Sign up for freeSign up

Przez Afrykę na rowerze: czas przeszły w formie on: jechał, spał, pisał

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak tworzy się czas przeszły w formie on, na przykładzie wielkiej podróży rowerem przez Afrykę.

Grammar
Bezokolicznik bez -ć plus -ł (jechać → jechał, robić → robił), formy do zapamiętania miał, jadł, szedł, pytania Co robił? Gdzie spał? i -ło dla ono.
Topic
Kazimierz Nowak w latach 1931–1936 przejechał Afrykę głównie na rowerze. Zosia robi o nim audycję radiową, a Tom, który do pracy jeździ tramwajem, nie może w to uwierzyć.
Activities
Artykuł Zosi do przeczytania, rozmowa w kuchni i minuta radiowa do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat o podróżniku i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1W drogę!

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: rowerem przez Afrykę

    • Przeczytaj artykuł ZosiReal-life documentTry it
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: wielcy podróżnicy

    • Posłuchaj: Zosia i Tom w kuchniListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj: Zosia w radiuListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: jechał, spał, pisał

    • Spójrz na schemat: co robił?Grammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: czas przeszłyChoose the optionUnlock
    • Wypełnij tabelę: teraz i wczorajFill in the tableTry it
    • Uzupełnij zdania: weekend Dawida (czas przeszły)Fill in the gapsUnlock
    • Przeciągnij słowa: jechać, jedzie czy jechał?Drag and dropUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: kto to był?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Weronika pyta o NowakaChatTry it
    • Otwórz pudełko i opowiedz o podróżnikuOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: co robił?QuizUnlock
    • Posortuj odpowiedzi: które pytanie?Sort into columnsUnlock
    • Napisz post: podróżnik z twojego krajuWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: podróż NowakaSpeaking, checked by the teacherUnlock

24 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Podróże po polsku: słownictwo

13 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+10 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • wielbłąd
  • łódź
  • ognisko
  • aparat
  • opona
  • gazeta
  • droga
  • fotografować
  • dostawać / dostać
  • zepsuć się

Grammar: czas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał

Z kursu A1.2 uczniowie znają już był i była. Ta lekcja przenosi tę samą końcówkę na inne czasowniki, ale na razie tylko w jednej formie: on. Reguła mieści się w jednym zdaniu: bezokolicznik bez -ć, a na końcu -ł. Schemat nazywa bezokolicznik formą co robić? i pyta tak, jak pyta uczeń: Co robił?

Czas przeszły: on jechał, spał, pisał

Teraz Tom jedzie tramwajem. Prawie sto lat temu Nowak jechał przez Afrykę na rowerze.

Bez -ć, plus -ł: jechał, robił, wracał

Pierwsza tabela ma trzy kolumny: bezokolicznik, temat bez -ć i gotową formę. Tak samo działa krótkie spać → spał, mieszkać → mieszkał i długie fotografować → fotografował, więc uczniowie widzą jeden mechanizm zamiast listy.

co robić?bez -ćon: co robił?
jechaćjecha-jechał
spaćspa-spał
pisaćpisa-pisał
robićrobi-robił
mieszkaćmieszka-mieszkał
fotografowaćfotografowa-fotografował
wracaćwraca-wracał

Formy do zapamiętania: miał, jadł, szedł

Druga tabela zbiera cztery formy do zapamiętania. W mieć → miał samogłoska e przechodzi w a, dlatego mieł to błąd. Jadł i szedł trzeba zapamiętać w całości, a był uczniowie już znają.

co robić?on: co robił?dlaczego?
miećmiałe → a (nie: mieł)
jeśćjadłinna forma: zapamiętaj!
iśćszedłinna forma: zapamiętaj!
byćbyłjuż znasz!

Pytania, przeczenie i forma ono

Przykłady to pary pytanie–odpowiedź: Gdzie spał? – Spał na ziemi. Przeczenie to samo nie przed formą, z dopełniaczem jak w nie mam czasu: Nowak nie miał samochodu. Wskazówka dodaje ono z końcówką -ło: dziecko spało.

Przykłady

  • Co robił Nowak? – Jechał przez Afrykę na rowerze.
  • Gdzie spał? – Spał na ziemi.
  • Co jadł? – Jadł ryby z ogniska.
  • Nowak nie miał samochodu.nie miał + samochodu, jak: nie mam czasu
  • Dziecko spało, a tata jechał samochodem.ono (dziecko) → -ło

Uwaga!

On (Nowak, Tom, rower, pies) → -ł: jechał, spał. Ono (dziecko, ognisko) → -ło: było, spało. W pytaniach też: Co robił? Gdzie spał? Czym jechał? Nie? Tylko „nie” + forma: nie miał, nie spał.

Typowe błędy: on jechałem, Nowak jechać

Trzy błędy w schemacie to końcówka -łem, która należy do formy ja, sam bezokolicznik zamiast czasu przeszłego oraz czas teraźniejszy przy dacie z przeszłości: W 1931 roku Nowak jedzie zamiast jechał.

  • On jechałem do Afryki.

    On jechał do Afryki.

    -łem to forma „ja”, nie „on”

  • Nowak jechać przez Afrykę.

    Nowak jechał przez Afrykę.

    jechać to forma „co robić?”

  • W 1931 roku Nowak jedzie do Afryki.

    W 1931 roku Nowak jechał do Afryki.

    1931 rok to przeszłość → -ł

More lessons on this grammar: Czas przeszły lessons and exercises

Try the Czas przeszły exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 12 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • opowiedzieć, co ktoś robił w podróży, w formie on: Jechał przez Afrykę na rowerze., Spał na ziemi.
  • zapytać o czyjąś podróż: Co robił?, Gdzie spał?, Czym jechał?, Co jadł?
  • użyć form miał, jadł, szedł i przeczenia z nie: Nowak nie miał samochodu.
  • odróżnić teraźniejszość od przeszłości: Teraz Tom jedzie tramwajem do pracy. i Prawie sto lat temu Nowak jechał przez Afrykę.
  • nazwać rzeczy i miejsca z podróży: pustynia, wielbłąd, łódź, ognisko, opona, aparat

To lekcja 1 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz i początek modułu Niesamowite podróże. Przychodzi po lekcji 32 kursu Polski A1.2 · Ruszamy!, a opiera się na lekcjach 30 i 31 tego kursu, w których uczniowie poznali byłem, była i byliśmy. Opowieść o cudzej podróży wymaga trzeciej osoby, więc forma on jest tu naturalnym początkiem. Lekcja 2 dodaje formę ona i oboczności typu płynął – płynęła.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o podróże, poznają trzynaście słów z obrazkami, od pustyni po zepsuć się, i rozpoznają je na sześciu zdjęciach. Czytają artykuł Zosi o Nowaku, a potem rozwiązują zadanie prawda/fałsz i quiz. Słuchają rozmowy w kuchni i radiowej minuty Zosi, każde nagranie z osobnym zadaniem. Po schemacie przychodzą cztery ćwiczenia. Na koniec uczeń sam przechodzi czat z Weroniką, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o podróżnika ze swojego kraju.

Praca domowa ma cztery zadania. Quiz z formą on i sortowanie odpowiedzi do pytań Czym jechał?, Gdzie spał? i Co robił? są sprawdzane automatycznie. Post o podróżniku z kraju ucznia i nagranie o podróży Nowaka sprawdza nauczyciel.

Grammar:
czas przeszły: on · jechać → jechał · mieć → miał, jeść → jadł · Co robił? Gdzie spał? · nie miał + dopełniacz
Topic:
podróże · Afryka · Kazimierz Nowak · rower · podróżnicy

Teaching tips

  • Zacznij od mapy Afryki: pokaż trasę z Trypolisu na południe i z powrotem do Algieru. Uczniowie mówią, jak Nowak podróżował na kolejnych odcinkach: na rowerze, na koniu, na wielbłądzie.
  • Zestaw teraz i wtedy na tablicy: napisz Tom jedzie tramwajem obok Nowak jechał na rowerze. Niech grupa sama znajdzie różnicę w końcówce, zanim pokażesz schemat.
  • Wyjątki powtarzajcie parami: mieć – miał, jeść – jadł, iść – szedł. Forma mieł wraca u wielu osób jeszcze długo, więc poprawiaj ją za każdym razem, także w czacie.
  • Nie wprowadzaj jeszcze formy ja: o sobie uczniowie mówią na razie byłem albo byłam z A1.2. Końcówki -łem i -łam przy innych czasownikach przychodzą w lekcji 3.
  • Połącz pudełko z pracą domową: podróżnik, o którym uczeń opowiada w rozmowie, może zostać bohaterem jego posta. Zapisz formy, które padły, i wróć do nich przy poprawianiu tekstu.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lesson 1 · you're herePrzez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lesson 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lesson 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Unit 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lesson 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lesson 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lesson 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Unit 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lesson 9Zupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lesson 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lesson 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Unit 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lesson 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lesson 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lesson 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Unit 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lesson 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lesson 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lesson 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Unit 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lesson 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lesson 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lesson 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Unit 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lesson 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lesson 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lesson 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Unit 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lesson 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lesson 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lesson 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Questions about this lesson

Jak tworzy się czas przeszły w języku polskim?
Bezokolicznik bez -ć, potem -ł i końcówka osoby. Jechać daje jechał (on), jechała (ona), jechałem (ja, mężczyzna) i jechaliśmy (my). Część czasowników zmienia przy tym samogłoskę, jak mieć → miał i móc → mógł, a kilka trzeba zapamiętać: jeść → jadł, iść → szedł. W lekcji Przez Afrykę na rowerze uczniowie A2 zaczynają od jednej formy, on.
Kiedy używamy czasu przeszłego?
Gdy mówimy o tym, co się stało albo trwało wcześniej. Sygnałem bywają słowa wczoraj, w zeszły weekend, sto lat temu albo rok: W 1931 roku Nowak jechał do Afryki. Polski ma jeden czas przeszły. Różnicę między czynnością w toku a wynikiem oddaje aspekt: pisał i napisał.
Mówi się „on jechał” czy „on jechałem”?
Poprawnie jest on jechał. Końcówka -łem oznacza, że mówi mężczyzna o sobie: jechałem. Ponieważ końcówka sama pokazuje osobę, zaimek zwykle pomijamy: mówimy Jechałem tramwajem, a nie Ja jechałem tramwajem. Na poziomie A2 pomyłka on jechałem zdarza się często, dlatego schemat tej lekcji pokazuje ją jako pierwszy typowy błąd.
„Miał” czy „mieł”?
W czasie przeszłym mieć zmienia e na a: miał, miała. Tak samo zachowują się inne czasowniki na -ieć: widzieć → widział, chcieć → chciał. Samogłoska e wraca dopiero w rodzaju męskoosobowym liczby mnogiej: mieli, widzieli, chcieli. Na edio.ai forma mieł pojawia się w tej lekcji jako błędna odpowiedź w czacie, więc uczeń musi ją rozpoznać.
Jak jest „jeść” w czasie przeszłym?
On jadł, ona jadła, ale oni jedli. To forma nieregularna, którą zapamiętuje się w całości, podobnie jak iść → szedł. Pytanie brzmi Co jadł?, a odpowiedź może być krótka: Jadł ryby z ogniska. W rodzaju niemęskoosobowym liczby mnogiej zostaje a: dzieci jadły.
„Jechać rowerem” czy „jechać na rowerze”?
Obie formy są poprawne i znaczą to samo. Rowerem to narzędnik, jak jechać tramwajem czy pociągiem, a na rowerze to miejscownik z przyimkiem. Przy zwierzętach mówimy raczej na koniu i na wielbłądzie. W ćwiczeniach tej lekcji pojawiają się obie konstrukcje, a o środek transportu pytamy Czym jechał?.
Jak uczyć czasu przeszłego obcokrajowców na poziomie A2?
Jedną osobę naraz, zaczynając od formy on. Opowieść o kimś innym nie wymaga od razu końcówek -łem i -łam, a uczniowie od początku budują pełne zdania. Potem dochodzi ona z obocznościami (płynął – płynęła), dalej ja i ty, a na końcu liczba mnoga. Tak są ułożone pierwsze lekcje kursu Polski A2.1, a liczba mnoga przychodzi w lekcji 5.
Jaka gra pomaga utrwalić formy jechał, spał, pisał?
Zgadywanie postaci z pytań o jej przeszłość. Jedna osoba myśli o znanym podróżniku, a reszta pyta: Gdzie mieszkał?, Czym jechał?, Co robił w drodze?. Odpowiedzi padają w formie on, więc każde pytanie to powtórka. Podobną rolę pełni w lekcji pudełko z pytaniami, które lektor otwiera z grupą albo z jednym uczniem.
Jaką pracę domową zadać, gdy uczniowie zaczynają opowiadać o przeszłości?
Krótki tekst o życiu albo podróży znanej osoby. Uczeń używa wtedy formy on w naturalnym kontekście i sam dobiera czasowniki. W tej lekcji pisze post (40–60 słów) o podróżniku ze swojego kraju i nagrywa wypowiedź o Nowaku. Oba zadania ocenia nauczyciel, a quiz i sortowanie odpowiedzi do pytań są sprawdzane automatycznie.
Jak ćwiczyć opowiadanie o przeszłości z jednym uczniem online?
Pytaj o prawdziwe osoby, które uczeń zna. Babcia, ulubiony sportowiec czy podróżnik z jego kraju dają powód do formy on albo ona bez sztucznych ćwiczeń. Na edio.ai uczeń przechodzi czat o Nowaku samodzielnie, a koło i pudełko z pytaniami lektor otwiera razem z nim na wspólnym ekranie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasu przeszłego?
Tak, najlepiej takie, w których czas przeszły służy do opowieści. Na tej stronie działają cztery części lekcji Przez Afrykę na rowerze: artykuł Zosi o podróży Nowaka, nagranie rozmowy Zosi i Toma w kuchni, tabela, w której uczeń zmienia formę teraźniejszą na przeszłą, oraz czat z Weroniką, w którym sam wybiera poprawne odpowiedzi. Karty ze słowami i pozostałe zadania są dostępne w całej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required