Zaimki: osobowe, dzierżawcze i inne, z lekcjami

Q: Jego czy niego: kiedy dodajemy n-?

Po przyimku zaimki 3. osoby dostają n-. Mówimy Widzę go , ale Czekam na niego ; Pomagam jej , ale Idę do niej ; Znam ich , ale Rozmawiam z nimi . Formy jego , jej i ich bez n- zostają po przyimku tylko jako zaimki dzierżawcze: u jego brata , z ich dziećmi .

Q: Swój czy mój: jak wybrać?

Swój wskazuje, że coś należy do podmiotu zdania. Tom bierze swój plecak znaczy, że to plecak Toma, a Tom bierze jego plecak , że to plecak innego mężczyzny. W 1. i 2. osobie można powiedzieć i Biorę mój plecak , i Biorę swój plecak , ale w 3. osobie wybór zmienia znaczenie. Swój nie stoi w podmiocie: Mój brat przyszedł , nie „Swój brat przyszedł”.

Q: Jak uczyć obcokrajowców zaimków?

Zacznij od on, ona i mój, a przypadki dodawaj stopniowo. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie mówią o rodzinie ( mój tata , jej kot ) i o mieście ( ten rynek , to muzeum ). W Polski A2.1 · Wtedy i teraz poznają celownik w Podoba mi się i Pomagam jej , a w A2.2 zaimki każdy , wszyscy i nikt przy wigilijnym stole. B1 i B2 dodają formy z n- , przejście na ty , to, co i ktokolwiek .

Poziomy A1–B2 14 planów lekcji Ćwiczenia sprawdzane automatycznie

Zaimki to wyrazy, które wskazują na osoby, rzeczy, cechy i miejsca, nie nazywając ich: on, mój, ten, ktoś, nic. Dla obcokrajowców najtrudniejsze są zaimki osobowe w przypadkach, bo jeden zaimek ma kilka form: ja – mnie – mi – mną, on – go – jemu – niego. Ta strona zbiera zaimki tak, jak uczy się ich na lekcjach polskiego jako obcego: zasady na schematach, ćwiczenia z lekcji i lista lekcji według poziomu (liczba lekcji: 14, poziomy A1–B2). Lekcje są interaktywne, a ich ćwiczenia sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo Wypróbuj ćwiczenia

Zaimki – plany lekcji i ćwiczenia

14 planów lekcji, poziomy A1–B2. Każda to cała lekcja z czytaniem, słuchaniem i mówieniem, a jej strona pozwala wypróbować ćwiczenia z niej.

Zaimki – ćwiczenia online

Po jednym ćwiczeniu z 6 lekcji. To te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Zaimki – zasady i przykłady

Zaimki zachowują się jak rzeczowniki (on, ktoś, nic) albo jak przymiotniki (mój, ten, każdy) i odmieniają się przez przypadki. Zaimki osobowe mają w niektórych przypadkach formę krótką i długą (mi – mnie, cię – ciebie, mu – jemu), a zaimki 3. osoby także formę z n- po przyimku: dzięki niemu, bez niej, z nimi.

On, ona, ono, oni: zaimki osobowe

Zaimek osobowy wybieramy według rodzaju: on dla mężczyzn, także przy słowach na -a (Kuba, tata, kolega), ona dla kobiet, ono dla słowa dziecko, a oni dla grupy z mężczyzną. Osobę pokazuje już czasownik, więc Jestem Ola brzmi naturalniej niż Ja jestem Ola.

Kto?	On, ona, ono, oni	Przykład
👨 Michał, brat, mąż, dziadek	on	To jest Michał. On jest starszy.
👨 Kuba, tata, kolega (-a, ale to on!)	on	To jest Kuba. On jest młodszy.
👩 Marta, mama, siostra, żona, babcia	ona	To jest Marta. Ona ma kota.
👶 dziecko	ono	To jest moje dziecko. Ono ma psa.
👥 Michał i Kuba, bracia, rodzice	oni	To są bracia. Oni są jak Bolek i Lolek.

Z lekcji Bolek i Lolek: dwaj bracia (Polski A1.1)

Mój, twój, jego, jej: zaimki dzierżawcze

Mój i twój zgadzają się z rodzajem tego, co ktoś ma: mój brat, moja siostra, moje dziecko, a w liczbie mnogiej moi rodzice, moje książki. Jego, jej i ich się nie odmieniają i zależą od właściciela: Marta ma kota → jej kot.

Rodzaj	ja	ty	Słowa
on	mój	twój	tata, dziadek, brat, syn, wujek
ona	moja	twoja	mama, babcia, siostra, córka, ciocia, rodzina
ono	moje	twoje	dziecko, zdjęcie

Z lekcji Dzień Babci i Dziadka (Polski A1.1)

Mi, ci, mu, jej: komu?

Celownik zaimków poznajemy najpierw w zwrocie Podoba mi się: mi, ci, mu, jej, nam, wam, im. Te same formy stoją po pomagać, dawać i dziękować: Pomagam jej, Daję mu talerz. Czasownik podobać się zgadza się z rzeczą, nie z osobą: Podobają mi się mazurki.

kto?	komu?	przykład
ja	mi	Podoba mi się ten utwór.
ty	ci	Podoba ci się?
on	mu	Podoba mu się konkurs.
ona	jej	Podoba jej się orkiestra.
my	nam	Podoba nam się filharmonia.
wy	wam	Podoba wam się Warszawa?
oni / one	im	Podobają im się mazurki.

Z lekcji Podoba mi się! Konkurs Chopinowski (Polski A2.1)

Każdy, wszyscy, nikt nie: o wszystkich i o nikim

Po każdy i nikt czasownik ma formę 3. osoby liczby pojedynczej, po wszyscy liczby mnogiej. Zaimki przeczące wymagają drugiego nie przy czasowniku: Nikt nie je mięsa, Nic nie jem, Nigdzie nie idę.

Każdy, każda, każde + czasownik jak dla on, ona, ono

rodzaj	forma	przykład
on	każdy	Każdy gość dostaje opłatek.
ona	każda	Każda potrawa jest bez mięsa.
ono	każde	Każde dziecko wypatruje gwiazdki.
bez rzeczownika	każdy (= wszyscy ludzie)	Każdy dzieli się opłatkiem.

Nikt nie, nic nie, nigdzie nie

pytanie	odpowiedź	przykład
Kto?	nikt nie + czasownik jak dla on	Nikt nie je mięsa.
Co?	nic nie + czasownik	Przed kolacją nic nie jem.
Gdzie? Dokąd?	nigdzie nie + czasownik	Dziś wieczorem nigdzie nie idę.
Kiedy?	nigdy nie + czasownik	Kluska nigdy nie je barszczu.

Z lekcji Dwanaście potraw i puste miejsce (Polski A2.2)

Mi czy mnie? Forma krótka, długa i z n-

Formy krótkie (mi, ci, mu) stoją w środku zdania, bez akcentu. Długie (mnie, tobie, jemu) wybieramy na początku zdania i wtedy, gdy coś podkreślamy: Mnie to nie przeszkadza, a tobie? Po przyimku zaimki 3. osoby dostają n-: dzięki niemu, przeciwko nim.

Kto?	Krótka forma	Długa forma	Po przyimku
ja	mi	mnie	dzięki mnie
ty	ci	tobie	dzięki tobie
on, ono	mu	jemu	dzięki niemu
ona	jej	jej	dzięki niej
my	nam	nam	dzięki nam
wy	wam	wam	dzięki wam
oni, one	im	im	dzięki nim
Pan / Pani / Państwo	Panu / Pani / Państwu	Panu / Pani / Państwu	dzięki Panu / Pani / Państwu

Z lekcji U lekarza: celownik i zaimki (Polski B1 · Egzamin)

Ktoś czy ktokolwiek? Zaimki nieokreślone

Cząstka -ś mówi o kimś lub czymś konkretnym, choć nieznanym: Ktoś puka do drzwi. Cząstka -kolwiek znaczy „nieważne kto, co, gdzie”: Cokolwiek wybierzesz, będzie dobrze. Obie dodajemy do odmienionej formy słowa pytającego: kogoś, z kimkolwiek, jakąś grę.

pytanie	-ś (ktoś, nie wiemy kto)	-kolwiek (nieważne kto)
kto?	Ktoś puka do drzwi.	Ktokolwiek przyjdzie, dostanie mapę.
co?	Kupiłam ci coś na stoisku.	Cokolwiek wybierzesz, będzie dobrze.
gdzie?	Gdzieś tu jest strefa gier.	Usiądź, gdziekolwiek chcesz.
jaki?	Jakiś rycerz pytał o ciebie.	Weź jakąkolwiek grę: wszystkie są dobre.
kiedy?	Kiedyś byłem na konwencie.	Przyjedź, kiedykolwiek chcesz.

Z lekcji Pyrkon: tu spotykają się fani fantastyki (Polski B2.1)

Pytania o zaimki

Co to są zaimki?

Zaimki to wyrazy, które zastępują rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki lub przysłówki. Nie nazywają osób ani cech wprost, tylko wskazują na nie albo o nie pytają: Marta ma kota. Jej kot jest czarny. W szkole dzieli się je też według tego, co zastępują: kto i on to zaimki rzeczowne, jaki i mój przymiotne, ile liczebne, a gdzie i tam przysłowne.

Jakie są rodzaje zaimków?

Najważniejsze to osobowe, dzierżawcze, wskazujące, pytające, względne, nieokreślone, przeczące. Osobowe: ja, ty, on, my; dzierżawcze: mój, twój, nasz, jego, swój; wskazujące: ten, tamten, taki; pytające: kto, co, jaki, czyj; względne: który, co w zdaniach podrzędnych; nieokreślone: ktoś, coś, jakiś, ktokolwiek; przeczące: nikt, nic, żaden. Osobno wymienia się zaimek zwrotny się (siebie) i zaimki uogólniające, np. każdy, wszyscy.

Jak odmieniają się zaimki osobowe?

Zaimki osobowe odmieniają się przez przypadki, często z kilkoma formami. W kolejności dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik: ja – mnie, mi lub mnie, mnie, mną, o mnie; ty – ciebie (cię), tobie (ci), ciebie (cię), tobą, o tobie; on – jego (go, niego), jemu (mu, niemu), jego (go, niego), nim, o nim. Formy krótkie stoją bez akcentu, a formy z n- po przyimku: do niego, z nim.

Mi czy mnie: której formy użyć?

Mi jest nieakcentowane, a mnie akcentowane lub po przyimku. Mówimy Podoba mi się i Daj mi chwilę, ale Mnie się podoba, a tobie? i Przyjdź do mnie. Częsty błąd to „Podoba mnie się” w zwykłym, neutralnym zdaniu. W bierniku i dopełniaczu jest tylko mnie: Boli mnie głowa, a nie „Boli mi głowa”, bo boleć łączy się z biernikiem.

Jego czy niego: kiedy dodajemy n-?

Po przyimku zaimki 3. osoby dostają n-. Mówimy Widzę go, ale Czekam na niego; Pomagam jej, ale Idę do niej; Znam ich, ale Rozmawiam z nimi. Formy jego, jej i ich bez n- zostają po przyimku tylko jako zaimki dzierżawcze: u jego brata, z ich dziećmi.

Swój czy mój: jak wybrać?

Swój wskazuje, że coś należy do podmiotu zdania. Tom bierze swój plecak znaczy, że to plecak Toma, a Tom bierze jego plecak, że to plecak innego mężczyzny. W 1. i 2. osobie można powiedzieć i Biorę mój plecak, i Biorę swój plecak, ale w 3. osobie wybór zmienia znaczenie. Swój nie stoi w podmiocie: Mój brat przyszedł, nie „Swój brat przyszedł”.

Jak uczyć obcokrajowców zaimków?

Zacznij od on, ona i mój, a przypadki dodawaj stopniowo. W kursie Polski A1.1 · Witaj, świecie! uczniowie mówią o rodzinie (mój tata, jej kot) i o mieście (ten rynek, to muzeum). W Polski A2.1 · Wtedy i teraz poznają celownik w Podoba mi się i Pomagam jej, a w A2.2 zaimki każdy, wszyscy i nikt przy wigilijnym stole. B1 i B2 dodają formy z n-, przejście na ty, to, co i ktokolwiek.

Jakie gry pomagają ćwiczyć zaimki?

Zgadywanki i opisy, w których trzeba zastąpić imię zaimkiem. Uczniowie opisują osobę z grupy bez imienia (Jej torba jest czerwona. Siedzi obok niego.), a reszta zgaduje, kto to. Przy celowniku dobrze działa runda „Co komu dasz?” z kartkami prezentów (Dam mu książkę), a przy nikt i nic pytania z odpowiedzią jednym słowem. W części na mówienie lekcje z tej strony kończą się kołem albo pudełkiem z pytaniami.

Gdzie poćwiczyć zaimki online?

W zadaniach online, w których zaimki trzeba wstawić do zdań. Ćwiczenia powyżej pochodzą z lekcji z listy: uczniowie wybierają mój, moja lub moje, wstawiają mi, ci, mu i jej, przeciągają słowa do dialogów i wypełniają tabele. Ćwiczenia z zaimkami są sprawdzane automatycznie, a wypowiedzi z pracy domowej czyta nauczyciel. Przez 7 dni okresu próbnego masz dostęp do całej biblioteki.

Więcej gramatyki polskiej

Lekcje do każdego zagadnienia gramatyki polskiej, od przypadków po aspekt czasownika. Wszystkie zagadnienia

Zaimki: osobowe, dzierżawcze i inne, z lekcjami

Zaimki – plany lekcji i ćwiczenia

Dzień Babci i Dziadka

Bolek i Lolek: dwaj bracia

Dobre wiadomości: rodzina pomaga

Zamość: miasto jak z linijki

Podoba mi się! Konkurs Chopinowski

Dzień dobry, sąsiedzie!

Pomagam jej, pomagasz mu

Dwanaście potraw i puste miejsce

Projekt: zapraszamy na nasze święto

U lekarza: celownik i zaimki

Mówmy sobie po imieniu!

Polak, który nazwał witaminę

Pyrkon: tu spotykają się fani fantastyki

Projekt: polski weekend kultury