Wypróbuj za darmoWypróbuj

Przez Afrykę na rowerze: czas przeszły w formie on: jechał, spał, pisał

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak tworzy się czas przeszły w formie on, na przykładzie wielkiej podróży rowerem przez Afrykę.

Gramatyka
Bezokolicznik bez -ć plus -ł (jechać → jechał, robić → robił), formy do zapamiętania miał, jadł, szedł, pytania Co robił? Gdzie spał? i -ło dla ono.
Temat
Kazimierz Nowak w latach 1931–1936 przejechał Afrykę głównie na rowerze. Zosia robi o nim audycję radiową, a Tom, który do pracy jeździ tramwajem, nie może w to uwierzyć.
Zadania
Artykuł Zosi do przeczytania, rozmowa w kuchni i minuta radiowa do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat o podróżniku i pudełko z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1W drogę!

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: rowerem przez Afrykę

    • Przeczytaj artykuł ZosiAutentyczny dokumentWypróbuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: wielcy podróżnicy

    • Posłuchaj: Zosia i Tom w kuchniSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj: Zosia w radiuSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: jechał, spał, pisał

    • Spójrz na schemat: co robił?Schemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę: czas przeszłyWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: teraz i wczorajUzupełnij tabelęWypróbuj
    • Uzupełnij zdania: weekend Dawida (czas przeszły)Uzupełnij lukiOdblokuj
    • Przeciągnij słowa: jechać, jedzie czy jechał?Przeciągnij i upuśćOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: kto to był?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Weronika pyta o NowakaCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i opowiedz o podróżnikuOtwórz pudełkoOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: co robił?QuizOdblokuj
    • Posortuj odpowiedzi: które pytanie?Posortuj w kolumnyOdblokuj
    • Napisz post: podróżnik z twojego krajuPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: podróż NowakaMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Podróże po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • wielbłąd
  • łódź
  • ognisko
  • aparat
  • opona
  • gazeta
  • droga
  • fotografować
  • dostawać / dostać
  • zepsuć się

Gramatyka: czas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał

Z kursu A1.2 uczniowie znają już był i była. Ta lekcja przenosi tę samą końcówkę na inne czasowniki, ale na razie tylko w jednej formie: on. Reguła mieści się w jednym zdaniu: bezokolicznik bez -ć, a na końcu -ł. Schemat nazywa bezokolicznik formą co robić? i pyta tak, jak pyta uczeń: Co robił?

Czas przeszły: on jechał, spał, pisał

Teraz Tom jedzie tramwajem. Prawie sto lat temu Nowak jechał przez Afrykę na rowerze.

Bez -ć, plus -ł: jechał, robił, wracał

Pierwsza tabela ma trzy kolumny: bezokolicznik, temat bez -ć i gotową formę. Tak samo działa krótkie spać → spał, mieszkać → mieszkał i długie fotografować → fotografował, więc uczniowie widzą jeden mechanizm zamiast listy.

co robić?bez -ćon: co robił?
jechaćjecha-jechał
spaćspa-spał
pisaćpisa-pisał
robićrobi-robił
mieszkaćmieszka-mieszkał
fotografowaćfotografowa-fotografował
wracaćwraca-wracał

Formy do zapamiętania: miał, jadł, szedł

Druga tabela zbiera cztery formy do zapamiętania. W mieć → miał samogłoska e przechodzi w a, dlatego mieł to błąd. Jadł i szedł trzeba zapamiętać w całości, a był uczniowie już znają.

co robić?on: co robił?dlaczego?
miećmiałe → a (nie: mieł)
jeśćjadłinna forma: zapamiętaj!
iśćszedłinna forma: zapamiętaj!
byćbyłjuż znasz!

Pytania, przeczenie i forma ono

Przykłady to pary pytanie–odpowiedź: Gdzie spał? – Spał na ziemi. Przeczenie to samo nie przed formą, z dopełniaczem jak w nie mam czasu: Nowak nie miał samochodu. Wskazówka dodaje ono z końcówką -ło: dziecko spało.

Przykłady

  • Co robił Nowak? – Jechał przez Afrykę na rowerze.
  • Gdzie spał? – Spał na ziemi.
  • Co jadł? – Jadł ryby z ogniska.
  • Nowak nie miał samochodu.nie miał + samochodu, jak: nie mam czasu
  • Dziecko spało, a tata jechał samochodem.ono (dziecko) → -ło

Uwaga!

On (Nowak, Tom, rower, pies) → -ł: jechał, spał. Ono (dziecko, ognisko) → -ło: było, spało. W pytaniach też: Co robił? Gdzie spał? Czym jechał? Nie? Tylko „nie” + forma: nie miał, nie spał.

Typowe błędy: on jechałem, Nowak jechać

Trzy błędy w schemacie to końcówka -łem, która należy do formy ja, sam bezokolicznik zamiast czasu przeszłego oraz czas teraźniejszy przy dacie z przeszłości: W 1931 roku Nowak jedzie zamiast jechał.

  • On jechałem do Afryki.

    On jechał do Afryki.

    -łem to forma „ja”, nie „on”

  • Nowak jechać przez Afrykę.

    Nowak jechał przez Afrykę.

    jechać to forma „co robić?”

  • W 1931 roku Nowak jedzie do Afryki.

    W 1931 roku Nowak jechał do Afryki.

    1931 rok to przeszłość → -ł

Więcej lekcji z tej gramatyki: Czas przeszły – lekcje i ćwiczenia

Czas przeszły – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 autentyczny dokument
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • opowiedzieć, co ktoś robił w podróży, w formie on: Jechał przez Afrykę na rowerze., Spał na ziemi.
  • zapytać o czyjąś podróż: Co robił?, Gdzie spał?, Czym jechał?, Co jadł?
  • użyć form miał, jadł, szedł i przeczenia z nie: Nowak nie miał samochodu.
  • odróżnić teraźniejszość od przeszłości: Teraz Tom jedzie tramwajem do pracy. i Prawie sto lat temu Nowak jechał przez Afrykę.
  • nazwać rzeczy i miejsca z podróży: pustynia, wielbłąd, łódź, ognisko, opona, aparat

To lekcja 1 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz i początek modułu Niesamowite podróże. Przychodzi po lekcji 32 kursu Polski A1.2 · Ruszamy!, a opiera się na lekcjach 30 i 31 tego kursu, w których uczniowie poznali byłem, była i byliśmy. Opowieść o cudzej podróży wymaga trzeciej osoby, więc forma on jest tu naturalnym początkiem. Lekcja 2 dodaje formę ona i oboczności typu płynął – płynęła.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o podróże, poznają trzynaście słów z obrazkami, od pustyni po zepsuć się, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają artykuł Zosi o Nowaku, a potem rozwiązują zadanie prawda/fałsz i quiz. Słuchają rozmowy w kuchni i radiowej minuty Zosi, każde nagranie z osobnym zadaniem. Po schemacie przychodzą cztery ćwiczenia. Na koniec uczeń sam przechodzi czat z Weroniką, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o podróżnika ze swojego kraju.

Praca domowa ma cztery zadania. Quiz z formą on i sortowanie odpowiedzi do pytań Czym jechał?, Gdzie spał? i Co robił? są sprawdzane automatycznie. Post o podróżniku z kraju ucznia i nagranie o podróży Nowaka sprawdza nauczyciel.

Gramatyka:
czas przeszły: on · jechać → jechał · mieć → miał, jeść → jadł · Co robił? Gdzie spał? · nie miał + dopełniacz
Temat:
podróże · Afryka · Kazimierz Nowak · rower · podróżnicy

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od mapy Afryki: pokaż trasę z Trypolisu na południe i z powrotem do Algieru. Uczniowie mówią, jak Nowak podróżował na kolejnych odcinkach: na rowerze, na koniu, na wielbłądzie.
  • Zestaw teraz i wtedy na tablicy: napisz Tom jedzie tramwajem obok Nowak jechał na rowerze. Niech grupa sama znajdzie różnicę w końcówce, zanim pokażesz schemat.
  • Wyjątki powtarzajcie parami: mieć – miał, jeść – jadł, iść – szedł. Forma mieł wraca u wielu osób jeszcze długo, więc poprawiaj ją za każdym razem, także w czacie.
  • Nie wprowadzaj jeszcze formy ja: o sobie uczniowie mówią na razie byłem albo byłam z A1.2. Końcówki -łem i -łam przy innych czasownikach przychodzą w lekcji 3.
  • Połącz pudełko z pracą domową: podróżnik, o którym uczeń opowiada w rozmowie, może zostać bohaterem jego posta. Zapisz formy, które padły, i wróć do nich przy poprawianiu tekstu.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lekcja 1 · tutaj jesteśPrzez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lekcja 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lekcja 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Moduł 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lekcja 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lekcja 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lekcja 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lekcja 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Moduł 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lekcja 9Zupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lekcja 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lekcja 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lekcja 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Moduł 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lekcja 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lekcja 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lekcja 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lekcja 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Moduł 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lekcja 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lekcja 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lekcja 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lekcja 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Moduł 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lekcja 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lekcja 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lekcja 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lekcja 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Moduł 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lekcja 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lekcja 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lekcja 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lekcja 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Moduł 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lekcja 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lekcja 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lekcja 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lekcja 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Pytania o tę lekcję

Jak tworzy się czas przeszły w języku polskim?
Bezokolicznik bez -ć, potem -ł i końcówka osoby. Jechać daje jechał (on), jechała (ona), jechałem (ja, mężczyzna) i jechaliśmy (my). Część czasowników zmienia przy tym samogłoskę, jak mieć → miał i móc → mógł, a kilka trzeba zapamiętać: jeść → jadł, iść → szedł. W lekcji Przez Afrykę na rowerze uczniowie A2 zaczynają od jednej formy, on.
Kiedy używamy czasu przeszłego?
Gdy mówimy o tym, co się stało albo trwało wcześniej. Sygnałem bywają słowa wczoraj, w zeszły weekend, sto lat temu albo rok: W 1931 roku Nowak jechał do Afryki. Polski ma jeden czas przeszły. Różnicę między czynnością w toku a wynikiem oddaje aspekt: pisał i napisał.
Mówi się „on jechał” czy „on jechałem”?
Poprawnie jest on jechał. Końcówka -łem oznacza, że mówi mężczyzna o sobie: jechałem. Ponieważ końcówka sama pokazuje osobę, zaimek zwykle pomijamy: mówimy Jechałem tramwajem, a nie Ja jechałem tramwajem. Na poziomie A2 pomyłka on jechałem zdarza się często, dlatego schemat tej lekcji pokazuje ją jako pierwszy typowy błąd.
„Miał” czy „mieł”?
W czasie przeszłym mieć zmienia e na a: miał, miała. Tak samo zachowują się inne czasowniki na -ieć: widzieć → widział, chcieć → chciał. Samogłoska e wraca dopiero w rodzaju męskoosobowym liczby mnogiej: mieli, widzieli, chcieli. Na edio.ai forma mieł pojawia się w tej lekcji jako błędna odpowiedź w czacie, więc uczeń musi ją rozpoznać.
Jak jest „jeść” w czasie przeszłym?
On jadł, ona jadła, ale oni jedli. To forma nieregularna, którą zapamiętuje się w całości, podobnie jak iść → szedł. Pytanie brzmi Co jadł?, a odpowiedź może być krótka: Jadł ryby z ogniska. W rodzaju niemęskoosobowym liczby mnogiej zostaje a: dzieci jadły.
„Jechać rowerem” czy „jechać na rowerze”?
Obie formy są poprawne i znaczą to samo. Rowerem to narzędnik, jak jechać tramwajem czy pociągiem, a na rowerze to miejscownik z przyimkiem. Przy zwierzętach mówimy raczej na koniu i na wielbłądzie. W ćwiczeniach tej lekcji pojawiają się obie konstrukcje, a o środek transportu pytamy Czym jechał?.
Jak uczyć czasu przeszłego obcokrajowców na poziomie A2?
Jedną osobę naraz, zaczynając od formy on. Opowieść o kimś innym nie wymaga od razu końcówek -łem i -łam, a uczniowie od początku budują pełne zdania. Potem dochodzi ona z obocznościami (płynął – płynęła), dalej ja i ty, a na końcu liczba mnoga. Tak są ułożone pierwsze lekcje kursu Polski A2.1, a liczba mnoga przychodzi w lekcji 5.
Jaka gra pomaga utrwalić formy jechał, spał, pisał?
Zgadywanie postaci z pytań o jej przeszłość. Jedna osoba myśli o znanym podróżniku, a reszta pyta: Gdzie mieszkał?, Czym jechał?, Co robił w drodze?. Odpowiedzi padają w formie on, więc każde pytanie to powtórka. Podobną rolę pełni w lekcji pudełko z pytaniami, które lektor otwiera z grupą albo z jednym uczniem.
Jaką pracę domową zadać, gdy uczniowie zaczynają opowiadać o przeszłości?
Krótki tekst o życiu albo podróży znanej osoby. Uczeń używa wtedy formy on w naturalnym kontekście i sam dobiera czasowniki. W tej lekcji pisze post (40–60 słów) o podróżniku ze swojego kraju i nagrywa wypowiedź o Nowaku. Oba zadania ocenia nauczyciel, a quiz i sortowanie odpowiedzi do pytań są sprawdzane automatycznie.
Jak ćwiczyć opowiadanie o przeszłości z jednym uczniem online?
Pytaj o prawdziwe osoby, które uczeń zna. Babcia, ulubiony sportowiec czy podróżnik z jego kraju dają powód do formy on albo ona bez sztucznych ćwiczeń. Na edio.ai uczeń przechodzi czat o Nowaku samodzielnie, a koło i pudełko z pytaniami lektor otwiera razem z nim na wspólnym ekranie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego?
Tak, najlepiej takie, w których czas przeszły służy do opowieści. Na tej stronie działają cztery części lekcji Przez Afrykę na rowerze: artykuł Zosi o podróży Nowaka, nagranie rozmowy Zosi i Toma w kuchni, tabela, w której uczeń zmienia formę teraźniejszą na przeszłą, oraz czat z Weroniką, w którym sam wybiera poprawne odpowiedzi. Karty ze słowami i pozostałe zadania są dostępne w całej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej