Elektrownia pełna nauki: EC1 w Łodzi – formy bezosobowe na -no, -to: zbudowano, otwarto
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach bezosobowych na -no, -to: co zrobiono z dawną elektrownią EC1 w Łodzi, gdy nie mówimy, kto to zrobił.
- Gramatyka
- Forma na -no / -to: zbudowano, uruchomiono, zamknięto, otwarto. Bez podmiotu i bez był; po niej biernik (uruchomiono turbinę), a po nie dopełniacz (nie zburzono hali maszyn).
- Temat
- Pierwsza komercyjna elektrownia w Łodzi pracowała 93 lata, a po rewitalizacji ma planetarium, centrum nauki i taras na chłodni kominowej. Sofia i Tom zwiedzają EC1.
- Zadania
- Artykuł z magazynu o podróżach, rozmowa na tarasie i opowieść przewodnika do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Izabelą i koło z pytaniami o miasto.
Co jest w środku
Rozdział 1Ruszamy do Łodzi!
Rozdział 2Czytamy: od prądu do planetarium
Rozdział 3Słuchamy: sześć okrążeń
- Posłuchaj: Sofia i Tom na tarasie chłodni kominowejSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj przewodnika: co zobaczymy w EC1?SłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: zbudowano, otwarto, zamknięto
- Spójrz na schemat: zbudowano, otwarto, zamkniętoSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: zbudowano czy zbudowana?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wpisz formę na -no / -toUzupełnij lukiOdblokuj
- Wypełnij tabelę: od czasownika do formy na -no / -toUzupełnij tabelęWypróbuj
- Przeciągnij słowa: oś czasu EC1Przeciągnij i upuśćOdblokuj
- Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: co tu zrobiono?
Rozdział 6Praca domowa
Miasto i rewitalizacja po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (13), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+10 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- planetarium
- kopuła
- wahadło
- eksponat
- rewitalizacja
- przestrzeń publiczna
- przebudowa
- zburzyć
- uruchomić
- postawić
Gramatyka: formy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 1 pokazała stronę bierną z zostać, a ta wprowadza krótszy sposób mówienia o tym, co zrobiono: formę na -no / -to, która nie ma podmiotu. Nie zmienia się przez rodzaje ani liczby, opisuje tylko przeszłość i nie łączy się z przez. Schemat ma dwie tabele, porównanie ze stroną bierną, przykłady, wskazówkę i typowe błędy.
Zbudowano, otwarto, zamknięto: co zrobiono?
Forma na -no / -to mówi, co zrobiono w przeszłości, ale nie mówi, kto to zrobił. Nie ma podmiotu i nigdy się nie zmienia.
Od formy oni do formy na -no / -to
Pierwsza tabela prowadzi od bezokolicznika przez formę oni i imiesłów do nowej formy: zbudowali → zbudowano, uruchomili → uruchomiono, zamknęli → zamknięto. Ostatni wiersz każe zapamiętać odkryto i otwarto, a nie otworzono.
| czasownik (co zrobić?) | oni (czas przeszły) | strona bierna (lekcja 1) | forma na -no / -to |
|---|---|---|---|
| zbudować, przekazać | zbudowali, przekazali | zbudowany, przekazany | zbudowano, przekazano (-ali → -ano) |
| uruchomić, zakończyć | uruchomili, zakończyli | uruchomiony, zakończony | uruchomiono, zakończono (-ili, -yli → -ono) |
| zamknąć, rozpocząć, wziąć | zamknęli, rozpoczęli, wzięli | zamknięty, rozpoczęty, wzięty | zamknięto, rozpoczęto, wzięto (-ęli → -ęto; uwaga: zamknięto) |
| odkryć, otworzyć | odkryli, otworzyli | odkryty, otwarty | odkryto, otwarto (zapamiętaj!) |
Biernik, a po nie dopełniacz
Forma na -no / -to nie ma podmiotu, więc to, co zrobiono, stoi w bierniku: otwarto nową halę, przyjęto pierwszych gości. W zdaniu przeczącym biernik zmienia się w dopełniacz: nie zburzono hali maszyn, nie wyrzucono starej turbiny.
| zdanie | przypadek (pytanie) | przykład |
|---|---|---|
| tak (+) | biernik (kogo? co?) | Otwarto nową halę. Uruchomiono turbinę. Przyjęto pierwszych gości. |
| nie (−) | dopełniacz (kogo? czego?) | Nie zburzono hali maszyn. Nie wyrzucono starej turbiny. |
Strona bierna czy forma na -no / -to?
Porównanie stawia obok siebie Planetarium zostało otwarte w 2016 roku i W 2016 roku otwarto planetarium. Znaczenie jest to samo, ale w drugim zdaniu nie ma podmiotu. Różnicę widać przy rzeczownikach żeńskich: turbina została uruchomiona, ale uruchomiono turbinę.
strona bierna (lekcja 1)
- Planetarium zostało otwarte w 2016 roku.
forma na -no / -to
- W 2016 roku otwarto planetarium.
Przykłady i wskazówka
Pięć przykładów układa się w oś czasu elektrowni, od W 1907 roku uruchomiono pierwszą turbinę po taras na chłodni. Wskazówka przypomina, że forma na -no / -to nie przyjmuje był ani przez; gdy wykonawca jest ważny, wracamy do strony biernej.
Przykłady
- W 1907 roku uruchomiono pierwszą turbinę.co? → biernik
- Elektrownię zamknięto w 2000 roku, po 93 latach pracy.
- W 2006 roku budynki przekazano miastu.
- Na szczęście nie zburzono hali maszyn.nie + dopełniacz (czego?)
- Na górze chłodni urządzono taras widokowy.
Uwaga!
Forma na -no / -to: tylko o przeszłości, zawsze tak samo (-o), bez był / była / było. Nie mówi, kto to zrobił, więc nie dodajemy „przez…”. Chcesz powiedzieć, kto? Użyj strony biernej z „przez” (lekcja 3). Łatwy sposób: zbudowany → zbudowano, otwarty → otwarto, zamknięty → zamknięto.
Typowe błędy
Schemat poprawia mianownik zamiast biernika (otwarto nowa hala), biernik po nie (nie zamknięto elektrownię), dodane był (elektrownię był zbudowano) i formę otworzono zamiast otwarto.
Otwarto nowa hala.
Otwarto nową halę.
biernik (co?)
W 1999 roku jeszcze nie zamknięto elektrownię.
W 1999 roku jeszcze nie zamknięto elektrowni.
nie + dopełniacz (czego?)
Elektrownię był zbudowano ponad sto lat temu.
Elektrownię zbudowano ponad sto lat temu.
bez był / była / było
W 2016 roku otworzono planetarium.
W 2016 roku otwarto planetarium.
otwarty → otwarto
Więcej lekcji z tej gramatyki: Strona bierna – lekcje i ćwiczenia
Formy na -no, -to – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- opowiedzieć, co zrobiono z miejscem, bez mówienia, kto to zrobił: Elektrownię zamknięto w 2000 roku., W 2016 roku otwarto planetarium.
- utworzyć formę na -no / -to od formy oni: zbudowali → zbudowano, uruchomili → uruchomiono, zamknęli → zamknięto, ale otworzyli → otwarto
- postawić po formie na -no / -to biernik, a po nie dopełniacz: uruchomiono turbinę, nie wyrzucono starej turbiny
- zamienić stronę bierną na formę na -no / -to: Planetarium zostało otwarte w 2016 roku. → W 2016 roku otwarto planetarium.
- rozmawiać o zmianach w swoim mieście: Jaki stary budynek w twoim mieście przebudowano?, Lepiej zburzyć stary budynek czy dać mu nowe życie?
To lekcja 5 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, która otwiera moduł Miasta jutra. Po stronie biernej z lekcji 1–3 uczniowie poznają formę na -no / -to, krótszy sposób mówienia o tym, co zrobiono. Opiera się ona na formie oni czasu przeszłego, na imiesłowach z lekcji 1 i na dopełniaczu po przeczeniu. Rewitalizacja starej elektrowni to ciąg zdarzeń, w których wykonawca się nie liczy. Lekcja 6 dodaje formy z się oraz można, wolno i trzeba.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o stare budynki i muzea, poznają trzynaście słów z obrazkami, od elektrowni po postawić, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł Od prądu do planetarium z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Sofii i Toma na tarasie chłodni kominowej i przewodnika Alberta przy starej turbinie. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym tabela form i oś czasu EC1. Na koniec uczeń sam odpisuje Izabeli na czacie, a w parze kręci kołem z pytaniami o zmiany w swoim mieście.
Praca domowa ma cztery zadania. Wybór formy na blogu Sofii i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Notatka do przewodnika i nagranie „przed i po” ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- formy na -no / -to · zbudowano, otwarto, zamknięto · biernik i dopełniacz po formie na -no / -to
- Temat:
- EC1 Łódź · rewitalizacja · centrum nauki · miasta jutra · Łódź
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od formy oni: zapisz zbudowali, zamknęli, otworzyli i pokaż, jak zmienia się końcówka. Wyjątek otwarto zaznacz od razu innym kolorem.
- Narysuj oś czasu EC1: 1906, 1907, 1930, 2000, 2006, 2008, 2016, 2018, 2025. Przy każdej dacie uczniowie mówią jedno zdanie z formą na -no / -to, zanim zobaczą zadanie z przeciąganiem.
- Przeczenie ćwicz w parach: jedna osoba mówi, co zrobiono (zburzono halę), druga zaprzecza (nie, nie zburzono hali). Zmiana biernika w dopełniacz szybko staje się nawykiem.
- Pokaż ten sam fakt na trzy sposoby: Miasto otworzyło planetarium, Planetarium zostało otwarte, Otwarto planetarium. Zapytaj, które zdanie mówi, kto to zrobił, a które nie.
- Do koła przynieś zdjęcia z miast uczniów: stary dworzec, fabrykę albo plac przed remontem i po nim. Pytania o to, co tam zrobiono, mają wtedy prawdziwe odpowiedzi.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5 · tutaj jesteśElektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



