Wypróbuj za darmoWypróbuj

Zupa w chlebie: żurek – dopełniacz po miarach: litr wody, łyżka majeranku

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak działa dopełniacz po miarach: ile czego potrzeba do polskiej zupy podanej w chlebie.

Gramatyka
Najpierw miara, potem produkt w dopełniaczu: litr wody, szczypta soli, ząbek czosnku. Końcówki -y, -i, -a, -u w liczbie pojedynczej i przepis w formie my: kroimy, gotujemy.
Temat
Zimna środa na Pradze: Kuba gotuje z Oleną żurek według przepisu swojej mamy i podaje go w chlebie. Olena, farmaceutka, odmierza każdą łyżkę.
Zadania
Przepis do przeczytania, wiadomość głosowa i rozmowa przy kuchence do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z kolegą w sklepie i pudełko z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Co dziś gotujemy?

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: przepis mamy

    • Przeczytaj przepis na żurekAutentyczny dokumentWypróbuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: gotujemy razem

    • Posłuchaj: Kuba nagrywa wiadomośćSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Posłuchaj: Olena i Kuba gotują żurekSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: litr wody, łyżka majeranku

    • Spójrz na schemat: litr czego? łyżka czego?Schemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formęWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: co? → czego?Uzupełnij tabelęWypróbuj
    • Uzupełnij zdania: miara i dopełniaczUzupełnij lukiOdblokuj
    • Wybierz poprawną odpowiedźQuizOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: co kupić?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Radek jest w sklepieCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i opowiedz o zupieOtwórz pudełkoOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Uzupełnij post Ilony: naleśniki na niedzielęUzupełnij lukiOdblokuj
    • Posortuj słowa: dopełniacz na -y, -a czy -u?Posortuj w kolumnyOdblokuj
    • Napisz przepis: zupa z twojego krajuPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: moja ulubiona zupaMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Gotowanie po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • czosnek
  • ząbek
  • majeranek
  • chrzan
  • bochenek
  • kromka
  • łyżka
  • kroić
  • piec chleb
  • mieszać

Gramatyka: miara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku

Dopełniacz pojawia się tu w najprostszej, kuchennej sytuacji. Najpierw stoi miara, która odpowiada na pytanie Ile?, a po niej produkt, o który pytamy Czego?. Końcówki nie są dla uczniów zupełnie nowe, bo z kursu A1.2 znają przeczenie nie mam kataru. Tabela końcówek w schemacie obejmuje tylko liczbę pojedynczą.

Litr wody, łyżka majeranku: miara + dopełniacz

Najpierw miara (Ile?), potem produkt w dopełniaczu (Czego?): litr czego? → wody.

Miary: litr, łyżka, szczypta, kromka

Lista obejmuje miary płynów (litr, pół litra, szklanka, filiżanka), małe miary do przypraw (łyżka, łyżeczka, szczypta) i kawałki (ząbek, kromka, plasterek, bochenek). Przy trudniejszych słowach stoi krótka definicja, na przykład szczypta = bardzo mało.

  • litr
  • pół litra
  • szklanka 🥛, filiżanka ☕
  • łyżka 🥄
  • łyżeczka = mała łyżka
  • szczypta 🤏 = bardzo mało
  • ząbek 🧄
  • kawałek
  • kromka 🍞
  • plasterek = cienki kawałek
  • kilogram
  • bochenek

Końcówki dopełniacza: wody, mąki, mleka

Tabela dzieli rzeczowniki według rodzaju. Żeńskie na -a dostają -y (kiełbasa → kiełbasy), a po k końcówkę -i (mąka → mąki); sól ma formę soli. Nijakie zmieniają -o na -a: mleko → mleka, jajko → jajka.

rodzajCo?Czego?przykład
ona: -a → -ywoda, kawa, herbata, kiełbasa, śmietanawody, kawy, herbaty, kiełbasy, śmietanyszklanka wody
ona: -ka → -kimąka, śmietankamąki, śmietankikilogram mąki
ona: sólsólsoliszczypta soli
ono: -o → -amleko, masło, mięso, jajkomleka, masła, mięsa, jajkapół jajka
on: -umajeranek, czosnek, cukier, chrzan, pieprz, zakwas, bulionmajeranku, czosnku, cukru, chrzanu, pieprzu, zakwasu, bulionułyżka majeranku
on: -achleb, serchleba, serakromka chleba

Rodzaj męski: majeranku, ale chleba

Męskie mają -u albo -a i z samego słowa tego nie widać, dlatego formę zapamiętuje się razem z miarą: łyżka majeranku, kromka chleba. Wskazówka pokazuje też znikające e (czosnek → czosnku, cukier → cukru), a kilogram ziemniaków zostawia na razie jako gotowy zwrot.

Uwaga!

On: -u czy -a? Tego nie widać w słowie: zapamiętaj słowo razem z miarą (łyżka majeranku, kromka chleba). Majeranek → majeranku, czosnek → czosnku, cukier → cukru: tu e znika. Dwa jajka, trzy kiełbasy, kilogram ziemniaków to liczba mnoga: na razie tylko zapamiętaj te zwroty.

Dodajemy łyżkę chrzanu: biernik i dopełniacz

Przykłady wracają do kuchni Kuby i Oleny. Ostatni z nich pokazuje, że po dodajemy czy poproszę sama miara stoi w bierniku (łyżkę, szklankę), a produkt zostaje w dopełniaczu: Poproszę szklankę wody.

  • Na cztery osoby: pół litra zakwasu i litr bulionu.
  • Olena: Jedna łyżka majeranku? I szczypta soli?
  • Na górę: pół jajka i plasterek kiełbasy.
  • Tom je kromkę chleba i kawałek sera.
  • Dodajemy łyżkę chrzanu. Poproszę szklankę wody.łyżka → łyżkę, szklanka → szklankę (biernik), ale chrzanu, wody: dopełniacz

Typowe błędy

  • litr woda

    litr wody

    Litr czego? → wody

  • łyżka majeranek

    łyżka majeranku

    Łyżka czego? → majeranku

  • kawałek chleb

    kawałek chleba

    Kawałek czego? → chleba

Więcej lekcji z tej gramatyki: Dopełniacz – lekcje i ćwiczenia

Dopełniacz – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 autentyczny dokument
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • podać ilość składnika z miarą i dopełniaczem: pół litra zakwasu, litr bulionu, łyżka chrzanu
  • dobrać końcówkę dopełniacza w liczbie pojedynczej: woda → wody, mąka → mąki, mleko → mleka, czosnek → czosnku
  • opisać kolejne kroki przepisu w formie my: Najpierw kroimy kiełbasę, potem gotujemy bulion.
  • odpowiedzieć koledze, który robi zakupy: Mały słoik chrzanu, dzięki!, Nie, nie mam czosnku.
  • opowiedzieć o zupie ze swojego kraju: co do niej dodajemy i ile

Lekcja 9 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz otwiera moduł Kuchnie i smaki i przychodzi po powtórce z lekcji 8. Dopełniacz uczniowie znają dotąd głównie z przeczeń (nie mam kataru, lekcja 19 kursu A1.2), a nazwy jedzenia znają z lekcji 17–19 kursu A1.1. Przepis to naturalne miejsce na miary, bo każdy składnik ma w nim swoją ilość. W lekcji 10 dochodzą dużo, mało, trochę, ile i bez.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o zupy, poznają trzynaście słów z obrazkami, od słowa żurek po mieszać, i dopasowują słowa do sześciu zdjęć. Czytają przepis mamy Kuby z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Potem słuchają wiadomości głosowej z listą zakupów i rozmowy przy gotowaniu, a każde nagranie ma swoje zadanie. Po schemacie są cztery ćwiczenia: wybór formy, tabela co? → czego?, zdania z lukami i quiz. Na koniec uczeń sam odpisuje Radkowi, który robi zakupy, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o zupę ze swojego kraju.

Praca domowa ma cztery zadania. Post z przepisem na naleśniki i sortowanie słów według końcówki -y, -a albo -u są sprawdzane automatycznie. Przepis na zupę z kraju ucznia, napisany w formie my, oraz nagranie o ulubionej zupie sprawdza nauczyciel.

Gramatyka:
miara + dopełniacz · litr wody, łyżka majeranku · dopełniacz: -y, -i · dopełniacz: -a, -u · przepis w formie my
Temat:
jedzenie · żurek · kuchnia polska · przepis · gotowanie

Wskazówki dla nauczyciela

  • Przynieś prawdziwe miary: szklankę, łyżkę i łyżeczkę. Pokazuj je po kolei, a grupa dopowiada produkt: szklanka mleka, łyżeczka cukru. Pytanie Czego? pada wtedy kilkanaście razy, zanim pojawi się tabela.
  • Każ zapisywać całe zwroty, nie same słowa: kromka chleba, łyżka majeranku. Końcówki -u i -a w rodzaju męskim nie da się przewidzieć z formy podstawowej, więc pomaga tylko pamięć zwrotu.
  • Zatrzymaj się przy dwóch przypadkach w jednym zdaniu: w Dodajemy łyżkę chrzanu miara jest w bierniku, a chrzan w dopełniaczu. Zapytaj grupę, które słowo się zmieniło i dlaczego, zanim przejdziecie do czatu.
  • Liczbę mnogą zostaw na później: dwa jajka i kilogram ziemniaków są w lekcji gotowymi zwrotami. Nie wymagaj jeszcze form mnogich w przepisie z pracy domowej, jeśli uczeń poprawnie użył liczby pojedynczej.
  • Zapisuj składniki z pudełka na tablicy: kiedy uczeń opowiada o zupie ze swojego kraju, notuj miary i produkty. Gotowa lista przyda mu się potem do przepisu w pracy domowej.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lekcja 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lekcja 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lekcja 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Moduł 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lekcja 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lekcja 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lekcja 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lekcja 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Moduł 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lekcja 9 · tutaj jesteśZupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lekcja 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lekcja 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lekcja 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Moduł 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lekcja 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lekcja 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lekcja 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lekcja 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Moduł 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lekcja 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lekcja 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lekcja 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lekcja 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Moduł 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lekcja 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lekcja 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lekcja 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lekcja 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Moduł 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lekcja 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lekcja 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lekcja 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lekcja 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Moduł 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lekcja 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lekcja 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lekcja 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lekcja 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Pytania o tę lekcję

Kiedy używamy dopełniacza?
Dopełniacza używamy po miarach i ilościach, po przeczeniu, po części przyimków oraz wtedy, gdy mówimy, do kogo coś należy. Mówimy więc litr wody, nie mam czasu, bez cukru, z Poznania i pies sąsiada. Wymagają go też niektóre czasowniki, na przykład szukać czy uczyć się. W lekcji Zupa w chlebie: żurek na edio.ai uczniowie A2 zaczynają od miar w przepisie.
Na jakie pytania odpowiada dopełniacz?
Dopełniacz odpowiada na pytania kogo? i czego? Przy miarach pytamy czego?: Litr czego? – Wody., Łyżka czego? – Majeranku. Pytanie kogo? dotyczy osób: Nie widzę kolegi. Ponieważ kogo? zadajemy też w bierniku, na początku nauki łatwiej oprzeć się na czego?, które należy tylko do dopełniacza.
Jaką końcówkę ma produkt po mierze?
Końcówka zależy od rodzaju rzeczownika, a nie od miary. Żeńskie mają -y albo -i (wody, mąki, soli), nijakie mają -a (mleka), męskie -u albo -a (cukru, chleba). Miara może być dowolna: po słowach szklanka, litr i łyżka produkt ma tę samą formę.
Mówi się „litr wody” czy „litr woda”?
Poprawnie jest litr wody, bo po mierze stoi dopełniacz. Tak samo mówimy kawałek chleba, a nie kawałek chleb, i łyżka majeranku, a nie łyżka majeranek. Pomaga pytanie Litr czego?. Na edio.ai te trzy pomyłki są w części schematu z typowymi błędami, a w czacie o zakupach podobne formy wracają jako złe odpowiedzi do odrzucenia.
Majeranku czy majeranka: -u czy -a w dopełniaczu?
Poprawnie jest majeranku, z końcówką -u. Wiele rzeczowników męskich ma ją w dopełniaczu, ale inne mają -a, jak chleb → chleba czy ser → sera. Na poziomie A2 najlepiej uczyć się formy razem ze słowem i miarą: łyżka majeranku, kromka chleba. W niektórych słowach znika przy tym e: czosnek → czosnku.
„Łyżka majeranku” czy „łyżkę majeranku”?
Obie formy są poprawne, każda w innym zdaniu. Na liście składników piszemy w mianowniku łyżka majeranku. Po czasowniku, który wymaga biernika, zmienia się sama miara: Dodajemy łyżkę majeranku, Poproszę szklankę wody. Produkt w obu zdaniach zostaje w dopełniaczu. Tę różnicę pokazuje ostatni przykład w schemacie lekcji Zupa w chlebie: żurek.
Jak napisać przepis po polsku?
Składniki podajemy z miarą, a kroki w formie my. Lista wygląda tak: pół litra zakwasu, litr bulionu, łyżka majeranku. Kroki zaczynamy od czasownika: Kroimy kiełbasę w plasterki. Gotujemy bulion. Mieszamy zakwas. W książkach kucharskich spotyka się też tryb rozkazujący (pokrój, dodaj), ale na poziomie A2 forma my jest prostsza.
Żurek czy żur: czym różnią się te słowa?
Żurek to zdrobnienie od żur, ale oba słowa nazywają kwaśną zupę na zakwasie. Zwykle to ta sama zupa, choć niektórzy kucharze i regiony rozróżniają te słowa. Podobnie powstaje kot → kotek, tyle że żurek zwykle nie znaczy „mały żur”: to po prostu nazwa zupy.
Jak uczyć dopełniacza na poziomie A2?
Od sytuacji, w których ilość jest naturalna: przepisu i zakupów. Uczeń najpierw słyszy całe zwroty (litr wody, kromka chleba), potem porządkuje je w tabeli według rodzaju, a na końcu sam układa listę składników. W kursie Polski A2.1 na edio.ai po miarach przychodzą dużo, trochę i bez, a później przyimki z, od i do.
Jaka praca domowa utrwala miary?
Własny przepis z listą składników i miarami. Uczeń musi wtedy sam dobrać końcówki do produktów, które naprawdę zna. W tej lekcji pisze post z przepisem na zupę ze swojego kraju (40–60 słów) i nagrywa wypowiedź o ulubionej zupie. Oba zadania ocenia nauczyciel, a tekst z lukami i sortowanie końcówek są sprawdzane automatycznie.
Jak ćwiczyć miary z jednym uczniem online?
W rozmowie o zakupach, w której lektor pyta o ilości. Czego potrzebujesz do zupy? Ile? – uczeń odpowiada miarą i produktem, a lektor dopisuje zwroty na ekranie. Na edio.ai czat z kolegą w sklepie uczeń przechodzi sam, a pudełko z pytaniami o zupę lektor otwiera razem z nim podczas zajęć.
Czy są interaktywne ćwiczenia z dopełniaczem?
Tak, najlepiej takie, w których produkt stoi po mierze. Na tej stronie działają cztery części lekcji Zupa w chlebie: żurek. Pierwsza to przepis na żurek do przeczytania, druga to wiadomość głosowa Kuby z listą zakupów, trzecia to tabela co? → czego?, a czwarta to czat, w którym uczeń sam odpowiada Radkowi w sklepie. Słowa z obrazkami i pozostałe ćwiczenia są w pełnej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej