Wypróbuj za darmoWypróbuj

Eksperymenty, które poleciały na orbitę: który we wszystkich przypadkach: w której, z którym

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o zdaniach przydawkowych z który w każdym przypadku: misja, w której…, naukowiec, z którym…, przy polskich eksperymentach na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Gramatyka
Formy który od mianownika po miejscownik: rodzaj i liczba z rzeczownika przed przecinkiem, przypadek z czasownika albo przyimka w zdaniu podrzędnym, którego dla osoby i który dla rzeczy w bierniku.
Temat
Misja IGNIS i 13 polskich eksperymentów Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, drugiego Polaka w kosmosie: glony z wulkanów, czapka czytająca pracę mózgu, leki na stacji i drożdże z genem niesporczaka.
Zadania
Artykuł z magazynu o nauce, rozmowa Sofii i Toma przy nagraniu ze stacji, radiowa minuta Zosi, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z uczennicą i pudełko z zagadkami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Start! Lecimy w kosmos

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: 13 eksperymentów

    • Przeczytaj artykuł z magazynu o nauceArtykułOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: rozmowa ze stacją

    • Posłuchaj: Sofia i Tom oglądają nagranieSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj radia: Zosia i niesporczakiSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: w której? z którym? o których?

    • Spójrz na schemat: który w przypadkachSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę słowa „który”Wybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij zdania: napisz formę słowa „który”Uzupełnij lukiWypróbuj
    • Wypełnij tabelę: formy słowa „który”Uzupełnij tabelęOdblokuj
    • Wybierz poprawną formę: który, którego czy którym?QuizOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: zgadnij, co to jest!

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Otylia robi projektCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i opisz rzecz: grupa zgaduje, co to jestOtwórz pudełkoOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Przeciągnij słowa: wpis na blogu SofiiPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
    • Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
    • Napisz post: eksperyment, który wysłałbyś / wysłałabyś w kosmosPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: mój ulubiony eksperymentMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Misja kosmiczna po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • nieważkość
  • próbka
  • tlen
  • okrążyć Ziemię
  • przeprowadzić eksperyment
  • naszywka
  • wodowanie
  • brać udział

Gramatyka: który we wszystkich przypadkach: misja, w której…

W lekcji 9 który był zawsze podmiotem. Teraz uczeń odpowiada na dwa pytania ze schematu. Kto albo co stoi przed przecinkiem? To daje rodzaj i liczbę. Jakie pytanie zadaje czasownik albo przyimek w zdaniu z który? To daje przypadek: rozmawiali z kim? → z którym.

Misja, w której… naukowiec, z którym…

„Który” łączy dwa zdania. Rodzaj i liczbę bierze od rzeczownika przed przecinkiem, a przypadek ze swojego zdania.

Dwa pytania: kto przed przecinkiem i jaki przypadek

Misja to ona, astronauta to on, eksperymenty to one. Przypadek wynika z wnętrza zdania podrzędnego: brał udział w czym? daje w której, a rozmawiali z kim? daje z którym.

  • Kto albo co jest przed przecinkiem? misja → ona, astronauta → on, eksperymenty → one, uczniowie → oni.
  • Jakie pytanie zadaje czasownik albo przyimek w zdaniu z „który”? Brał udział w czym? → w której. Rozmawiali z kim? → z którym.

Tabela form: od którego do którymi

Tabela zbiera sześć przypadków w czterech kolumnach. Warto zauważyć, że którym pojawia się w trzech wierszach: w narzędniku i miejscowniku rodzaju męskiego i nijakiego oraz w celowniku liczby mnogiej. Której to forma aż trzech przypadków rodzaju żeńskiego.

przypadek (pytanie)ononaonoliczba mnoga
mianownik (kto? co?)któryktóraktórektórzy (oni) / które (one)
dopełniacz (kogo? czego?)któregoktórejktóregoktórych
celownik (komu? czemu?)któremuktórejktóremuktórym
biernik (kogo? co?)którego (osoba, zwierzę) / który (rzecz)którąktórektórych (oni) / które (one)
narzędnik (z kim? z czym?)którymktórąktórymktórymi
miejscownik (o kim? o czym?)którymktórejktórymktórych

Przykłady z misji: biernik, narzędnik, celownik

Sześć zdań pokazuje przypadek wzięty z czasownika: przeprowadzić co? → które, widzieć kogo? → którego, wrócić czym? → którą, opowiedzieć komu? → któremu. Wszystkie dotyczą misji albo mieszkańców kamienicy.

  • To misja, w której brał udział polski astronauta.brać udział w czym? → miejscownik
  • Eksperymenty, które przeprowadził na stacji, są bardzo ciekawe.przeprowadzić co? → biernik
  • To naukowiec, z którym rozmawiali uczniowie.rozmawiać z kim? → narzędnik
  • To astronauta, którego uczniowie widzieli na żywo.widzieć kogo? → biernik (osoba)
  • Kapsuła, którą wrócił na Ziemię, wylądowała w morzu.wrócić czym? → narzędnik
  • Kuba to kucharz, któremu Tom opowiedział o pierogach.opowiedzieć komu? → celownik

Nie kopiuj przypadku ze zdania głównego

Mówimy o astronaucie, ale astronauta, którego znają wszyscy, bo znać łączy się z biernikiem. Przyimek zawsze stoi przed który: misja, w której, gaz, bez którego.

Uwaga!

Nie bierz przypadku ze zdania głównego! Mówimy o astronaucie (miejscownik), ale: astronauta, którego znają wszyscy (znać kogo? → biernik). Przyimek (w, na, z, o, bez) stoi zawsze PRZED „który”: misja, w której…; gaz, bez którego…

Typowe błędy: którego czy który, z którym czy z którą

Schemat poprawia cztery pomyłki: o którym znają zamiast którego znają, naukowczyni, z którym zamiast z którą, eksperyment, którego przeprowadził zamiast który oraz brak przyimka w eksperymenty, które mówiła.

  • Mówimy o astronaucie, o którym znają wszyscy.

    Mówimy o astronaucie, którego znają wszyscy.

    znać kogo? → którego

  • To naukowczyni, z którym rozmawiali uczniowie.

    To naukowczyni, z którą rozmawiali uczniowie.

    ona → z którą

  • To eksperyment, którego przeprowadził na stacji.

    To eksperyment, który przeprowadził na stacji.

    rzecz w bierniku → który

  • To eksperymenty, które mówiła Zosia.

    To eksperymenty, o których mówiła Zosia.

    mówić o czym? → o których

Więcej lekcji z tej gramatyki: Zdania z „który” – lekcje i ćwiczenia

Odmiana zaimka który – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 artykuł
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • wybrać formę który według pytania w zdaniu podrzędnym: brał udział w czym? → misja, w której brał udział
  • postawić przyimek przed który: naukowiec, z którym rozmawiali uczniowie, gaz, bez którego nie możemy żyć
  • odróżnić którego od który w bierniku: astronauta, którego znają wszyscy, ale eksperyment, który przeprowadził
  • opisać przedmiot tak, żeby grupa zgadła słowo: To rzecz, w której astronauci lecą na stację.
  • opowiedzieć o eksperymencie, który warto wysłać w kosmos, zdaniami z który w kilku przypadkach

To lekcja 10 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, druga w module Kosmos i odkrycia. Lekcja 9 wprowadziła który w mianowniku, a tu dochodzą pozostałe przypadki, z przyimkami i bez. Eksperymenty na stacji kosmicznej dobrze nadają się do tego tematu, bo o każdym mówimy inaczej: w którym…, z którym…, o którym…. Lekcja 11 powtarza który w definicjach i dodaje daty odkryć.

Na start uczniowie kręcą kołem z pytaniami o kosmos, poznają jedenaście słów ze zdjęciami, od astronauty po brać udział, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł z magazynu o trzech z trzynastu polskich eksperymentów, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Sofia i Tom oglądają nagranie rozmowy uczniów z Łodzi ze stacją, a potem radiowej minuty Zosi o niesporczakach. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym tabela form. Czat z Otylią uczeń robi samodzielnie, a w grupie otwiera pudełko i opisuje słowo tak, żeby inni je zgadli.

W pracy domowej są cztery zadania: wpis na blogu Sofii z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie, a post o eksperymencie, który uczeń wysłałby w kosmos, oraz nagranie o ulubionym eksperymencie sprawdza nauczyciel.

Gramatyka:
który we wszystkich przypadkach · zdanie podrzędne z „który” · w której, z którym, o których · którego czy który? (biernik)
Temat:
kosmos · misja IGNIS · eksperymenty · nauka · Sławosz Uznański-Wiśniewski

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zadawaj pytanie czasownika na głos: przy każdej luce pytaj rozmawiać z kim?, mówić o czym?, widzieć kogo?. Gdy pytanie pada głośno, forma który przestaje być zgadywaniem.
  • Narysuj dwie strzałki w zdaniu: jedną od który do rzeczownika przed przecinkiem (rodzaj, liczba), drugą do czasownika albo przyimka po nim (przypadek). Uczniowie widzą wtedy, skąd biorą się obie informacje.
  • Rozkręć zgadywankę z pudełka: osoba, która losuje kapsułę albo niesporczaka, nie może powiedzieć tego słowa. Zachęcaj do dwóch przypadków w jednej podpowiedzi: To rzecz, w której…, którą….
  • Wróć do mianownika, gdy grupa się gubi: tabela ma go w pierwszym wierszu jako przypomnienie z lekcji 9. Zacznij od eksperyment, który…, a potem zmieniaj tylko czasownik w zdaniu podrzędnym.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B1.1 · Historie w podróży

32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Podróżuj mądrze

    Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji

    1. Lekcja 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
    2. Lekcja 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
    3. Lekcja 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
    4. Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach

  2. Moduł 2 Praca marzeń

    lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani

    1. Lekcja 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
    2. Lekcja 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
    3. Lekcja 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
    4. Lekcja 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe

  3. Moduł 3 Kosmos i odkrycia

    Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach

    1. Lekcja 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
    2. Lekcja 10 · tutaj jesteśEksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
    3. Lekcja 11Planety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
    4. Lekcja 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty

  4. Moduł 4 Życie online

    kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…

    1. Lekcja 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
    2. Lekcja 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
    3. Lekcja 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
    4. Lekcja 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie

  5. Moduł 5 Ekran i książka

    Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja

    1. Lekcja 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
    2. Lekcja 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
    3. Lekcja 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
    4. Lekcja 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna

  6. Moduł 6 Zielone życie

    pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie

    1. Lekcja 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
    2. Lekcja 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
    3. Lekcja 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
    4. Lekcja 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby

  7. Moduł 7 Sportowe chwile

    Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej

    1. Lekcja 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
    2. Lekcja 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
    3. Lekcja 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
    4. Lekcja 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna

  8. Moduł 8 Tajemnice i zaginione światy

    Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…

    1. Lekcja 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
    2. Lekcja 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
    3. Lekcja 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
    4. Lekcja 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według

Pytania o tę lekcję

Jak odmienia się zaimek który?
Jak przymiotnik: który, którego, któremu, którym. W rodzaju żeńskim mamy która, której, którą, a w liczbie mnogiej którzy / które, których, którym, którymi. Biernik rodzaju męskiego ma dwie formy: którego dla osób i zwierząt, który dla rzeczy. Na edio.ai cała tabela jest w schemacie lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę.
W jakim przypadku jest który w zdaniu przydawkowym?
W tym, którego wymaga czasownik albo przyimek w zdaniu przydawkowym. W zdaniu To naukowiec, z którym rozmawiali uczniowie decyduje rozmawiać z kim?, czyli narzędnik. Rodzaj i liczbę bierzemy natomiast od rzeczownika przed przecinkiem: naukowiec to on. Przypadek w zdaniu głównym nie ma tu znaczenia.
Gdzie stoi przyimek w zdaniu przydawkowym?
Przed który, a przecinek przed przyimkiem. Piszemy misja, w której brał udział, gaz, bez którego nie możemy żyć, zwierzęta, o których mówiła Zosia. Przyimka nie przenosimy na koniec zdania, jak robi się to w niektórych językach. Ćwiczenie z wyborem formy w lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę ma kilka takich par: w której, z którą, na którym.
„Którego” czy „który” w bierniku?
Dla osoby i zwierzęcia którego, dla rzeczy który. To astronauta, którego znają wszyscy, ale To eksperyment, który przeprowadził na stacji. Błąd eksperyment, którego przeprowadził jest częsty, bo uczniowie przenoszą formę osobową na rzeczy. W rodzaju żeńskim tego problemu nie ma: misja, którą…, naukowczyni, którą….
Dlaczego „o astronaucie, którego znają”, a nie „o którym znają”?
Bo przypadek który zależy od jego własnego zdania. Zdanie główne nie ma tu wpływu. Mówimy o astronaucie to miejscownik, ale w drugim zdaniu jest znać kogo?, czyli biernik: którego znają wszyscy. Formę o którym wybieramy tylko wtedy, gdy czasownik po który łączy się z o: astronauta, o którym czytałam.
„Z którym” czy „z którą”?
Rzeczownik męski dostaje z którym, żeński z którą. To naukowiec, z którym…, ale To naukowczyni, z którą rozmawiali uczniowie. W liczbie mnogiej obu rodzajom odpowiada jedna forma, z którymi: koledzy, z którymi…, koleżanki, z którymi…. Na edio.ai błąd naukowczyni, z którym poprawia schemat lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę.
Jak mówić po polsku o misji kosmicznej?
Kilka czasowników wystarczy, żeby opowiedzieć o locie. Rakieta startuje, kapsuła okrąża Ziemię, astronauta przeprowadza eksperymenty, a na końcu jest wodowanie, czyli lądowanie w morzu. Do tego nieważkość, próbka i brać udział w misji. Poza startować wszystkie mają w lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę karty ze zdjęciem i polską definicją.
Jak uczyć zdań przydawkowych w różnych przypadkach?
Przez pytania przypadków, które uczniowie znają już z rzeczowników. Najpierw mianownik i biernik, potem formy z przyimkami: w którym, z którym, o którym. Pomaga tabela z kolumnami on, ona, ono i liczba mnoga oraz zdania z jednego tematu, np. o kosmosie. Zgadywanka z opisem przedmiotu daje szybką praktykę w mówieniu.
Czy są interaktywne ćwiczenia z odmianą zaimka który?
Tak, najlepiej takie, w których przypadek zależy od czasownika. Na tej stronie można bez rejestracji wypróbować trzy części lekcji: nagranie, w którym Sofia i Tom oglądają rozmowę uczniów ze stacją, zdania z lukami na formę słowa który oraz czat z Otylią, która robi projekt o eksperymentach. Tabela form, quiz i pudełko z zagadkami są w pełnej lekcji na edio.ai.
Jaka gra pomaga ćwiczyć przypadki zaimka który?
Opis bez nazwy: ktoś mówi o przedmiocie, nie wymieniając go. To rzecz, w której lecą astronauci. To rzecz, którą… Grupa zgaduje, a każda nowa podpowiedź wymusza inny przypadek. W tej lekcji pudełko ma osiem takich słów, od kapsuły po stację kosmiczną. Na zajęciach jeden na jeden lektor i uczeń zgadują na zmianę.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej