Sign up for freeSign up

Gdzie uczą się wielcy reżyserzy: aspekt w biografiach: kręcił czy nakręcił?

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o czasownikach dokonanych i niedokonanych w biografiach ludzi kina: kto co studiował, kiedy ukończył szkołę i ile filmów nakręcił.

Grammar
Pary aspektowe z pracy nad filmem: kręcić / nakręcić, grać / zagrać, oglądać / obejrzeć, kończyć / ukończyć. Niedokonany to proces (przez cztery lata kręcili), dokonany to wynik (nakręcili w tydzień).
Topic
Olena i Tom spędzają dzień w Łodzi: idą na dzień otwarty w Szkole Filmowej, czyli Filmówce, i poznają drogę Wajdy, Kieślowskiego, Zanussiego i Rybczyńskiego.
Activities
Wpis z bloga o absolwentach Filmówki, rozmowa w kawiarni i powitanie przewodnika do wysłuchania, schemat z czterema zadaniami, czat z Celestyną i koło z pytaniami o filmy.

What's inside

  1. Chapter 1Kamera, akcja!

    • PictureUnlock
    • Otwórz pudełko i odpowiedzOpen the boxUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: szkoła wielkich reżyserów

    • Przeczytaj artykuł: szkoła, którą kończyli najwięksiArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: dzień w Łodzi

    • Posłuchaj: Olena i Tom po dniu w FilmówceListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj powitania: Alan zaprasza na dzień otwartyListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj Alana i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: kręcili czy nakręcili?

    • Spójrz na schemat: kręcił czy nakręcił?Grammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: proces czy wynik?Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: wybierz aspekt i wpisz czasownik w czasie przeszłymFill in the gapsTry it
    • Wypełnij tabelę: pary aspektoweFill in the tableUnlock
    • Wybierz poprawną odpowiedź: niedokonany czy dokonany?QuizUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: jaki film byś nakręcił?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Celestyna pyta o ŁódźChatTry it
    • Zakręć kołem i odpowiedz: filmy i miastaSpin the wheelUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Przeciągnij słowa: wpis Alana na bloguDrag and dropUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz krótką biografię: mój ulubiony reżyser albo aktorWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: film, który obejrzałem / obejrzałamSpeaking, checked by the teacherUnlock

24 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Film i kino po polsku: słownictwo

11 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+8 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • obsada
  • kręcić film
  • operator filmowy
  • plan filmowy
  • montaż
  • absolwentka
  • egzamin wstępny
  • montować / zmontować

Grammar: aspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?

Aspekt uczniowie znają z kursów A2 i z pierwszych lekcji B1.1, a tu stosują go w życiorysach ludzi kina. Pytanie Co robił? prowadzi do aspektu niedokonanego, czyli procesu, a Co zrobił? do dokonanego, czyli wyniku. Schemat zaczyna się od par aspektowych z pracy nad filmem, a kończy typowymi błędami.

Kręcił czy nakręcił? Aspekt w biografii

Aspekt niedokonany (Co robił? Jak długo? Jak często?) mówi o procesie. Aspekt dokonany (Co zrobił? Ile? W ile czasu?) mówi o wyniku.

Pary aspektowe: kręcić / nakręcić, oglądać / obejrzeć

Większość par różni się przedrostkiem: kręcić – nakręcić, montować – zmontować, grać – zagrać, reżyserować – wyreżyserować. Parę oglądać – obejrzeć trzeba zapamiętać w całości, a studiować nie ma tu pary: studiował w Łodzi, potem ukończył szkołę.

niedokonany: co robić?dokonany: co zrobić?co?
kręcićnakręcićfilm, etiudę, scenę
montowaćzmontowaćfilm, etiudę
pisaćnapisaćscenariusz
graćzagraćrolę, scenę
reżyserowaćwyreżyserowaćfilm, serial
oglądaćobejrzećfilm, serial
kończyćukończyć / skończyćszkołę, studia
studiować— (nie ma pary)reżyserię, aktorstwo

Proces czy wynik w życiorysie

W lewej kolumnie stoją zdania o tym, co trwało albo się powtarzało: Przez całe życie kręcił filmy. W prawej to, co się zakończyło i dało wynik: Nakręcił około 60 filmów. Ten sam reżyser i ta sama praca, ale inny punkt widzenia.

niedokonany: procesdokonany: wynik
Studiował reżyserię w Łodzi.W 1953 roku ukończył szkołę.
Przez cztery lata kręcili etiudy.Nakręcili etiudę w tydzień.
Przez dziesięć lat grał w teatrze.Aktor już zagrał scenę i odpoczywa.
Co tydzień oglądał stare filmy.W końcu obejrzał cały serial.
Przez całe życie kręcił filmy.Nakręcił około 60 filmów.

Słowa, które podpowiadają aspekt

Przez rok, cały dzień, często i co tydzień wskazują proces. W tydzień, już, w końcu, za pierwszym razem i pytanie ile? wskazują wynik. Przykłady łączą oba aspekty w jednym zdaniu: oglądałem film, ale nie obejrzałem całego.

Te słowa pomagają wybrać

niedokonany: Co robił?

  • przez + czas: przez rok, przez cały miesiąc
  • jak długo? cały dzień, cały ranek
  • jak często? często, codziennie, co tydzień

dokonany: Co zrobił?

  • w + ile czasu: w tydzień, w dwa dni
  • już, w końcu, za pierwszym razem
  • ile? nakręcił 60 filmów

Przykłady

  • Wajda najpierw studiował malarstwo, a w 1953 roku ukończył reżyserię.proces → wynik
  • Alan montował etiudę przez miesiąc.przez + czas → niedokonany
  • Pierwszą etiudę nakręcili w tydzień.w + ile czasu → dokonany
  • W pociągu oglądałem film, ale nie obejrzałem całego.był proces, ale nie ma wyniku
  • Aktor grał scenę cały ranek, aż w końcu zagrał ją idealnie.długi proces → jeden wynik

Grał czy zagrał, kończył czy ukończył?

Wskazówka rozdziela dwie trudne pary. Grał to lata w teatrze, zagrał to jedna scena, w końcu udana. Ukończył szkołę znaczy, że ma dyplom, a kończył szkołę, że jeszcze się uczył. Tabela błędów powtarza te pułapki.

Uwaga!

Grał to proces: przez lata, często, w teatrze. Zagrał to wynik: już, w końcu, za pierwszym razem. Ukończył (albo skończył) szkołę = ma dyplom. Kończył szkołę = jeszcze się uczył. Studiować nie ma pary: studiował w Łodzi → ukończył szkołę w Łodzi.

Typowe błędy

  • Przez cztery lata nakręcili etiudy.

    Przez cztery lata kręcili etiudy.

    przez + czas → niedokonany

  • Kręcili etiudę w tydzień.

    Nakręcili etiudę w tydzień.

    w + ile czasu → dokonany

  • Już kończyłam szkołę i teraz pracuję.

    Już ukończyłam szkołę i teraz pracuję.

    mam dyplom → ukończyłam

  • Przez dziesięć lat zagrał w teatrze.

    Przez dziesięć lat grał w teatrze.

    przez lata → grał

More lessons on this grammar: Aspekt czasownika lessons and exercises · Czas przeszły lessons and exercises

Try the Czasowniki dokonane i niedokonane exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 12 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • opowiedzieć życiorys twórcy kina, łącząc proces i wynik: Najpierw studiował malarstwo, a w 1953 roku ukończył reżyserię.
  • wybrać aspekt po słowach-sygnałach: przez cztery lata kręcili etiudy, ale nakręcili etiudę w tydzień
  • odróżnić grał w teatrze przez dziesięć lat od w końcu zagrał scenę idealnie oraz kończył szkołę od ukończył szkołę
  • nazwać ludzi i etapy pracy nad filmem: reżyser, scenariusz, ujęcie, obsada, plan filmowy, montaż
  • powiedzieć o filmie, którego nie udało się obejrzeć do końca: W pociągu oglądałem film, ale nie obejrzałem całego.

To lekcja 17 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży i początek modułu Ekran i książka. Aspekt uczniowie ćwiczyli już w lekcjach 1–3, a tu wraca w nowym kontekście: w życiorysach. Biografia reżysera sama łączy oba aspekty, bo ktoś najpierw studiował i kręcił, a potem ukończył szkołę i nakręcił film. Lekcja 18 przechodzi do mowy zależnej.

Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o kino, poznają jedenaście słów, od reżysera po egzamin wstępny, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają wpis z bloga o Filmówce i jej absolwentach, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Oleny i Toma w kawiarni przy Piotrkowskiej oraz powitania Alana, przewodnika na dniu otwartym. Po schemacie są cztery zadania z aspektu. Na końcu uczeń sam odpisuje Celestynie na czacie, a z lektorem kręci kołem z pytaniami o filmy i miasta.

W pracy domowej dwa zadania są sprawdzane automatycznie: uczeń przeciąga czasowniki do wpisu Alana na blogu i dopasowuje słowa do definicji. Nauczyciel ocenia krótką biografię ulubionego reżysera albo aktora (80–120 słów) i nagranie o ostatnio obejrzanym filmie.

Grammar:
aspekt w czasie przeszłym · kręcić / nakręcić · proces czy wynik? · grał czy zagrał?
Topic:
film · Łódź · Szkoła Filmowa w Łodzi · reżyserzy · Andrzej Wajda

Teaching tips

  • Zacznij od osi czasu na tablicy: narysuj życie Wajdy od studiów malarskich do honorowego Oscara. Uczniowie podpisują odcinki osi aspektem niedokonanym, a punkty na niej dokonanym.
  • Zadawaj pytania parami, np. Jak długo Alan montował etiudę? i W ile dni ją nakręcili? Taka para pokazuje różnicę między procesem a wynikiem szybciej niż reguła.
  • Wykorzystaj zdanie Toma z pociągu: oglądałem, ale nie obejrzałem całego. Poproś o podobne przykłady z życia uczniów: książka przeczytana do połowy, serial przerwany po trzech odcinkach.
  • Sprawdź ukończyć na życiorysach grupy: niech każda osoba powie, jaką szkołę już ukończyła, a jaką jeszcze kończy. Pułapka już kończyłam od razu wychodzi na jaw.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.1 · Historie w podróży

32 lekcje polskiego na poziomie B1, w całości po polsku, dla uczniów po kursach A2. Sześcioro współlokatorów z warszawskiej Pragi podróżuje po Polsce i rozmawia o pracy, kosmosie, internecie, filmach, ekologii, sporcie i tajemnicach przeszłości. Po kursie uczniowie opowiadają historie z dobrze dobranym aspektem, mówią, co myślą, wyobrażają sobie, co by było, gdyby…, przytaczają cudze słowa i prowadzą oficjalną rozmowę na „Pan” i „Pani”. Zamiast tłumaczeń są zdjęcia i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Podróżuj mądrze

    Green Velo, DiscoverEU, schronisko w Tatrach, pociągi wracają do Rypina; aspekt w opowieści, w planach i przy rezerwacji

    1. Lesson 12000 kilometrów na rowerze: Green VeloAspekt w czasie przeszłym: proces czy wynik?
    2. Lesson 2Bilet na Europę w wieku 18 latAspekt w czasie teraźniejszym i przyszłym
    3. Lesson 3Łóżko nad chmurami: schronisko w Pięciu StawachAspekt w prośbach i rezerwacjach
    4. Lesson 4Dobre wiadomości: podróże mądre i zielonePowtórka modułu Podróżuj mądrze: aspekt w trzech rolach

  2. Unit 2 Praca marzeń

    lalki z Se-ma-fora, studio gier, CV i rozmowa kwalifikacyjna; przez rok czy w rok, gdybym…, pytania na Pan / Pani

    1. Lesson 5Lalki, które zdobyły OscaraAspekt i czas: przez rok czy w rok?
    2. Lesson 6Gdybym robiła gry…Tryb przypuszczający: gdybym…, zrobiłbym / zrobiłabym…
    3. Lesson 7Zdjęcie, umiejętności i klauzula RODOPan, Pani, Państwo w pytaniach
    4. Lesson 8Dobre wiadomości: nowa praca, nowa drogaPowtórka modułu Praca marzeń: czas, gdyby i formy grzecznościowe

  3. Unit 3 Kosmos i odkrycia

    Kopernik w Toruniu, polskie eksperymenty na orbicie, planety Wolszczana, astrofotografia; który we wszystkich przypadkach

    1. Lesson 9Człowiek, który poruszył ZiemięZaimek który w mianowniku: astronom, który…
    2. Lesson 10Eksperymenty, które poleciały na orbitęKtóry we wszystkich przypadkach: misja, w której…
    3. Lesson 11Planety wokół martwej gwiazdyKtóry w definicjach i daty na głos
    4. Lesson 12Dobre wiadomości: polskie oczy na niebiePowtórka: który, która, które i daty

  4. Unit 4 Życie online

    kto pisze Wikipedię, bezpieczne hasła, e-sport w Katowicach, pomoc w sieci; myślę, że…, żeby, nie sądzę, żeby…

    1. Lesson 13Kto pisze polską Wikipedię?Zdania z że i czy: myślę, że… nie wiem, czy…
    2. Lesson 14Żeby było bezpiecznieSpójnik żeby: cel, życzenie i prośba
    3. Lesson 15Czy e-sport to sport? Zapytaj KatowiceWyrażanie opinii: uważam, że… / nie sądzę, żeby…
    4. Lesson 16Dobre wiadomości: dobro w sieciPowtórka: że, czy, żeby i opinie

  5. Unit 5 Ekran i książka

    Szkoła Filmowa w Łodzi, Twój Vincent, Solaris Lema, polskie sukcesy na ekranie; mowa zależna i recenzja

    1. Lesson 17 · you're hereGdzie uczą się wielcy reżyserzyAspekt w biografii: kręcił czy nakręcił?
    2. Lesson 18Film z obrazów olejnychMowa zależna: powiedziała, że…, zapytała, czy…, poprosiła, żeby…
    3. Lesson 19Solaris: ocean, który myśli?Autor pisze, że… Według autora…: mowa zależna w tekście
    4. Lesson 20Dobre wiadomości: polskie historie na ekraniePowtórka modułu Ekran i książka: aspekt i mowa zależna

  6. Unit 6 Zielone życie

    pięć pojemników na odpady, łąki kwietne, system kaucyjny, farmy wiatrowe na Bałtyku; rzeczowniki odczasownikowe: segregowanie, koszenie, oddawanie

    1. Lesson 21Żółty, niebieski, zielony, brązowy, czarnyRzeczownik odczasownikowy: segregowanie, zbieranie, mycie
    2. Lesson 22Mniej koszenia, więcej pszczółKoszenie, sadzenie, podlewanie i żeby
    3. Lesson 23Oddaj butelkę!Rzeczownik odczasownikowy w instrukcjach: oddawanie, oddanie
    4. Lesson 24Dobre wiadomości: każdego dnia bardziej zielonoPowtórka modułu Zielone życie: rzeczowniki odczasownikowe i żeby

  7. Unit 7 Sportowe chwile

    Euro 2012, skoki narciarskie, konferencja prasowa mistrzyni, szermierka na wózkach; wołacz, Szanowni Państwo, mowa zależna w relacji prasowej

    1. Lesson 25Euro 2012: dwóch gospodarzy, jedna imprezaZdania z „który” i aspekt w opowieści o przeszłości
    2. Lesson 26Panie Kamilu, jak się lata?Wołacz i formy grzecznościowe
    3. Lesson 27Konferencja prasowa z mistrzyniąPytania na Pan / Pani / Państwo i mowa zależna w relacji
    4. Lesson 28Dobre wiadomości: fair play i nowi bohaterowiePowtórka: który, aspekt, wołacz i mowa zależna

  8. Unit 8 Tajemnice i zaginione światy

    Biskupin, rękopis Wojnicza, skamieniałości z Krasiejowa, moneta znaleziona w Czersku; gdybyśmy…, możliwe, że…, naukowcy twierdzą, że…

    1. Lesson 29Wioska ukryta w jeziorzeZdania przydawkowe z „który” w historii odkrycia
    2. Lesson 30Gdybyśmy umieli to przeczytać…Tryb przypuszczający w liczbie mnogiej i zgadywanie
    3. Lesson 31Detektywi skamieniałości w KrasiejowieNaukowcy twierdzą, że… Nie wiadomo, czy…
    4. Lesson 32Dobre wiadomości: tajemnice przeszłościPowtórka: który, tryb przypuszczający i według

Questions about this lesson

Czym różnią się czasowniki dokonane i niedokonane?
Niedokonane opisują czynność w toku, dokonane jej wynik. W czasie przeszłym kręcił film mówi, że praca trwała, a nakręcił film, że film jest gotowy. Dlatego pytanie Co robił? dotyczy procesu, a Co zrobił? wyniku. Czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego: nakręcę to już przyszłość. W lekcji Gdzie uczą się wielcy reżyserzy obie formy opisują drogę znanych absolwentów Filmówki.
Jak rozpoznać aspekt czasownika?
Najczęściej po przedrostku i po pytaniu, na które odpowiada. Wiele par różni się przedrostkiem: pisać – napisać, montować – zmontować, grać – zagrać. Inne pary trzeba zapamiętać w całości: oglądać – obejrzeć. W znaczeniu „być studentem” czasownik studiować nie ma pary dokonanej, dlatego mówimy studiował w Łodzi, a o dyplomie ukończył szkołę.
Kiedy w czasie przeszłym używamy czasowników niedokonanych?
Gdy mówimy, jak długo albo jak często coś się działo. Sygnałem są słowa przez cztery lata, cały dzień, często, co tydzień: Przez cztery lata kręcili etiudy, Co tydzień oglądał stare filmy. Uwaga na policzony wynik: Przez rok nakręcił trzy filmy jest poprawne, bo liczymy gotowe filmy. Na edio.ai sygnały aspektu wracają w zadaniach rozdziału gramatycznego tej lekcji.
Jakie słowa wskazują na aspekt dokonany?
Sygnałem dokonanego jest wynik: w tydzień, już, w końcu. Mówimy Nakręcili etiudę w tydzień, Aktor już zagrał scenę i odpoczywa, W końcu obejrzał cały serial. Wynik pokazuje też pytanie ile?, np. Ile filmów nakręcił Wajda? – Około 60. Konstrukcja w + czas mówi, ile trwało zrobienie całej rzeczy, a przez + czas opisuje sam proces.
„Przez cztery lata nakręcili” czy „kręcili”?
Poprawnie: Przez cztery lata kręcili etiudy. Okres z przez opisuje tu proces, więc potrzebny jest aspekt niedokonany. Odwrotny błąd to Kręcili etiudę w tydzień: w tydzień mówi, ile czasu zajęło zrobienie całej etiudy, więc wybieramy nakręcili. Obie pułapki są w tabeli typowych błędów w lekcji o Filmówce.
„Ukończyłam” czy „kończyłam” szkołę?
Ukończyłam (albo skończyłam), gdy dyplom już jest. Kończyłam szkołę opisuje czas, kiedy nauka jeszcze trwała: Kiedy kończyłam szkołę, dużo chodziłam do kina. Zdanie Już kończyłam szkołę i teraz pracuję jest więc błędne. Poprawna forma pojawia się w quizie, w którym Celestyna mówi: Filmówkę ukończyłam już trzy lata temu.
„Grał” czy „zagrał” rolę?
Grał opisuje lata pracy, zagrał jedną rolę. Mówimy Przez dziesięć lat grał w teatrze, ale W tym filmie zagrał lekarza. Oba aspekty mogą stać obok siebie: Aktor grał scenę cały ranek, aż w końcu zagrał ją idealnie. Błąd Przez dziesięć lat zagrał w teatrze łączy okres z aspektem dokonanym.
Jak mówić po polsku o pracy na planie filmowym?
Podstawą są słowa reżyser, scenariusz, obsada, ujęcie i montaż. Reżyser kieruje pracą aktorów, operator filmowy stoi za kamerą, a obsada to wszyscy aktorzy filmu. Na planie ekipa kręci kolejne ujęcia, a po zdjęciach przychodzi czas na montaż. Krótki film studencki to etiuda, a film na zakończenie studiów to film dyplomowy.
Jak opowiedzieć po polsku czyjś życiorys?
Proces w aspekcie niedokonanym, etapy i wyniki w dokonanym. Typowy życiorys brzmi: studiował malarstwo w Krakowie, w 1953 roku ukończył reżyserię, nakręcił około 60 filmów. Policzone gotowe rzeczy (60 filmów) prowadzą do aspektu dokonanego, a przez całe życie do niedokonanego. Tak zbudowany jest wpis o absolwentach Filmówki w lekcji Gdzie uczą się wielcy reżyserzy.
Jak uczyć aspektu obcokrajowców na poziomie B1?
Na krótkich historiach, w których potrzebne są oba aspekty. Na B1 uczniowie znają już pary aspektowe, więc warto przejść od reguły do tekstu: życiorysu, relacji z podróży, opowieści o filmie. Pomagają pary pytań Jak długo? i W ile czasu? oraz zdania z błędami do poprawy. W tej lekcji uczeń najpierw czyta biografie, potem słucha rozmowy, a dopiero po schemacie wypełnia luki.
Jaka gra na mówienie pasuje do aspektu?
Koło z pytaniami, na które odpowiada się oboma aspektami. Pytanie Jaki serial oglądałeś / oglądałaś przez długi czas? Obejrzałeś / Obejrzałaś go do końca? wymaga najpierw procesu, potem wyniku. W lekcji Gdzie uczą się wielcy reżyserzy kołem z pytaniami o filmy i miasta kręci się z lektorem albo w parze, a czat z Celestyną uczeń przechodzi sam.
Czy są interaktywne ćwiczenia z czasowników dokonanych i niedokonanych?
Tak, trzy z nich można wypróbować tutaj bez konta. To nagranie rozmowy Oleny i Toma po dniu w Filmówce, uzupełnianie zdań czasownikiem w dobrze dobranym aspekcie i czat, w którym uczeń odpisuje Celestynie na pytania o Łódź. Na rozgrzewkę, czytanie i pracę domową trzeba otworzyć całą lekcję.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required