Wypróbuj za darmoWypróbuj

On płynął, ona płynęła: czas przeszły w formie ona: płynął, płynęła

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak wygląda czas przeszły w formie ona i co się zmienia w parze płynął – płynęła, na tle dwóch samotnych rejsów.

Gramatyka
Forma ona to forma on plus -a (pisał → pisała), z obocznościami ą → ę (płynęła), ó → o (mogła) i -iał → -iała (widziała).
Temat
Olena i Lucas oglądają w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku jacht Mazurek. Porównują rejs Leonida Teligi z rejsem Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz, pierwszej kobiety, która samotnie opłynęła świat.
Zadania
Tablica z wystawy do przeczytania, rozmowa przy jachcie i opowieść przewodnika do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Oliwią i pudełko z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Na pokład!

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: samotnie dookoła świata

    • Przeczytaj tablicę w muzeumAutentyczny dokumentWypróbuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: w muzeum w Gdańsku

    • Posłuchaj: Olena i Lucas w muzeumSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj przewodnika: jacht MazurekSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: on płynął, ona płynęła

    • Spójrz na schemat: on płynął, ona płynęłaSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę: on czy ona?Wybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij zdania w czasie przeszłym: piątek OlenyUzupełnij lukiOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: on i onaUzupełnij tabelęWypróbuj
    • Przeciągnij słowa: dwa rejsy dookoła świataPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
    • Wybierz poprawną formę: uwaga na zmiany!QuizOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: kto płynął?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Oliwia pyta o GdańskCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOtwórz pudełkoOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Znajdź pary: on i onaMemoryOdblokuj
    • Ułóż słowa z literAnagramOdblokuj
    • Napisz tekst do muzeum: kobieta w podróżyPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: kto płynął sam?Mówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

25 ćwiczeń w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Żeglarstwo po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • pokład
  • kotwica
  • kompas
  • wyspa
  • ocean
  • żeglarz
  • żeglarka
  • sprzedać

Gramatyka: czas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła

Lekcja 1 wprowadziła formę on, a ta dodaje do niej ona. W większości czasowników wystarczy dopisać -a: pisał → pisała, spał → spała. Kłopot sprawia kilka czasowników, w których zmienia się samogłoska w temacie: płynął → płynęła, mógł → mogła. Schemat zbiera je w osobnej tabeli z kolumną Co się zmienia?.

On płynął, ona płynęła: czas przeszły, forma „ona”

Ona = forma „on” + -a: on pisał → ona pisała. Uwaga na ą → ę i ó → o!

Ona: forma on plus -a

Pierwsza tabela ma trzy kolumny: bezokolicznik, Co robił? i Co robiła?. Sześć czasowników, od pisać po znane z A1.2 być, pokazuje, że regularna forma ona różni się od formy on jedną literą.

Co robić?on: Co robił?ona: Co robiła?
pisaćpisałpisała
robićrobiłrobiła
mieszkaćmieszkałmieszkała
spaćspałspała
jechaćjechałjechała
byćbyłbyła

Tu są zmiany: ą → ę, ó → o, -iał → -iała

Druga tabela zbiera siedem czasowników. Płynął, wziął i zaczął mają w formie ona ę, mógł traci kreskę nad o, a widział i miał zachowują a. Jadł dostaje tylko -a: jadła, nigdy jedła.

Co robić?ononaCo się zmienia?
płynąćpłynąłpłynęłaą → ę
wziąćwziąłwzięłaą → ę
zacząćzacząłzaczęłaą → ę
mócmógłmogłaó → o
widziećwidziałwidziała-iał → -iała (nie: widzieła)
miećmiałmiała-iał → -iała (nie: mieła)
jeśćjadłjadłajadł + a (nie: jedła)

Przykłady, pytanie Kto? i sam / sama

Przykłady porównują dwa rejsy: On płynął przez Kanał Panamski, a ona? Wskazówka przypomina, że pytanie Kto? łączy się z formą on, nawet gdy odpowiedź brzmi Krystyna!, i zestawia płynął sam z płynęła sama.

Przykłady

  • On płynął przez Kanał Panamski, a ona? – Ona też płynęła przez Kanał Panamski.
  • – Kto płynął sam dookoła świata? – Krystyna! Płynęła sama prawie dwa lata.
  • – Dokąd płynęła Krystyna? – Do Sydney, w Australii.
  • Olena widziała jacht Mazurek, a Lucas widział stare kotwice.
  • W piątek Olena mogła jechać do Gdańska: miała wolny dzień.

Uwaga!

Ona: forma „on” + -a: pisał → pisała. Ale ą → ę (płynął → płynęła) i ó → o (mógł → mogła). Ono (dziecko, to): -ło: dziecko spało, było pięknie. Pytanie „Kto?” ma formę „on”: Kto płynął sam? – Krystyna! Sam i sama też: on płynął sam, ona płynęła sama.

Typowe błędy: płynąła, widzieła, mógła

Cztery błędy w schemacie to płynąła bez zmiany ą → ę, widzieła z e zamiast a, mógła z kreską nad o oraz forma żeńska przy mężczyźnie: Teliga płynęła sam.

  • Krystyna płynąła sama.

    Krystyna płynęła sama.

    ą → ę: płynęła

  • Olena widzieła jacht.

    Olena widziała jacht.

    widział + a → widziała

  • Teliga płynęła sam.

    Teliga płynął sam.

    on → płynął

  • Ona mógła płynąć sama.

    Ona mogła płynąć sama.

    ó → o: mogła

Więcej lekcji z tej gramatyki: Czas przeszły – lekcje i ćwiczenia

Czas przeszły – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 11 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 4 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 autentyczny dokument
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • powiedzieć, co robiła kobieta w przeszłości: Krystyna płynęła sama przez Atlantyk., Olena widziała jacht Mazurek.
  • zestawić formy on i ona w jednym zdaniu: On płynął przez Kanał Panamski, a ona?
  • użyć form z obocznościami: wziął – wzięła, zaczął – zaczęła, mógł – mogła, jadł – jadła
  • zapytać o osobę i cel podróży: Kto płynął sam dookoła świata?, Dokąd płynęła Krystyna?
  • nazwać części jachtu i słowa związane z morzem: żagiel, maszt, pokład, kotwica, kompas, wyspa

To lekcja 2 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz w module Niesamowite podróże. Opiera się na formie on z lekcji 1 i na była z lekcji 30 kursu A1.2. Dwa samotne rejsy dookoła świata, mężczyzny i kobiety, dają dobry powód, by porównać obie formy w jednym zdaniu. Lekcja 3 przechodzi do form ja i ty: płynąłem, płynęłaś.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o morze i podróże, poznają jedenaście słów z obrazkami, od jachtu po sprzedać, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają tablicę z wystawy o obojgu żeglarzach. W części ze słuchaniem Olena i Lucas rozmawiają przy jachcie Mazurek, a przewodnik, pan Stefan, opowiada jego historię. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym quiz na oboczności. Na koniec uczeń sam przechodzi czat z Oliwią, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o odważne osoby i o własną rodzinę.

W pracy domowej są cztery zadania. Pary on – ona do odnalezienia i układanie słów z liter są sprawdzane automatycznie. Tekst na tablicę do wystawy „Kobiety w podróży” i nagranie o jednym z dwojga żeglarzy sprawdza nauczyciel.

Gramatyka:
czas przeszły: ona · płynął / płynęła · widział / widziała · mógł / mogła · Kto płynął?
Temat:
podróże · żeglarstwo · Gdańsk · muzeum · morze

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od dwóch zdań o żeglarzach: Teliga płynął sam i Krystyna płynęła sama. Zapytaj, co się zmieniło. Uczniowie zwykle znajdą trzy różnice: ą → ę, końcówkę -a i sam → sama.
  • Zaznacz kolorem samogłoskę, która się zmienia: ą i ę, ó i o. Osoby, których język nie ma samogłosek nosowych, łatwiej zapamiętają parę płynął – płynęła, gdy ją zobaczą.
  • Pytanie Kto? zawsze z formą on: Kto płynął sam? – Krystyna! Uczniowie chętnie mówią Kto płynęła?, bo myślą już o odpowiedzi. Zadaj kilka takich pytań o grupę: Kto był wczoraj w kinie?
  • Pokaż obie trasy na mapie świata: Casablanca, Kanał Panamski, Tahiti i Dakar dla Teligi, a Las Palmas, Kanał Panamski i Australia dla Krystyny. Uczniowie opowiadają o trasie w formie on albo ona.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lekcja 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lekcja 2 · tutaj jesteśOn płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lekcja 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Moduł 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lekcja 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lekcja 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lekcja 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lekcja 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Moduł 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lekcja 9Zupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lekcja 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lekcja 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lekcja 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Moduł 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lekcja 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lekcja 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lekcja 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lekcja 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Moduł 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lekcja 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lekcja 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lekcja 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lekcja 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Moduł 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lekcja 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lekcja 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lekcja 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lekcja 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Moduł 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lekcja 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lekcja 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lekcja 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lekcja 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Moduł 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lekcja 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lekcja 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lekcja 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lekcja 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Pytania o tę lekcję

Jak tworzy się czas przeszły w rodzaju żeńskim?
Do formy męskiej dodajemy -a: pisał → pisała. Tak powstaje większość form: robiła, mieszkała, spała, była. Kilka czasowników zmienia przy tym samogłoskę w temacie: płynął → płynęła, mógł → mogła. Kobieta, która mówi o sobie, dodaje jeszcze -m: pisałam, płynęłam. W lekcji On płynął, ona płynęła uczniowie A2 ćwiczą formę ona obok poznanej wcześniej formy on.
Dlaczego „płynął”, ale „płynęła”?
Samogłoska ą zostaje tylko w formach męskich liczby pojedynczej. Mówimy więc on płynął i ja płynąłem, ale ona płynęła, dziecko płynęło i oni płynęli. Tak samo odmieniają się wziąć (wziął – wzięła) i zacząć (zaczął – zaczęła). Forma płynąła jest błędem i właśnie od niej zaczyna się lista typowych błędów w schemacie tej lekcji.
Jak odmienia się „móc” w czasie przeszłym?
On mógł, ale ona mogła. Kreska nad ó zostaje tylko w formie on, a pozostałe formy mają zwykłe o: mogłem, mogłaś, mogło, mogli. Częsty błąd to mógła. Po móc stoi bezokolicznik: W piątek Olena mogła jechać do Gdańska, bo miała wolny dzień.
„Widziała” czy „widzieła”?
Poprawnie jest widziała, z tym samym a co w widział. Czasowniki na -ieć mają w formie ona końcówkę -iała: miała, chciała, umiała. Forma widzieła powstaje, gdy uczeń buduje czas przeszły od bezokolicznika zamiast od formy on. W tej lekcji wybiera między widziała, widział i widzieła w zdaniu o wizycie w muzeum.
„Kto płynął?” czy „Kto płynęła?”
Z zaimkiem kto łączymy formę męską: Kto płynął? Kto jest gramatycznie rodzaju męskiego, więc tak samo pytamy o kobietę i o mężczyznę. Forma żeńska pojawia się dopiero w odpowiedzi: Krystyna! Płynęła sama prawie dwa lata. Podobnie mówimy Kto był w kinie? albo Kto to zrobił?, nawet w grupie samych kobiet.
„Sam” czy „sama”?
Sam o mężczyźnie, sama o kobiecie, samo o dziecku. Słowo odmienia się jak przymiotnik i zgadza się z osobą: Teliga płynął sam, Krystyna płynęła sama. W liczbie mnogiej mówimy sami albo same. Gdy rodzaju nie chcemy podkreślać, przydaje się przysłówek samotnie, który się nie odmienia.
Jak mówić po polsku o żeglowaniu?
Wystarczy kilka słów: jacht, żagiel, maszt, pokład i płynąć. Osoba to żeglarz albo żeglarka, podróż statkiem to rejs, a start z portu oddaje wypłynąć: wypłynęła z Las Palmas. Czasownik płynąć opisuje zarówno ruch łodzi, jak i pływanie w wodzie. Słowa z tej lekcji mają obrazki i wracają w pracy domowej jako słowa do ułożenia z liter.
Jak wytłumaczyć oboczności w czasie przeszłym na poziomie A2?
Pokazuj je w parach, a nie jako listę reguł. Uczniowie najpierw widzą regularne pisał – pisała, potem kilka par, w których zmienia się samogłoska: płynął – płynęła, mógł – mogła, wziął – wzięła. Tabela z kolumną Co się zmienia? i krótki quiz na pułapki działają lepiej niż wykład z fonetyki. Na edio.ai oba elementy są w rozdziale gramatycznym tej lekcji.
Jaka gra pomaga ćwiczyć formy on i ona?
Memory z parami typu on płynął – ona płynęła. Uczeń odkrywa karty i szuka formy męskiej i żeńskiej tego samego czasownika, a przy każdej parze może ułożyć zdanie. Dobrze działa też opowieść w dwóch wersjach: najpierw o babci, potem o dziadku. W tej lekcji pary on – ona czekają w pracy domowej.
Jaką pracę domową zadać do formy ona?
Krótki tekst o kobiecie, która podróżowała albo czegoś dokonała. Każde zdanie wymaga wtedy formy żeńskiej, więc oboczności pojawiają się same. W tej lekcji uczeń pisze tekst na tablicę do wystawy „Kobiety w podróży” (40–60 słów) i nagrywa wypowiedź o jednym z dwojga żeglarzy. Oba zadania ocenia nauczyciel.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego w formie ona?
Tak, najlepiej takie, w których formę wyznacza osoba w zdaniu. Na tej stronie można wypróbować cztery części lekcji On płynął, ona płynęła: tablicę z muzeum o dwóch rejsach, nagranie rozmowy Oleny i Lucasa przy jachcie, tabelę, w której uczeń uzupełnia formy on i ona, oraz czat z Oliwią, w którym sam wybiera poprawne odpowiedzi. Słowa z obrazkami, quiz na oboczności i praca domowa są w pełnej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej