Formy pisemne: list formalny, e-mail, rozprawka i inne

Q: Jak napisać list formalny?

List formalny ma stały układ i oficjalny styl. W prawym górnym rogu piszemy miejscowość i datę, w lewym dane nadawcy, a pod datą, po prawej, dane adresata. Dalej idą nagłówek ( Szanowni Państwo, ), wstęp z celem listu ( W nawiązaniu do… ), rozwinięcie z faktami i prośbą ( Uprzejmie proszę o… ), zakończenie ( Z poważaniem ) i podpis. Każda sprawa dostaje osobny akapit.

Q: Jak zacząć list formalny?

List formalny zaczynamy nagłówkiem i zdaniem o celu. Do instytucji piszemy Szanowni Państwo , do konkretnej osoby Szanowna Pani albo Szanowny Panie (bez nazwiska), a do osoby z tytułem Szanowna Pani Dyrektor . Po nagłówku stawiamy przecinek i zaczynamy nowy akapit małą literą: w nawiązaniu do rozmowy z 3 marca… . Po wykrzykniku pisalibyśmy wielką literą, ale dziś częściej stawia się przecinek.

Q: Z poważaniem czy Z wyrazami szacunku?

Obie formuły są poprawne i pasują do listu formalnego. Z poważaniem jest najbardziej neutralne i typowe dla pism do urzędów i firm. Z wyrazami szacunku brzmi nieco cieplej i mocniej podkreśla szacunek dla adresata. Po formule nie stawiamy przecinka, a imię i nazwisko piszemy w następnym wierszu. Pozdrawiam pasuje raczej do mniej oficjalnych e-maili, a Pozdro tylko do wiadomości dla znajomych.

Q: Kiedy Pan, Pani i Państwo piszemy wielką literą?

Zwroty do adresata listu piszemy wielką literą. To znak szacunku, więc dotyczy wszystkich form: Pan , Pana , Panu , Pani , Państwa , a w liście prywatnym także Ty , Ciebie , Twój . W dialogu i w zdaniu o kimś innym piszemy małą literą: pani z sekretariatu . Czasownik po Pan i Pani ma formę trzeciej osoby: Czy mógłby Pan…? , Gdzie Pani pracowała?

Q: Czym różni się styl oficjalny od potocznego?

Styl zależy od odbiorcy i nie zmienia się w tekście. Do przyjaciela piszemy Daj znać! , do sąsiada Proszę o informację , a do urzędu Uprzejmie proszę o informację . Styl oficjalny wybiera inne słowa i konstrukcje z rzeczownikiem: otrzymać zamiast dostać , nabyć zamiast kupić , dokonać przelewu zamiast zrobić przelew . Błędem jest mieszanie stylów, na przykład Szanowny Panie i daj znać w jednym liście.

Q: Jak uczyć obcokrajowców form pisemnych?

Najpierw wzór, potem formuły, na końcu własny tekst. Uczniowie czytają gotowy list albo hasło, wyszukują stałe zwroty z ich przypadkami i piszą własny tekst o tej samej budowie. W kursie Polski B2.1 · Jak działa świat po reklamacji (lekcja 23) przychodzi projekt z szablonem reklamacji (24). Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo prowadzi od streszczenia (21) do rozprawki (23) i rozprawki na konkurs (24).

Levels A2 to B2 49 lesson plans Exercises that check themselves

Formy pisemne to rodzaje tekstów z własną budową i stałymi zwrotami: e-mail do biura, CV, list formalny, reklamacja, list motywacyjny, streszczenie, rozprawka czy hasło do encyklopedii. W liście formalnym od nagłówka po podpis obowiązuje styl oficjalny: Szanowni Państwo, na początku, Z poważaniem na końcu. Ta strona zbiera lekcje polskiego jako obcego z biblioteki edio, w których uczniowie czytają, analizują i piszą takie teksty (liczba lekcji: 49, poziomy A2 to B2). Ćwiczenia z tych lekcji są sprawdzane automatycznie, a teksty pisane w pracy domowej sprawdza nauczyciel.

Start free trial Try the exercises

Formy pisemne lesson plans and drills

49 lesson plans, A2 to B2. Each is a whole lesson with reading, listening and speaking, and its page plays exercises from it.

Try the Formy pisemne exercises

One exercise from each of 6 lessons. These are the same exercises your students do in edio.

Formy pisemne explained

Każda forma pisemna ma swoją budowę, styl i formuły, a formuły mają ustaloną gramatykę: w nawiązaniu do łączy się z dopełniaczem, zwracam się z prośbą o z biernikiem, posiadam doświadczenie w z miejscownikiem. Formuł uczymy się razem z ich przypadkiem. Druga zasada to jeden styl w całym tekście.

E-mail do biura: Czy mógłby Pan…?

Pierwsze teksty oficjalne to krótkie e-maile z prośbą. Grzeczne pytanie buduje tryb przypuszczający z bezokolicznikiem: Czy mogłaby Pani przesłać mi plan zajęć? W e-mailu Pan, Pani i Państwo piszemy wielką literą, a czasownik ma formę trzeciej osoby.

Do kogo mówisz? Jak pytasz?

Do kogo?	Grzeczne pytanie
do kolegi (ty)	Kuba, czy mógłbyś mi pomóc?
do koleżanki (ty)	Olena, czy mogłabyś przeczytać mój e-mail?
do pana	Czy mógłby Pan otworzyć mi pokój?
do pani	Czy mogłaby Pani przesłać mi plan zajęć?
do biura, do grupy (państwo)	Czy mogliby Państwo pomóc mi z dokumentami?
ja: grzeczny początek	Chciałbym / Chciałabym zapytać, czy mogę mieszkać w akademiku.

Uwaga!

W e-mailu i w wiadomości piszemy Pan, Pani, Państwo wielką literą: Czy mogłaby Pani…? W rozmowie i w zdaniu o kimś piszemy małą literą: pani z biura. Forma jest jak dla on, ona, oni: Pan → mógłby, Pani → mogłaby, Państwo → mogliby. Po niej zawsze jest bezokolicznik.

From the lesson Semestr w Polsce z Erasmusem+ (Polski A2.2)

List formalny: części reklamacji i formuły

Reklamacja pokazuje budowę listu formalnego: nagłówek, cel (W nawiązaniu do zamówienia…), fakty, żądanie (Zwracam się z prośbą o wymianę), załączniki i zakończenie Z wyrazami szacunku. Styl oficjalny woli rzeczownik: dokonać zwrotu pieniędzy zamiast zwrócić pieniądze.

Części reklamacji i ich formuły

część listu	formuła	przypadek (pytanie)
1. nagłówek	Szanowni Państwo, / Szanowna Pani, / Szanowny Panie,	wołacz (znasz już)
2. czego dotyczy list	W nawiązaniu do zamówienia nr 4821…	do + dopełniacz (czego?)
3. co robisz	Niniejszym składam reklamację… / Niniejszym odstępuję od umowy…	biernik (co?) / od + dopełniacz (czego?)
4. co, kiedy, jaka usterka	Usterka pojawiła się 8 listopada.	fakty i daty
5. czego żądasz	Zwracam się z prośbą o wymianę towaru.	o + biernik (co?)
6. inne prośby	Uprzejmie proszę o informację / odpowiedź.	o + biernik (co?)
7. załączniki	W załączeniu przesyłam potwierdzenie zamówienia.	biernik (co?)
8. zakończenie	Z wyrazami szacunku / Z poważaniem + imię i nazwisko	z + narzędnik (czym?)

Styl oficjalny: rzeczownik zamiast czasownika

styl potoczny	styl oficjalny	przypadek (pytanie)
zwrócić pieniądze	dokonać zwrotu pieniędzy	dokonać + dopełniacz (czego?)
wymienić słuchawki	dokonać wymiany słuchawek	dokonać + dopełniacz (czego?)
naprawić pralkę	dokonać naprawy pralki	dokonać + dopełniacz (czego?)
kupić bilet	dokonać zakupu biletu	dokonać + dopełniacz (czego?)
zapłacić	dokonać płatności	dokonać + dopełniacz (czego?)
zareklamować towar	złożyć reklamację towaru	złożyć + biernik (co?)
wysłać paragon	przesłać dowód zakupu	przesłać + biernik (co?)
zrezygnować z zakupu w internecie	odstąpić od umowy	od + dopełniacz (czego?)
poprosić o zwrot	zwrócić się z prośbą o zwrot	z + narzędnik, o + biernik
chcieć naprawy, wymiany	zażądać naprawy, wymiany, obniżenia ceny	zażądać + dopełniacz (czego?)

From the lesson Wadliwe słuchawki? Reklamacja! (Polski B2.1)

List motywacyjny: kandydatura i cechy

Typowe formuły to Pragnę zgłosić swoją kandydaturę na stanowisko… i Posiadam doświadczenie w pracy z ludźmi. Zwrot Jestem osobą sumienną nie zależy od płci piszącego, za to w Byłbym wdzięczny albo Byłabym wdzięczna trzeba wybrać formę.

Formuły listu motywacyjnego

część listu	formuła	przypadek i uwaga
po co piszę	Pragnę zgłosić swoją kandydaturę na stanowisko informatyka.	na + biernik (na co?); swoją: to ja zgłaszam
doświadczenie	Posiadam doświadczenie w pracy z ludźmi.	w + miejscownik (w czym?)
to, co najważniejsze	Chciałbym / Chciałabym podkreślić, że…	tryb przypuszczający: grzecznie
cechy	Jestem osobą odporną na stres i sumienną.	osobą (kim? jaką?): narzędnik, -ą
prośba	Zwracam się z prośbą o rozpatrzenie mojej kandydatury.	o + biernik; rozpatrzyć → rozpatrzenie
podziękowanie	Byłbym wdzięczny / Byłabym wdzięczna za zaproszenie na rozmowę.	wdzięczny za + biernik (za co?)

Cechy kandydata

cecha (jaki?)	o sobie (on / ona)	w liście (każdy)
odporny na + biernik (na co?)	Jestem odporny / odporna na stres, na zimno.	Jestem osobą odporną na stres.
sumienny	Jestem sumienny / sumienna.	Jestem osobą sumienną.
samodzielny	Jestem samodzielny / samodzielna.	Jestem osobą samodzielną.
komunikatywny	Jestem komunikatywny / komunikatywna.	Jestem osobą komunikatywną.

From the lesson Zima w Hornsundzie (Polski B2.1)

Hasło do encyklopedii: wydarzenie i data

Zdanie w haśle często zaczyna się od rzeczownika, który nazywa wydarzenie, potem idą czasownik i data: Przystąpienie Polski do Unii nastąpiło 1 maja 2004 r. Obok nastąpić używamy dojść do, mieć miejsce i odbyć się.

Cztery czasowniki wydarzeń

czasownik	kiedy go używamy	przykład
nastąpić	zmiana, początek, koniec, ważny moment	Przystąpienie Polski do Unii nastąpiło 1 maja 2004 r.
dojść do + dopełniacz (Czego?)	coś się stało; zdanie bez podmiotu, zawsze forma doszło	1 maja 2004 r. doszło do największego rozszerzenia Unii.
mieć miejsce	wydarzenie w jakimś miejscu albo czasie	Podpisanie traktatu miało miejsce w Atenach.
odbyć się	zaplanowane wydarzenie: uroczystość, spotkanie, koncert	Uroczystość w szkole odbyła się dzień przed 1 maja.

Daty w haśle

piszemy	czytamy
1 maja 2004 r.	pierwszego maja dwa tysiące czwartego roku
16 kwietnia 2003 r.	szesnastego kwietnia dwa tysiące trzeciego roku
21 grudnia 2007 r.	dwudziestego pierwszego grudnia dwa tysiące siódmego roku
w 2004 r.	w dwa tysiące czwartym roku
od 1998 r. / do 2011 r.	od tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego ósmego roku / do dwa tysiące jedenastego roku

From the lesson 1 maja 2004: nowy rozdział (Polski B2.2)

Streszczenie: Tekst dotyczy…, autor omawia…

Streszczenie oddaje myśli autora w tej samej kolejności, krócej, bez cytatów i bez własnej opinii. Zwroty mają swoje przypadki: tekst dotyczy + dopełniacz, autor zwraca uwagę na + biernik, porusza temat + dopełniacz.

Zwroty streszczenia

część streszczenia	zwroty	przypadek
temat	Tekst / Artykuł dotyczy…	dopełniacz (czego?): dotyczy Orlików
temat	Autor porusza temat…	dopełniacz (czego?): porusza temat kosztów
główna myśl (na początku albo na końcu)	Główna myśl tekstu jest taka, że…	całe zdanie po „że”
kolejne części	W pierwszej części… Następnie… Na zakończenie…	kolejność taka jak w tekście
co robi autor	autor przedstawia / opisuje / omawia…	biernik (co?): omawia pracę animatorów
co jest ważne	autor zwraca uwagę na…	biernik (na co?): zwraca uwagę na koszty

Jak skracać?

Ogólne słowo zamiast listy: boiska, korty i bieżnie → obiekty sportowe
Bez przykładów i szczegółów: bez godzin zajęć i nazw wszystkich sportów
Liczby tylko wtedy, gdy są ważne: około jednej trzeciej gmin nie ma Orlika (ale bez: 30 na 62 metry)
Bez cytatów: zamiast cytatu piszemy: Autor pisze, że…
Bez własnej opinii: w streszczeniu nie ma „moim zdaniem”
Czas teraźniejszy: Autor opisuje… (nie: opisał), także gdy tekst mówi o przeszłości

From the lesson Orlik w każdej gminie (Polski B2.2)

Rozprawka: teza, argumenty, wniosek

Wstęp podaje tezę albo hipotezę, rozwinięcie dwa lub trzy argumenty z przykładami, a zakończenie wraca do tezy. Argumenty wprowadzamy czasownikami z ustalonym przypadkiem: przemawiać za + narzędnik, świadczyć o + miejscownik, wynikać z + dopełniacz.

Części rozprawki

część	zadanie	zwroty
wstęp	temat i teza (twoje zdanie) albo hipoteza (pytanie, które sprawdzisz)	Na wstępie warto zauważyć, że… · Uważam, że… · Czy rzeczywiście…?
rozwinięcie	2-3 argumenty, do każdego przykład	Po pierwsze… · Za tą tezą przemawia… · Kolejnym argumentem jest… · Przykładem może być…
zakończenie	wniosek: powrót do tezy albo odpowiedź na pytanie; bez nowych argumentów	Reasumując… · Konkludując… · Z powyższych argumentów wynika, że…

Czasowniki argumentacji i przypadki

czasownik + przypadek	pytanie	przykład	przed „że”
przemawiać za + narzędnik	za kim? za czym?	Za tą tezą przemawiają liczby.	za tym, że…
świadczyć o + miejscownik	o kim? o czym?	Jej rekordy świadczą o wielkiej pracy.	o tym, że…
dowodzić + dopełniacz	kogo? czego?	Ten przykład dowodzi tej tezy.	tego, że…
wynikać z + dopełniacz	z kogo? z czego?	Z badań wynika, że…	z tego, że…

From the lesson 15 metrów w 6 sekund (Polski B2.2)

Questions about formy pisemne

Jak napisać list formalny?

List formalny ma stały układ i oficjalny styl. W prawym górnym rogu piszemy miejscowość i datę, w lewym dane nadawcy, a pod datą, po prawej, dane adresata. Dalej idą nagłówek (Szanowni Państwo,), wstęp z celem listu (W nawiązaniu do…), rozwinięcie z faktami i prośbą (Uprzejmie proszę o…), zakończenie (Z poważaniem) i podpis. Każda sprawa dostaje osobny akapit.

Jak zacząć list formalny?

List formalny zaczynamy nagłówkiem i zdaniem o celu. Do instytucji piszemy Szanowni Państwo, do konkretnej osoby Szanowna Pani albo Szanowny Panie (bez nazwiska), a do osoby z tytułem Szanowna Pani Dyrektor. Po nagłówku stawiamy przecinek i zaczynamy nowy akapit małą literą: w nawiązaniu do rozmowy z 3 marca…. Po wykrzykniku pisalibyśmy wielką literą, ale dziś częściej stawia się przecinek.

Jakie zwroty pasują do listu formalnego?

Formuły listu formalnego łączą się z ustalonymi przypadkami. W nawiązaniu do wymaga dopełniacza (do ogłoszenia), Zwracam się z prośbą o biernika (o zwrot), a W załączeniu przesyłam też biernika (kopię umowy). Przydają się też Uprzejmie proszę o informację i Niniejszym składam reklamację oraz czasowniki z dopełniaczem: dokonać zwrotu, zażądać naprawy, odstąpić od umowy. Typowe błędy to „w nawiązaniu na” i „zwracam się o prośbą”.

Z poważaniem czy Z wyrazami szacunku?

Obie formuły są poprawne i pasują do listu formalnego. Z poważaniem jest najbardziej neutralne i typowe dla pism do urzędów i firm. Z wyrazami szacunku brzmi nieco cieplej i mocniej podkreśla szacunek dla adresata. Po formule nie stawiamy przecinka, a imię i nazwisko piszemy w następnym wierszu. Pozdrawiam pasuje raczej do mniej oficjalnych e-maili, a Pozdro tylko do wiadomości dla znajomych.

Kiedy Pan, Pani i Państwo piszemy wielką literą?

Zwroty do adresata listu piszemy wielką literą. To znak szacunku, więc dotyczy wszystkich form: Pan, Pana, Panu, Pani, Państwa, a w liście prywatnym także Ty, Ciebie, Twój. W dialogu i w zdaniu o kimś innym piszemy małą literą: pani z sekretariatu. Czasownik po Pan i Pani ma formę trzeciej osoby: Czy mógłby Pan…?, Gdzie Pani pracowała?

Czym różni się styl oficjalny od potocznego?

Styl zależy od odbiorcy i nie zmienia się w tekście. Do przyjaciela piszemy Daj znać!, do sąsiada Proszę o informację, a do urzędu Uprzejmie proszę o informację. Styl oficjalny wybiera inne słowa i konstrukcje z rzeczownikiem: otrzymać zamiast dostać, nabyć zamiast kupić, dokonać przelewu zamiast zrobić przelew. Błędem jest mieszanie stylów, na przykład Szanowny Panie i daj znać w jednym liście.

Jak napisać list motywacyjny po polsku?

List motywacyjny zaczyna się od stanowiska, o które się ubiegasz. Typowy początek to Pragnę zgłosić swoją kandydaturę na stanowisko…. Dalej opisujesz doświadczenie (Posiadam doświadczenie w… + miejscownik) i cechy (Jestem osobą sumienną), a kończysz prośbą: Zwracam się z prośbą o rozpatrzenie mojej kandydatury. Potoczne słowa, takie jak super czy ogarnięty, w takim liście brzmią źle.

Jak napisać streszczenie tekstu?

Streszczenie przekazuje najważniejsze myśli tekstu własnymi słowami, bez opinii. Zachowaj kolejność oryginału, pomiń przykłady, cytaty i mniej ważne liczby, a długie wyliczenia zastąp ogólnym słowem: boiska, korty i bieżnie → obiekty sportowe. O autorze piszemy w czasie teraźniejszym (autor opisuje). Pomagają zwroty Tekst dotyczy…, W pierwszej części autor przedstawia…, Następnie omawia… i Główna myśl tekstu jest taka, że…

Jak napisać rozprawkę?

Rozprawka broni tezy albo sprawdza hipotezę w trzech częściach. We wstępie podajesz temat i tezę (Uważam, że…) albo pytanie, które sprawdzisz. W rozwinięciu każdy argument dostaje przykład: Przykładem może być…, Z badań wynika, że…. Zakończenie zbiera argumenty i wraca do tezy bez nowych myśli: Reasumując…, Z powyższych argumentów wynika, że…. Kolejność porządkują po pierwsze, ponadto i co więcej.

Jak uczyć obcokrajowców form pisemnych?

Najpierw wzór, potem formuły, na końcu własny tekst. Uczniowie czytają gotowy list albo hasło, wyszukują stałe zwroty z ich przypadkami i piszą własny tekst o tej samej budowie. W kursie Polski B2.1 · Jak działa świat po reklamacji (lekcja 23) przychodzi projekt z szablonem reklamacji (24). Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo prowadzi od streszczenia (21) do rozprawki (23) i rozprawki na konkurs (24).

More Polish grammar

Lessons for every point of Polish grammar, from the cases to verb aspect. All grammar points

Formy pisemne lesson plans and drills

Dożynki: wieniec i zabawa

Semestr w Polsce z Erasmusem+

Przedstaw się! Narzędnik na start

Szukam mieszkania: miejscownik w ogłoszeniach

Zakupy i reklamacje: dopełniacz w akcji

Co dziś na obiad? Tryb rozkazujący w kuchni

U lekarza: celownik i zaimki

W urzędzie: daty, godziny i liczebniki

Praca marzeń: czas przeszły i aspekt

Uczę się całe życie: czas przyszły

Podróże po Polsce: dokąd, gdzie, skąd?

Kino, koncert, książka: stopniowanie

Miasto czy wieś? Tryb przypuszczający

Życie w sieci: spójniki i zdania złożone

Święta i tradycje: pytania i przekształcenia

Egzamin próbny B1 — zestaw 1

Egzamin próbny B1 — zestaw 2

Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODO

Solaris: ocean, który myśli?

Oddaj butelkę!

Sprzątanie świata: dbamy o planetę

Projekt: mój głos w debacie o AI

Projekt: lepszy dojazd na Pragę

Fortepian z Gdańska

Projekt: polski weekend kultury

Dlaczego pieniądz jest złoty?

Wadliwe słuchawki? Reklamacja!

Projekt: poradnik konsumenta

Polacy nie gęsi!

Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słów

Zima w Hornsundzie

Projekt: opowieść z krańca świata

Od 1364 roku: najstarsza polska uczelnia

Lekcje pod drzewami

Ogród na dachu BUW-u

Projekt: nowe miejsce do nauki

Praca z domu czy z biura?

Projekt: debata oksfordzka

21 postulatów na drewnianych tablicach

1918: kobiety idą do urn

1 maja 2004: nowy rozdział

Projekt: hasło do encyklopedii

Prima aprilis!

Projekt: Sprawdzam!

Rok, który coś zmienia

Projekt: podróż, która coś zostawia

Orlik w każdej gminie

15 metrów w 6 sekund

Projekt: rozprawka na konkurs