Planety wokół martwej gwiazdy: który w definicjach i daty odkryć na głos
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o zdaniach przydawkowych w definicjach (pulsar to gwiazda, która…) i o czytaniu dat na głos, przy odkryciu pierwszych potwierdzonych planet poza Układem Słonecznym.
- Gramatyka
- Który w definicji X to Y, który… zgodny z Y, rok, w którym…, pełna data w dopełniaczu, sam rok z w w miejscowniku oraz pytania Kiedy? i W którym roku?.
- Temat
- Aleksander Wolszczan i Dale Frail, pulsar odkryty w Arecibo w 1990 roku i dwie planety opisane w 1992 roku. Kuba ćwiczy dwuminutową prezentację, a Zosia sprawdza fakty i daty.
- Zadania
- Artykuł popularnonaukowy, próba prezentacji i radiowa minuta o planetoidzie, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z kolegą z kursu i pudełko z tematami.
Co jest w środku
Rozdział 1Patrzymy w gwiazdy!
Rozdział 2Czytamy: niespodzianka z kosmosu
Rozdział 3Słuchamy: dwie minuty o pulsarze
Rozdział 4Gramatyka: który i daty odkryć
- Spójrz na schemat: który i daty odkryćSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: który, która, które…Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: jak czytamy datę?QuizOdblokuj
- Wypełnij tabelę: przeczytaj daty na głosUzupełnij tabelęWypróbuj
- Uzupełnij zdania: wpisz formę słowa „który”Uzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: moja prezentacja
Rozdział 6Praca domowa
Odkrycia w astronomii: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- sygnał
- gwiazda neutronowa
- radioteleskop
- gwiazdozbiór
- planetoida
- współpracownik
- wybuch
- opisać
- potwierdzić
- spodziewać się
Gramatyka: który w definicjach i daty na głos
Lekcja łączy dwie rzeczy, których potrzebuje każda prezentacja o odkryciu: definicję trudnego słowa i datę. W definicji X to Y, który… zaimek zgadza się z Y, a nie z X. Przy datach takich jak 1992 zmieniają się tylko dziesiątki i jedności, a tysiąc dziewięćset zostaje bez zmian.
Który? Kiedy? W którym roku?
Definicje z „który” i daty odkryć na głos. Który ma rodzaj i liczbę rzeczownika, do którego się odnosi, a przypadek ze swojego zdania.
Który w definicjach: pulsar to gwiazda, która…
Tabela przypomina formy z lekcji 9 i 10 w pięciu przypadkach. W zdaniu Pulsar to gwiazda, która… liczy się słowo gwiazda, więc forma jest żeńska, choć pulsar jest rodzaju męskiego.
| przypadek (pytanie) | on: pulsar | ona: gwiazda | ono: miasto | one: planety | oni: astronomowie |
|---|---|---|---|---|---|
| mianownik (kto? co?) | który | która | które | które | którzy |
| biernik (kogo? co?) | który (osoba: którego) | którą | które | które | których |
| dopełniacz (kogo? czego?) | którego | której | którego | których | których |
| narzędnik (z kim? czym?) | którym | którą | którym | którymi | którymi |
| miejscownik (o kim? w czym?) | którym | której | którym | których | których |
Pełna data i sam rok
Pełna data stoi w dopełniaczu: dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku. Sam rok z w ma miejscownik: w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku. Dekada brzmi w latach dziewięćdziesiątych.
| piszemy | pytanie | czytamy |
|---|---|---|
| w 1990 roku | W którym roku? | w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku |
| w 1992 roku | W którym roku? | w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku |
| 9 stycznia 1992 roku | Kiedy? | dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku |
| 15 grudnia 2025 roku | Kiedy? | piętnastego grudnia dwa tysiące dwudziestego piątego roku |
| w latach 90. | Kiedy? | w latach dziewięćdziesiątych |
Kiedy? czy W którym roku?
Kiedy? pyta o dzień, miesiąc albo rok, a W którym roku? tylko o rok. Przykłady łączą oba tematy lekcji: Arecibo to radioteleskop, na którym pracował Wolszczan i 1992 to rok, w którym świat poznał pierwsze egzoplanety.
- Pulsar to gwiazda neutronowa, która szybko się obraca.gwiazda → ona → która
- Arecibo to radioteleskop, na którym pracował Wolszczan.gdzie pracował? → na którym
- Frail to współpracownik, z którym Wolszczan opisał dwie planety.z kim? → z którym
- Kiedy Wolszczan i Frail opisali planety? – Dziewiątego stycznia 1992 roku.dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku
- W którym roku Wolszczan odkrył pulsar? – W 1990 roku.w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku
- 1992 to rok, w którym świat poznał pierwsze egzoplanety.w roku → w którym
Typowe błędy w datach i w zdaniu o roku
Uczniowie zostawiają mianownik w pełnej dacie (dziewięćdziesiąty drugi rok), liczebnik główny w dziesiątkach (dziewięćdziesiąt drugim) albo gubią przyimek: rok, który odkrył zamiast rok, w którym odkrył. Wskazówka i lista błędów zbierają te pułapki.
Uwaga!
W definicji „X to Y, który…” który pasuje do Y: Pulsar to gwiazda, która… Kiedy? pyta o dzień, miesiąc albo rok; W którym roku? tylko o rok. W roku zmieniamy tylko dziesiątki i jedności (tysiąc dziewięćset, dwa tysiące zostają). Pełna data ma dopełniacz: …dziewięćdziesiątego drugiego roku. Sam rok z „w” ma miejscownik: w …dziewięćdziesiątym drugim roku.
Typowe błędy
dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty drugi rok
dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku
pełna data → dopełniacz
w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt drugim roku
w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku
dziesiątki też zmieniamy
To był rok, który Wolszczan odkrył pulsar.
To był rok, w którym Wolszczan odkrył pulsar.
w roku → w którym
Pulsar to gwiazda, który szybko się obraca.
Pulsar to gwiazda, która szybko się obraca.
gwiazda → ona → która
Więcej lekcji z tej gramatyki: Zdania z „który” – lekcje i ćwiczenia · Liczebniki – lekcje i ćwiczenia
Daty po polsku – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zdefiniować trudne słowo zdaniem z który: Pulsar to gwiazda neutronowa, która bardzo szybko się obraca.
- przeczytać na głos pełną datę: dziewiątego stycznia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku
- powiedzieć sam rok z w: w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym roku, i dekadę: w latach dziewięćdziesiątych
- zapytać o czas odkrycia: Kiedy? albo W którym roku?, i odpowiedzieć zdaniem 1992 to rok, w którym…
- przedstawić odkrycie w dwie minuty: co to jest, kto i kiedy go dokonał, dlaczego jest ważne
To lekcja 11 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, trzecia w module Kosmos i odkrycia. Utrwala który z lekcji 9 (mianownik) i 10 (wszystkie przypadki), tym razem w definicjach, i uczy czytać daty odkryć. Prezentacja o planetach przy martwej gwieździe wymaga obu tych umiejętności naraz. Lekcja 12 to Dobre wiadomości z powtórką całego modułu.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o odkrycia i prezentacje, poznają trzynaście słów ze zdjęciami, od odkrycia po spodziewać się, i dobierają słowo do sześciu zdjęć. Czytają artykuł o planetach przy pulsarze, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Kuba ćwiczy prezentację, a Zosia mierzy mu czas i sprawdza daty, a potem jej radiowej minuty o planetoidzie, która dostała nazwisko astronoma. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym quiz o czytaniu dat. Czat z Lucjanem uczeń robi samodzielnie, a z pudełka losuje temat dwuminutowej prezentacji.
Praca domowa ma cztery zadania. Notatki Zosi do audycji z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Tekst prezentacji o odkryciu z własnego kraju i jego nagranie ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- który, która, które · w roku, w którym · daty: dziewiątego stycznia 1992 roku · kiedy? w którym roku?
- Temat:
- kosmos · astronomia · Aleksander Wolszczan · odkrycia · prezentacja
Wskazówki dla nauczyciela
- Pisz daty cyframi, a czytaj słowami: zapisz na tablicy 9.01.1992 i w 1990 roku, a uczniowie czytają je na głos. Zaznacz kolorem końcówki -ego i -ym, które pokazują przypadek.
- Mierz czas jak Zosia: prezentacja z pudełka ma trwać dwie minuty, więc włącz stoper w telefonie. Po każdym wystąpieniu grupa przypomina jedną datę i jedną definicję z który, które usłyszała.
- Ułóż oś czasu odkrycia: 1946, 1969, 1990, 1992, 1994, 2015, 2025. Przy każdym roku uczniowie mówią jedno zdanie z w … roku albo rok, w którym…, korzystając z artykułu.
- Pozwól grupie łapać błędy jak Zosia: gdy ktoś prezentuje, słuchacze podnoszą rękę przy złej formie daty. Poprawka pada od razu, a mówiący powtarza całe zdanie.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.1 · Historie w podróży
32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Podróżuj mądrze
Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji
Lekcja 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
Lekcja 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
Lekcja 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
Lekcja 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach
Moduł 2 Praca marzeń
lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani
Lekcja 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
Lekcja 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
Lekcja 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
Lekcja 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe
Moduł 3 Kosmos i odkrycia
Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach
Lekcja 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
Lekcja 10Eksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
Lekcja 11 · tutaj jesteśPlanety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
Lekcja 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty
Moduł 4 Życie online
kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…
Lekcja 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
Lekcja 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
Lekcja 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
Lekcja 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie
Moduł 5 Ekran i książka
Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja
Lekcja 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
Lekcja 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
Lekcja 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
Lekcja 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna
Moduł 6 Zielone życie
pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie
Lekcja 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
Lekcja 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
Lekcja 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
Lekcja 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby
Moduł 7 Sportowe chwile
Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej
Lekcja 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
Lekcja 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
Lekcja 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
Lekcja 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna
Moduł 8 Tajemnice i zaginione światy
Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…
Lekcja 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
Lekcja 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
Lekcja 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
Lekcja 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według