Wypróbuj za darmoWypróbuj

Lampa Łukasiewicza: czas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak czas przeszły wygląda w liczbie mnogiej i kiedy mówimy pracowali, a kiedy pracowały, na tle historii lampy naftowej.

Gramatyka
Pracowaliśmy i pracowałyśmy, pracowaliście i pracowałyście, pracowali i pracowały: forma na -li dla grup z mężczyzną, na -ły dla samych kobiet, rzeczy i zwierząt.
Temat
W 1853 roku lampy naftowe Łukasiewicza oświetliły nocną operację w szpitalu we Lwowie. Olena, farmaceutka jak on, opowiada Tomowi przy świecy o wycieczce z koleżankami do muzeum w Bóbrce.
Zadania
Artykuł o lampie naftowej do przeczytania, rozmowa przy świecy i przewodnik po kopalni do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z Oksaną i pudełko z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Jest światło!

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: noc przy lampie

    • Przeczytaj artykuł o lampie naftowejAutentyczny dokumentWypróbuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: wycieczka do Bóbrki

    • Posłuchaj: Olena i Tom przy świecySłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj przewodnika w BóbrceSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: pracowali czy pracowały?

    • Spójrz na schemat: pracowaliśmy czy pracowałyśmy?Schemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę: kto jest w grupie?Wybierz odpowiedźOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: jedna osoba → grupaUzupełnij tabelęWypróbuj
    • Uzupełnij zdania: czas przeszły, liczba mnogaUzupełnij lukiOdblokuj
    • Wybierz poprawną odpowiedź: kto jest w grupie?QuizOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: co robiliście?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Oksana pyta o wycieczkęCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOtwórz pudełkoOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Przeciągnij słowa: post Oleny o wycieczcePrzeciągnij i upuśćOdblokuj
    • Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
    • Napisz post: nasza wycieczkaPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: co zrobiliście razem?Mówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • ropa naftowa
  • lampa naftowa
  • szpital
  • operacja
  • chirurg
  • świeca
  • blacharz
  • operować

Gramatyka: czas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?

Po formach liczby pojedynczej przychodzi grupa: my, wy, oni i one. Formy byliśmy i były uczniowie znają z A1.2, więc sam wzór nie jest nowy. Nowe jest pytanie, kto jest w grupie: jeden mężczyzna wystarczy do formy na -li, a -ły zostaje dla samych kobiet, rzeczy i zwierząt.

Co robili? Co robiły? Czas przeszły, liczba mnoga

Jest w grupie mężczyzna? → -li. Nie ma mężczyzny? → -ły. My: + -śmy, wy: + -ście.

My, wy, oni / one: jedna tabela

Pierwsza tabela odmienia pracować w dwóch kolumnach: grupa z mężczyzną i grupa bez mężczyzny. Końcówki -śmy i -ście doklejamy do pracowali albo pracowały, więc forma trzeciej osoby jest kluczem do całej tabeli.

Kto?👨👩 grupa z mężczyzną👩👩 grupa bez mężczyzny
mypracowaliśmypracowałyśmy
wypracowaliściepracowałyście
oni / oneoni pracowalione pracowały

Uwaga na formy: widzieli, mieli, wzięli, jedli

Druga tabela pokazuje oboczności. W formie na -li pojawia się e: widzieli, mieli, jedli, a wziął zmienia ą na ę: wzięli. Forma na -ły zachowuje a w widziały, miały i jadły.

bezokolicznikon / onaoni: z mężczyznąone: bez mężczyzny
robićrobił / robiłarobilirobiły
widziećwidział / widziaławidzieliwidziały
miećmiał / miałamielimiały
wziąćwziął / wzięławzięliwzięły
mócmógł / mogłamoglimogły
jeśćjadł / jadłajedlijadły

Przykłady i wskazówka: jeden mężczyzna w grupie

Przykłady mają podpisy, które tłumaczą wybór: on + on = oni → -li, same kobiety + ja → -łyśmy. Wskazówka dodaje, że lekarze i ludzie zawsze łączą się z -li, a rzeczy z -ły: stare lampy świeciły.

Przykłady

  • Łukasiewicz i Zeh pracowali w aptece.on + on = oni → -li
  • Olena: Moje koleżanki i ja pojechałyśmy do Bóbrki.same kobiety + ja → -łyśmy
  • Tom: Cezary, Michalina i ja zrobiliśmy aplikację.w grupie jest mężczyzna → -liśmy
  • Tom: Olena, co robiłyście w muzeum, ty i koleżanki?wy, same kobiety → -łyście
  • Stare lampy świeciły w oknie.rzeczy → -ły

Jeden mężczyzna w grupie? -li!

Grupa z mężczyzną, nawet jeden mężczyzna i trzy kobiety → -li: pracowali, pracowaliśmy, pracowaliście. Same kobiety, zwierzęta albo rzeczy → -ły: pracowały, pracowałyśmy, pracowałyście. Lekarze, ludzie → zawsze -li.

Typowe błędy: lekarze pracowały, my pracowali

Trzy błędy w schemacie to lekarze pracowały zamiast pracowali, Mama i ja oglądaliśmy w ustach Oleny, choć w grupie są same kobiety, oraz my pracowali bez końcówki -śmy.

  • Lekarze pracowały w szpitalu.

    Lekarze pracowali w szpitalu.

    lekarze = oni → -li

  • Olena: Mama i ja oglądaliśmy kopalnię.

    Olena: Mama i ja oglądałyśmy kopalnię.

    same kobiety → -łyśmy

  • My pracowali w aptece.

    My pracowaliśmy w aptece.

    my → -śmy

Więcej lekcji z tej gramatyki: Czas przeszły – lekcje i ćwiczenia

Czas przeszły w liczbie mnogiej – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 autentyczny dokument
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • opowiedzieć, co robiła grupa, w formie oni albo one: Łukasiewicz i Zeh pracowali w aptece., Stare lampy były bardzo ładne.
  • mówić o tym, co robiliśmy razem, z końcówką dobraną do grupy: Moje koleżanki i ja pojechałyśmy do Bóbrki., Cezary, Michalina i ja pracowaliśmy dwa miesiące.
  • zapytać grupę o wycieczkę: Co robiłyście w muzeum?, Gdzie byliście?, Co widzieliście?
  • użyć form z obocznościami w liczbie mnogiej: widzieli – widziały, mieli – miały, wzięli – wzięły, mogli – mogły
  • nazwać wynalazek i ludzi z jego historii: wynalazca, lampa naftowa, nafta, blacharz, chirurg, operacja

To lekcja 5 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz i początek modułu Pierwsi!. Opiera się na formach on, ona, ja i ty z lekcji 1–3 oraz na byliśmy, byliście i były z lekcji 31 kursu A1.2. Historia wynalazku to opowieść o ludziach, którzy pracowali razem: farmaceutach, blacharzu, lekarzach i ludziach z kopalni, więc liczba mnoga pojawia się w niej sama. Lekcja 6 dodaje aspekt: odkrywała czy odkryła.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o wynalazki i wieczory bez prądu, poznają jedenaście słów z obrazkami, od wynalazku po operować, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają artykuł o nocy, w której lekarze we Lwowie operowali przy lampach naftowych, i o kopalni w Bóbrce. Potem słuchają, jak Olena opowiada Tomowi przy świecy o wycieczce z koleżankami z apteki, i jak przewodnik, pan Jerzy, oprowadza po kopalni. Po schemacie są cztery ćwiczenia. Uczeń sam przechodzi czat z Oksaną w roli Oleny, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o wspólne wycieczki.

W pracy domowej są cztery zadania. Post Oleny z lukami do przeciągnięcia i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post o wycieczce w formie my i nagranie o czymś zrobionym wspólnie z innymi sprawdza nauczyciel.

Gramatyka:
czas przeszły: liczba mnoga · pracowaliśmy / pracowałyśmy · pracowaliście / pracowałyście · pracowali / pracowały · widzieli, mieli, wzięli, mogli
Temat:
wynalazki · Ignacy Łukasiewicz · lampa naftowa · Lwów · Bóbrka · historia

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zbuduj grupy z osób w klasie: zapytaj dwie uczennice, co robiły wczoraj, a potem dołącz do nich jednego ucznia. Zmiana z robiły na robili zostaje w pamięci lepiej niż sama reguła.
  • Licz mężczyzn, a nie osoby: Olena i mama to -ły, a Olena, mama i Tom to już -li. Uczniowie często wybierają formę większości grupy, więc daj im kilka takich par do szybkiej decyzji.
  • Zaczynaj od trzeciej osoby: najpierw pracowali i pracowały, potem doklej -śmy i -ście. Tabela w schemacie ma tę samą logikę, więc uczniowie widzą jeden wzór zamiast sześciu osobnych form.
  • Wycieczkę Oleny zestaw z wycieczkami uczniów: po nagraniu każdy mówi, z kim był ostatnio w muzeum albo za miastem. Grupa decyduje, czy powiedzieć byliśmy, czy byłyśmy, jak w ostatnim pytaniu z pudełka.
  • Przy rzeczach i zwierzętach przypominaj -ły: lampy świeciły, koty spały. Uczniowie chętnie uogólniają -li na każdą liczbę mnogą, a w tekstach o wynalazkach podmiotem często jest rzecz.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lekcja 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lekcja 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lekcja 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Moduł 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lekcja 5 · tutaj jesteśLampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lekcja 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lekcja 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lekcja 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Moduł 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lekcja 9Zupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lekcja 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lekcja 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lekcja 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Moduł 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lekcja 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lekcja 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lekcja 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lekcja 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Moduł 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lekcja 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lekcja 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lekcja 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lekcja 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Moduł 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lekcja 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lekcja 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lekcja 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lekcja 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Moduł 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lekcja 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lekcja 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lekcja 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lekcja 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Moduł 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lekcja 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lekcja 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lekcja 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lekcja 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Pytania o tę lekcję

Jak tworzy się czas przeszły w liczbie mnogiej?
Do formy oni albo one dodajemy końcówki -śmy i -ście. Najpierw tworzymy pracowali (rodzaj męskoosobowy) albo pracowały (niemęskoosobowy). Potem doklejamy -śmy dla my i -ście dla wy: pracowaliśmy, pracowałyście. Zaimek zwykle pomijamy, bo forma pokazuje osobę. W lekcji Lampa Łukasiewicza uczniowie A2 ćwiczą wszystkie sześć form na przykładzie wycieczki i dawnego wynalazku.
Co to jest rodzaj męskoosobowy?
To rodzaj liczby mnogiej dla mężczyzn i grup mieszanych. W czasie przeszłym ma końcówkę -li: pracowali, byliśmy, widzieliście. Pozostałe grupy, czyli same kobiety, dzieci, zwierzęta i rzeczy, mają rodzaj niemęskoosobowy i końcówkę -ły: koleżanki pracowały, lampy świeciły. Ten sam podział widać w zaimkach oni i one oraz w przymiotnikach.
„Pracowali” czy „pracowały”?
Zależy od tego, czy w grupie jest mężczyzna. Mówimy Łukasiewicz i Zeh pracowali i Olena i koleżanki pracowały, ale Olena, koleżanki i Tom pracowali. Rzeczy i zwierzęta zawsze dostają -ły: lampy świeciły. Liczba osób nie ma znaczenia, więc jeden mężczyzna wśród dziesięciu kobiet zmienia formę na -li.
„Lekarze pracowali” czy „lekarze pracowały”?
Poprawnie jest lekarze pracowali. Rzeczowniki męskoosobowe w liczbie mnogiej, takie jak lekarze i studenci, a także słowo ludzie, zawsze łączą się z formą na -li. Forma lekarze pracowały otwiera listę typowych błędów w schemacie tej lekcji, a w quizie obok poprawnego zdania stoją operowały i operowaliśmy.
„Byliśmy” czy „byłyśmy”?
Byłyśmy mówi grupa samych kobiet, byliśmy każda grupa z mężczyzną. Kobieta, która opowiada o wyjeździe z koleżankami, powie więc byłyśmy w muzeum, a o wyjeździe z bratem byliśmy w muzeum. Tak samo działa pytanie: Gdzie byłyście? do koleżanek, Gdzie byliście? do grupy mieszanej. Na edio.ai ostatnie pytanie w pudełku z tej lekcji prosi ucznia, żeby sam wybrał formę dla swojej grupy.
Jak opowiedzieć po polsku o wycieczce z grupą?
W formie my, z czasownikami ruchu i oglądania. Pasują pojechaliśmy, oglądaliśmy, widzieliśmy, byliśmy i wróciliśmy, a w grupie samych kobiet te same czasowniki z końcówką -łyśmy. Słowa najpierw, potem i w końcu porządkują opowieść. Wzór takiego posta uczeń dostaje w pracy domowej do tej lekcji.
Jak uczyć rodzaju męskoosobowego obcokrajowców?
Zacznij od czasownika w czasie przeszłym, nie od rzeczowników. Para pracowali – pracowały jest łatwa do zobaczenia i usłyszenia, a pytanie, czy w grupie jest mężczyzna, daje uczniom prostą decyzję. Rzeczowniki męskoosobowe, jak lekarze i studenci, można na poziomie A2 traktować jako gotowe słowa, a ich odmianę zostawić na później.
Jaka gra pomaga ćwiczyć czas przeszły w liczbie mnogiej?
Zgadywanie, kto mógł coś zrobić. Lektor podaje zdanie bez podmiotu, na przykład …pojechały do muzeum, a uczniowie proponują pasujące grupy: koleżanki, siostry, uczennice. Potem zamieniają -ły na -li i szukają nowej grupy. Podobne decyzje uczeń podejmuje w quizie Kto jest w grupie? w tej lekcji.
Jaka praca domowa utrwala formy -liśmy i -łyśmy?
Post o wspólnej wycieczce i nagranie o wspólnym projekcie. Uczeń opisuje prawdziwą grupę, więc sam musi wybrać -liśmy albo -łyśmy. W tej lekcji pisze post (40–60 słów) o wycieczce z rodziną albo przyjaciółmi i nagrywa, co udało się zrobić razem z innymi. Oba zadania ocenia nauczyciel.
Jak ćwiczyć czas przeszły w liczbie mnogiej z jednym uczniem online?
Pytaj o prawdziwe grupy z życia ucznia. Rodzina, koledzy z pracy, drużyna czy klasa mają różne składy, więc uczeń raz powie byliśmy, a raz były. Na edio.ai uczeń przechodzi czat z Oksaną sam, w roli Oleny, a pudełko z pytaniami o wycieczki lektor otwiera razem z nim.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego w liczbie mnogiej?
Tak, najlepiej z grupami, w których trzeba sprawdzić skład. Na tej stronie można sprawdzić cztery części lekcji Lampa Łukasiewicza: artykuł o lampie naftowej i nocnej operacji we Lwowie, nagranie rozmowy Oleny i Toma przy świecy, tabelę, w której uczeń zmienia formę jednej osoby na formę grupy, oraz czat z Oksaną, w którym sam wybiera odpowiedzi. Reszta lekcji, od słów z obrazkami po pracę domową, jest w pełnej wersji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej