Planety wokół martwej gwiazdy: który w definicjach i daty odkryć na głos

O tej lekcji

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o zdaniach przydawkowych w definicjach (pulsar to gwiazda, która…) i o czytaniu dat na głos, przy odkryciu pierwszych potwierdzonych planet poza Układem Słonecznym.

Gramatyka
Który w definicji X to Y, który… zgodny z Y, rok, w którym…, pełna data w dopełniaczu, sam rok z w w miejscowniku oraz pytania Kiedy? i W którym roku?.
Temat
Aleksander Wolszczan i Dale Frail, pulsar odkryty w Arecibo w 1990 roku i dwie planety opisane w 1992 roku. Kuba ćwiczy dwuminutową prezentację, a Zosia sprawdza fakty i daty.
Zadania
Artykuł popularnonaukowy, próba prezentacji i radiowa minuta o planetoidzie, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z kolegą z kursu i pudełko z tematami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Patrzymy w gwiazdy!

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj
  2. Rozdział 2Czytamy: niespodzianka z kosmosu

    • Przeczytaj artykuł: Planety, których nikt się nie spodziewałArtykułOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
  3. Rozdział 3Słuchamy: dwie minuty o pulsarze

    • Posłuchaj: Kuba ćwiczy prezentacjęSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj radia: minuta o polskich odkryciachSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
  4. Rozdział 4Gramatyka: który i daty odkryć

    • Spójrz na schemat: który i daty odkryćSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę: który, która, które…Wybierz odpowiedźOdblokuj
    • Wybierz poprawną odpowiedź: jak czytamy datę?QuizOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: przeczytaj daty na głosUzupełnij tabelęWypróbuj
    • Uzupełnij zdania: wpisz formę słowa „który”Uzupełnij lukiOdblokuj
  5. Rozdział 5Rozmawiamy: moja prezentacja

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Lucjan pyta o prezentacjęCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i przedstaw odkrycie w dwie minutyOtwórz pudełkoOdblokuj
  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Przeciągnij słowa: notatki Zosi do audycjiPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
    • Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
    • Napisz tekst prezentacji: odkrycie z twojego krajuPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj prezentację: odkrycie w dwie minutyMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

Odkrycia w astronomii: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • sygnał
  • gwiazda neutronowa
  • radioteleskop
  • gwiazdozbiór
  • planetoida
  • współpracownik
  • wybuch
  • opisać
  • potwierdzić
  • spodziewać się

Gramatyka: który w definicjach i daty na głos

Lekcja łączy dwie rzeczy, których potrzebuje każda prezentacja o odkryciu: definicję trudnego słowa i datę. W definicji X to Y, który… zaimek zgadza się z Y, a nie z X. Przy datach takich jak 1992 zmieniają się tylko dziesiątki i jedności, a tysiąc dziewięćset zostaje bez zmian.

Który? Kiedy? W którym roku?

Definicje z „który” i daty odkryć na głos. Który ma rodzaj i liczbę rzeczownika, do którego się odnosi, a przypadek ze swojego zdania.

Który w definicjach: pulsar to gwiazda, która…

Tabela przypomina formy z lekcji 9 i 10 w pięciu przypadkach. W zdaniu Pulsar to gwiazda, która… liczy się słowo gwiazda, więc forma jest żeńska, choć pulsar jest rodzaju męskiego.

przypadek (pytanie)on: pulsarona: gwiazdaono: miastoone: planetyoni: astronomowie
mianownik (kto? co?)któryktóraktórektórektórzy
biernik (kogo? co?)który (osoba: którego)którąktórektórektórych
dopełniacz (kogo? czego?)któregoktórejktóregoktórychktórych
narzędnik (z kim? czym?)którymktórąktórymktórymiktórymi
miejscownik (o kim? w czym?)którymktórejktórymktórychktórych

Pełna data i sam rok

Pełna data stoi w dopełniaczu: dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku. Sam rok z w ma miejscownik: w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku. Dekada brzmi w latach dziewięćdziesiątych.

piszemypytanieczytamy
w 1990 rokuW którym roku?w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku
w 1992 rokuW którym roku?w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku
9 stycznia 1992 rokuKiedy?dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku
15 grudnia 2025 rokuKiedy?piętnastego grudnia dwa tysiące dwudziestego piątego roku
w latach 90.Kiedy?w latach dziewięćdziesiątych

Kiedy? czy W którym roku?

Kiedy? pyta o dzień, miesiąc albo rok, a W którym roku? tylko o rok. Przykłady łączą oba tematy lekcji: Arecibo to radioteleskop, na którym pracował Wolszczan i 1992 to rok, w którym świat poznał pierwsze egzoplanety.

  • Pulsar to gwiazda neutronowa, która szybko się obraca.gwiazda → ona → która
  • Arecibo to radioteleskop, na którym pracował Wolszczan.gdzie pracował? → na którym
  • Frail to współpracownik, z którym Wolszczan opisał dwie planety.z kim? → z którym
  • Kiedy Wolszczan i Frail opisali planety? – Dziewiątego stycznia 1992 roku.dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku
  • W którym roku Wolszczan odkrył pulsar? – W 1990 roku.w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku
  • 1992 to rok, w którym świat poznał pierwsze egzoplanety.w roku → w którym

Typowe błędy w datach i w zdaniu o roku

Uczniowie zostawiają mianownik w pełnej dacie (dziewięćdziesiąty drugi rok), liczebnik główny w dziesiątkach (dziewięćdziesiąt drugim) albo gubią przyimek: rok, który odkrył zamiast rok, w którym odkrył. Wskazówka i lista błędów zbierają te pułapki.

Uwaga!

W definicji „X to Y, który…” który pasuje do Y: Pulsar to gwiazda, która… Kiedy? pyta o dzień, miesiąc albo rok; W którym roku? tylko o rok. W roku zmieniamy tylko dziesiątki i jedności (tysiąc dziewięćset, dwa tysiące zostają). Pełna data ma dopełniacz: …dziewięćdziesiątego drugiego roku. Sam rok z „w” ma miejscownik: w …dziewięćdziesiątym drugim roku.

Typowe błędy

  • dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty drugi rok

    dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku

    pełna data → dopełniacz

  • w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt drugim roku

    w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku

    dziesiątki też zmieniamy

  • To był rok, który Wolszczan odkrył pulsar.

    To był rok, w którym Wolszczan odkrył pulsar.

    w roku → w którym

  • Pulsar to gwiazda, który szybko się obraca.

    Pulsar to gwiazda, która szybko się obraca.

    gwiazda → ona → która

Więcej lekcji z tej gramatyki: Zdania z „który” – lekcje i ćwiczenia · Liczebniki – lekcje i ćwiczenia

Daty po polsku – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 artykuł
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • zdefiniować trudne słowo zdaniem z który: Pulsar to gwiazda neutronowa, która bardzo szybko się obraca.
  • przeczytać na głos pełną datę: dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku
  • powiedzieć sam rok z w: w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku, i dekadę: w latach dziewięćdziesiątych
  • zapytać o czas odkrycia: Kiedy? albo W którym roku?, i odpowiedzieć zdaniem 1992 to rok, w którym…
  • przedstawić odkrycie w dwie minuty: co to jest, kto i kiedy go dokonał, dlaczego jest ważne

To lekcja 11 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, trzecia w module Kosmos i odkrycia. Utrwala który z lekcji 9 (mianownik) i 10 (wszystkie przypadki), tym razem w definicjach, i uczy czytać daty odkryć. Prezentacja o planetach przy martwej gwieździe wymaga obu tych umiejętności naraz. Lekcja 12 to Dobre wiadomości z powtórką całego modułu.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o odkrycia i prezentacje, poznają trzynaście słów ze zdjęciami, od odkrycia po spodziewać się, i dobierają słowo do sześciu zdjęć. Czytają artykuł o planetach przy pulsarze, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Kuba ćwiczy prezentację, a Zosia mierzy mu czas i sprawdza daty, a potem jej radiowej minuty o planetoidzie, która dostała nazwisko astronoma. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym quiz o czytaniu dat. Czat z Lucjanem uczeń robi samodzielnie, a z pudełka losuje temat dwuminutowej prezentacji.

Praca domowa ma cztery zadania. Notatki Zosi do audycji z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Tekst prezentacji o odkryciu z własnego kraju i jego nagranie ocenia nauczyciel.

Gramatyka:
który, która, które · w roku, w którym · daty: dziewiątego stycznia 1992 roku · kiedy? w którym roku?
Temat:
kosmos · astronomia · Aleksander Wolszczan · odkrycia · prezentacja

Wskazówki dla nauczyciela

  • Pisz daty cyframi, a czytaj słowami: zapisz na tablicy 9.01.1992 i w 1990 roku, a uczniowie czytają je na głos. Zaznacz kolorem końcówki -ego i -ym, które pokazują przypadek.
  • Mierz czas jak Zosia: prezentacja z pudełka ma trwać dwie minuty, więc włącz stoper w telefonie. Po każdym wystąpieniu grupa przypomina jedną datę i jedną definicję z który, które usłyszała.
  • Ułóż oś czasu odkrycia: 1946, 1969, 1990, 1992, 1994, 2015, 2025. Przy każdym roku uczniowie mówią jedno zdanie z w … roku albo rok, w którym…, korzystając z artykułu.
  • Pozwól grupie łapać błędy jak Zosia: gdy ktoś prezentuje, słuchacze podnoszą rękę przy złej formie daty. Poprawka pada od razu, a mówiący powtarza całe zdanie.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Cały kurs: Polski B1.1 · Historie w podróży

32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Podróżuj mądrze

    Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji

    1. Lekcja 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
    2. Lekcja 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
    3. Lekcja 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
    4. Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach
  2. Moduł 2 Praca marzeń

    lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani

    1. Lekcja 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
    2. Lekcja 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
    3. Lekcja 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
    4. Lekcja 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe
  3. Moduł 3 Kosmos i odkrycia

    Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach

    1. Lekcja 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
    2. Lekcja 10Eksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
    3. Lekcja 11 · tutaj jesteśPlanety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
    4. Lekcja 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty
  4. Moduł 4 Życie online

    kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…

    1. Lekcja 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
    2. Lekcja 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
    3. Lekcja 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
    4. Lekcja 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie
  5. Moduł 5 Ekran i książka

    Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja

    1. Lekcja 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
    2. Lekcja 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
    3. Lekcja 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
    4. Lekcja 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna
  6. Moduł 6 Zielone życie

    pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie

    1. Lekcja 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
    2. Lekcja 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
    3. Lekcja 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
    4. Lekcja 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby
  7. Moduł 7 Sportowe chwile

    Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej

    1. Lekcja 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
    2. Lekcja 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
    3. Lekcja 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
    4. Lekcja 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna
  8. Moduł 8 Tajemnice i zaginione światy

    Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…

    1. Lekcja 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
    2. Lekcja 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
    3. Lekcja 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
    4. Lekcja 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według

Pytania o tę lekcję

Jak czytać daty po polsku?
Dzień i rok czytamy liczebnikami porządkowymi w dopełniaczu. 9 stycznia 1992 roku to dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku. Miesiąc też stoi w dopełniaczu: stycznia, grudnia. W roku odmieniamy dziesiątki i jedności, a tysiąc dziewięćset czy dwa tysiące zostają bez zmian.
Jak powiedzieć „w 1990 roku” po polsku?
W miejscowniku: w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku. Sam rok po przyimku w ma końcówki -ym albo -im: w dwa tysiące dwudziestym piątym roku, w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku. O dekadzie mówimy w latach dziewięćdziesiątych. Na edio.ai lekcja Planety wokół martwej gwiazdy zestawia obie formy w jednej tabeli.
Jak zbudować definicję ze zdaniem przydawkowym?
Według wzoru X to Y, który…, gdzie zaimek zgadza się z Y. Pulsar to gwiazda, która szybko się obraca; Arecibo to radioteleskop, na którym pracował Wolszczan. Y to zwykle ogólne słowo: osoba, rzecz, miejsce, gwiazda. Przypadek który nadal zależy od czasownika albo przyimka w zdaniu przydawkowym.
„Pulsar to gwiazda, który” czy „która”?
Poprawnie: która, bo zaimek odnosi się do słowa gwiazda. W definicji forma zgadza się z rzeczownikiem tuż przed przecinkiem, a nie z tematem zdania. Dlatego Pulsar to gwiazda, która…, ale Pulsar to obiekt, który…. Ta pułapka jest wśród typowych błędów w schemacie lekcji Planety wokół martwej gwiazdy na edio.ai.
Kiedy w zdaniu przydawkowym piszemy „w którym”?
Gdy mówimy, kiedy albo gdzie coś się stało. Pytamy w którym roku?, więc w zdaniu przydawkowym zostaje przyimek: 1990 to rok, w którym Wolszczan odkrył pulsar. Tak samo z miejscem: miasto, w którym urodził się Kopernik. Forma bez przyimka pasuje tylko wtedy, gdy rok jest podmiotem albo dopełnieniem: To był rok, który wszyscy pamiętają.
Dlaczego „dziewięćdziesiątym drugim”, a nie „dziewięćdziesiąt drugim”?
Bo w takim roku dziesiątki i jedności są liczebnikami porządkowymi. Forma w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt drugim roku miesza liczebnik główny z porządkowym i jest błędem. Poprawnie: w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku, tak jak w dwa tysiące dwudziestym piątym roku. Ten błąd uczniowie odrzucają w quizie o czytaniu dat z lekcji Planety wokół martwej gwiazdy.
Jak mówić po polsku o odkryciach naukowych?
Przydają się czasowniki odkryć, opisać i potwierdzić. Astronom odkrywa pulsar, razem ze współpracownikiem opisuje planety w czasopiśmie, a później potwierdza trzecią. Mówimy też Nikt się tego nie spodziewał: po spodziewać się stoi dopełniacz. Na edio.ai opisać, potwierdzić, spodziewać się i współpracownik mają w lekcji Planety wokół martwej gwiazdy karty ze zdjęciem.
Jak przygotować uczniów do krótkiej prezentacji po polsku?
Najlepiej ze stałym planem: co, kto i kiedy, dlaczego ważne. Uczeń wyjaśnia jedno trudne słowo zdaniem z który, podaje pełną datę i kończy zdaniem o znaczeniu odkrycia. Stoper i limit dwóch minut uczą mówić zwięźle. Pudełko w tej lekcji ma osiem tematów, od planet przy pulsarze po własne małe odkrycie, a praca domowa kończy się nagraniem prezentacji.
Czy są interaktywne ćwiczenia z datami i zdaniami przydawkowymi?
Tak, najlepiej takie, w których datę trzeba przeczytać słowami. Na tej stronie bez zakładania konta działają trzy części lekcji: nagranie, w którym Kuba ćwiczy prezentację o pulsarze, tabela, w której uczeń zapisuje daty słowami, i czat z Lucjanem, który pyta o prezentację. Artykuł, quiz o datach i pudełko z tematami są w pełnej wersji lekcji na edio.ai.
Jak ćwiczyć daty z jednym uczniem online?
Pytaniami o prawdziwe wydarzenia z życia ucznia. Kiedy masz urodziny? W którym roku zaczął się twój kurs? Uczeń odpowiada słowami, a lektor dopytuje o szczegóły: A w którym miesiącu?. Czat z Lucjanem uczeń przechodzi samodzielnie, a tematy z pudełka dobrze sprawdzają się jako krótka prezentacja przed kamerą.

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Bez karty płatniczej