Mówmy sobie po imieniu! Z formy pan / pani na ty: czasownik i zaimki
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach grzecznościowych i przejściu na ty: kto proponuje mówienie po imieniu i jak wtedy zmienić czasownik oraz zaimki.
- Gramatyka
- Czasownik z 3. osoby w 2. (Czy pan wie? → Wiesz?, mogłaby pani → mogłabyś), zaimki cię, ci, z tobą, o tobie, twój, wołacz z imieniem i krok pośredni pani Zosiu.
- Temat
- Sofia zbiera z panem Januszem ostatnie rośliny z łąki na podwórku kamienicy. Sąsiad proponuje przejście na ty, a Sofia zaraz potem przez pomyłkę mówi do niego „panie”.
- Zadania
- Artykuł o tym, kiedy przejść na ty, rozmowa przy łące i wiadomość głosowa, schemat z pięcioma zadaniami, czat z panem Januszem i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Pan, pani czy ty?
Rozdział 2Czytamy: kiedy przejść na ty?
Rozdział 3Słuchamy: rozmowa przy łące
- Posłuchaj: Sofia i pan Janusz po pracy na łąceSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj wiadomości głosowej: Sofia dzwoni do ZosiSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: Czy pan wie? → Wiesz?
- Spójrz na schemat: pan, pani czy ty?Schemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: pan, pani czy ty?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: zamień formę pan / pani na formę tyUzupełnij lukiOdblokuj
- Wypełnij tabelę: pan, pani i tyUzupełnij tabelęWypróbuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: co powiesz?QuizOdblokuj
- Przeciągnij słowa: Sofia pisze do JanuszaPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: jestem Janusz!
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- uścisk dłoni
- przełożony
- gafa
- forma grzecznościowa
- ukłon
- wizytówka
- nieformalny
- pozdrawiać / pozdrowić
Gramatyka: z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Forma grzecznościowa to pan, pani i czasownik w 3. osobie. Po przejściu na ty zmienia się czasownik, zaimek i zwrot do osoby: Dziękuję panu, panie Januszu staje się Dziękuję ci, Januszu. Schemat zestawia formy w tabelach, pokazuje krok pośredni z imieniem i gotowe zwroty do propozycji.
Pan, pani czy ty? Zmieniamy formę
Po przejściu na ty zmieniamy czasownik (3. osoba → 2. osoba) i zaimek: pana → cię, panu → ci, z panem → z tobą.
Czasownik: z 3. osoby na 2.
Czy pan wie? zmienia się w Wiesz?, ma pan w masz, był pan w byłeś, a mogłaby pani w mogłabyś. Zamiast Proszę usiąść mówimy w trybie rozkazującym Usiądź, a zamiast Proszę pana na początku zdania – Słuchaj.
| formalnie (pan / pani) | na ty | co się zmienia? |
|---|---|---|
| Czy pan / pani wie? | Wiesz? | wie → wiesz |
| Ma pan / pani czas? | Masz czas? | ma → masz |
| Czy był pan w Toruniu? | Czy byłeś w Toruniu? | był → byłeś |
| Czy była pani w Toruniu? | Czy byłaś w Toruniu? | była → byłaś |
| Czy mógłby pan pomóc? | Mógłbyś pomóc? | mógłby → mógłbyś |
| Czy mogłaby pani pomóc? | Mogłabyś pomóc? | mogłaby → mogłabyś |
| Proszę usiąść. | Usiądź. | tryb rozkazujący |
| Proszę pana, mam pytanie. | Słuchaj, mam pytanie. | na początku zdania |
Zaimki: cię, ci, z tobą, twój
Pana i panią zastępuje cię, panu – ci, z panem – z tobą, o panu – o tobie, a pana rower – twój rower. Krótkie cię i ci są najczęstsze, ale po przyimku zostają długie formy: dla ciebie, do ciebie.
Zaimek: kogo? komu? z kim?
| pytanie (przypadek) | pan / pani | ty | przykład |
|---|---|---|---|
| kogo? czego? (dopełniacz) | pana / pani | cię (ciebie) | Nie widziałam cię wczoraj. |
| kogo? co? (biernik) | pana / panią | cię (ciebie) | Zapraszam cię na herbatę. |
| komu? (celownik) | panu / pani | ci (tobie) | Dziękuję ci za pomoc. |
| z kim? (narzędnik) | z panem / z panią | z tobą | Rozmawiałam z tobą o łące. |
| o kim? (miejscownik) | o panu / o pani | o tobie | Zosia dużo mówi o tobie. |
| czyj? czyja? | pana / pani rower | twój rower, twoja łąka | To twój rower? |
| wołacz | Panie Januszu! Pani Sofio! | Januszu! Sofio! | Januszu, masz chwilę? |
Uwaga!
Przejście na ty jest na zawsze: potem nie wypada wracać do „pan” i „pani”. Krótkie formy cię, ci są najczęstsze. Po przyimku zawsze mówimy długie formy: do ciebie, dla ciebie, o tobie, z tobą.
Krok pośredni i gotowe zwroty
Między pani a ty jest forma z imieniem: Zosiu → Pani Zosiu → Pani Zofio, od najmniej do najbardziej formalnej. Propozycja brzmi Może przejdziemy na ty? albo Mówmy sobie po imieniu!, a odpowiedź – Bardzo chętnie! Jestem Sofia.
- Od najmniej do najbardziej formalnej formy: Zosiu → Pani Zosiu → Pani Zofio.
- Do starszej osoby pełne imię: pani Jadwigo (nie: pani Jadziu).
- Propozycja: Może przejdziemy na ty? Jestem Janusz. albo Mówmy sobie po imieniu!
- Mówmy = forma „my”, jak chodźmy.
- Odpowiedź: Bardzo chętnie! Jestem Sofia.
Błędy: mieszanie form i powrót do pan
Najczęstszy błąd to mieszanie form: Czy pan wiesz?. Niegrzecznie brzmi pan z samym nazwiskiem, a Dziękuję cię to zły przypadek. Po przejściu na ty nie wracamy już do pan i pani.
Czy pan wiesz, gdzie są grabie?
Czy pan wie, gdzie są grabie? / Wiesz, gdzie są grabie?
nie mieszamy form: pan + 3. osoba albo ty + 2. osoba
Panie Kowalski, ma pan chwilę?
Proszę pana, ma pan chwilę?
pan + nazwisko brzmi niegrzecznie
Dziękuję cię za pomoc.
Dziękuję ci za pomoc.
dziękować komu? → ci
(już na ty) Dzień dobry, panie Januszu! Ma pan czas?
(już na ty) Cześć, Januszu! Masz czas?
na ty jest na zawsze: nie wracamy do „pan”
To samo zdanie: formalnie i na ty
- Czy pan wie, gdzie są grabie? → Wiesz, gdzie są grabie?wie → wiesz
- Dziękuję panu za pomoc. → Dziękuję ci za pomoc.komu? panu → ci
- Rozmawiałam z panem o łące. → Rozmawiałam z tobą o łące.z kim? z panem → z tobą
- Proszę pana, mam prośbę. → Słuchaj, mam prośbę.
- Czy mogłaby pani narysować plan? → Mogłabyś narysować plan?
- Pani Zosiu, ma pani chwilę? → Zosiu, masz chwilę?
Więcej lekcji z tej gramatyki: Formy grzecznościowe – lekcje i ćwiczenia · Zaimki – lekcje i ćwiczenia
Formy grzecznościowe – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zaproponować przejście na ty i przyjąć propozycję: Może przejdziemy na ty? Jestem Janusz. – Bardzo chętnie! Jestem Sofia.
- zamienić czasownik z formy pan / pani na formę ty: Czy pan wie? → Wiesz?, Czy mogłaby pani…? → Mogłabyś…?
- użyć zaimków po przejściu na ty: Dziękuję ci, Nie widziałam cię, Rozmawiałam z tobą, To twój rower?
- zwrócić się do kogoś imieniem w wołaczu albo formą pośrednią: Januszu!, Pani Zosiu, pani Jadwigo
- wyjaśnić, kto w Polsce proponuje przejście na ty w życiu prywatnym, a kto w pracy
To lekcja 19 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, trzecia w module Zwyczaje i dobre maniery. Wraca do wołacza i form Pan / Pani z lekcji 26 i 27 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, do form mówmy, chodźmy z kursu A2.2 i do zdrobnień imion z lekcji 18. Przejście na ty to polski zwyczaj, który od razu wymaga zmiany gramatyki, więc temat i forma idą tu w parze. Lekcja 20 to projekt zamykający moduł: obiad u babci Hani.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o to, jak mówią do sąsiadów czy nauczycieli, poznają jedenaście słów z obrazkami, od przejść na ty po pozdrawiać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł z rubryki językowej o tym, kto i kiedy proponuje mówienie po imieniu, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Sofii z sąsiadem przy łące i jej wiadomości głosowej do Zosi. Po schemacie jest pięć zadań, w tym wiadomość Sofii do Janusza z lukami. Na koniec uczeń sam odpisuje panu Januszowi na czacie, a w parze albo z nauczycielem otwiera pudełko z pytaniami o formy w swoim kraju.
Dwa zadania domowe są sprawdzane automatycznie: wybór form w czacie mieszkania i łączenie słów z definicjami. Przepisanie e-maila z formy „Pan” na ty i nagranie o tym, jak ludzie zwracają się do siebie w kraju ucznia, ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- pan / pani → ty · cię, ci, tobą, tobie · wołacz z imieniem · przejście na ty
- Temat:
- przejście na ty · formy grzecznościowe · dobre maniery · sąsiedzi · Praga
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od pytania, do kogo uczniowie mówią „ty”: niech wymienią osoby z własnego życia, a potem porównają je z regułą z artykułu. Różnice między krajami ożywiają rozmowę bardziej niż sama tabela.
- Ćwicz pary zdań na głos: mówisz zdanie formalne, a uczeń od razu podaje wersję na ty. Zacznij od Czy pan wie?, potem dodaj zaimki: Dziękuję panu, z panem, pana rower.
- Wyłapuj mieszanie form typu Czy pan wiesz?: to błąd, który łatwo przeoczyć w szybkiej rozmowie. Poproś, by uczeń najpierw zdecydował, czy mówi do pana, czy do kolegi, a dopiero potem wybrał końcówkę.
- Odegraj z uczniami przejście na ty z pomyłką, jak Sofia w nagraniu: jedna osoba proponuje, druga przyjmuje i raz się myli. Śmiech pomaga zapamiętać, że na ty jest na zawsze.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19 · tutaj jesteśMówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



