Sign up for freeSign up

Eksperymenty, które poleciały na orbitę: który we wszystkich przypadkach: w której, z którym

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o zdaniach przydawkowych z który w każdym przypadku: misja, w której…, naukowiec, z którym…, przy polskich eksperymentach na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

Grammar
Formy który od mianownika po miejscownik: rodzaj i liczba z rzeczownika przed przecinkiem, przypadek z czasownika albo przyimka w zdaniu podrzędnym, którego dla osoby i który dla rzeczy w bierniku.
Topic
Misja IGNIS i 13 polskich eksperymentów Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, drugiego Polaka w kosmosie: glony z wulkanów, czapka czytająca pracę mózgu, leki na stacji i drożdże z genem niesporczaka.
Activities
Artykuł z magazynu o nauce, rozmowa Sofii i Toma przy nagraniu ze stacji, radiowa minuta Zosi, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z uczennicą i pudełko z zagadkami.

What's inside

  1. Chapter 1Start! Lecimy w kosmos

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: 13 eksperymentów

    • Przeczytaj artykuł z magazynu o nauceArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: rozmowa ze stacją

    • Posłuchaj: Sofia i Tom oglądają nagranieListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj radia: Zosia i niesporczakiListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: w której? z którym? o których?

    • Spójrz na schemat: który w przypadkachGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę słowa „który”Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: napisz formę słowa „który”Fill in the gapsTry it
    • Wypełnij tabelę: formy słowa „który”Fill in the tableUnlock
    • Wybierz poprawną formę: który, którego czy którym?QuizUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: zgadnij, co to jest!

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Otylia robi projektChatTry it
    • Otwórz pudełko i opisz rzecz: grupa zgaduje, co to jestOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Przeciągnij słowa: wpis na blogu SofiiDrag and dropUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz post: eksperyment, który wysłałbyś / wysłałabyś w kosmosWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: mój ulubiony eksperymentSpeaking, checked by the teacherUnlock

24 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Misja kosmiczna po polsku: słownictwo

11 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+8 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • nieważkość
  • próbka
  • tlen
  • okrążyć Ziemię
  • przeprowadzić eksperyment
  • naszywka
  • wodowanie
  • brać udział

Grammar: który we wszystkich przypadkach: misja, w której…

W lekcji 9 który był zawsze podmiotem. Teraz uczeń odpowiada na dwa pytania ze schematu. Kto albo co stoi przed przecinkiem? To daje rodzaj i liczbę. Jakie pytanie zadaje czasownik albo przyimek w zdaniu z który? To daje przypadek: rozmawiali z kim? → z którym.

Misja, w której… naukowiec, z którym…

„Który” łączy dwa zdania. Rodzaj i liczbę bierze od rzeczownika przed przecinkiem, a przypadek ze swojego zdania.

Dwa pytania: kto przed przecinkiem i jaki przypadek

Misja to ona, astronauta to on, eksperymenty to one. Przypadek wynika z wnętrza zdania podrzędnego: brał udział w czym? daje w której, a rozmawiali z kim? daje z którym.

  • Kto albo co jest przed przecinkiem? misja → ona, astronauta → on, eksperymenty → one, uczniowie → oni.
  • Jakie pytanie zadaje czasownik albo przyimek w zdaniu z „który”? Brał udział w czym? → w której. Rozmawiali z kim? → z którym.

Tabela form: od którego do którymi

Tabela zbiera sześć przypadków w czterech kolumnach. Warto zauważyć, że którym pojawia się w trzech wierszach: w narzędniku i miejscowniku rodzaju męskiego i nijakiego oraz w celowniku liczby mnogiej. Której to forma aż trzech przypadków rodzaju żeńskiego.

przypadek (pytanie)ononaonoliczba mnoga
mianownik (kto? co?)któryktóraktórektórzy (oni) / które (one)
dopełniacz (kogo? czego?)któregoktórejktóregoktórych
celownik (komu? czemu?)któremuktórejktóremuktórym
biernik (kogo? co?)którego (osoba, zwierzę) / który (rzecz)którąktórektórych (oni) / które (one)
narzędnik (z kim? z czym?)którymktórąktórymktórymi
miejscownik (o kim? o czym?)którymktórejktórymktórych

Przykłady z misji: biernik, narzędnik, celownik

Sześć zdań pokazuje przypadek wzięty z czasownika: przeprowadzić co? → które, widzieć kogo? → którego, wrócić czym? → którą, opowiedzieć komu? → któremu. Wszystkie dotyczą misji albo mieszkańców kamienicy.

  • To misja, w której brał udział polski astronauta.brać udział w czym? → miejscownik
  • Eksperymenty, które przeprowadził na stacji, są bardzo ciekawe.przeprowadzić co? → biernik
  • To naukowiec, z którym rozmawiali uczniowie.rozmawiać z kim? → narzędnik
  • To astronauta, którego uczniowie widzieli na żywo.widzieć kogo? → biernik (osoba)
  • Kapsuła, którą wrócił na Ziemię, wylądowała w morzu.wrócić czym? → narzędnik
  • Kuba to kucharz, któremu Tom opowiedział o pierogach.opowiedzieć komu? → celownik

Nie kopiuj przypadku ze zdania głównego

Mówimy o astronaucie, ale astronauta, którego znają wszyscy, bo znać łączy się z biernikiem. Przyimek zawsze stoi przed który: misja, w której, gaz, bez którego.

Uwaga!

Nie bierz przypadku ze zdania głównego! Mówimy o astronaucie (miejscownik), ale: astronauta, którego znają wszyscy (znać kogo? → biernik). Przyimek (w, na, z, o, bez) stoi zawsze PRZED „który”: misja, w której…; gaz, bez którego…

Typowe błędy: którego czy który, z którym czy z którą

Schemat poprawia cztery pomyłki: o którym znają zamiast którego znają, naukowczyni, z którym zamiast z którą, eksperyment, którego przeprowadził zamiast który oraz brak przyimka w eksperymenty, które mówiła.

  • Mówimy o astronaucie, o którym znają wszyscy.

    Mówimy o astronaucie, którego znają wszyscy.

    znać kogo? → którego

  • To naukowczyni, z którym rozmawiali uczniowie.

    To naukowczyni, z którą rozmawiali uczniowie.

    ona → z którą

  • To eksperyment, którego przeprowadził na stacji.

    To eksperyment, który przeprowadził na stacji.

    rzecz w bierniku → który

  • To eksperymenty, które mówiła Zosia.

    To eksperymenty, o których mówiła Zosia.

    mówić o czym? → o których

More lessons on this grammar: Zdania z „który” lessons and exercises

Try the Odmiana zaimka który exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 12 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • wybrać formę który według pytania w zdaniu podrzędnym: brał udział w czym? → misja, w której brał udział
  • postawić przyimek przed który: naukowiec, z którym rozmawiali uczniowie, gaz, bez którego nie możemy żyć
  • odróżnić którego od który w bierniku: astronauta, którego znają wszyscy, ale eksperyment, który przeprowadził
  • opisać przedmiot tak, żeby grupa zgadła słowo: To rzecz, w której astronauci lecą na stację.
  • opowiedzieć o eksperymencie, który warto wysłać w kosmos, zdaniami z który w kilku przypadkach

To lekcja 10 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, druga w module Kosmos i odkrycia. Lekcja 9 wprowadziła który w mianowniku, a tu dochodzą pozostałe przypadki, z przyimkami i bez. Eksperymenty na stacji kosmicznej dobrze nadają się do tego tematu, bo o każdym mówimy inaczej: w którym…, z którym…, o którym…. Lekcja 11 powtarza który w definicjach i dodaje daty odkryć.

Na start uczniowie kręcą kołem z pytaniami o kosmos, poznają jedenaście słów ze zdjęciami, od astronauty po brać udział, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł z magazynu o trzech z trzynastu polskich eksperymentów, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Sofia i Tom oglądają nagranie rozmowy uczniów z Łodzi ze stacją, a potem radiowej minuty Zosi o niesporczakach. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym tabela form. Czat z Otylią uczeń robi samodzielnie, a w grupie otwiera pudełko i opisuje słowo tak, żeby inni je zgadli.

W pracy domowej są cztery zadania: wpis na blogu Sofii z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie, a post o eksperymencie, który uczeń wysłałby w kosmos, oraz nagranie o ulubionym eksperymencie sprawdza nauczyciel.

Grammar:
który we wszystkich przypadkach · zdanie podrzędne z „który” · w której, z którym, o których · którego czy który? (biernik)
Topic:
kosmos · misja IGNIS · eksperymenty · nauka · Sławosz Uznański-Wiśniewski

Teaching tips

  • Zadawaj pytanie czasownika na głos: przy każdej luce pytaj rozmawiać z kim?, mówić o czym?, widzieć kogo?. Gdy pytanie pada głośno, forma który przestaje być zgadywaniem.
  • Narysuj dwie strzałki w zdaniu: jedną od który do rzeczownika przed przecinkiem (rodzaj, liczba), drugą do czasownika albo przyimka po nim (przypadek). Uczniowie widzą wtedy, skąd biorą się obie informacje.
  • Rozkręć zgadywankę z pudełka: osoba, która losuje kapsułę albo niesporczaka, nie może powiedzieć tego słowa. Zachęcaj do dwóch przypadków w jednej podpowiedzi: To rzecz, w której…, którą….
  • Wróć do mianownika, gdy grupa się gubi: tabela ma go w pierwszym wierszu jako przypomnienie z lekcji 9. Zacznij od eksperyment, który…, a potem zmieniaj tylko czasownik w zdaniu podrzędnym.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.1 · Historie w podróży

32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Podróżuj mądrze

    Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji

    1. Lesson 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
    2. Lesson 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
    3. Lesson 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach

  2. Unit 2 Praca marzeń

    lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani

    1. Lesson 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
    2. Lesson 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
    3. Lesson 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe

  3. Unit 3 Kosmos i odkrycia

    Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach

    1. Lesson 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
    2. Lesson 10 · you're hereEksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
    3. Lesson 11Planety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty

  4. Unit 4 Życie online

    kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…

    1. Lesson 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
    2. Lesson 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
    3. Lesson 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie

  5. Unit 5 Ekran i książka

    Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja

    1. Lesson 17Gdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
    2. Lesson 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
    3. Lesson 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna

  6. Unit 6 Zielone życie

    pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie

    1. Lesson 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
    2. Lesson 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
    3. Lesson 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby

  7. Unit 7 Sportowe chwile

    Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej

    1. Lesson 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
    2. Lesson 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
    3. Lesson 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna

  8. Unit 8 Tajemnice i zaginione światy

    Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…

    1. Lesson 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
    2. Lesson 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
    3. Lesson 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według

Questions about this lesson

Jak odmienia się zaimek który?
Jak przymiotnik: który, którego, któremu, którym. W rodzaju żeńskim mamy która, której, którą, a w liczbie mnogiej którzy / które, których, którym, którymi. Biernik rodzaju męskiego ma dwie formy: którego dla osób i zwierząt, który dla rzeczy. Na edio.ai cała tabela jest w schemacie lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę.
W jakim przypadku jest który w zdaniu przydawkowym?
W tym, którego wymaga czasownik albo przyimek w zdaniu przydawkowym. W zdaniu To naukowiec, z którym rozmawiali uczniowie decyduje rozmawiać z kim?, czyli narzędnik. Rodzaj i liczbę bierzemy natomiast od rzeczownika przed przecinkiem: naukowiec to on. Przypadek w zdaniu głównym nie ma tu znaczenia.
Gdzie stoi przyimek w zdaniu przydawkowym?
Przed który, a przecinek przed przyimkiem. Piszemy misja, w której brał udział, gaz, bez którego nie możemy żyć, zwierzęta, o których mówiła Zosia. Przyimka nie przenosimy na koniec zdania, jak robi się to w niektórych językach. Ćwiczenie z wyborem formy w lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę ma kilka takich par: w której, z którą, na którym.
„Którego” czy „który” w bierniku?
Dla osoby i zwierzęcia którego, dla rzeczy który. To astronauta, którego znają wszyscy, ale To eksperyment, który przeprowadził na stacji. Błąd eksperyment, którego przeprowadził jest częsty, bo uczniowie przenoszą formę osobową na rzeczy. W rodzaju żeńskim tego problemu nie ma: misja, którą…, naukowczyni, którą….
Dlaczego „o astronaucie, którego znają”, a nie „o którym znają”?
Bo przypadek który zależy od jego własnego zdania. Zdanie główne nie ma tu wpływu. Mówimy o astronaucie to miejscownik, ale w drugim zdaniu jest znać kogo?, czyli biernik: którego znają wszyscy. Formę o którym wybieramy tylko wtedy, gdy czasownik po który łączy się z o: astronauta, o którym czytałam.
„Z którym” czy „z którą”?
Rzeczownik męski dostaje z którym, żeński z którą. To naukowiec, z którym…, ale To naukowczyni, z którą rozmawiali uczniowie. W liczbie mnogiej obu rodzajom odpowiada jedna forma, z którymi: koledzy, z którymi…, koleżanki, z którymi…. Na edio.ai błąd naukowczyni, z którym poprawia schemat lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę.
Jak mówić po polsku o misji kosmicznej?
Kilka czasowników wystarczy, żeby opowiedzieć o locie. Rakieta startuje, kapsuła okrąża Ziemię, astronauta przeprowadza eksperymenty, a na końcu jest wodowanie, czyli lądowanie w morzu. Do tego nieważkość, próbka i brać udział w misji. Poza startować wszystkie mają w lekcji Eksperymenty, które poleciały na orbitę karty ze zdjęciem i polską definicją.
Jak uczyć zdań przydawkowych w różnych przypadkach?
Przez pytania przypadków, które uczniowie znają już z rzeczowników. Najpierw mianownik i biernik, potem formy z przyimkami: w którym, z którym, o którym. Pomaga tabela z kolumnami on, ona, ono i liczba mnoga oraz zdania z jednego tematu, np. o kosmosie. Zgadywanka z opisem przedmiotu daje szybką praktykę w mówieniu.
Czy są interaktywne ćwiczenia z odmianą zaimka który?
Tak, najlepiej takie, w których przypadek zależy od czasownika. Na tej stronie można bez rejestracji wypróbować trzy części lekcji: nagranie, w którym Sofia i Tom oglądają rozmowę uczniów ze stacją, zdania z lukami na formę słowa który oraz czat z Otylią, która robi projekt o eksperymentach. Tabela form, quiz i pudełko z zagadkami są w pełnej lekcji na edio.ai.
Jaka gra pomaga ćwiczyć przypadki zaimka który?
Opis bez nazwy: ktoś mówi o przedmiocie, nie wymieniając go. To rzecz, w której lecą astronauci. To rzecz, którą… Grupa zgaduje, a każda nowa podpowiedź wymusza inny przypadek. W tej lekcji pudełko ma osiem takich słów, od kapsuły po stację kosmiczną. Na zajęciach jeden na jeden lektor i uczeń zgadują na zmianę.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required