Wypróbuj za darmoWypróbuj

Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie – wypada, nie wypada, należy + bezokolicznik

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach wypada i należy z bezokolicznikiem: jak mówić o dobrych manierach, gdy idziemy w gości z kwiatami.

Gramatyka
Wypada, nie wypada, należy i nie należy bez osoby, z bezokolicznikiem, czas przeszły wypadało i należało, dopełniacz po nie oraz różnica między nie wypada a nie wolno.
Temat
Sąsiadka zaprasza Toma na imieniny. W kwiaciarni na Pradze pani Żaklina tłumaczy mu, ile kwiatów dać, co zrobić z papierem i gdzie wręczyć bukiet.
Zadania
Porada z rubryki o savoir-vivre, rozmowa w kwiaciarni i wiadomość głosowa sąsiadki, schemat z pięcioma zadaniami, czat z Anatolem i pudełko z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Kwiaty w prezencie

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedzZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: ile kwiatów?

    • Przeczytaj artykuł: Ile kwiatów wypada przynieść?ArtykułOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: w kwiaciarni

    • Posłuchaj: Tom w kwiaciarni na PradzeSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj wiadomości od pani UrszuliSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj

  4. Rozdział 4Gramatyka: wypada czy nie wypada?

    • Spójrz na schemat: wypada, należy, nie wolnoSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę: wypada, należy, należało…Wybierz odpowiedźOdblokuj
    • Uzupełnij zdania: wpisz poprawną formę słowa z nawiasuUzupełnij lukiOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: jeden raz czy często?Uzupełnij tabelęWypróbuj
    • Wybierz poprawną odpowiedź: wypada, nie wypada czy nie wolno?QuizOdblokuj
    • Przeciągnij słowa: ściąga od pani ŻaklinyPrzeciągnij i upuśćOdblokuj

  5. Rozdział 5Rozmawiamy: gość w polskim domu

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Anatol idzie w gościCzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i opowiedz: goście i prezenty w twoim krajuOtwórz pudełkoOdblokuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Wybierz odpowiedźOdblokuj
    • Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
    • Napisz poradnik dla gościa w twoim krajuPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: co wypada, a czego nie wypada?Mówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

25 ćwiczeń w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Kwiaty i prezenty po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (12), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+9 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • wazon
  • goździk
  • tulipan
  • upominek
  • nieparzysta liczba
  • savoir-vivre
  • wręczać
  • witać się / przywitać się
  • krytykować

Gramatyka: wypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik

Lekcja uczy mówić o savoir-vivre formami, które nie mają osoby i łączą się z bezokolicznikiem. Wypada mówi, co jest grzeczne, a należy podaje zasadę, mocniej. Obie formy brzmią tak samo bez względu na to, kto ma coś zrobić. Schemat zestawia je też z trzeba, można i nie wolno i przypomina o aspekcie.

Wypada, nie wypada, należy, nie należy

Mówimy o dobrych manierach i zasadach. Te słowa nie mają osoby: zawsze wypada, należy. Po nich jest bezokolicznik (co robić? co zrobić?).

Formy bez osoby: wypada, należało, będzie wypadało

W teraźniejszości mówimy wypada przynieść kwiaty i należy zdjąć płaszcz. O przeszłości: wypadało, należało, z końcówką -ło jak przy ono. O przyszłości: będzie wypadało, będzie należało. Form wypadam czy należysz w tym znaczeniu nie ma.

kiedy?wypada (grzecznie)należy (zasada, mocniej)
terazwypada przynieść kwiatynależy zdjąć płaszcz
teraz, z „nie”nie wypada przychodzić z pustymi rękaminie należy dawać chryzantem
kiedyś (czas przeszły)wypadało, nie wypadałonależało, nie należało
w przyszłościbędzie wypadałobędzie należało

Wypada, należy czy nie wolno?

Nie wypada dotyczy dobrych manier, a nie wolno to przepis albo zakaz, np. w regulaminie basenu. Trzeba mówi, że coś jest potrzebne, a można, że jest możliwe: ozdobny celofan można zostawić.

słowoco znaczy?przykład
wypada, nie wypadadobre maniery: tak jest grzecznieNie wypada przychodzić z pustymi rękami.
należy, nie należyzasada: tak się robi (mocniej)Bukiet należy wręczyć w pokoju.
trzeba, możnacoś jest potrzebne albo możliweOzdobny celofan można zostawić.
nie wolnoprzepis, zakazNa basenie nie wolno biegać.

Jeden raz czy często? Aspekt bezokolicznika

Przy jednej, konkretnej czynności bezokolicznik ma zwykle aspekt dokonany: Teraz wypada wręczyć bukiet. Przy czynności powtarzanej i w ogólnych radach z nie zwykle niedokonany: Nie wypada codziennie przychodzić bez zapowiedzi, Nie należy wręczać kwiatów w drzwiach.

sytuacjaaspektprzykład
jeden raz, konkretna sytuacja (teraz, najpierw)dokonany (co zrobić?)Tom jest w pokoju. Teraz wypada wręczyć bukiet.
często, codziennieniedokonany (co robić?)Nie wypada codziennie przychodzić bez zapowiedzi.
ogólna rada z „nie”zwykle niedokonanyNie należy wręczać kwiatów w drzwiach.

Dopełniacz po „nie” i typowe błędy

Po przeczeniu dopełnienie w bierniku przechodzi w dopełniacz: dawać kwiaty, ale nie wypada dawać kwiatów. Lista typowych błędów dodaje należy przynoszę zamiast bezokolicznika i należał zamiast należało.

Uwaga!

W tym znaczeniu wypada i należy nie mają osoby: nie mówimy „wypadam”, „należysz”. Po nich zawsze jest bezokolicznik. Znasz już należałoby (propozycja): to ta sama rodzina co należało (kiedyś). Po nie rzeczownik jest w dopełniaczu: dawać kwiaty → nie wypada dawać kwiatów.

Typowe błędy

  • Wypadam przynieść kwiaty.

    Wypada przynieść kwiaty.

    bez osoby: zawsze wypada

  • Na imieniny należy przynoszę upominek.

    Na imieniny należy przynieść upominek.

    po należy: bezokolicznik

  • Kiedyś zawsze należał zdjąć papier.

    Kiedyś zawsze należało zdjąć papier.

    czas przeszły: -ło (ono)

  • Nie wypada dawać kwiaty w drzwiach.

    Nie wypada dawać kwiatów w drzwiach.

    po „nie” dopełniacz (czego?)

Przykłady

  • W Polsce wypada przynieść gospodyni kwiaty albo coś słodkiego.
  • Nie wypada przychodzić z pustymi rękami.
  • Kiedyś zawsze należało zdjąć papier z bukietu.czas przeszły: należało
  • Nie należy dawać chryzantem w prezencie.po „nie” dopełniacz (czego?)
  • Na basenie nie wolno biegać, a w gościach nie wypada krytykować jedzenia.przepis ≠ dobre maniery
  • Tom jest już w pokoju. Teraz wypada wręczyć bukiet.jeden raz → dokonany

Więcej lekcji z tej gramatyki: Czasowniki modalne – lekcje i ćwiczenia · Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia

Wypada i należy – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 artykuł
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • powiedzieć, co w gościach wypada, a czego nie wypada robić: Wypada przynieść kwiaty., Nie wypada przychodzić z pustymi rękami.
  • podać zasadę z należy i nie należy: Najpierw należy zdjąć płaszcz., Nie należy dawać chryzantem w prezencie.
  • opowiedzieć o dawnych zwyczajach w czasie przeszłym: Kiedyś zawsze należało zdjąć papier z bukietu.
  • odróżnić dobre maniery od zakazu: w gościach nie wypada krytykować jedzenia, ale na basenie nie wolno biegać
  • doradzić koledze, co przynieść na imieniny i jak wręczyć bukiet: Bukiet należy wręczyć w pokoju.

To lekcja 17 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, która otwiera moduł Zwyczaje i dobre maniery. Opiera się na trzeba, można i nie wolno z lekcji 6, na należałoby z lekcji 7 i na aspekcie z kursu B1.1. Wizyta na imieninach to naturalne miejsce na wypada i należy, bo savoir-vivre jest właśnie listą tego, co wypada. Lekcja 18 przenosi uczniów do mikołajek i zdrobnień.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o kwiaty i gości, poznają dwanaście słów z obrazkami, od kwiaciarni po krytykować, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają poradę z rubryki o savoir-vivre z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Toma z kwiaciarką oraz wiadomości od sąsiadki po imieninach. Po schemacie jest pięć zadań, od wyboru formy po ściągę od pani Żakliny. Na koniec uczeń sam doradza Anatolowi na czacie, a w parze albo z nauczycielem otwiera pudełko z pytaniami o zwyczaje w swoim kraju.

Praca domowa ma cztery zadania. Czat współlokatorów z wyborem formy i łączenie słów z definicjami są sprawdzane automatycznie. Poradnik dla gościa w kraju ucznia i nagranie o tym, co wypada, a czego nie, ocenia nauczyciel.

Gramatyka:
wypada / nie wypada + bezokolicznik · należy / nie należy + bezokolicznik · wypadało, należało · nie wypada czy nie wolno?
Temat:
savoir-vivre · kwiaty · imieniny · polskie zwyczaje · w gościach

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od zwyczajów w krajach uczniów: co przynosi się tam w gości i czego się nie daje? Zapisz odpowiedzi na tablicy, a po schemacie zamień je razem z uczniami na zdania z wypada i nie wypada.
  • Postaw obok siebie dwa teksty: regulamin basenu i rady dla gościa. Uczniowie szybko widzą, że nie wolno pasuje do zakazu, a nie wypada do grzeczności.
  • Pilnuj końcówki w czasie przeszłym: forma należał to częsty błąd w tym temacie. Przypomnij, że w tym znaczeniu czas przeszły zawsze kończy się na -ło, jak było.
  • Poproś o ocenę bukietów ze zdjęć w internecie: każdy pokazuje jeden i mówi Tradycyjnie wypada dać…. To dobry moment, by dodać, że dziś wiele osób już nie liczy kwiatów.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Historie start-upów

    ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund

    1. Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
    2. Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
    3. Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
    4. Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość

  2. Moduł 2 Miasta jutra

    EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer

    1. Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
    2. Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
    3. Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
    4. Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by

  3. Moduł 3 Jedzenie przyszłości

    sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym

    1. Lekcja 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
    2. Lekcja 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
    3. Lekcja 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
    4. Lekcja 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”

  4. Moduł 4 Pamięć i nauka

    Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki

    1. Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
    2. Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
    3. Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
    4. Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?

  5. Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery

    kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani

    1. Lekcja 17 · tutaj jesteśTylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
    2. Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
    3. Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
    4. Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty

  6. Moduł 6 Sztuka i design

    Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik

    1. Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
    2. Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    3. Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
    4. Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały

  7. Moduł 7 Wolontariusze

    WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat

    1. Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
    2. Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
    3. Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
    4. Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik

  8. Moduł 8 Przygoda i wyzwanie

    Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

    1. Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
    2. Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
    3. Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
    4. Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe

Pytania o tę lekcję

Jakie są czasowniki modalne w języku polskim?
Najczęściej wymienia się musieć, móc, chcieć i powinien. Mają osobę i łączą się z bezokolicznikiem: muszę iść, możesz zostać. Znaczenie modalne, czyli konieczność, możliwość albo powinność, mają też formy bez osoby: należy, wypada, trzeba, można, wolno. Lekcja Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie na edio.ai skupia się na dwóch z nich: wypada i należy.
Co znaczy „wypada” i kiedy się go używa?
Wypada znaczy, że coś jest grzeczne i stosowne. Używamy go, mówiąc o dobrych manierach, zawsze z bezokolicznikiem: Wypada podziękować za zaproszenie. Przeczenie nie wypada piszemy osobno i mówimy nim o nietakcie: Nie wypada przychodzić z pustymi rękami. Forma nie zmienia się przez osoby, więc to samo zdanie pasuje do każdego gościa.
Czym różni się „wypada” od „należy”?
Wypada to grzeczność, należy to zasada, mocniej. Wypada przynieść kwiaty brzmi jak rada, a Bukiet należy wręczyć w pokoju jak reguła z poradnika. Oba słowa nie mają osoby i wymagają bezokolicznika. Należy często spotkamy też w instrukcjach i regulaminach: Należy zachować paragon.
Jak powiedzieć „wypada” i „należy” w czasie przeszłym?
W czasie przeszłym mówimy wypadało i należało. Końcówka -ło jest taka jak przy ono i nie zależy od tego, kto działał: Kiedyś zawsze należało zdjąć papier z bukietu. Czas przyszły tworzymy z będzie: będzie wypadało, będzie należało. W tym znaczeniu należał czy wypadała to błąd.
Mówi się „wypadam przynieść kwiaty” czy „wypada przynieść kwiaty”?
Poprawnie jest wypada przynieść kwiaty. W znaczeniu „tak jest grzecznie” wypada nie ma osoby, tak samo jak należy. Formy osobowe tych czasowników mają inne znaczenia: należę do chóru znaczy „jestem członkiem chóru”. W lekcji na edio.ai formy wypadam i należę są błędnymi odpowiedziami w czacie i w zadaniu z wyborem formy.
„Nie wypada” czy „nie wolno”?
Nie wolno to zakaz, nie wypada to brak dobrych manier. Na basenie nie wolno biegać, bo zabrania tego regulamin. W gościach nie wypada krytykować jedzenia, bo to niegrzeczne, choć żaden przepis tego nie zabrania. Pomaga pytanie: czy jest przepis? Jeśli tak, wybieramy nie wolno.
Mówi się „nie wypada dawać kwiaty” czy „kwiatów”?
Poprawnie: nie wypada dawać kwiatów. Gdy bezokolicznik ma dopełnienie w bierniku, przeczenie zmienia je w dopełniacz: krytykować jedzenie, ale nie wypada krytykować jedzenia. Ta sama zasada działa po nie należy i nie trzeba: nie trzeba zdejmować celofanu.
Co znaczy „przyjść z pustymi rękami”?
To znaczy przyjść w gości bez żadnego prezentu. W Polsce uchodzi to za nietakt, dlatego często słychać Nie wypada przychodzić z pustymi rękami. Wystarczy mały upominek: kwiaty, czekoladki albo domowe ciasto. W lekcji Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie to zdanie wraca w artykule, w rozmowie w kwiaciarni i w czacie.
Jak uczyć „wypada” i „należy” na poziomie B1?
Przez sytuację, w której liczą się dobre maniery. Wizyta u kogoś w domu daje dziesiątki naturalnych zdań: co przynieść, kiedy wręczyć prezent, czego nie mówić przy stole. Na B1 nowością jest głównie brak osoby i czas przeszły wypadało, więc warto szybko przejść do porównań z krajem ucznia. Tak działa pudełko z pytaniami na końcu tej lekcji.
Jaką pracę domową zadać do „wypada” i „nie wypada”?
Krótki poradnik dla gościa w kraju ucznia. Uczeń pisze, co tam wypada przynieść, czego nie wypada dawać i jak wręcza się prezent, a potem nagrywa trzy rzeczy, które wypada zrobić, i trzy, których nie wypada. W lekcji na edio.ai oba zadania ocenia nauczyciel, a czat z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z „wypada” i „należy”?
Tak, najlepiej te, w których forma pada w sytuacji. Na tej stronie można wypróbować trzy części lekcji Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie: nagranie z Tomem w kwiaciarni, tabelę z aspektem „jeden raz czy często?” i czat, w którym uczeń doradza Anatolowi. Artykuł, reszta zadań i praca domowa czekają w pełnej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej