Nasiona na rok 2100: imiesłów czy zdanie z „który”
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o tym, jak imiesłowy przymiotnikowe zamieniać na zdania z który i odwrotnie, na przykładzie banku genów, który chroni nasiona starych odmian.
- Gramatyka
- Rolnicy uprawiający = rolnicy, którzy uprawiają; nasiona przechowywane = nasiona, które są przechowywane; próbki zebrane w zeszłym roku = próbki, które zostały zebrane. Do tego zgoda który, która, które, którzy z rzeczownikiem.
- Temat
- Jesienny wieczór w kuchni: Olena pokazuje Tomowi film o krajowym banku genów w Radzikowie pod Warszawą, a Tom dopytuje o każdą liczbę.
- Zadania
- Artykuł z magazynu popularnonaukowego, rozmowa przy laptopie i opowieść Toma dla mamy do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Co schowamy na przyszłość?
Rozdział 2Czytamy: zamrażarka pełna przyszłości
Rozdział 3Słuchamy: Tom liczy nasiona
- Posłuchaj: Olena pokazuje Tomowi bank genówSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj: Tom opowiada mamie o banku genówSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: zebrane czy które zostały zebrane?
- Spójrz na schemat: imiesłów czy który?Schemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz zdanie z który, które znaczy to samoWybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij: zamień zdanie z który na imiesłówUzupełnij lukiOdblokuj
- Wypełnij tabelę: który i czasownikUzupełnij tabelęWypróbuj
- Przeciągnij słowa: notatki Toma z filmuPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
- Wybierz odpowiedź: co znaczy to samo?QuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: nasiona dla wnuków
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- suszyć
- komora chłodnicza
- przechowywać
- kiełkować
- zamrażarka
- dziedzictwo
- gatunek
- uprawiać
Gramatyka: fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
Ta lekcja łączy oba imiesłowy z lekcji 9 i 10 ze zdaniami z który znanymi z kursu B1.1. Fraza z imiesłowem i zdanie z który znaczą to samo, ale czas i strona muszą się zgadzać: ktoś coś robi, coś jest robione albo coś zostało zrobione. W schemacie czekają dwie tabele, pięć przykładów, wskazówka i cztery typowe błędy.
Nasiona przechowywane = nasiona, które są przechowywane
Frazę z imiesłowem (uprawiający, przechowywane, zebrane) możesz zamienić na zdanie z który. Znaczą to samo, ale czas i strona (kto robi? co jest robione?) muszą się zgadzać.
Trzy zamiany: który robi, jest, został
Pierwsza tabela pokazuje trzy drogi. Imiesłów na -ący daje który i czas teraźniejszy (nasiona, które kiełkują). Imiesłów bierny od niedokonanego daje są, bo to proces (są przechowywane), a od dokonanego zostały, bo to jedno zakończone zdarzenie (zostały zebrane).
| fraza z imiesłowem | zdanie z który | jak? |
|---|---|---|
| rolnicy uprawiający stare odmiany | rolnicy, którzy uprawiają stare odmiany | -ący (ktoś coś robi) → który + czas teraźniejszy |
| nasiona kiełkujące w laboratorium | nasiona, które kiełkują w laboratorium | -ący → który + czas teraźniejszy |
| nasiona przechowywane w −18 °C | nasiona, które są przechowywane w −18 °C | -ny od niedokonanego (przechowywać) → są + imiesłów: proces |
| próbki sprawdzane co 5–10 lat | próbki, które są sprawdzane co 5–10 lat | niedokonany (sprawdzać) → są: to się powtarza |
| próbki zebrane w zeszłym roku | próbki, które zostały zebrane w zeszłym roku | -ny od dokonanego (zebrać) → zostały + imiesłów: jedno zdarzenie |
| słoik zamknięty wczoraj rano | słoik, który został zamknięty wczoraj rano | -ty od dokonanego (zamknąć) → został |
Który, która, które, którzy
Druga tabela łączy rodzaj rzeczownika z formą który i końcówką imiesłowu: torebka, która, nasiono, które, słoik, który. Osobny wiersz ma rodzaj męskoosobowy (rolnicy, którzy uprawiają), a rzeczy i rośliny dostają które: próbki, które.
| rzeczownik (kto? co?) | który | imiesłów |
|---|---|---|
| on: słoik, gatunek, rolnik | który | zamknięty, przechowywany, uprawiający |
| ona: próbka, torebka, fasola | która | zebrana, zamknięta, uprawiana |
| ono: nasiono | które | wysuszone, kiełkujące |
| oni (mężczyźni, osoby): rolnicy, naukowcy | którzy | uprawiający, pracujący |
| one (rzeczy, rośliny): nasiona, próbki, torebki | które | przechowywane, zebrane |
Przypadek i miejsce imiesłowu
Przykłady i wskazówka pokazują, że imiesłów bierze przypadek rzeczownika (naukowcom pracującym), a który w takim zdaniu stoi w mianowniku (naukowcom, którzy pracują). Krótki imiesłów stawiamy zwykle przed rzeczownikiem, dłuższą frazę po nim. Zamknięty słoik bez daty oznacza stan: słoik, który jest zamknięty.
Przykłady
- Próbki zebrane podczas wyprawy przyjeżdżają do banku.= próbki, które zostały zebrane podczas wyprawy
- Pani Emilia sprawdza nasiona przechowywane w słoikach.= nasiona, które są przechowywane w słoikach
- Bank wysyła nasiona naukowcom pracującym nad nowymi odmianami.= naukowcom, którzy pracują… (imiesłów w celowniku, który w mianowniku)
- Wysuszone nasiona pakuje się próżniowo.krótki imiesłów stoi przed rzeczownikiem
- Rolnik, który uprawia starą fasolę, ma też stary sad.= rolnik uprawiający starą fasolę
Uwaga!
Krótki imiesłów stoi zwykle przed rzeczownikiem (zebrane próbki), dłuższa fraza po nim (próbki zebrane podczas wyprawy). Imiesłów ma przypadek rzeczownika (w torebkach zamkniętych), a który w takim zdaniu stoi w mianowniku (w torebkach, które zostały zamknięte). Bez daty imiesłów dokonany może też znaczyć stan: zamknięty słoik = słoik, który jest zamknięty.
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: zostały przechowywane przy czasowniku niedokonanym, są zebrane w zeszłym roku przy jednym zdarzeniu, rolnicy, które zamiast którzy oraz odmiany uprawiające zamiast uprawiane, gdy odmiany same nic nie robią.
Nasiona, które zostały przechowywane w −18 °C, mogą przetrwać bardzo długo.
Nasiona, które są przechowywane w −18 °C, mogą przetrwać bardzo długo.
przechowywać (niedokonany) → są, nie zostały
Próbki, które są zebrane w zeszłym roku, leżą już w banku.
Próbki, które zostały zebrane w zeszłym roku, leżą już w banku.
jedno zdarzenie w przeszłości → zostały
Rolnicy, które uprawiają stare odmiany, rozmawiają z naukowcami.
Rolnicy, którzy uprawiają stare odmiany, rozmawiają z naukowcami.
rolnicy (oni, osoby) → którzy
Bank przechowuje odmiany uprawiające przez rolników.
Bank przechowuje odmiany uprawiane przez rolników.
odmiany nic nie robią, są uprawiane → -ane, nie -ące
Więcej lekcji z tej gramatyki: Imiesłowy – lekcje i ćwiczenia · Zdania z „który” – lekcje i ćwiczenia · Strona bierna – lekcje i ćwiczenia
Imiesłowy przymiotnikowe – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zamienić frazę z imiesłowem na -ący na zdanie z który w czasie teraźniejszym: rolnicy uprawiający stare odmiany → rolnicy, którzy uprawiają…
- wybrać są albo zostały w zdaniu z który: nasiona, które są przechowywane, ale próbki, które zostały zebrane w zeszłym roku
- dobrać formę który, która, które, którzy do rzeczownika i postawić imiesłów w jego przypadku: naukowcom pracującym nad nowymi odmianami
- wyjaśnić gościowi krok po kroku, jak bank przechowuje nasiona: Wysuszone nasiona pakuje się próżniowo.
To lekcja 11 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, ostatnia przed projektem w module Jedzenie przyszłości. Łączy imiesłów czynny z lekcji 9 i bierny z lekcji 10 ze stroną bierną z lekcji 1–3 i ze zdaniami z który z lekcji 9–10 kursu B1.1. Bank genów to opowieść o procesie, w którym nasiona są zbierane, suszone i przechowywane, więc obie konstrukcje pojawiają się w niej co chwila. Lekcja 12 to projekt: kuchnia bez marnowania.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o zamrażarkę, ogród i kolekcje, poznają jedenaście słów z obrazkami, od banku genów po uprawiać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł Zamrażarka pełna przyszłości z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Olena pokazuje Tomowi film o banku, a potem jak Tom tłumaczy to samo mamie. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru zdania z który przez notatki Toma z filmu po quiz. W czacie uczeń samodzielnie odpowiada koledze, a z pudełka losuje pytania i scenki, w których oprowadza gościa po banku.
W pracy domowej są cztery zadania. Czat współlokatorów z wyborem formy i dopasowanie definicji do słów są sprawdzane automatycznie. Odpowiedź na forum z opisem procesu i nagrane oprowadzanie po banku genów ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- imiesłów czy zdanie z który · który + są / zostały + imiesłów · -ący = który + czas teraźniejszy · który, która, które, którzy
- Temat:
- bank genów · nasiona · stare odmiany · jedzenie przyszłości · Radzików
Wskazówki dla nauczyciela
- Przy każdym imiesłowie zadaj trzy pytania: kto to robi, czy to proces, czy jedno zdarzenie z datą. Odpowiedzi prowadzą prosto do który robi, który jest albo który został.
- Podkreśl z grupą znaczniki czasu w zdaniach z ćwiczeń: w zeszłym roku, wczoraj rano, co 5–10 lat. Uczniowie szybko zobaczą, że jedno zdarzenie z datą oznacza zostały, a powtarzanie są.
- Zamieniaj zdania w obie strony: najpierw z imiesłowu na który, potem odwrotnie. Druga zamiana jest trudniejsza, bo wymaga wyboru przypadku: o nasionach, które zostały kupione → o nasionach kupionych.
- Zamień scenki z pudełka w prawdziwe oprowadzanie: jedna osoba jest przewodnikiem, reszta zadaje pytania jako goście. To dobra próba przed nagraniem z pracy domowej.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Lekcja 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
Lekcja 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
Lekcja 11 · tutaj jesteśNasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
Lekcja 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe