Magia kiszonek: imiesłów przymiotnikowy bierny na -ny, -ony, -ty
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o imiesłowach przymiotnikowych biernych na -ny, -ony, -ty, w kuchni pełnej słoików, w której jesienią kisi się kapustę.
- Gramatyka
- Imiesłów, który mówi, co ktoś zrobił z rzeczą: pokrojona kapusta, wyparzone słoiki, zamknięty słoik. Końcówki -any, -ony i -ty, wymiany w pokrojony, ukiszony, upieczony, odmiana i pisownia nieumyte.
- Temat
- W połowie października Kuba i Zosia kiszą kapustę w kuchni na Pradze, a Zosia wspomina drewnianą beczkę babci Hani w Zakopanem.
- Zadania
- Artykuł o kiszeniu dawniej i dziś, przepis babci Hani na ogórki, rozmowa w kuchni, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Zytą i koło z pytaniami o smaki jesieni.
Co jest w środku
Rozdział 1Co jest w słoiku?
Rozdział 2Czytamy: kapusta w beczce
Rozdział 3Słuchamy: na Jadwisi kapustę się kisi
Rozdział 4Gramatyka: pokrojona kapusta, zamknięty słoik
- Spójrz na schemat: pokrojona kapusta, zamknięty słoikSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: pokroiła czy pokrojona?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wpisz imiesłów od czasownika z nawiasuUzupełnij lukiOdblokuj
- Wypełnij tabelę: od czasownika do imiesłowuUzupełnij tabelęWypróbuj
- Przeciągnij słowa: kartka Kuby na lodówcePrzeciągnij i upuśćOdblokuj
- Wybierz poprawną formę imiesłowuQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: kiszonki u ciebie
Rozdział 6Praca domowa
Kiszonki i przetwory po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- szatkować
- piwnica
- ogórki małosolne
- ogórki konserwowe
- kiszonka
- wyparzyć słoik
- baldachim kopru
- kisić / ukisić
Gramatyka: imiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
Imiesłów bierny opisuje rzecz przez to, co ktoś z nią zrobił: ktoś pokroił kapustę, więc mamy pokrojoną kapustę. Uczniowie znają te formy ze strony biernej (słoik jest zamknięty), a teraz stawiają je przed rzeczownikiem i odmieniają jak przymiotnik. Schemat zawiera dwie tabele, dwa porównania, pięć przykładów, wskazówkę i cztery typowe błędy.
Kiszona kapusta, zamknięty słoik
Imiesłów przymiotnikowy bierny (Jaki? Jaka? Jakie?) mówi, co ktoś zrobił z rzeczą: ktoś pokroił kapustę → pokrojona kapusta. Odmienia się jak przymiotnik.
Trzy końcówki: -any, -ony, -ty
Pierwsza tabela pokazuje, jak forma zależy od bezokolicznika: -ać → -any (zalany), -ować → -owany (przygotowany), -ić, -yć → -ony (wyparzony, posolony). Krótkie czasowniki i te na -nąć mają -ty: umyty, zamknięty. Wymiany trzeba zapamiętać: pokrojony, ukiszony, upieczony.
| czasownik (co zrobić?) | jaki? (on) | jaka? (ona) | jakie? (ono, one) | zasada |
|---|---|---|---|---|
| zalać | zalany | zalana | zalane | -ać → -any (też: posłać → posłany) |
| przygotować | przygotowany | przygotowana | przygotowane | -ować → -owany |
| wyparzyć | wyparzony | wyparzona | wyparzone | -ić, -yć → -ony |
| posolić | posolony | posolona | posolone | -ić → -ony |
| pokroić | pokrojony | pokrojona | pokrojone | -ić → -ony, i → j |
| ukisić | ukiszony | ukiszona | ukiszone | -ić → -ony, s → sz |
| upiec | upieczony | upieczona | upieczone | c → cz (jak: pieczesz) |
| umyć | umyty | umyta | umyte | krótkie: myć, bić, kryć (umyć, ubić, przykryć) → -ty: umyty, ubity, przykryty |
| zamknąć | zamknięty | zamknięta | zamknięte | -nąć → -nięty (ą → ę) |
Odmiana: w zamkniętym słoiku
Druga tabela odmienia trzy frazy przez pięć przypadków: bez zamkniętego słoika, z pokrojoną kapustą, o umytych ogórkach. Końcówki są takie same jak w przymiotnikach, więc uczniowie B1 szybko je rozpoznają.
| przypadek (pytanie) | on (słoik) | ona (kapusta) | one (ogórki) |
|---|---|---|---|
| mianownik (jaki? jaka? jakie?) | zamknięty słoik | pokrojona kapusta | umyte ogórki |
| dopełniacz (jakiego? jakiej? jakich?) | bez zamkniętego słoika | bez pokrojonej kapusty | bez umytych ogórków |
| biernik (jaki? jaką? jakie?) | mam zamknięty słoik | mam pokrojoną kapustę | mam umyte ogórki |
| narzędnik (jakim? jaką? jakimi?) | z zamkniętym słoikiem | z pokrojoną kapustą | z umytymi ogórkami |
| miejscownik (o jakim? o jakiej? o jakich?) | w zamkniętym słoiku | w pokrojonej kapuście | o umytych ogórkach |
Pokroiła czy pokrojona? -ący czy -ny?
Pierwsze porównanie stawia obok siebie czas przeszły i imiesłów: Zosia pokroiła kapustę i pokrojona kapusta. Drugie wraca do lekcji 9: rosnący ogórek sam coś robi, a zebrany ogórek ktoś zebrał.
Co zrobiła? czy Jaka?
czas przeszły (Co zrobił? Co zrobiła?)
- Zosia pokroiła kapustę.
- Kuba zamknął słoik.
- Babcia umyła ogórki.
imiesłów (Jaka? Jaki? Jakie?)
- pokrojona kapusta
- zamknięty słoik
- umyte ogórki
-ący (lekcja 9) czy -ny?
-ący: ogórek coś robi
- rosnący ogórek = ogórek, który rośnie
-ny, -ony, -ty: ktoś coś zrobił z ogórkiem
- zebrany ogórek = ktoś zebrał ogórek
Przykłady i pisownia z „nie”
Przykłady pokazują imiesłów od niedokonanego kisić (kiszona kapusta) i przypominają stronę bierną z lekcji 1–2: Słoik jest zamknięty. Wskazówka dodaje, że od 2026 roku piszemy niezamknięty razem, a w nazwach produktów imiesłów często stoi po rzeczowniku: ogórki kiszone.
Przykłady
- Kiszona kapusta i kiszone ogórki to klasyka polskiej kuchni.też od niedokonanego: kisić → kiszony
- Do garnka wkładamy poszatkowaną kapustę i pokrojoną marchewkę.biernik: jaką?
- Wyparzone słoiki czekają na półce.
- Kapusta w zamkniętym słoiku nie ma powietrza.miejscownik: w jakim?
- Znasz to już: Słoik jest zamknięty. Kapusta została pokrojona.strona bierna: ta sama forma
Uwaga!
Od 2026 roku nie z imiesłowem piszemy zawsze razem: niezamknięty słoik, nieumyte ogórki. Imiesłów stoi zwykle przed rzeczownikiem (pokrojona kapusta), ale w nazwach produktów często po nim: kapusta kiszona, ogórki kiszone.
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: imiesłów zamiast czasu przeszłego (Kuba pokrojony kapustę), brak wymiany (pokroioną), zły przypadek po w (w zamknięty słoik) i rozdzielne nie umytych.
Kuba pokrojony kapustę.
Kuba pokroił kapustę.
Co zrobił? → czas przeszły
Do garnka wkładamy pokroioną marchewkę.
Do garnka wkładamy pokrojoną marchewkę.
pokroić: i → j
Ogórki stoją w zamknięty słoik.
Ogórki stoją w zamkniętym słoiku.
w + miejscownik (w jakim?)
Nie jemy nie umytych ogórków.
Nie jemy nieumytych ogórków.
nie + imiesłów: razem (od 2026 roku)
Więcej lekcji z tej gramatyki: Imiesłowy – lekcje i ćwiczenia
Imiesłów przymiotnikowy bierny – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 1 nagranie
- 1 obrazek
- 1 transkrypcja
Główne cele tej lekcji:
- utworzyć imiesłów bierny od czasownika dokonanego: zalać → zalany, przygotować → przygotowany, wyparzyć → wyparzony, umyć → umyty
- zapamiętać wymiany w temacie: pokroić → pokrojony, ukisić → ukiszony, upiec → upieczony, zamknąć → zamknięty
- odróżnić czas przeszły od imiesłowu: Zosia pokroiła kapustę, ale pokrojona kapusta
- opisać kolejne kroki przepisu: Do wyparzonych słoików wkładamy umyte ogórki.
- porozmawiać o przetworach na zimę i nazwać rodzaje ogórków: kiszone, małosolne, konserwowe
To lekcja 10 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, druga w module Jedzenie przyszłości. Po imiesłowie czynnym z lekcji 9 przychodzi bierny, którego formy uczniowie znają już ze strony biernej z lekcji 1–3: słoik został zamknięty. Kiszenie to ciąg czynności wykonywanych na rzeczach, więc pokrojona marchewka czy wyparzone słoiki pojawiają się w nim co krok. Lekcja 11 zestawia oba imiesłowy ze zdaniami z który.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o kwaśne jedzenie i zapasy na zimę, poznają jedenaście słów z obrazkami, m.in. beczkę, zalewę i baldachim kopru, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł Kapusta w beczce: dawniej i dziś z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem przepis babci Hani na ogórki kiszone z osobnym quizem. Słuchają, jak Kuba i Zosia kiszą kapustę. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym wybór między pokroiła a pokrojona i kartka Kuby na lodówce. W rozmowie uczeń samodzielnie doradza Zycie na czacie, jak ukisić ogórki, a potem w parze albo z nauczycielem kręci kołem.
Praca domowa liczy cztery zadania. Dwa z nich, czat współlokatorów z wyborem formy i dopasowanie słów do definicji, są sprawdzane automatycznie. Przepis z kraju ucznia i nagranie o zapasach na zimę trafiają do nauczyciela.
- Gramatyka:
- imiesłów przymiotnikowy bierny · -ny, -ony, -ty · odmiana jak przymiotnik · nie + imiesłów: razem
- Temat:
- kiszonki · kapusta kiszona · ogórki kiszone · tradycje kulinarne · jesień
Wskazówki dla nauczyciela
- Przynieś słoik albo zdjęcie przetworów i opisz go razem z grupą:umyte ogórki, zamknięty słoik, pokrojony czosnek. Każda forma odpowiada na pytanie, co ktoś zrobił z rzeczą.
- Zestaw czas przeszły z imiesłowem na tablicy: Kuba zamknął słoik obok zamknięty słoik. Zapytaj, w którym zdaniu jest czasownik. Uczniowie od razu widzą, dlaczego Kuba pokrojony kapustę jest błędem.
- Ćwicz wymiany na głos: pokroić – pokrojony, ukisić – ukiszony, upiec – upieczony. Krótka seria pytań i odpowiedzi przed tabelą wystarczy, żeby uczniowie przestali pisać pokroiony.
- Rozmowę o przetworach zacznij od domu uczniów: zapytaj, co ich rodziny robią na zimę. Przepis z pracy domowej będzie wtedy własny, a imiesłowy pojawią się w nim same.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Lekcja 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
Lekcja 10 · tutaj jesteśMagia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
Lekcja 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
Lekcja 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe