Pierwsza Europejka na Evereście: zdania złożone ze spójnikami zanim, dopóki nie, aż
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o spójnikach czasowych w zdaniach złożonych: zanim, gdy tylko, dopóki nie i aż, na przykładzie wejścia Wandy Rutkiewicz na Everest.
- Gramatyka
- Zanim weszła, gdy tylko wróciła, szła, dopóki nie zobaczyła szczytu, czekali, aż pogoda się poprawi: po tych spójnikach czasownik dokonany, a w historii z przeszłości zdanie główne też w czasie przeszłym.
- Temat
- Zosia przygotowuje do radia portret Wandy Rutkiewicz, pierwszej Europejki na Evereście (1978) i pierwszej kobiety na K2 (1986), a Tom sprawdza z nią liczby.
- Zadania
- Tekst o ostatnich metrach pod szczytem, rozmowa w kuchni i początek audycji do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z pracy i koło z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Coraz wyżej!
Rozdział 2Czytamy: ostatnie pięćdziesiąt metrów
Rozdział 3Słuchamy: portret do radia
Rozdział 4Gramatyka: zanim, dopóki nie, gdy tylko, aż
- Spójrz na schemat: zanim, dopóki nie, gdy tylko, ażSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę czasownikaWybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wpisz czasownik z nawiasu w odpowiedniej formieUzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij słowa: Zosia pisze na czacie „Mieszkanie na Pradze”Przeciągnij i upuśćWypróbuj
- Wypełnij tabelę: czasownik dokonany po zanim i gdy tylkoUzupełnij tabelęOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedźQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: moje wyzwanie
Rozdział 6Praca domowa
Góry i wspinaczka po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- butla z tlenem
- himalaistka
- aklimatyzacja
- baza
- proporczyk
- wspinaczka
- maska tlenowa
- schodzić / zejść
- stanąć na szczycie
- zamarznąć
Gramatyka: zdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Zdanie czasowe mówi, kiedy coś się stało albo do kiedy coś trwało. Lekcja uczy czterech spójników, które ustawiają zdarzenia w kolejności: zanim (wcześniej), gdy tylko (od razu potem), dopóki nie i aż (do momentu, kiedy coś się stało). Po wszystkich czterech zwykle stoi czasownik dokonany. Na schemat składają się tabela spójników, tabela czasów, przykłady, wskazówka i cztery pomyłki.
Zdania czasowe: co było wcześniej, co potem?
Zdanie podrzędne z „zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż, kiedy” mówi, kiedy coś się stało albo do kiedy coś trwało. Po „zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż” zwykle stoi czasownik dokonany (co zrobić?).
Spójniki czasu i ich znaczenie
Pierwsza tabela zestawia pięć spójników. Kiedy i gdy łączą się z oboma aspektami: Kiedy Tom liczył, Zosia pisała. Zanim, gdy tylko, dopóki nie i aż wymagają zwykle czasownika dokonanego: Zanim wyjechała, dużo trenowała, Gdy tylko wróciła, zaczęła planować.
| spójnik | co znaczy? | jaki czasownik? | przykład |
|---|---|---|---|
| kiedy / gdy | w tym samym czasie albo zaraz potem (Kiedy?) | dokonany albo niedokonany | Kiedy Tom liczył, Zosia pisała. Gdy skończyła, zadzwoniła. |
| zanim | wcześniej: najpierw zdanie główne, potem to, co po „zanim” | dokonany (co zrobić?) | Zanim wyjechała, dużo trenowała. |
| gdy tylko | od razu potem | dokonany | Gdy tylko wróciła, zaczęła planować. |
| dopóki nie | do momentu, kiedy coś się stało (Do kiedy?) | nie + dokonany | Szła, dopóki nie zobaczyła szczytu. |
| aż | do momentu, kiedy coś się stało (Do kiedy?) | dokonany, bez „nie” | Szła z maską, aż maska zamarzła. |
Przeszłość, plany i czekanie
W historii z przeszłości oba zdania mają czas przeszły. W planach po spójniku stoi forma przyszła, a w zdaniu głównym przyszłość albo tryb rozkazujący: Zanim wyjdziesz, sprawdź pogodę. Po czekać, aż pojawia się forma przyszła, nawet w opowieści: Czekali, aż pogoda się poprawi.
| o czym mówimy? | po: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż | zdanie główne | przykład |
|---|---|---|---|
| historia z przeszłości | forma przeszła, dokonany: wróciła, zeszła, zamarzła | forma przeszła: zaczęła, zostawiła | Gdy tylko wróciła, zaczęła planować. |
| plany (przyszłość) | forma przyszła, dokonany: wrócę, skończysz, nagram | forma przyszła albo tryb rozkazujący | Gdy tylko wrócę, zadzwonię. Zanim wyjdziesz, sprawdź pogodę. |
| czekać, aż… | aż + forma przyszła, dokonany (też w historii z przeszłości) | czekać w każdym czasie | Czekali, aż pogoda się poprawi. Czekam, aż przyjedzie tramwaj. |
Dopóki nie i aż: to samo znaczenie, inna forma
Szliśmy, dopóki nie zrobiło się ciemno znaczy to samo co szliśmy, aż zrobiło się ciemno. W dopóki nie słowo „nie” nie zmienia sensu, a aż stoi zawsze bez nie. Przykłady pokazują oba spójniki obok zanim i gdy tylko, w przeszłości i w planach.
Przykłady
- Zanim Wanda pojechała w Himalaje, zrobiła kurs w Tatrach.najpierw kurs, potem Himalaje
- Gdy tylko Zosia skończy tekst, zacznie nagrywać.od razu potem
- Szliśmy, dopóki nie zrobiło się ciemno.= szliśmy, aż zrobiło się ciemno
- Szukał kluczy, aż w końcu je znalazł.
- Nie pójdę spać, dopóki nie skończę tekstu.po „nie”: dopełniacz (czego?)
- Zanim wyjdziesz z domu, sprawdź pogodę.plan: forma przyszła
Uwaga!
W „dopóki nie” słowo „nie” nie zmienia sensu: „Czekali, dopóki pogoda się nie poprawiła” = pogoda się poprawiła i wtedy przestali czekać. Aż zawsze bez „nie”. Dopóki w tym znaczeniu zawsze z „nie”. W historii z przeszłości oba zdania mają zwykle czas przeszły (ale: czekali, aż pogoda się poprawi).
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: zanim wchodziła zamiast zanim weszła, dopóki maska zamarzła bez nie, aż pogoda się nie poprawi z niepotrzebnym nie oraz czas teraźniejszy w zdaniu głównym historii z przeszłości: zaczyna zamiast zaczęła.
Zanim wchodziła na Everest, trenowała w Alpach.
Zanim weszła na Everest, trenowała w Alpach.
zanim + dokonany (co zrobiła?)
Szła z maską, dopóki maska zamarzła.
Szła z maską, dopóki maska nie zamarzła.
dopóki + nie = do momentu, kiedy…
Czekali, aż pogoda się nie poprawi.
Czekali, aż pogoda się poprawi.
aż zawsze bez „nie”
Gdy tylko wróciła, zaczyna planować.
Gdy tylko wróciła, zaczęła planować.
historia z przeszłości: zdanie główne też w czasie przeszłym
Więcej lekcji z tej gramatyki: Spójniki i zdania złożone – lekcje i ćwiczenia · Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia
Spójniki czasowe – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- powiedzieć z zanim, co stało się wcześniej: Zanim zeszła na dół, zostawiła na szczycie kamyk z Polski.
- powiedzieć, co stało się od razu potem: Gdy tylko wiatr ucichł, grupa wyszła z obozu.
- opisać, do jakiego momentu coś trwało: Szła z maską, dopóki maska nie zamarzła., Czekali, aż pogoda się poprawi.
- dobrać aspekt i czas w obu częściach zdania: Gdy tylko skończę nagranie, wyślę ci link.
- opowiedzieć historię własnego wyzwania w kolejności zdarzeń: Kiedy w końcu zobaczyłam metę, prawie płakałam ze szczęścia.
To lekcja 29 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, pierwsza w module Przygoda i wyzwanie. Aspekt w czasie przeszłym i przyszłym uczniowie ćwiczyli w lekcjach 1 i 2 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, a kiedy z czasem przyszłym w lekcji 31 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz. Wejście na Everest to historia, w której liczy się kolejność: co było przed, co od razu po i jak długo trzeba było czekać. Lekcja 30 dodaje zdania przyzwalające z chociaż i mimo że.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o góry i wyzwania, poznają trzynaście słów z obrazkami i nagraniem, od ośmiotysięcznika po zamarznąć, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają tekst Zosi Ostatnie pięćdziesiąt metrów z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Zosia i Tom sprawdzają liczby, oraz początku audycji o młodości himalaistki. Po schemacie jest pięć ćwiczeń: wybór formy, wpisywanie czasowników, czat Zosi z lukami, tabela aspektu i quiz. Na koniec uczeń sam odpowiada koledze z pracy na czacie, a kołem z pytaniami o własne wyzwania kręci w parze albo z nauczycielem.
Praca domowa ma cztery zadania. Blog Gniewka z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post o własnym wyzwaniu z pięcioma zdaniami czasowymi i nagranie tej historii w 90 sekund ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- zdania czasowe · zanim, gdy tylko · dopóki nie, aż · aspekt w zdaniach czasowych
- Temat:
- Wanda Rutkiewicz · Mount Everest · K2 · himalaizm · wyzwania · radio
Wskazówki dla nauczyciela
- Narysuj oś czasu na tablicy: zaznacz trzy zdarzenia z wejścia na Everest i pokaż strzałkami, co znaczą zanim, gdy tylko i dopóki nie. Kolejność staje się widoczna, zanim padnie pierwsza reguła.
- Zamieniaj „dopóki nie” na „aż” przy każdym przykładzie. Jeśli sens zostaje ten sam, uczeń widzi, że nie nie jest tu przeczeniem, i przestaje go wstawiać po aż.
- Zbierz pary aspektowe na samym początku: wchodzić – wejść, wracać – wrócić, schodzić – zejść. Tabela w lekcji ich wymaga, a bez nich zdania z zanim i gdy tylko szybko się sypią.
- Poproś o krótką historię wyzwania przed pracą domową: każdy uczeń mówi w parze trzy zdania o czymś trudnym, co mu się udało, z zanim, gdy tylko i aż w końcu.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29 · tutaj jesteśPierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



