Gdzie uczą się wielcy reżyserzy: aspekt w biografiach: kręcił czy nakręcił?

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o czasownikach dokonanych i niedokonanych w biografiach ludzi kina: kto co studiował, kiedy ukończył szkołę i ile filmów nakręcił.

Gramatyka: Pary aspektowe z pracy nad filmem: kręcić / nakręcić, grać / zagrać, oglądać / obejrzeć, kończyć / ukończyć. Niedokonany to proces (przez cztery lata kręcili), dokonany to wynik (nakręcili w tydzień).
Temat: Olena i Tom spędzają dzień w Łodzi: idą na dzień otwarty w Szkole Filmowej, czyli Filmówce, i poznają drogę Wajdy, Kieślowskiego, Zanussiego i Rybczyńskiego.
Zadania: Wpis z bloga o absolwentach Filmówki, rozmowa w kawiarni i powitanie przewodnika do wysłuchania, schemat z czterema zadaniami, czat z Celestyną i koło z pytaniami o filmy.

Co jest w środku

Rozdział 1Kamera, akcja!
- ObrazekOdblokuj
- Otwórz pudełko i odpowiedzOtwórz pudełkoOdblokuj
- Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaSłownictwoWypróbuj
- Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj
Rozdział 2Czytamy: szkoła wielkich reżyserów
- Przeczytaj artykuł: szkoła, którą kończyli najwięksiArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: dzień w Łodzi
- Posłuchaj: Olena i Tom po dniu w FilmówceSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj powitania: Alan zaprasza na dzień otwartySłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj Alana i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: kręcili czy nakręcili?
- Spójrz na schemat: kręcił czy nakręcił?Schemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: proces czy wynik?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wybierz aspekt i wpisz czasownik w czasie przeszłymUzupełnij lukiWypróbuj
- Wypełnij tabelę: pary aspektoweUzupełnij tabelęOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: niedokonany czy dokonany?QuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: jaki film byś nakręcił?
- Wybierz poprawne odpowiedzi: Celestyna pyta o ŁódźCzatWypróbuj
- Zakręć kołem i odpowiedz: filmy i miastaZakręć kołemOdblokuj
Rozdział 6Praca domowa
- Przeciągnij słowa: wpis Alana na bloguPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
- Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
- Napisz krótką biografię: mój ulubiony reżyser albo aktorPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Nagraj odpowiedź: film, który obejrzałem / obejrzałamMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

Film i kino po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

obsada
kręcić film
operator filmowy
plan filmowy
montaż
absolwentka
egzamin wstępny
montować / zmontować

Gramatyka: aspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?

Aspekt uczniowie znają z kursów A2 i z pierwszych lekcji B1.1, a tu stosują go w życiorysach ludzi kina. Pytanie Co robił? prowadzi do aspektu niedokonanego, czyli procesu, a Co zrobił? do dokonanego, czyli wyniku. Schemat zaczyna się od par aspektowych z pracy nad filmem, a kończy typowymi błędami.

Kręcił czy nakręcił? Aspekt w biografii

Aspekt niedokonany (Co robił? Jak długo? Jak często?) mówi o procesie. Aspekt dokonany (Co zrobił? Ile? W ile czasu?) mówi o wyniku.

Pary aspektowe: kręcić / nakręcić, oglądać / obejrzeć

Większość par różni się przedrostkiem: kręcić – nakręcić, montować – zmontować, grać – zagrać, reżyserować – wyreżyserować. Parę oglądać – obejrzeć trzeba zapamiętać w całości, a studiować nie ma tu pary: studiował w Łodzi, potem ukończył szkołę.

niedokonany: co robić?	dokonany: co zrobić?	co?
kręcić	nakręcić	film, etiudę, scenę
montować	zmontować	film, etiudę
pisać	napisać	scenariusz
grać	zagrać	rolę, scenę
reżyserować	wyreżyserować	film, serial
oglądać	obejrzeć	film, serial
kończyć	ukończyć / skończyć	szkołę, studia
studiować	— (nie ma pary)	reżyserię, aktorstwo

Proces czy wynik w życiorysie

W lewej kolumnie stoją zdania o tym, co trwało albo się powtarzało: Przez całe życie kręcił filmy. W prawej to, co się zakończyło i dało wynik: Nakręcił około 60 filmów. Ten sam reżyser i ta sama praca, ale inny punkt widzenia.

niedokonany: proces	dokonany: wynik
Studiował reżyserię w Łodzi.	W 1953 roku ukończył szkołę.
Przez cztery lata kręcili etiudy.	Nakręcili etiudę w tydzień.
Przez dziesięć lat grał w teatrze.	Aktor już zagrał scenę i odpoczywa.
Co tydzień oglądał stare filmy.	W końcu obejrzał cały serial.
Przez całe życie kręcił filmy.	Nakręcił około 60 filmów.

Słowa, które podpowiadają aspekt

Przez rok, cały dzień, często i co tydzień wskazują proces. W tydzień, już, w końcu, za pierwszym razem i pytanie ile? wskazują wynik. Przykłady łączą oba aspekty w jednym zdaniu: oglądałem film, ale nie obejrzałem całego.

Te słowa pomagają wybrać

niedokonany: Co robił?

przez + czas: przez rok, przez cały miesiąc
jak długo? cały dzień, cały ranek
jak często? często, codziennie, co tydzień

dokonany: Co zrobił?

w + ile czasu: w tydzień, w dwa dni
już, w końcu, za pierwszym razem
ile? nakręcił 60 filmów

Przykłady

Wajda najpierw studiował malarstwo, a w 1953 roku ukończył reżyserię.proces → wynik
Alan montował etiudę przez miesiąc.przez + czas → niedokonany
Pierwszą etiudę nakręcili w tydzień.w + ile czasu → dokonany
W pociągu oglądałem film, ale nie obejrzałem całego.był proces, ale nie ma wyniku
Aktor grał scenę cały ranek, aż w końcu zagrał ją idealnie.długi proces → jeden wynik

Grał czy zagrał, kończył czy ukończył?

Wskazówka rozdziela dwie trudne pary. Grał to lata w teatrze, zagrał to jedna scena, w końcu udana. Ukończył szkołę znaczy, że ma dyplom, a kończył szkołę, że jeszcze się uczył. Tabela błędów powtarza te pułapki.

Uwaga!

Grał to proces: przez lata, często, w teatrze. Zagrał to wynik: już, w końcu, za pierwszym razem. Ukończył (albo skończył) szkołę = ma dyplom. Kończył szkołę = jeszcze się uczył. Studiować nie ma pary: studiował w Łodzi → ukończył szkołę w Łodzi.

Typowe błędy

Przez cztery lata nakręcili etiudy.
Przez cztery lata kręcili etiudy.
przez + czas → niedokonany
Kręcili etiudę w tydzień.
Nakręcili etiudę w tydzień.
w + ile czasu → dokonany
Już kończyłam szkołę i teraz pracuję.
Już ukończyłam szkołę i teraz pracuję.
mam dyplom → ukończyłam
Przez dziesięć lat zagrał w teatrze.
Przez dziesięć lat grał w teatrze.
przez lata → grał

Więcej lekcji z tej gramatyki: Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia · Czas przeszły – lekcje i ćwiczenia

Czasowniki dokonane i niedokonane – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Co jest w lekcji

12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
2 gry
2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
1 artykuł
1 schemat gramatyczny
1 zestaw fiszek
2 nagrania
1 obrazek
2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

opowiedzieć życiorys twórcy kina, łącząc proces i wynik: Najpierw studiował malarstwo, a w 1953 roku ukończył reżyserię.
wybrać aspekt po słowach-sygnałach: przez cztery lata kręcili etiudy, ale nakręcili etiudę w tydzień
odróżnić grał w teatrze przez dziesięć lat od w końcu zagrał scenę idealnie oraz kończył szkołę od ukończył szkołę
nazwać ludzi i etapy pracy nad filmem: reżyser, scenariusz, ujęcie, obsada, plan filmowy, montaż
powiedzieć o filmie, którego nie udało się obejrzeć do końca: W pociągu oglądałem film, ale nie obejrzałem całego.

To lekcja 17 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży i początek modułu Ekran i książka. Aspekt uczniowie ćwiczyli już w lekcjach 1–3, a tu wraca w nowym kontekście: w życiorysach. Biografia reżysera sama łączy oba aspekty, bo ktoś najpierw studiował i kręcił, a potem ukończył szkołę i nakręcił film. Lekcja 18 przechodzi do mowy zależnej.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o kino, poznają jedenaście słów, od reżysera po egzamin wstępny, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają wpis z bloga o Filmówce i jej absolwentach, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Oleny i Toma w kawiarni przy Piotrkowskiej oraz powitania Alana, przewodnika na dniu otwartym. Po schemacie są cztery zadania z aspektu. Na końcu uczeń sam odpisuje Celestynie na czacie, a z lektorem kręci kołem z pytaniami o filmy i miasta.

W pracy domowej dwa zadania są sprawdzane automatycznie: uczeń przeciąga czasowniki do wpisu Alana na blogu i dopasowuje słowa do definicji. Nauczyciel ocenia krótką biografię ulubionego reżysera albo aktora (80–120 słów) i nagranie o ostatnio obejrzanym filmie.

Gramatyka:: aspekt w czasie przeszłym · kręcić / nakręcić · proces czy wynik? · grał czy zagrał?
Temat:: film · Łódź · Szkoła Filmowa w Łodzi · reżyserzy · Andrzej Wajda

Wskazówki dla nauczyciela

Zacznij od osi czasu na tablicy: narysuj życie Wajdy od studiów malarskich do honorowego Oscara. Uczniowie podpisują odcinki osi aspektem niedokonanym, a punkty na niej dokonanym.
Zadawaj pytania parami, np. Jak długo Alan montował etiudę? i W ile dni ją nakręcili? Taka para pokazuje różnicę między procesem a wynikiem szybciej niż reguła.
Wykorzystaj zdanie Toma z pociągu: oglądałem, ale nie obejrzałem całego. Poproś o podobne przykłady z życia uczniów: książka przeczytana do połowy, serial przerwany po trzech odcinkach.
Sprawdź ukończyć na życiorysach grupy: niech każda osoba powie, jaką szkołę już ukończyła, a jaką jeszcze kończy. Pułapka już kończyłam od razu wychodzi na jaw.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B1.1 · Historie w podróży

32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

Moduł 1 Podróżuj mądrze
Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji
Moduł 2 Praca marzeń
lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani
Moduł 3 Kosmos i odkrycia
Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach
Moduł 4 Życie online
kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…
Moduł 5 Ekran i książka
Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja
1. Lekcja 17 · tutaj jesteśGdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
2. Lekcja 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
3. Lekcja 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
4. Lekcja 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna
Moduł 6 Zielone życie
pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie
Moduł 7 Sportowe chwile
Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej
Moduł 8 Tajemnice i zaginione światy
Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…

Pytania o tę lekcję

Czym różnią się czasowniki dokonane i niedokonane?

Niedokonane opisują czynność w toku, dokonane jej wynik. W czasie przeszłym kręcił film mówi, że praca trwała, a nakręcił film, że film jest gotowy. Dlatego pytanie Co robił? dotyczy procesu, a Co zrobił? wyniku. Czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego: nakręcę to już przyszłość. W lekcji Gdzie uczą się wielcy reżyserzy obie formy opisują drogę znanych absolwentów Filmówki.

Jak rozpoznać aspekt czasownika?

Najczęściej po przedrostku i po pytaniu, na które odpowiada. Wiele par różni się przedrostkiem: pisać – napisać, montować – zmontować, grać – zagrać. Inne pary trzeba zapamiętać w całości: oglądać – obejrzeć. W znaczeniu „być studentem” czasownik studiować nie ma pary dokonanej, dlatego mówimy studiował w Łodzi, a o dyplomie ukończył szkołę.

Kiedy w czasie przeszłym używamy czasowników niedokonanych?

Gdy mówimy, jak długo albo jak często coś się działo. Sygnałem są słowa przez cztery lata, cały dzień, często, co tydzień: Przez cztery lata kręcili etiudy, Co tydzień oglądał stare filmy. Uwaga na policzony wynik: Przez rok nakręcił trzy filmy jest poprawne, bo liczymy gotowe filmy. Na edio.ai sygnały aspektu wracają w zadaniach rozdziału gramatycznego tej lekcji.

Jakie słowa wskazują na aspekt dokonany?

Sygnałem dokonanego jest wynik: w tydzień, już, w końcu. Mówimy Nakręcili etiudę w tydzień, Aktor już zagrał scenę i odpoczywa, W końcu obejrzał cały serial. Wynik pokazuje też pytanie ile?, np. Ile filmów nakręcił Wajda? – Około 60. Konstrukcja w + czas mówi, ile trwało zrobienie całej rzeczy, a przez + czas opisuje sam proces.

„Przez cztery lata nakręcili” czy „kręcili”?

Poprawnie: Przez cztery lata kręcili etiudy. Okres z przez opisuje tu proces, więc potrzebny jest aspekt niedokonany. Odwrotny błąd to Kręcili etiudę w tydzień: w tydzień mówi, ile czasu zajęło zrobienie całej etiudy, więc wybieramy nakręcili. Obie pułapki są w tabeli typowych błędów w lekcji o Filmówce.

„Ukończyłam” czy „kończyłam” szkołę?

Ukończyłam (albo skończyłam), gdy dyplom już jest. Kończyłam szkołę opisuje czas, kiedy nauka jeszcze trwała: Kiedy kończyłam szkołę, dużo chodziłam do kina. Zdanie Już kończyłam szkołę i teraz pracuję jest więc błędne. Poprawna forma pojawia się w quizie, w którym Celestyna mówi: Filmówkę ukończyłam już trzy lata temu.

„Grał” czy „zagrał” rolę?

Grał opisuje lata pracy, zagrał jedną rolę. Mówimy Przez dziesięć lat grał w teatrze, ale W tym filmie zagrał lekarza. Oba aspekty mogą stać obok siebie: Aktor grał scenę cały ranek, aż w końcu zagrał ją idealnie. Błąd Przez dziesięć lat zagrał w teatrze łączy okres z aspektem dokonanym.

Jak mówić po polsku o pracy na planie filmowym?

Podstawą są słowa reżyser, scenariusz, obsada, ujęcie i montaż. Reżyser kieruje pracą aktorów, operator filmowy stoi za kamerą, a obsada to wszyscy aktorzy filmu. Na planie ekipa kręci kolejne ujęcia, a po zdjęciach przychodzi czas na montaż. Krótki film studencki to etiuda, a film na zakończenie studiów to film dyplomowy.

Jak opowiedzieć po polsku czyjś życiorys?

Proces w aspekcie niedokonanym, etapy i wyniki w dokonanym. Typowy życiorys brzmi: studiował malarstwo w Krakowie, w 1953 roku ukończył reżyserię, nakręcił około 60 filmów. Policzone gotowe rzeczy (60 filmów) prowadzą do aspektu dokonanego, a przez całe życie do niedokonanego. Tak zbudowany jest wpis o absolwentach Filmówki w lekcji Gdzie uczą się wielcy reżyserzy.

Jak uczyć aspektu obcokrajowców na poziomie B1?

Na krótkich historiach, w których potrzebne są oba aspekty. Na B1 uczniowie znają już pary aspektowe, więc warto przejść od reguły do tekstu: życiorysu, relacji z podróży, opowieści o filmie. Pomagają pary pytań Jak długo? i W ile czasu? oraz zdania z błędami do poprawy. W tej lekcji uczeń najpierw czyta biografie, potem słucha rozmowy, a dopiero po schemacie wypełnia luki.

Jaka gra na mówienie pasuje do aspektu?

Koło z pytaniami, na które odpowiada się oboma aspektami. Pytanie Jaki serial oglądałeś / oglądałaś przez długi czas? Obejrzałeś / Obejrzałaś go do końca? wymaga najpierw procesu, potem wyniku. W lekcji Gdzie uczą się wielcy reżyserzy kołem z pytaniami o filmy i miasta kręci się z lektorem albo w parze, a czat z Celestyną uczeń przechodzi sam.

Czy są interaktywne ćwiczenia z czasowników dokonanych i niedokonanych?

Tak, trzy z nich można wypróbować tutaj bez konta. To nagranie rozmowy Oleny i Toma po dniu w Filmówce, uzupełnianie zdań czasownikiem w dobrze dobranym aspekcie i czat, w którym uczeń odpisuje Celestynie na pytania o Łódź. Na rozgrzewkę, czytanie i pracę domową trzeba otworzyć całą lekcję.

Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentację Wypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej