Sign up for freeSign up

Zupa w chlebie: żurek – dopełniacz po miarach: litr wody, łyżka majeranku

Lekcja polskiego A2 dla obcokrajowców o tym, jak działa dopełniacz po miarach: ile czego potrzeba do polskiej zupy podanej w chlebie.

Grammar
Najpierw miara, potem produkt w dopełniaczu: litr wody, szczypta soli, ząbek czosnku. Końcówki -y, -i, -a, -u w liczbie pojedynczej i przepis w formie my: kroimy, gotujemy.
Topic
Zimna środa na Pradze: Kuba gotuje z Oleną żurek według przepisu swojej mamy i podaje go w chlebie. Olena, farmaceutka, odmierza każdą łyżkę.
Activities
Przepis do przeczytania, wiadomość głosowa i rozmowa przy kuchence do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z kolegą w sklepie i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Co dziś gotujemy?

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: przepis mamy

    • Przeczytaj przepis na żurekReal-life documentTry it
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: gotujemy razem

    • Posłuchaj: Kuba nagrywa wiadomośćListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Posłuchaj: Olena i Kuba gotują żurekListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: litr wody, łyżka majeranku

    • Spójrz na schemat: litr czego? łyżka czego?Grammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formęChoose the optionUnlock
    • Wypełnij tabelę: co? → czego?Fill in the tableTry it
    • Uzupełnij zdania: miara i dopełniaczFill in the gapsUnlock
    • Wybierz poprawną odpowiedźQuizUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: co kupić?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Radek jest w sklepieChatTry it
    • Otwórz pudełko i opowiedz o zupieOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Uzupełnij post Ilony: naleśniki na niedzielęFill in the gapsUnlock
    • Posortuj słowa: dopełniacz na -y, -a czy -u?Sort into columnsUnlock
    • Napisz przepis: zupa z twojego krajuWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: moja ulubiona zupaSpeaking, checked by the teacherUnlock

24 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Gotowanie po polsku: słownictwo

13 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+10 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • czosnek
  • ząbek
  • majeranek
  • chrzan
  • bochenek
  • kromka
  • łyżka
  • kroić
  • piec chleb
  • mieszać

Grammar: miara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku

Dopełniacz pojawia się tu w najprostszej, kuchennej sytuacji. Najpierw stoi miara, która odpowiada na pytanie Ile?, a po niej produkt, o który pytamy Czego?. Końcówki nie są dla uczniów zupełnie nowe, bo z kursu A1.2 znają przeczenie nie mam kataru. Tabela końcówek w schemacie obejmuje tylko liczbę pojedynczą.

Litr wody, łyżka majeranku: miara + dopełniacz

Najpierw miara (Ile?), potem produkt w dopełniaczu (Czego?): litr czego? → wody.

Miary: litr, łyżka, szczypta, kromka

Lista obejmuje miary płynów (litr, pół litra, szklanka, filiżanka), małe miary do przypraw (łyżka, łyżeczka, szczypta) i kawałki (ząbek, kromka, plasterek, bochenek). Przy trudniejszych słowach stoi krótka definicja, na przykład szczypta = bardzo mało.

  • litr
  • pół litra
  • szklanka 🥛, filiżanka ☕
  • łyżka 🥄
  • łyżeczka = mała łyżka
  • szczypta 🤏 = bardzo mało
  • ząbek 🧄
  • kawałek
  • kromka 🍞
  • plasterek = cienki kawałek
  • kilogram
  • bochenek

Końcówki dopełniacza: wody, mąki, mleka

Tabela dzieli rzeczowniki według rodzaju. Żeńskie na -a dostają -y (kiełbasa → kiełbasy), a po k końcówkę -i (mąka → mąki); sól ma formę soli. Nijakie zmieniają -o na -a: mleko → mleka, jajko → jajka.

rodzajCo?Czego?przykład
ona: -a → -ywoda, kawa, herbata, kiełbasa, śmietanawody, kawy, herbaty, kiełbasy, śmietanyszklanka wody
ona: -ka → -kimąka, śmietankamąki, śmietankikilogram mąki
ona: sólsólsoliszczypta soli
ono: -o → -amleko, masło, mięso, jajkomleka, masła, mięsa, jajkapół jajka
on: -umajeranek, czosnek, cukier, chrzan, pieprz, zakwas, bulionmajeranku, czosnku, cukru, chrzanu, pieprzu, zakwasu, bulionułyżka majeranku
on: -achleb, serchleba, serakromka chleba

Rodzaj męski: majeranku, ale chleba

Męskie mają -u albo -a i z samego słowa tego nie widać, dlatego formę zapamiętuje się razem z miarą: łyżka majeranku, kromka chleba. Wskazówka pokazuje też znikające e (czosnek → czosnku, cukier → cukru), a kilogram ziemniaków zostawia na razie jako gotowy zwrot.

Uwaga!

On: -u czy -a? Tego nie widać w słowie: zapamiętaj słowo razem z miarą (łyżka majeranku, kromka chleba). Majeranek → majeranku, czosnek → czosnku, cukier → cukru: tu e znika. Dwa jajka, trzy kiełbasy, kilogram ziemniaków to liczba mnoga: na razie tylko zapamiętaj te zwroty.

Dodajemy łyżkę chrzanu: biernik i dopełniacz

Przykłady wracają do kuchni Kuby i Oleny. Ostatni z nich pokazuje, że po dodajemy czy poproszę sama miara stoi w bierniku (łyżkę, szklankę), a produkt zostaje w dopełniaczu: Poproszę szklankę wody.

  • Na cztery osoby: pół litra zakwasu i litr bulionu.
  • Olena: Jedna łyżka majeranku? I szczypta soli?
  • Na górę: pół jajka i plasterek kiełbasy.
  • Tom je kromkę chleba i kawałek sera.
  • Dodajemy łyżkę chrzanu. Poproszę szklankę wody.łyżka → łyżkę, szklanka → szklankę (biernik), ale chrzanu, wody: dopełniacz

Typowe błędy

  • litr woda

    litr wody

    Litr czego? → wody

  • łyżka majeranek

    łyżka majeranku

    Łyżka czego? → majeranku

  • kawałek chleb

    kawałek chleba

    Kawałek czego? → chleba

More lessons on this grammar: Dopełniacz lessons and exercises

Try the Dopełniacz exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 12 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • podać ilość składnika z miarą i dopełniaczem: pół litra zakwasu, litr bulionu, łyżka chrzanu
  • dobrać końcówkę dopełniacza w liczbie pojedynczej: woda → wody, mąka → mąki, mleko → mleka, czosnek → czosnku
  • opisać kolejne kroki przepisu w formie my: Najpierw kroimy kiełbasę, potem gotujemy bulion.
  • odpowiedzieć koledze, który robi zakupy: Mały słoik chrzanu, dzięki!, Nie, nie mam czosnku.
  • opowiedzieć o zupie ze swojego kraju: co do niej dodajemy i ile

Lekcja 9 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz otwiera moduł Kuchnie i smaki i przychodzi po powtórce z lekcji 8. Dopełniacz uczniowie znają dotąd głównie z przeczeń (nie mam kataru, lekcja 19 kursu A1.2), a nazwy jedzenia znają z lekcji 17–19 kursu A1.1. Przepis to naturalne miejsce na miary, bo każdy składnik ma w nim swoją ilość. W lekcji 10 dochodzą dużo, mało, trochę, ile i bez.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o zupy, poznają trzynaście słów z obrazkami, od słowa żurek po mieszać, i dopasowują słowa do sześciu zdjęć. Czytają przepis mamy Kuby z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Potem słuchają wiadomości głosowej z listą zakupów i rozmowy przy gotowaniu, a każde nagranie ma swoje zadanie. Po schemacie są cztery ćwiczenia: wybór formy, tabela co? → czego?, zdania z lukami i quiz. Na koniec uczeń sam odpisuje Radkowi, który robi zakupy, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o zupę ze swojego kraju.

Praca domowa ma cztery zadania. Post z przepisem na naleśniki i sortowanie słów według końcówki -y, -a albo -u są sprawdzane automatycznie. Przepis na zupę z kraju ucznia, napisany w formie my, oraz nagranie o ulubionej zupie sprawdza nauczyciel.

Grammar:
miara + dopełniacz · litr wody, łyżka majeranku · dopełniacz: -y, -i · dopełniacz: -a, -u · przepis w formie my
Topic:
jedzenie · żurek · kuchnia polska · przepis · gotowanie

Teaching tips

  • Przynieś prawdziwe miary: szklankę, łyżkę i łyżeczkę. Pokazuj je po kolei, a grupa dopowiada produkt: szklanka mleka, łyżeczka cukru. Pytanie Czego? pada wtedy kilkanaście razy, zanim pojawi się tabela.
  • Każ zapisywać całe zwroty, nie same słowa: kromka chleba, łyżka majeranku. Końcówki -u i -a w rodzaju męskim nie da się przewidzieć z formy podstawowej, więc pomaga tylko pamięć zwrotu.
  • Zatrzymaj się przy dwóch przypadkach w jednym zdaniu: w Dodajemy łyżkę chrzanu miara jest w bierniku, a chrzan w dopełniaczu. Zapytaj grupę, które słowo się zmieniło i dlaczego, zanim przejdziecie do czatu.
  • Liczbę mnogą zostaw na później: dwa jajka i kilogram ziemniaków są w lekcji gotowymi zwrotami. Nie wymagaj jeszcze form mnogich w przepisie z pracy domowej, jeśli uczeń poprawnie użył liczby pojedynczej.
  • Zapisuj składniki z pudełka na tablicy: kiedy uczeń opowiada o zupie ze swojego kraju, notuj miary i produkty. Gotowa lista przyda mu się potem do przepisu w pracy domowej.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski A2.1 · Wtedy i teraz

Pierwszy kurs poziomu A2: 32 lekcje polskiego dla obcokrajowców, którzy mają za sobą A1, prowadzone tylko po polsku. Współlokatorzy z Pragi, znani z kursów A1, gotują żurek, grają w siatkówkę, jadą na Wianki i poznają ludzi, którzy coś zrobili jako pierwsi. Po kursie uczniowie opowiedzą o podróży w czasie przeszłym, podadzą przepis z miarami, porównają dwa mieszkania, powiedzą, jak podobał im się koncert, i przedstawią plan na przyszły rok. Nowe słowa objaśniają zdjęcia i proste definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Niesamowite podróże

    czas przeszły: on jechał, ona płynęła, ja płynąłem i płynęłam; rowerem przez Afrykę, kajakiem przez Atlantyk

    1. Lesson 1Przez Afrykę na rowerzeCzas przeszły, forma on: jechał, spał, pisał
    2. Lesson 2On płynął, ona płynęłaCzas przeszły, forma ona: płynęła, widziała, mogła
    3. Lesson 3Kajakiem przez AtlantykCzas przeszły, ja i ty: płynąłem czy płynęłam?
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże, które inspirująPowtórka czasu przeszłego: on, ona, ja, ty

  2. Unit 2 Pierwsi!

    czas przeszły w liczbie mnogiej, robiła czy zrobiła, w 1791 roku; lampa Łukasiewicza, Maria Skłodowska-Curie, Konstytucja 3 Maja

    1. Lesson 5Lampa ŁukasiewiczaCzas przeszły w liczbie mnogiej: -li czy -ły?
    2. Lesson 6Odkrywała czy odkryła?Aspekt w czasie przeszłym: robiła czy zrobiła?
    3. Lesson 7Konstytucja 3 MajaLata po polsku: w którym roku?
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: nowe polskie „pierwsze”Powtórka: liczba mnoga, aspekt i lata

  3. Unit 3 Kuchnie i smaki

    dopełniacz: litr wody, trochę cukru, bez mleka, z maku, od piekarza; żurek, sernik i rogale świętomarcińskie

    1. Lesson 9 · you're hereZupa w chlebie: żurekMiara + dopełniacz: litr wody, łyżka majeranku
    2. Lesson 10Kilo twarogu: pieczemy sernikDużo, mało, trochę, ile i bez + dopełniacz
    3. Lesson 11Rogale na świętego MarcinaZ, od, do + dopełniacz
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: dzielimy się jedzeniemPowtórka: dopełniacz w module Kuchnie i smaki

  4. Unit 4 Miasto czy wieś?

    wyższy niż, najdłuższy, bliżej i taniej; Varso i Lanckorona, molo w Sopocie, ogłoszenia o mieszkaniach

    1. Lesson 13Wieżowiec czy drewniany dom?Stopień wyższy przymiotników + niż
    2. Lesson 14Najdłuższe molo w PolsceStopień najwyższy: naj- + stopień wyższy
    3. Lesson 15Kawalerka czy mieszkanie z ogródkiem?Stopień wyższy przysłówków: taniej, bliżej, lepiej
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: miejsca na nowoPowtórka: stopniowanie w module Miasto czy wieś?

  5. Unit 5 Gramy!

    grać w siatkówkę, wygrać z Brazylią, pierwszy gol w piątej minucie, będę trenować; Bieg Niepodległości

    1. Lesson 17Kibice, mecz, drużynaGrać w + biernik, wygrać z + narzędnik i wynik meczu
    2. Lesson 18Pięć goli w dziewięć minutLiczebniki porządkowe: który gol, w której minucie?
    3. Lesson 19Biegnę w listopadzie!Czas przyszły złożony: będę + bezokolicznik
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: sport dla wszystkichPowtórka: rekcja, liczebniki porządkowe i czas przyszły

  6. Unit 6 Muzyka i festiwale

    na koncert czy na koncercie, podoba mi się, pójdę i zobaczę; Wianki, Konkurs Chopinowski, Juwenalia

    1. Lesson 21Wianki na WiśleNa + biernik czy na + miejscownik: dokąd i gdzie?
    2. Lesson 22Podoba mi się! Konkurs ChopinowskiPodoba mi się: celownik zaimków i zgoda z rzeczą
    3. Lesson 23Klucze do miasta: JuwenaliaCzas przyszły prosty: pójdę, kupię, zobaczę
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: muzyka wszędziePowtórka: przyimek na, podobać się i czas przyszły prosty

  7. Unit 7 Sąsiedzi

    pies sąsiada, pomagam jej, dziękuję za pomoc, zapraszamy na dożynki; piknik na podwórku i koła gospodyń wiejskich

    1. Lesson 25Dzień dobry, sąsiedzie!Dopełniacz: czyj to pies? To pies sąsiada
    2. Lesson 26Pomagam jej, pomagasz muCelownik: komu pomagasz, komu dajesz?
    3. Lesson 27Dożynki: wieniec i zabawaProsić o, dziękować za, zapraszać na + biernik
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: dobrzy sąsiedziPowtórka: dopełniacz, celownik i biernik po przyimku

  8. Unit 8 Plany i marzenia

    marzę o podróży, będę iść czy przejdę, jeśli zdam egzamin; stacja na Antarktydzie i Główny Szlak Beskidzki

    1. Lesson 29Rok z pingwinamiMarzyć o + miejscownik i czas przyszły złożony
    2. Lesson 30Przejdę cały szlak!Będę iść czy przejdę? Aspekt w czasie przyszłym
    3. Lesson 31Zdam egzamin!Jeśli i kiedy + czas przyszły
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: marzenia się spełniająPowtórka: czas przyszły, marzyć o, jeśli i kiedy

Questions about this lesson

Kiedy używamy dopełniacza?
Dopełniacza używamy po miarach i ilościach, po przeczeniu, po części przyimków oraz wtedy, gdy mówimy, do kogo coś należy. Mówimy więc litr wody, nie mam czasu, bez cukru, z Poznania i pies sąsiada. Wymagają go też niektóre czasowniki, na przykład szukać czy uczyć się. W lekcji Zupa w chlebie: żurek na edio.ai uczniowie A2 zaczynają od miar w przepisie.
Na jakie pytania odpowiada dopełniacz?
Dopełniacz odpowiada na pytania kogo? i czego? Przy miarach pytamy czego?: Litr czego? – Wody., Łyżka czego? – Majeranku. Pytanie kogo? dotyczy osób: Nie widzę kolegi. Ponieważ kogo? zadajemy też w bierniku, na początku nauki łatwiej oprzeć się na czego?, które należy tylko do dopełniacza.
Jaką końcówkę ma produkt po mierze?
Końcówka zależy od rodzaju rzeczownika, a nie od miary. Żeńskie mają -y albo -i (wody, mąki, soli), nijakie mają -a (mleka), męskie -u albo -a (cukru, chleba). Miara może być dowolna: po słowach szklanka, litr i łyżka produkt ma tę samą formę.
Mówi się „litr wody” czy „litr woda”?
Poprawnie jest litr wody, bo po mierze stoi dopełniacz. Tak samo mówimy kawałek chleba, a nie kawałek chleb, i łyżka majeranku, a nie łyżka majeranek. Pomaga pytanie Litr czego?. Na edio.ai te trzy pomyłki są w części schematu z typowymi błędami, a w czacie o zakupach podobne formy wracają jako złe odpowiedzi do odrzucenia.
Majeranku czy majeranka: -u czy -a w dopełniaczu?
Poprawnie jest majeranku, z końcówką -u. Wiele rzeczowników męskich ma ją w dopełniaczu, ale inne mają -a, jak chleb → chleba czy ser → sera. Na poziomie A2 najlepiej uczyć się formy razem ze słowem i miarą: łyżka majeranku, kromka chleba. W niektórych słowach znika przy tym e: czosnek → czosnku.
„Łyżka majeranku” czy „łyżkę majeranku”?
Obie formy są poprawne, każda w innym zdaniu. Na liście składników piszemy w mianowniku łyżka majeranku. Po czasowniku, który wymaga biernika, zmienia się sama miara: Dodajemy łyżkę majeranku, Poproszę szklankę wody. Produkt w obu zdaniach zostaje w dopełniaczu. Tę różnicę pokazuje ostatni przykład w schemacie lekcji Zupa w chlebie: żurek.
Jak napisać przepis po polsku?
Składniki podajemy z miarą, a kroki w formie my. Lista wygląda tak: pół litra zakwasu, litr bulionu, łyżka majeranku. Kroki zaczynamy od czasownika: Kroimy kiełbasę w plasterki. Gotujemy bulion. Mieszamy zakwas. W książkach kucharskich spotyka się też tryb rozkazujący (pokrój, dodaj), ale na poziomie A2 forma my jest prostsza.
Żurek czy żur: czym różnią się te słowa?
Żurek to zdrobnienie od żur, ale oba słowa nazywają kwaśną zupę na zakwasie. Zwykle to ta sama zupa, choć niektórzy kucharze i regiony rozróżniają te słowa. Podobnie powstaje kot → kotek, tyle że żurek zwykle nie znaczy „mały żur”: to po prostu nazwa zupy.
Jak uczyć dopełniacza na poziomie A2?
Od sytuacji, w których ilość jest naturalna: przepisu i zakupów. Uczeń najpierw słyszy całe zwroty (litr wody, kromka chleba), potem porządkuje je w tabeli według rodzaju, a na końcu sam układa listę składników. W kursie Polski A2.1 na edio.ai po miarach przychodzą dużo, trochę i bez, a później przyimki z, od i do.
Jaka praca domowa utrwala miary?
Własny przepis z listą składników i miarami. Uczeń musi wtedy sam dobrać końcówki do produktów, które naprawdę zna. W tej lekcji pisze post z przepisem na zupę ze swojego kraju (40–60 słów) i nagrywa wypowiedź o ulubionej zupie. Oba zadania ocenia nauczyciel, a tekst z lukami i sortowanie końcówek są sprawdzane automatycznie.
Jak ćwiczyć miary z jednym uczniem online?
W rozmowie o zakupach, w której lektor pyta o ilości. Czego potrzebujesz do zupy? Ile? – uczeń odpowiada miarą i produktem, a lektor dopisuje zwroty na ekranie. Na edio.ai czat z kolegą w sklepie uczeń przechodzi sam, a pudełko z pytaniami o zupę lektor otwiera razem z nim podczas zajęć.
Czy są interaktywne ćwiczenia z dopełniaczem?
Tak, najlepiej takie, w których produkt stoi po mierze. Na tej stronie działają cztery części lekcji Zupa w chlebie: żurek. Pierwsza to przepis na żurek do przeczytania, druga to wiadomość głosowa Kuby z listą zakupów, trzecia to tabela co? → czego?, a czwarta to czat, w którym uczeń sam odpowiada Radkowi w sklepie. Słowa z obrazkami i pozostałe ćwiczenia są w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required