Kąpiel w starym kamieniołomie: Zakrzówek – formy z „się” oraz można, wolno, trzeba
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach bezosobowych z się i o słowach można, nie wolno, trzeba: zasady kąpieliska w dawnym kamieniołomie Zakrzówek w Krakowie.
- Gramatyka
- Forma z się jak trzecia osoba: pływa się, nie skacze się, mówi się, że…. Zasady z bezokolicznikiem: można korzystać, wolno się kąpać, nie wolno biegać, trzeba słuchać, nie trzeba płacić, a w regulaminie zaleca się.
- Temat
- Zakrzówek, zalany wodą kamieniołom w Krakowie, od 2023 roku jest parkiem z pięcioma basenami w pływających pomostach. Kuba i Olena wspominają lipcowy weekend na kąpielisku.
- Zadania
- Artykuł z portalu, regulamin kąpieliska z sortowaniem zasad, wspomnienia Kuby i Oleny do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Mariolą i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Woda, skały i lato
Rozdział 2Czytamy: polska Chorwacja?
- Przeczytaj artykuł: Kamieniołom, w którym się pływaArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj regulamin kąpieliskaAutentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj regulamin i posortuj: można, nie wolno czy trzeba?Posortuj w kolumnyOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: wspomnienia z lipca
Rozdział 4Gramatyka: tu się nie skacze!
- Spójrz na schemat: pływa się, nie wolno, trzebaSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: pływa się czy pływają się?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wpisz formę z „się” od czasownika z nawiasuUzupełnij lukiOdblokuj
- Wybierz poprawną odpowiedź: się, nie wolno, trzeba…QuizOdblokuj
- Przeciągnij słowa: ratownik Jarosław mówi o zasadachPrzeciągnij i upuśćWypróbuj
- Wypełnij tabelę: my pływamy, ale pływa sięUzupełnij tabelęOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: jakie są tu zasady?
Rozdział 6Praca domowa
Basen i kąpielisko po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (12), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+9 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- urwisko
- brodzik
- głębokość
- regulamin
- skok do wody
- niecka
- punkt widokowy
- zalecać
- korzystać z czegoś
Gramatyka: formy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 5 opowiadała o tym, co zrobiono w przeszłości. Ta mówi o zasadach, które dotyczą wszystkich, i uczy dwóch narzędzi bez podmiotu: forma z się i słowa można, wolno, trzeba. To język regulaminów, tablic informacyjnych i rad. Schemat ma dwie tabele, przykłady, wskazówkę i typowe błędy.
Tu się nie skacze! Zasady bez osoby
W zasadach i regulaminach nie mówimy, kto coś robi: mówimy o wszystkich. Pływa się tylko w basenach. Nie wolno skakać. Trzeba słuchać ratownika.
Pływa się, skacze się, mówi się
Pierwsza tabela pokazuje, że formę z się tworzymy od trzeciej osoby liczby pojedynczej: pływa → pływa się, je → je się, bierze → bierze się. Forma nie ma podmiotu i nie zmienia się, nawet gdy myślimy o wielu ludziach.
| bezokolicznik (co robić?) | on, ona (3. osoba) | bez osoby: … się |
|---|---|---|
| pływać | pływa | pływa się |
| skakać | skacze | skacze się |
| mówić | mówi | mówi się, że… |
| jeść | je | je się |
| wchodzić | wchodzi | wchodzi się |
| brać | bierze | bierze się |
| korzystać | korzysta | korzysta się |
Można, wolno, nie wolno, trzeba
Druga tabela zbiera słowa, po których zawsze stoi bezokolicznik: można i wolno (pozwolenie), nie wolno (zakaz), trzeba (obowiązek) i nie trzeba (to nie jest konieczne). Regulamin radzi formą zaleca się: zaleca się buty plażowe.
| słowo | co znaczy? | przykład |
|---|---|---|
| można | jest pozwolenie, to jest możliwe | Można korzystać z brodzika. |
| wolno | jest pozwolenie | Przy białej fladze wolno się kąpać. |
| nie wolno | zakaz | Nie wolno skakać do wody. |
| trzeba | obowiązek, to jest konieczne | Trzeba słuchać ratownika. |
| nie trzeba | to nie jest konieczne | Nie trzeba płacić za wstęp. |
| zaleca się | rada z regulaminu (+ co? albo co robić?) | Na pomostach zaleca się buty plażowe. |
Przykłady: tu się nie skacze
Przykłady pokazują, że się może stać przed czasownikiem albo po nim (nie skacze się = się nie skacze) i że po przeczeniu dopełnienie przechodzi w dopełniacz: na pomostach nie je się kanapek.
- Tu pływa się tylko w basenach.= Tu wszyscy pływają tylko w basenach.
- Nie skacze się z pomostów. = Z pomostów się nie skacze.
- Mówi się, że to polska Chorwacja.
- Na pomostach nie je się kanapek.przeczenie: kanapki → nie je się kanapek
- Można korzystać z brodzika. Trzeba słuchać ratownika.
- Nie wolno skakać do wody.nie wolno + bezokolicznik niedokonany
Wskazówka: aspekt w zakazach
Wskazówka zbiera trzy reguły: czasownik z się ma zawsze formę jak on, po można, wolno i trzeba stoi bezokolicznik, a w zakazach z regulaminu wybieramy aspekt niedokonany: nie wolno skakać, biegać, jeść.
Uwaga!
Forma z się nie ma podmiotu (kto?). Czasownik jest zawsze jak „on”: pływa się, skacze się, je się. Po można, wolno, nie wolno, trzeba jest zawsze bezokolicznik. W zakazach z regulaminu (nie wolno) używamy aspektu niedokonanego: nie wolno skakać, biegać, jeść.
Typowe błędy
Schemat poprawia liczbę mnogą przy się (pływają się), tryb rozkazujący po nie wolno (nie wolno skacz), aspekt dokonany w zakazie (nie wolno skoczyć) i formę osobową po trzeba (trzeba słuchamy).
Tu pływają się tylko w basenach.
Tu pływa się tylko w basenach.
forma z się: zawsze 3. osoba liczby pojedynczej
Nie wolno skacz z pomostu!
Nie wolno skakać z pomostu!
nie wolno + bezokolicznik, nie tryb rozkazujący
Regulamin: Nie wolno skoczyć do wody.
Regulamin: Nie wolno skakać do wody.
zakaz w regulaminie → aspekt niedokonany
Trzeba słuchamy ratownika.
Trzeba słuchać ratownika.
trzeba + bezokolicznik
Więcej lekcji z tej gramatyki: Strona bierna – lekcje i ćwiczenia · Czasowniki modalne – lekcje i ćwiczenia
Formy bezosobowe z się – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 1 nagranie
- 1 obrazek
- 1 transkrypcja
Główne cele tej lekcji:
- opisać zasady, które dotyczą wszystkich: Pływa się tylko w basenach., Z pomostów się nie skacze., Na pomostach się nie je.
- utworzyć formę z się od trzeciej osoby: skacze → skacze się, je → je się, bierze → bierze się, a nie pływają się
- powiedzieć, co jest dozwolone, zakazane i konieczne: Można korzystać z brodzika., Nie wolno skakać do wody., Trzeba słuchać ratownika.
- przekazać opinię wielu ludzi z mówi się, że…: Mówi się, że to polska Chorwacja.
- przeczytać regulamin i wyjaśnić go koleżance: Wstęp jest bezpłatny, więc nie trzeba kupować biletu.
To lekcja 6 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat w module Miasta jutra. Po formach na -no / -to z lekcji 5 uczniowie poznają drugi sposób mówienia bez osoby: formę z się i zasady z można, wolno i trzeba. Korzystają przy tym z trzeciej osoby czasu teraźniejszego, z aspektu z kursu B1.1 i z dopełniacza po przeczeniu. Kąpielisko z regulaminem to miejsce, w którym zasady są naprawdę potrzebne. Lekcja 7 dodaje można by i trzeba by do propozycji zmian.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o wodę i zasady, poznają dwanaście słów z obrazkami, od kamieniołomu po korzystać z czegoś, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o Zakrzówku z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem regulamin kąpieliska, z którego sortują zasady. Słuchają, jak Kuba i Olena wspominają lipcowy weekend. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym słowa ratownika Jarosława i tabela form. Na koniec uczeń sam odpisuje Marioli na czacie, a w parze otwiera pudełko z pytaniami o zasady w różnych miejscach.
Praca domowa ma cztery zadania. Automatycznie sprawdzane są dwa zadania: czat współlokatorów z lukami i dopasowanie słów do definicji. Regulamin ulubionego miejsca i nagranie o jego zasadach ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- formy bezosobowe z się · można, wolno, nie wolno, trzeba + bezokolicznik · zaleca się · mówi się, że…
- Temat:
- Zakrzówek · Kraków · kąpielisko · rewitalizacja · zasady i regulaminy
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od tablic z zakazami: pokaż znaki z basenu, parku czy biblioteki i zapytaj, co się tu robi, a czego nie wolno. Uczniowie od razu potrzebują się i nie wolno.
- Zestaw my pływamy z pływa się: tabela z ostatniego ćwiczenia pokazuje, że forma z się mówi o wszystkich, a nie o grupie, która mówi. Poproś o przykłady z życia uczniów.
- Przeczytaj z grupą regulamin na głos przed sortowaniem: przy każdym punkcie uczeń mówi, czy to pozwolenie, zakaz, czy obowiązek. Zwróć uwagę na nie trzeba, które nie jest zakazem.
- Pilnuj bezokolicznika po trzeba: forma osobowa (trzeba słuchamy) to jeden z błędów ze schematu. Przy pomyłce wystarczy pytanie co robić?, a uczeń sam poprawi formę.
- Do pudełka dodaj miejsca z życia grupy: szkołę językową, akademik, pracę. Pytanie co się tu robi, a czego się nie robi? działa przy każdym z nich.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
24 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6 · tutaj jesteśKąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



