Odkrywała czy odkryła? Czasowniki dokonane i niedokonane: proces i wynik
O tej lekcji
Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak w czasie przeszłym działają czasowniki dokonane i niedokonane: robiła to proces, zrobiła to wynik, na przykładzie odkryć Marii Skłodowskiej-Curie.
- Gramatyka
- Pary robić / zrobić, pisać / napisać, czytać / przeczytać, odkrywać / odkryć, otwierać / otworzyć i sygnały: długo, codziennie, przez trzy lata dla procesu, w końcu, raz, w godzinę dla wyniku.
- Temat
- Sofia i Lucas zwiedzają muzeum Marii Skłodowskiej-Curie na ulicy Freta w Warszawie. Lucas myśli, że rad odkryła w jeden dzień, a Sofia tłumaczy, że to były lata pracy.
- Zadania
- Tablica z muzeum do przeczytania, rozmowa przed kamienicą i audioprzewodnik do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z Edwardem i koło z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Witamy w laboratorium!
Rozdział 2Czytamy: Maria krok po kroku
Rozdział 3Słuchamy: rad w jeden dzień?
Rozdział 4Gramatyka: robiła czy zrobiła?
- Spójrz na schemat: robiła czy zrobiła?Schemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: proces czy wynik?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Wypełnij tabelę: proces i wynikUzupełnij tabelęWypróbuj
- Uzupełnij zdania: proces czy wynik?Uzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij słowa: wieczór po muzeumPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: długo czy w końcu?
Rozdział 6Praca domowa
Nauka po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- fizyka
- chemia
- szopa
- probówka
- doświadczenie
- profesorka
- Nagroda Nobla
- odkrywać / odkryć
- kończyć / skończyć
- otwierać / otworzyć
Gramatyka: aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
Dotąd uczniowie budowali czas przeszły bez wyboru aspektu. Ta lekcja pokazuje, że większość polskich czasowników ma parę: niedokonany opisuje proces, a dokonany wynik. Schemat mówi o tym prostymi słowami i zadaje dwa pytania, Co robiła? i Co zrobiła?. Słowa-sygnały w zdaniu podpowiadają, który aspekt wybrać.
Robiła czy zrobiła? Proces i wynik
Czasownik często ma parę: robić (proces) i zrobić (wynik). Maria długo pracowała, a w końcu odkryła rad.
Proces i wynik na osi czasu
Oś czasu ma dwa elementy: długi odcinek z napisem długo: pracowała, robiła doświadczenia i jeden punkt w końcu: odkryła rad!. Uczniowie widzą, że aspekt niedokonany rozciąga się w czasie, a dokonany zamyka czynność.
- długo: pracowała, robiła doświadczenia
- w końcu: odkryła rad!
Pary: przedrostek, bez -wa- i inna forma
Tabela pokazuje trzy sposoby tworzenia par. Najczęściej dochodzi przedrostek: zrobić, napisać, przeczytać, skończyć, nauczyć się. W parach odkrywać / odkryć i zdobywać / zdobyć znika -wa-, a parę otwierać / otworzyć trzeba zapamiętać.
| proces: Co robiła? | wynik: Co zrobiła? | jak? |
|---|---|---|
| robić → robiła | zrobić → zrobiła | z- + robić |
| pisać → pisała | napisać → napisała | na- + pisać |
| czytać → czytała | przeczytać → przeczytała | prze- + czytać |
| kończyć → kończyła | skończyć → skończyła | s- + kończyć |
| uczyć się → uczyła się | nauczyć się → nauczyła się | na- + uczyć się |
| odkrywać → odkrywała | odkryć → odkryła | odkrywać → odkryć |
| zdobywać → zdobywała | zdobyć → zdobyła | zdobywać → zdobyć |
| otwierać → otwierała | otworzyć → otworzyła | uwaga: inna forma! |
Jak wybrać? Słowa-sygnały i przykłady
Porównanie dzieli sygnały na dwie kolumny: długo, przez trzy lata, codziennie, zawsze po stronie procesu, w końcu, raz, w jeden dzień, w pięć minut po stronie wyniku. Przykłady łączą oba aspekty: Co robiłeś cały wieczór? – Czytałem. – I co, przeczytałeś całą książkę?
Jak wybrać?
PROCES · Co robiła? Jak długo? Jak często?
- długo · przez trzy lata · cały dzień · przez godzinę
- często · codziennie · zawsze
- Maria długo robiła doświadczenia.
- Laura cały dzień pisała prezentację.
WYNIK · Co zrobiła? Jaki jest wynik?
- w końcu · raz · w jeden dzień · w pięć minut
- W końcu Maria i Piotr odkryli polon i rad.
- Laura w końcu skończyła prezentację.
Przykłady
- Maria długo pracowała, a w końcu odkryła rad.pracowała = proces · odkryła = wynik
- – Co robiłeś cały wieczór? – Czytałem. – I co, przeczytałeś całą książkę?
- Sofia długo uczyła się polskiego i w końcu nauczyła się mówić jak Polka.
- W 1903 roku Maria napisała doktorat.jeden raz, jeden wynik
Przez godzinę czy w godzinę?
Wskazówka uczy zadawać sobie pytanie Co robiła? albo Co zrobiła? i zestawia przez godzinę (proces) z w godzinę (wynik). Przypomina też, że końcówki osób są te same co w lekcjach 1–5.
Uwaga!
Zapytaj: Co robiła? (proces: jak długo? jak często?) czy Co zrobiła? (wynik: co jest na końcu?). Przez godzinę to proces, w godzinę to wynik. Końcówki znasz: zrobiłem / zrobiłam, zrobiłeś / zrobiłaś, zrobił / zrobiła, zrobiliśmy / zrobiłyśmy, zrobiliście / zrobiłyście, zrobili / zrobiły.
Typowe błędy: codziennie napisała, długo zrobił
Trzy błędy łączą sygnał procesu z czasownikiem dokonanym: Przez trzy lata Maria odkryła rad, Codziennie napisała list do mamy i Edward długo zrobił obiad. Poprawki zmieniają czasownik na niedokonany albo dodają w końcu.
Przez trzy lata Maria odkryła rad.
Maria długo pracowała, a w końcu odkryła rad.
przez trzy lata = proces; w końcu = wynik
Codziennie napisała list do mamy.
Codziennie pisała list do mamy.
codziennie = proces
Edward długo zrobił obiad.
Edward długo robił obiad.
długo = proces
Więcej lekcji z tej gramatyki: Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia · Czas przeszły – lekcje i ćwiczenia
Czasowniki dokonane i niedokonane – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 11 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 3 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- opowiedzieć o procesie i wyniku w jednym zdaniu: Maria długo pracowała, a w końcu odkryła rad.
- dobrać aspekt do słowa-sygnału: Lucas cały wieczór czytał o Marii., ale W końcu przeczytałem całą książkę!
- zapytać o proces i o wynik: Co robiłaś cały dzień?, I co, skończyłaś?
- tworzyć pary aspektowe: pisać – napisać, czytać – przeczytać, odkrywać – odkryć, otwierać – otworzyć
- nazwać rzeczy i ludzi z laboratorium: pierwiastek, probówka, doświadczenie, naukowczyni, Nagroda Nobla
To lekcja 6 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz w module Pierwsi!. Uczniowie znają już wszystkie osoby czasu przeszłego z lekcji 1–5, więc mogą skupić się na wyborze czasownika. Życie naukowczyni, która latami pracowała i w końcu zdobyła dwie Nagrody Nobla, dobrze pokazuje różnicę między procesem a wynikiem. Lekcja 7 łączy aspekt dokonany z latami czytanymi słowami.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o naukę i odkrycia, poznają trzynaście słów z obrazkami, od pierwiastka po otwierać / otworzyć, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają tablicę z muzeum o życiu Marii krok po kroku. W części ze słuchaniem Sofia wyjaśnia Lucasowi przed kamienicą na Freta, że rad to nie był jeden dzień pracy, a audioprzewodnik opowiada o Instytucie Radowym. Po schemacie są cztery ćwiczenia. Uczeń sam przechodzi czat z Edwardem w roli Laury, a potem kręci z partnerem kołem z pytaniami o długie projekty.
Praca domowa ma cztery zadania. Quiz długo czy w końcu? i memory z parami aspektowymi są sprawdzane automatycznie. Post o własnym małym odkryciu i nagranie o drodze Marii do Nobli sprawdza nauczyciel.
- Gramatyka:
- aspekt · robić / zrobić · proces czy wynik · czas przeszły · długo, codziennie, w końcu
- Temat:
- Maria Skłodowska-Curie · nauka · Nagroda Nobla · pionierzy · Warszawa · muzeum
Wskazówki dla nauczyciela
- Narysuj na tablicy linię i punkt: linia to robiła, punkt to zrobiła. Przy każdym nowym zdaniu uczniowie pokazują ręką linię albo punkt, zanim wybiorą formę.
- Ucz sygnałów razem z czasownikiem: długo pisała, codziennie pisała, ale w końcu napisała. Gotowe połączenia działają szybciej niż definicja aspektu, zwłaszcza u osób, których język tej kategorii nie ma.
- Pokaż, że proces nie mówi o wyniku: Czytał książkę nie znaczy, że ją skończył. Zapytaj grupę I co, przeczytał?, jak w przykładzie ze schematu. Pytanie o wynik naturalnie wymaga formy dokonanej.
- Zamień koło w krótkie wywiady: osoba, która odpowiada, mówi najpierw o procesie, a potem o wyniku. Partner dopytuje Jak długo? albo I co, skończyłaś?, dobierając formę do rozmówcy.
- Aspekt w przyszłości zostaw na później: lekcja ćwiczy tylko czas przeszły. Pary zrobię i będę robić przychodzą w kursie razem z czasem przyszłym, więc na pytania o nie odpowiadaj na razie krótkim przykładem.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski A2.1 · Wtedy i teraz
Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Niesamowite podróże
czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk
Lekcja 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
Lekcja 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
Lekcja 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty
Moduł 2 Pierwsi!
czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja
Lekcja 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
Lekcja 6 · tutaj jesteśOdkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
Lekcja 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
Lekcja 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata
Moduł 3 Kuchnie i smaki
dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie
Lekcja 9Zupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
Lekcja 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
Lekcja 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
Lekcja 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki
Moduł 4 Miasto czy wieś?
wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach
Lekcja 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
Lekcja 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
Lekcja 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
Lekcja 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?
Moduł 5 Gramy!
grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości
Lekcja 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
Lekcja 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
Lekcja 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
Lekcja 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły
Moduł 6 Muzyka i festiwale
na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia
Lekcja 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
Lekcja 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
Lekcja 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
Lekcja 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty
Moduł 7 Sąsiedzi
pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich
Lekcja 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
Lekcja 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
Lekcja 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
Lekcja 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku
Moduł 8 Plany i marzenia
marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki



