę z bezokolicznikiem (Proszę usiąść). Przepisy też używają bezokolicznika: Ziemniaki obrać i umyć.

niech + forma on / ona / oni

Niech pani pokroi cebulę.
Niech pan weźmie talerz.
Niech państwo spróbują zupy.
być → Niech pan będzie spokojny.

proszę + bezokolicznik

Proszę pokroić cebulę.
Proszę usiąść.
Proszę nie dodawać soli.
W przepisach też bezokolicznik: Ziemniaki obrać i umyć.

Nie dodawaj, a nie nie dodaj

Jedna konkretna czynność ma zwykle aspekt dokonany (Dodaj sól), proces i rada ogólna niedokonany (Gotuj dwadzieścia minut). Po nie stoi niedokonany: Nie dodawaj soli. Wyjątek to ostrzeżenie: Nie przypal placków!. Lista błędów dodaje jej zamiast jedz i weźmij.

Z „nie” czy bez? Aspekt

Tak

jedna czynność → zwykle dokonany: Pokrój cebulę. Dodaj sól.
proces, czas, rada ogólna → niedokonany: Gotuj dwadzieścia minut. Jedz powoli.

Nie (rada, zakaz) → niedokonany

Nie dodawaj soli. (nie: nie dodaj)
Nie krój chleba na tej desce. (nie: nie pokrój)
Nie jedz tego! (nie: nie zjedz)

Ostrzeżenie przed przypadkiem

Uważaj, nie przypal placków! (dokonany)

Typowe błędy

Jej więcej warzyw!
Jedz więcej warzyw!
jeść → jedz (jej = jej książka)
Weźmij łyżkę.
Weź łyżkę.
wziąć → weź, weźcie
Nie dodaj soli, zupa jest słona.
Nie dodawaj soli, zupa jest słona.
nie + niedokonany
Niech pani pokroić cebulę.
Niech pani pokroi cebulę. / Proszę pokroić cebulę.
niech + forma on / ona; proszę + bezokolicznik

Tryby w poprawności gramatycznej

Wskazówka odsyła do części egzaminu „Poprawność gramatyczna”. Zanim uczeń wybierze formę, sprawdza, do kogo mówi osoba w zdaniu (ty, wy, pan, pani) i czy w zdaniu stoi nie.

Egzamin B1: aspekt i tryby

W części „Poprawność gramatyczna” jest zadanie z aspektem i trybami. Zanim wybierzesz formę, sprawdź: do kogo ktoś mówi (ty, wy, Pan / Pani)? Czy w zdaniu jest nie?

More lessons on this grammar: Tryb rozkazujący lessons and exercises · Formy grzecznościowe lessons and exercises · Formy pisemne lessons and exercises

Try the Tryb rozkazujący exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

16 auto-checked exercises
3 games
3 teacher-checked tasks
1 real-life document
1 grammar scheme
1 set of word cards
2 audio clips
1 picture
2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

wydać polecenie albo dać radę w formie ty: Pokrój cebulę., Weź fartuch., Jedz powoli!
zwrócić się do kilku osób i zaproponować wspólne działanie: Pokrójcie warzywa., Zróbmy razem pierogi!
poprosić grzecznie osobę, z którą jesteśmy na pan / pani: Niech pani usiądzie., Proszę nie dodawać soli.
wybrać aspekt w zakazie: Nie dodawaj soli na początku!, a nie nie dodaj
zamówić danie w restauracji i powiedzieć o alergii: Mam alergię na mleko. Czy w tej zupie jest śmietana?

To lekcja 4 kursu Polski B1 · Egzamin certyfikatowy, ostatnia w module Ja, dom i zakupy. Po przypadkach z lekcji 1–3 (narzędnik, miejscownik, dopełniacz) gramatyka przechodzi do czasownika. Kuchnia to najlepsze miejsce na tryb rozkazujący, bo przepis, rada babci i rozmowa przy kuchence składają się z poleceń. Słuchanie ćwiczy przepis podany w radiu, a czytanie tekst z lukami. Lekcja 5 otwiera moduł Zdrowie, urząd, praca i nauka wizytą u lekarza i celownikiem.

Na rozgrzewkę grupa kręci kołem z pytaniami o jedzenie, poznaje dziesięć słów, od przepisu po na wynos, i nazywa sprzęty kuchenne na zdjęciach. W słuchaniu Arjun uczy Tomka gotować dal, a w radiowej „Minucie w kuchni” kucharz podaje przepis na krem z dyni. Czytanie to przepis na placki ziemniaczane, artykuł o zdrowym jedzeniu z lukami i porady do dopasowania. Po schemacie jest sześć zadań, a w mówieniu uczeń zamawia obiad na czacie z kelnerką i opisuje zdjęcia z pudełka.

Praca domowa zaczyna się od dwóch powtórek sprawdzanych automatycznie: przepisu babci zamienionego na rady w formie ty i anagramów. Nauczyciel ocenia zaproszenie na kolację (ok. 50 słów), przepis na potrawę z kraju ucznia (ok. 150 słów) i nagrany monolog „Zdrowe jedzenie – czy to drogie?”.

Grammar:: tryb rozkazujący · niech pan / pani · proszę + bezokolicznik
Topic:: jedzenie · gotowanie · przepisy · zdrowa dieta · restauracja · egzamin B1

Teaching tips

Zacznij od gotowania na niby: wydawaj polecenia (Weź garnek, Pokrój cebulę), a grupa je pokazuje. Potem role się odwracają i to uczniowie wydają polecenia tobie.
Zapisz na tablicy trzy kolumny: on / ona, ty, wy. Uczniowie sami odkrywają regułę na czasownikach z nagrania: pokroi → pokrój → pokrójcie.
Jedno polecenie powiedz na trzy sposoby: Pokrój cebulę, Niech pani pokroi cebulę, Cebulę pokroić. Zapytaj grupę, kto tak mówi, do kogo i gdzie można to przeczytać.
Zakazy ćwicz na błędnych zdaniach: przeczytaj Nie dodaj soli i poproś o poprawkę. Szybko widać, kto już pamięta o aspekcie niedokonanym po nie.
Przed czatem w restauracji zapytaj, czy ktoś w grupie ma alergię albo czegoś nie je. Prawdziwe ograniczenia dają ciekawsze zdania niż wymyślone.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

30 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1 · Egzamin certyfikatowy

15 lekcji przygotowania do państwowego egzaminu certyfikatowego z polskiego na poziomie B1, tylko po polsku. We Wrocławiu lektorka Ewa uczy Olenę, Arjuna i Giorgiego, a uczniowie razem z nimi załatwiają sprawy z życia w Polsce: od mieszkania i lekarza po urząd, pracę i święta. Po kursie rozumieją komunikaty i ogłoszenia, piszą e-maile i listy, opisują zdjęcia i mówią monolog na podany temat. Na koniec rozwiązują dwa egzaminy próbne w formatach egzaminu, choć nie są to oficjalne arkusze. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a teksty i nagrania ocenia lektor.See the course

Unit 1 Ja, dom i zakupy
przedstawianie się, szukanie mieszkania, reklamacje i gotowanie; narzędnik, miejscownik, dopełniacz i tryb rozkazujący
1. Lesson 1Przedstaw się! Narzędnik na startNarzędnik: kim? czym? z kim? z czym?
2. Lesson 2Szukam mieszkania: miejscownik w ogłoszeniachMiejscownik: gdzie? o kim? o czym?
3. Lesson 3Zakupy i reklamacje: dopełniacz w akcjiDopełniacz: kogo? czego?
4. Lesson 4 · you're hereCo dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchniTryb rozkazujący: ty, my, wy i forma grzecznościowa
Unit 2 Zdrowie, urząd, praca i nauka
u lekarza, w urzędzie, rozmowa o pracę i kursy dla dorosłych; celownik, liczebniki, czas przeszły i przyszły z aspektem
Unit 3 Wolny czas i świat wokół
podróże, kino i koncerty, miasto czy wieś, bezpieczeństwo w sieci, święta; przyimki, stopniowanie, gdyby, spójniki, pytania i przekształcenia
Unit 4 Egzaminy próbne
dwa pełne egzaminy w kolejności prawdziwego: słuchanie, czytanie, gramatyka, pisanie i mówienie
1. Lesson 14Egzamin próbny B1 — zestaw 1Gramatyka B1 w ośmiu zadaniach egzaminu
2. Lesson 15Egzamin próbny B1 — zestaw 2Powtórka gramatyki B1 w zadaniach egzaminu

Questions about this lesson

Jak tworzy się tryb rozkazujący?

Formę ty tworzymy od trzeciej osoby, odcinając jej końcówkę. Pisze → pisz, smaży → smaż, gotuje → gotuj. Czasowniki z -a w trzeciej osobie dostają zwykle -aj: czyta → czytaj. Formy my i wy powstają przez dodanie -my i -cie: pokrójmy, pokrójcie. W lekcji Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni te reguły zbiera jedna tabela.

Kiedy używamy trybu rozkazującego?

Gdy prosimy, radzimy, zakazujemy albo dajemy instrukcję. W kuchni: Umyj ręce, Nie dodawaj soli. W rozmowie z przyjacielem: Przyjdź w sobotę!. Forma my to propozycja wspólnego działania: Zróbmy razem pierogi!. Do osoby, z którą jesteśmy na pan / pani, używamy niech albo proszę.

Jak grzecznie poprosić po polsku: „niech pan” czy „proszę”?

Obie formy są grzeczne i poprawne. Niech łączy się z formą trzeciej osoby: Niech pani usiądzie, Niech państwo spróbują zupy. Proszę łączy się z bezokolicznikiem: Proszę usiąść, Proszę nie dodawać soli. Częsty błąd to mieszanie obu konstrukcji: niech pani pokroić albo proszę mi powiedz.

„Nie dodaj soli” czy „nie dodawaj soli”?

Poprawnie nie dodawaj soli. W zakazach i radach z nie używamy zwykle aspektu niedokonanego: nie krój, nie jedz, nie wrzucaj. Dokonany po nie pojawia się w ostrzeżeniach przed czymś, co może zdarzyć się przypadkiem: Uważaj, nie przypal placków!. W lekcji Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni tę różnicę ćwiczy quiz z kuchennymi sytuacjami.

„Jedz” czy „jej”, „weź” czy „weźmij”?

Od jeść jest jedz, od wziąć jest weź. Formy jej i weźmij to częste błędy: jej znaczy coś innego (jej książka), a weźmij nie istnieje. W liczbie mnogiej mówimy jedzcie i weźcie. Uwaga też na jedź od jechać: Jedź powoli! mówimy do kierowcy, a Jedz powoli! do kogoś przy stole.

Jak zamówić jedzenie w restauracji po polsku?

Najprościej: Poproszę… i nazwa dania. Pytamy Co jest w tej zupie? albo Czy to danie jest bez mleka?, a o alergii mówimy wprost: Mam alergię na orzechy. Prośby do kelnera brzmią Proszę nie dodawać sosu i Poproszę rachunek. W czacie z tej lekcji uczeń wybiera takie zdania sam, w rozmowie z kelnerką.

Jak napisać przepis po polsku?

Bezokolicznikiem albo w trybie rozkazującym. Książki kucharskie piszą zwykle Ziemniaki obrać i umyć, a w przepisie dla kolegi mówimy Obierz ziemniaki, do kilku osób Obierzcie ziemniaki. Przydają się słowa pokroić w kostkę, podsmażyć na oleju, wymieszać, sól i pieprz do smaku. W pracy domowej uczniowie piszą przepis na potrawę ze swojego kraju.

Jak ćwiczyć rozumienie ze słuchu przed egzaminem B1?

Na krótkich nagraniach z życia, słuchanych z konkretnym zadaniem. Przy pierwszym słuchaniu warto złapać ogólny sens, przy drugim szczegóły: liczby, ilości, kolejność kroków. W części „Rozumienie ze słuchu” pojawiają się dialogi, komunikaty i audycje radiowe. W tej lekcji uczniowie uzupełniają notatki z radiowego przepisu na krem z dyni.

Jak uczyć trybu rozkazującego na poziomie B1?

W działaniu, przez polecenia, które ktoś naprawdę wykonuje. Gotowanie na niby, instrukcja do gry albo przepis czytany na głos szybko pokazują, że forma ty pochodzi od formy on / ona. Na B1 warto dołożyć formy grzecznościowe i aspekt po nie, bo właśnie przy nich pojawia się najwięcej błędów.

Czy są interaktywne ćwiczenia z trybu rozkazującego?

Tak, a najlepiej sprawdzają się te z prawdziwymi poleceniami. Na tej stronie bez konta działają cztery części lekcji Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni: nagranie, w którym Arjun i Tomek gotują, przepis na placki ziemniaczane, tabela form ty, my, wy i Pan / Pani oraz czat w restauracji.

Jak ćwiczyć tryb rozkazujący z jednym uczniem online?

Poproś ucznia, żeby poprowadził cię przez swój przepis. Uczeń wydaje polecenia w formie ty, a lektor gotuje na niby i dopytuje: Ile mąki?, Jak długo smażyć?. Potem zamiana: lektor mówi do ucznia na pan / pani. Na edio.ai koło i pudełko ze zdjęciami działają w parze lektor–uczeń, a czat w restauracji uczeń przechodzi sam.

Unlock full lesson

About this lesson