Sign up for freeSign up

On płynął, ona płynęła: czas przeszły w formie ona: płynął, płynęła

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak wygląda czas przeszły w formie ona i co się zmienia w parze płynął – płynęła, na tle dwóch samotnych rejsów.

Grammar
Forma ona to forma on plus -a (pisał → pisała), z obocznościami ą → ę (płynęła), ó → o (mogła) i -iał → -iała (widziała).
Topic
Olena i Lucas oglądają w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku jacht Mazurek. Porównują rejs Leonida Teligi z rejsem Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz, pierwszej kobiety, która samotnie opłynęła świat.
Activities
Tablica z wystawy do przeczytania, rozmowa przy jachcie i opowieść przewodnika do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Oliwią i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Na pokład!

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: samotnie dookoła świata

    • Przeczytaj tablicę w muzeumReal-life documentTry it
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: w muzeum w Gdańsku

    • Posłuchaj: Olena i Lucas w muzeumListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj przewodnika: jacht MazurekListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: on płynął, ona płynęła

    • Spójrz na schemat: on płynął, ona płynęłaGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: on czy ona?Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania w czasie przeszłym: piątek OlenyFill in the gapsUnlock
    • Wypełnij tabelę: on i onaFill in the tableTry it
    • Przeciągnij słowa: dwa rejsy dookoła świataDrag and dropUnlock
    • Wybierz poprawną formę: uwaga na zmiany!QuizUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: kto płynął?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Oliwia pyta o GdańskChatTry it
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Znajdź pary: on i onaMemory gameUnlock
    • Ułóż słowa z literAnagramUnlock
    • Napisz tekst do muzeum: kobieta w podróżyWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: kto płynął sam?Speaking, checked by the teacherUnlock

25 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Żeglarstwo po polsku: słownictwo

11 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+8 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • pokład
  • kotwica
  • kompas
  • wyspa
  • ocean
  • żeglarz
  • żeglarka
  • sprzedać

Grammar: czas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła

Lekcja 1 wprowadziła formę on, a ta dodaje do niej ona. W większości czasowników wystarczy dopisać -a: pisał → pisała, spał → spała. Kłopot sprawia kilka czasowników, w których zmienia się samogłoska w temacie: płynął → płynęła, mógł → mogła. Schemat zbiera je w osobnej tabeli z kolumną Co się zmienia?.

On płynął, ona płynęła: czas przeszły, forma „ona”

Ona = forma „on” + -a: on pisał → ona pisała. Uwaga na ą → ę i ó → o!

Ona: forma on plus -a

Pierwsza tabela ma trzy kolumny: bezokolicznik, Co robił? i Co robiła?. Sześć czasowników, od pisać po znane z A1.2 być, pokazuje, że regularna forma ona różni się od formy on jedną literą.

Co robić?on: Co robił?ona: Co robiła?
pisaćpisałpisała
robićrobiłrobiła
mieszkaćmieszkałmieszkała
spaćspałspała
jechaćjechałjechała
byćbyłbyła

Tu są zmiany: ą → ę, ó → o, -iał → -iała

Druga tabela zbiera siedem czasowników. Płynął, wziął i zaczął mają w formie ona ę, mógł traci kreskę nad o, a widział i miał zachowują a. Jadł dostaje tylko -a: jadła, nigdy jedła.

Co robić?ononaCo się zmienia?
płynąćpłynąłpłynęłaą → ę
wziąćwziąłwzięłaą → ę
zacząćzacząłzaczęłaą → ę
mócmógłmogłaó → o
widziećwidziałwidziała-iał → -iała (nie: widzieła)
miećmiałmiała-iał → -iała (nie: mieła)
jeśćjadłjadłajadł + a (nie: jedła)

Przykłady, pytanie Kto? i sam / sama

Przykłady porównują dwa rejsy: On płynął przez Kanał Panamski, a ona? Wskazówka przypomina, że pytanie Kto? łączy się z formą on, nawet gdy odpowiedź brzmi Krystyna!, i zestawia płynął sam z płynęła sama.

Przykłady

  • On płynął przez Kanał Panamski, a ona? – Ona też płynęła przez Kanał Panamski.
  • – Kto płynął sam dookoła świata? – Krystyna! Płynęła sama prawie dwa lata.
  • – Dokąd płynęła Krystyna? – Do Sydney, w Australii.
  • Olena widziała jacht Mazurek, a Lucas widział stare kotwice.
  • W piątek Olena mogła jechać do Gdańska: miała wolny dzień.

Uwaga!

Ona: forma „on” + -a: pisał → pisała. Ale ą → ę (płynął → płynęła) i ó → o (mógł → mogła). Ono (dziecko, to): -ło: dziecko spało, było pięknie. Pytanie „Kto?” ma formę „on”: Kto płynął sam? – Krystyna! Sam i sama też: on płynął sam, ona płynęła sama.

Typowe błędy: płynąła, widzieła, mógła

Cztery błędy w schemacie to płynąła bez zmiany ą → ę, widzieła z e zamiast a, mógła z kreską nad o oraz forma żeńska przy mężczyźnie: Teliga płynęła sam.

  • Krystyna płynąła sama.

    Krystyna płynęła sama.

    ą → ę: płynęła

  • Olena widzieła jacht.

    Olena widziała jacht.

    widział + a → widziała

  • Teliga płynęła sam.

    Teliga płynął sam.

    on → płynął

  • Ona mógła płynąć sama.

    Ona mogła płynąć sama.

    ó → o: mogła

More lessons on this grammar: Czas przeszły lessons and exercises

Try the Czas przeszły exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 11 auto-checked exercises
  • 4 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • powiedzieć, co robiła kobieta w przeszłości: Krystyna płynęła sama przez Atlantyk., Olena widziała jacht Mazurek.
  • zestawić formy on i ona w jednym zdaniu: On płynął przez Kanał Panamski, a ona?
  • użyć form z obocznościami: wziął – wzięła, zaczął – zaczęła, mógł – mogła, jadł – jadła
  • zapytać o osobę i cel podróży: Kto płynął sam dookoła świata?, Dokąd płynęła Krystyna?
  • nazwać części jachtu i słowa związane z morzem: żagiel, maszt, pokład, kotwica, kompas, wyspa

To lekcja 2 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz w module Niesamowite podróże. Opiera się na formie on z lekcji 1 i na była z lekcji 30 kursu A1.2. Dwa samotne rejsy dookoła świata, mężczyzny i kobiety, dają dobry powód, by porównać obie formy w jednym zdaniu. Lekcja 3 przechodzi do form ja i ty: płynąłem, płynęłaś.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o morze i podróże, poznają jedenaście słów z obrazkami, od jachtu po sprzedać, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają tablicę z wystawy o obojgu żeglarzach. W części ze słuchaniem Olena i Lucas rozmawiają przy jachcie Mazurek, a przewodnik, pan Stefan, opowiada jego historię. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym quiz na oboczności. Na koniec uczeń sam przechodzi czat z Oliwią, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o odważne osoby i o własną rodzinę.

W pracy domowej są cztery zadania. Pary on – ona do odnalezienia i układanie słów z liter są sprawdzane automatycznie. Tekst na tablicę do wystawy „Kobiety w podróży” i nagranie o jednym z dwojga żeglarzy sprawdza nauczyciel.

Grammar:
czas przeszły: ona · płynął / płynęła · widział / widziała · mógł / mogła · Kto płynął?
Topic:
podróże · żeglarstwo · Gdańsk · muzeum · morze

Teaching tips

  • Zacznij od dwóch zdań o żeglarzach: Teliga płynął sam i Krystyna płynęła sama. Zapytaj, co się zmieniło. Uczniowie zwykle znajdą trzy różnice: ą → ę, końcówkę -a i sam → sama.
  • Zaznacz kolorem samogłoskę, która się zmienia: ą i ę, ó i o. Osoby, których język nie ma samogłosek nosowych, łatwiej zapamiętają parę płynął – płynęła, gdy ją zobaczą.
  • Pytanie Kto? zawsze z formą on: Kto płynął sam? – Krystyna! Uczniowie chętnie mówią Kto płynęła?, bo myślą już o odpowiedzi. Zadaj kilka takich pytań o grupę: Kto był wczoraj w kinie?
  • Pokaż obie trasy na mapie świata: Casablanca, Kanał Panamski, Tahiti i Dakar dla Teligi, a Las Palmas, Kanał Panamski i Australia dla Krystyny. Uczniowie opowiadają o trasie w formie on albo ona.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lesson 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lesson 2 · you're hereOn płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lesson 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Unit 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lesson 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lesson 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lesson 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Unit 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lesson 9Zupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lesson 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lesson 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Unit 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lesson 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lesson 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lesson 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Unit 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lesson 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lesson 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lesson 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Unit 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lesson 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lesson 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lesson 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Unit 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lesson 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lesson 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lesson 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Unit 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lesson 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lesson 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lesson 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Questions about this lesson

Jak tworzy się czas przeszły w rodzaju żeńskim?
Do formy męskiej dodajemy -a: pisał → pisała. Tak powstaje większość form: robiła, mieszkała, spała, była. Kilka czasowników zmienia przy tym samogłoskę w temacie: płynął → płynęła, mógł → mogła. Kobieta, która mówi o sobie, dodaje jeszcze -m: pisałam, płynęłam. W lekcji On płynął, ona płynęła uczniowie A2 ćwiczą formę ona obok poznanej wcześniej formy on.
Dlaczego „płynął”, ale „płynęła”?
Samogłoska ą zostaje tylko w formach męskich liczby pojedynczej. Mówimy więc on płynął i ja płynąłem, ale ona płynęła, dziecko płynęło i oni płynęli. Tak samo odmieniają się wziąć (wziął – wzięła) i zacząć (zaczął – zaczęła). Forma płynąła jest błędem i właśnie od niej zaczyna się lista typowych błędów w schemacie tej lekcji.
Jak odmienia się „móc” w czasie przeszłym?
On mógł, ale ona mogła. Kreska nad ó zostaje tylko w formie on, a pozostałe formy mają zwykłe o: mogłem, mogłaś, mogło, mogli. Częsty błąd to mógła. Po móc stoi bezokolicznik: W piątek Olena mogła jechać do Gdańska, bo miała wolny dzień.
„Widziała” czy „widzieła”?
Poprawnie jest widziała, z tym samym a co w widział. Czasowniki na -ieć mają w formie ona końcówkę -iała: miała, chciała, umiała. Forma widzieła powstaje, gdy uczeń buduje czas przeszły od bezokolicznika zamiast od formy on. W tej lekcji wybiera między widziała, widział i widzieła w zdaniu o wizycie w muzeum.
„Kto płynął?” czy „Kto płynęła?”
Z zaimkiem kto łączymy formę męską: Kto płynął? Kto jest gramatycznie rodzaju męskiego, więc tak samo pytamy o kobietę i o mężczyznę. Forma żeńska pojawia się dopiero w odpowiedzi: Krystyna! Płynęła sama prawie dwa lata. Podobnie mówimy Kto był w kinie? albo Kto to zrobił?, nawet w grupie samych kobiet.
„Sam” czy „sama”?
Sam o mężczyźnie, sama o kobiecie, samo o dziecku. Słowo odmienia się jak przymiotnik i zgadza się z osobą: Teliga płynął sam, Krystyna płynęła sama. W liczbie mnogiej mówimy sami albo same. Gdy rodzaju nie chcemy podkreślać, przydaje się przysłówek samotnie, który się nie odmienia.
Jak mówić po polsku o żeglowaniu?
Wystarczy kilka słów: jacht, żagiel, maszt, pokład i płynąć. Osoba to żeglarz albo żeglarka, podróż statkiem to rejs, a start z portu oddaje wypłynąć: wypłynęła z Las Palmas. Czasownik płynąć opisuje zarówno ruch łodzi, jak i pływanie w wodzie. Słowa z tej lekcji mają obrazki i wracają w pracy domowej jako słowa do ułożenia z liter.
Jak wytłumaczyć oboczności w czasie przeszłym na poziomie A2?
Pokazuj je w parach, a nie jako listę reguł. Uczniowie najpierw widzą regularne pisał – pisała, potem kilka par, w których zmienia się samogłoska: płynął – płynęła, mógł – mogła, wziął – wzięła. Tabela z kolumną Co się zmienia? i krótki quiz na pułapki działają lepiej niż wykład z fonetyki. Na edio.ai oba elementy są w rozdziale gramatycznym tej lekcji.
Jaka gra pomaga ćwiczyć formy on i ona?
Memory z parami typu on płynął – ona płynęła. Uczeń odkrywa karty i szuka formy męskiej i żeńskiej tego samego czasownika, a przy każdej parze może ułożyć zdanie. Dobrze działa też opowieść w dwóch wersjach: najpierw o babci, potem o dziadku. W tej lekcji pary on – ona czekają w pracy domowej.
Jaką pracę domową zadać do formy ona?
Krótki tekst o kobiecie, która podróżowała albo czegoś dokonała. Każde zdanie wymaga wtedy formy żeńskiej, więc oboczności pojawiają się same. W tej lekcji uczeń pisze tekst na tablicę do wystawy „Kobiety w podróży” (40–60 słów) i nagrywa wypowiedź o jednym z dwojga żeglarzy. Oba zadania ocenia nauczyciel.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego w formie ona?
Tak, najlepiej takie, w których formę wyznacza osoba w zdaniu. Na tej stronie można wypróbować cztery części lekcji On płynął, ona płynęła: tablicę z muzeum o dwóch rejsach, nagranie rozmowy Oleny i Lucasa przy jachcie, tabelę, w której uczeń uzupełnia formy on i ona, oraz czat z Oliwią, w którym sam wybiera poprawne odpowiedzi. Słowa z obrazkami, quiz na oboczności i praca domowa są w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required