Oddaj butelkę! Rzeczownik odczasownikowy w instrukcji: oddawanie
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o rzeczowniku odczasownikowym w instrukcjach: jak czytać ulotki i tablice o systemie kaucyjnym i jak wytłumaczyć go sąsiadce trybem rozkazującym.
- Gramatyka
- Dwa style: ulotka (Krok 2: opróżnienie butelki) i kolega (Opróżnij butelkę!). Do tego oddawanie czy oddanie, przypadki po do, przed, po i rzeczownik zwrot obok czasownika zwrócić.
- Temat
- Tola, nowa sąsiadka z czwartego piętra, chce zgnieść butelkę z kaucją i wyrzucić ją do żółtego pojemnika. Lucas tłumaczy jej, jak działa system kaucyjny.
- Zadania
- Ulotka i artykuł o pierwszym roku systemu, rozmowa na podwórku i komunikat w sklepie do wysłuchania, schemat z czterema zadaniami, czat z Tolą i pudełko z pytaniami nowych sąsiadów.
Co jest w środku
Rozdział 1Butelka wraca!
Rozdział 2Czytamy: jak oddać butelkę?
- Przeczytaj ulotkę: Jak oddać butelkę?Autentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj ulotkę i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj ulotkę jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj artykuł: rok z kaucjąArtykułOdblokuj
- Dopasuj liczby do informacji z artykułuPołącz w paryOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: na podwórku
Rozdział 4Gramatyka: oddawanie czy oddanie?
- Spójrz na schemat: oddawanie, oddanie, oddaj!Schemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: rzeczownik czy czasownik?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij instrukcję: zrób rzeczownik z czasownika w nawiasieUzupełnij lukiWypróbuj
- Wypełnij tabelę: czasownik i rzeczownikUzupełnij tabelęOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: aspekt, przypadek, zwrotQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: wytłumacz sąsiadce
Rozdział 6Praca domowa
System kaucyjny po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (12), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+9 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- automat kaucyjny
- punkt zwrotu
- kod kreskowy
- etykieta
- puszka
- butelka zwrotna
- zgnieciony
- zwracać / zwrócić
- wrzucać / wrzucić
Gramatyka: rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
Trzecia lekcja o rzeczownikach odczasownikowych pokazuje, gdzie spotyka się je najczęściej: na tablicach, ulotkach i w instrukcjach. Schemat zestawia dwa style tej samej informacji: kolega mówi trybem rozkazującym, a ulotka rzeczownikiem z dopełniaczem. Nowe jest też to, że rzeczownik zachowuje aspekt czasownika: oddawanie to co innego niż oddanie.
Instrukcje i zasady: oddawanie, oddanie
Rzeczownik odczasownikowy (oddawać → oddawanie) to język tablic, ulotek i instrukcji. Kolega mówi inaczej: trybem rozkazującym (Oddaj butelkę!).
Kolega czy tablica?
Ta sama czynność ma dwie formy. Do kolegi mówimy Opróżnij butelkę! z biernikiem, a na ulotce piszemy Krok 2: opróżnienie butelki z dopełniaczem. Zwrot to rzeczownik bez -nie: zwrot kaucji, ale Zwróć butelkę w sklepie.
| czasownik | kolega: tryb rozkazujący + co? (biernik) | tablica, ulotka: rzeczownik + czego? (dopełniacz) |
|---|---|---|
| sprawdzić | Sprawdź etykietę! | Krok 1: sprawdzenie etykiety |
| opróżnić | Opróżnij butelkę! | Krok 2: opróżnienie butelki |
| oddawać | Oddawaj butelki w sklepie. | Oddawanie butelek jest proste. |
| zwrócić | Zwróć butelkę w sklepie. | Zwrot kaucji: przy kasie. (rzeczownik bez -nie) |
Jak zrobić rzeczownik: przypomnienie
Tabela przypomina końcówki z lekcji 21 i 22: oddawać → oddawanie, skanować → skanowanie, sprawdzić → sprawdzenie, opróżnić → opróżnienie. Do zapamiętania są zgnieść → zgniecenie oraz krótkie picie i mycie.
| czasownik na… | rzeczownik na… | przykłady |
|---|---|---|
| -ać | -anie | oddawać → oddawanie, oddać → oddanie, zgniatać → zgniatanie |
| -ować | -owanie | skanować → skanowanie, zeskanować → zeskanowanie |
| -ić, -yć | -enie (po n: -ienie) | sprawdzić → sprawdzenie, włożyć → włożenie, opróżnić → opróżnienie |
| uwaga! | zapamiętaj | zgnieść → zgniecenie; pić → picie, myć → mycie |
Oddawanie czy oddanie? Aspekt w rzeczowniku
Rzeczownik od czasownika niedokonanego opisuje proces albo regułę: Oddawanie butelek jest proste, regularne oddawanie. Rzeczownik od dokonanego to jedna czynność doprowadzona do końca, np. krok instrukcji: opróżnienie butelki, po oddaniu ostatniej butelki.
niedokonany: proces, reguła, często
- Oddawanie butelek jest proste.
- Skanowanie trwa chwilę.
- Zgniatanie butelek jest zabronione!
- regularne oddawanie butelek (co tydzień)
dokonany: jedna czynność do końca, krok
- Krok 2: opróżnienie butelki
- po oddaniu ostatniej butelki
- Zgniecenie jednej butelki może cię kosztować 50 groszy.
Przypadki: do zwrotu, przed oddaniem, po oddaniu
Rzeczownik odmienia się jak mieszkanie: bez zgniatania (dopełniacz), prosimy o opróżnienie (biernik), przed oddaniem (narzędnik), po oddaniu (miejscownik). Takie zwroty słychać w sklepowym komunikacie i czytać w instrukcji na automacie.
| przypadek (pytanie) | po czym? | przykład |
|---|---|---|
| dopełniacz (czego?) | do, bez | Paragon nie jest potrzebny do zwrotu kaucji. Oddawaj butelki bez zgniatania! |
| biernik (co?) | prosić o, dziękować za | Prosimy o opróżnienie butelek. Dziękujemy za oddawanie opakowań! |
| narzędnik (czym?) | przed | Opróżnij butelkę przed oddaniem. |
| miejscownik (o czym?) | po, w | Po oddaniu butelek idź do kasy. Co jest złego w zgniataniu? |
Przykłady, wskazówka i typowe błędy
Wskazówka przypomina dopełniacz po rzeczowniku: skanowanie kodu, nie skanowanie kod. W tabeli błędów są też zgniatanie butelek są zabronione, gdzie mogę zwrot i po oddawaniu ostatniej puszki.
Przykłady
- Kolega: Opróżnij butelkę! · Ulotka: Krok 1: opróżnienie butelki.dwa style: tryb rozkazujący i rzeczownik
- Zwrot kaucji: w sklepie.zwrot to rzeczownik; czasownik to zwrócić
- Zgniatanie butelek jest zabronione!rzeczownik na -nie to „ono”: jest zabronione, jest proste
- Skanowanie kodu trwa chwilę.skanować kod (biernik) → skanowanie kodu (dopełniacz)
- Po oddaniu ostatniej butelki idź do kasy.po + miejscownik; jedna czynność do końca → dokonany
Uwaga!
Po rzeczowniku na -nie stoi dopełniacz (czego?): oddawać butelki → oddawanie butelek, skanować kod → skanowanie kodu. Zwrot to rzeczownik: zwrot kaucji, punkt zwrotu. W zdaniu z czasownikiem (mogę, chcę, musisz) mówimy: zwrócić albo oddać butelkę.
Typowe błędy
Skanowanie kod trwa chwilę.
Skanowanie kodu trwa chwilę.
po rzeczowniku: czego? → kodu
Zgniatanie butelek są zabronione.
Zgniatanie butelek jest zabronione.
zgniatanie = ono → jest
Gdzie mogę zwrot butelki?
Gdzie mogę zwrócić butelki?
po mogę: czasownik zwrócić
Po oddawaniu ostatniej puszki idź do kasy.
Po oddaniu ostatniej puszki idź do kasy.
jedna czynność do końca → dokonany
Więcej lekcji z tej gramatyki: Rzeczownik odczasownikowy – lekcje i ćwiczenia · Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia
Rzeczownik odczasownikowy – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 3 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zrozumieć instrukcję z rzeczownikami: Krok 1: sprawdzenie etykiety, Krok 3: bez zgniatania!, Zwrot kaucji: przy kasie
- zamienić instrukcję na radę dla kolegi: sprawdzenie etykiety → Sprawdź etykietę!, opróżnienie butelki → Opróżnij butelkę!
- wybrać aspekt rzeczownika: regularne oddawanie butelek, ale po oddaniu ostatniej butelki
- odróżnić rzeczownik zwrot od czasownika: punkt zwrotu, ale Gdzie mogę zwrócić te puszki?
- wytłumaczyć nowemu sąsiadowi system kaucyjny krok po kroku: Najpierw opróżnij butelkę, ale jej nie zgniataj.
To lekcja 23 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, trzecia w module Zielone życie. Łączy rzeczowniki odczasownikowe z lekcji 21 i 22 z trybem rozkazującym znanym z A2.2 i z aspektem z pierwszych lekcji kursu. W systemie kaucyjnym instrukcje są wszędzie: na etykiecie, na automacie, na tablicy przy kasie. Lekcja 24 to Dobre wiadomości z powtórką całego modułu.
Na początku uczniowie kręcą kołem z pytaniami o butelki i kaucję, poznają dwanaście słów, od zwrotu kaucji po wrzucić, i rozpoznają sześć na zdjęciach. Czytają ulotkę „Jak oddać butelkę?” z zadaniem prawda/fałsz i quizem oraz artykuł o pierwszym roku systemu, do którego dopasowują liczby. Słuchają rozmowy Lucasa i Toli na podwórku i komunikatu w sklepie. Po schemacie są cztery zadania. Uczeń samodzielnie odpisuje Toli, która pisze ze sklepu, a z lektorem otwiera pudełko z pytaniami nowych sąsiadów.
Ogłoszenie Lucasa z lukami i anagramy ze słowami z lekcji to domowa część sprawdzana automatycznie. Nauczyciel ocenia wiadomość na czacie kamienicy o systemie kaucyjnym (80–120 słów) i nagranie, w którym uczeń tłumaczy znajomemu, jak oddać butelkę.
- Gramatyka:
- rzeczownik odczasownikowy · instrukcje: Krok 1: opróżnienie butelki · oddawanie czy oddanie? · zwrot czy zwrócić?
- Temat:
- ekologia · system kaucyjny · butelki i puszki · instrukcje · sąsiedzi
Wskazówki dla nauczyciela
- Przynieś butelkę ze znakiem kaucji: uczniowie szukają znaku i kodu kreskowego, a potem mówią kolejne kroki raz jak ulotka (opróżnienie butelki), raz jak kolega (Opróżnij butelkę!).
- Zamień komunikat na prośbę do współlokatora: po wysłuchaniu ogłoszenia ze sklepu uczniowie przerabiają Prosimy o opróżnienie butelek przed oddaniem na wiadomość w trybie rozkazującym.
- Narysuj aspekt na osi: długa strzałka to oddawanie (co tydzień, jako zasada), krótki punkt to oddanie (jedna butelka, jeden krok). Zwrot po oddaniu ostatniej butelki pasuje tylko do punktu.
- Zrób z pudełka scenkę w parach: jedna osoba jest nowym sąsiadem, który chce zgnieść butelkę, druga zatrzymuje go i tłumaczy system. Potem niech zamienią się rolami.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.1 · Historie w podróży
32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Podróżuj mądrze
Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji
Lekcja 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
Lekcja 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
Lekcja 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach
Moduł 2 Praca marzeń
lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani
Lekcja 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
Lekcja 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
Lekcja 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
Lekcja 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe
Moduł 3 Kosmos i odkrycia
Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach
Lekcja 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
Lekcja 10Eksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
Lekcja 11Planety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
Lekcja 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty
Moduł 4 Życie online
kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…
Lekcja 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
Lekcja 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
Lekcja 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
Lekcja 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie
Moduł 5 Ekran i książka
Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja
Lekcja 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
Lekcja 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
Lekcja 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
Lekcja 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna
Moduł 6 Zielone życie
pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie
Lekcja 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
Lekcja 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
Lekcja 23 · tutaj jesteśOddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
Lekcja 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby
Moduł 7 Sportowe chwile
Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej
Lekcja 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
Lekcja 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
Lekcja 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
Lekcja 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna
Moduł 8 Tajemnice i zaginione światy
Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…
Lekcja 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
Lekcja 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
Lekcja 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
Lekcja 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według