Tłum z żelaza: Agora w Chicago – imiesłów przysłówkowy na -ąc: idąc, patrząc

O tej lekcji

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o imiesłowie przysłówkowym współczesnym, czyli formie na -ąc, na przykładzie „Agory”, żeliwnych figur Magdaleny Abakanowicz w Chicago.

Gramatyka
Forma „oni” czasownika niedokonanego plus -c: idą → idąc, stoją → stojąc, jadą → jadąc. Forma się nie odmienia, a obie czynności wykonuje ta sama osoba. Do tego nie patrząc pisane osobno i kontrast z -ący.
Temat
Tom pokazuje Olenie zdjęcia ze swojego miasta: 106 bezgłowych figur z żeliwa w Grant Parku. Przewodnik w poznańskiej Cytadeli opowiada o podobnych „Nierozpoznanych”.
Zadania
Artykuł z magazynu o sztuce w mieście, rozmowa przy laptopie i nagranie przewodnika, schemat z pięcioma zadaniami, czat z koleżanką z Chicago i pudełko z pytaniami.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Rzeźby wśród nas

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedz: sztuka w mieścieZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj
  2. Rozdział 2Czytamy: spacer wśród figur

    • Przeczytaj artykuł: Spacer wśród żelaznego tłumuArtykułOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
  3. Rozdział 3Słuchamy: zdjęcia z Chicago

    • Posłuchaj: Tom pokazuje Olenie zdjęcia z ChicagoSłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posłuchaj przewodnika: park Cytadela w PoznaniuSłuchanieOdblokuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
  4. Rozdział 4Gramatyka: idąc, patrząc, stojąc

    • Spójrz na schemat: idąc, patrząc, stojącSchemat gramatycznyWypróbuj
    • Wybierz poprawną formę na -ącWybierz odpowiedźOdblokuj
    • Wypełnij tabelę: od formy „oni” do formy na -ącUzupełnij tabelęWypróbuj
    • Uzupełnij zdania: wpisz formę na -ąc czasownika z nawiasuUzupełnij lukiOdblokuj
    • Wybierz poprawne zdanie: kto to robi?QuizOdblokuj
    • Przeciągnij słowa: post Toma o „Agorze”Przeciągnij i upuśćOdblokuj
  5. Rozdział 5Rozmawiamy: sztuka na ulicy

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Salomea pyta o „Agorę”CzatWypróbuj
    • Otwórz pudełko i odpowiedz: sztuka w twoim mieścieOtwórz pudełkoOdblokuj
  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Uzupełnij zdania: zamiast „kiedy” wpisz formę na -ącUzupełnij lukiOdblokuj
    • Ułóż słowa z literAnagramOdblokuj
    • Napisz post: mój spacer do rzeźby albo pomnikaPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj odpowiedź: spacer wśród rzeźbMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj

Rzeźba po polsku: słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (11), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+8 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • tłum
  • odlew
  • odlewnia
  • kora
  • pomarszczony
  • instalacja
  • bezgłowy
  • mijać

Gramatyka: imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc

Forma na -ąc mówi, co ktoś robi w tym samym czasie co w zdaniu głównym. W gramatyce to imiesłów przysłówkowy współczesny, a w lekcji po prostu forma na -ąc z pytaniem co robiąc?. Uczniowie głównie ją rozpoznają, a tworzą w prostych zdaniach z jednym podmiotem. Schemat pokazuje, skąd się bierze i kiedy nie wolno jej użyć.

Forma na -ąc: idąc, patrząc, stojąc

Forma na -ąc (imiesłów przysłówkowy, Co robiąc?) mówi, co ktoś robi w tym samym czasie. Obie czynności robi ta sama osoba.

Forma „oni” plus -c

Bierzemy formę oni czasownika niedokonanego i dodajemy -c: idą → idąc, patrzą → patrząc, spacerują → spacerując, jadą → jadąc. Czasowniki dokonane tej formy nie mają: zamiast zrobiąc mówimy Kiedy zrobił….

czasownik (co robić?)oni (co robią?)forma na -ąc (co robiąc?)
iśćidąidąc
patrzećpatrząpatrząc
staćstojąstojąc
spacerowaćspacerująspacerując
myślećmyśląmyśląc
pisaćpisząpisząc
jechaćjadąjadąc
zrobić (aspekt dokonany)zrobią (to przyszłość!)✗ brak formy: Kiedy zrobił…

Ta sama osoba w obu częściach zdania

Wzór zdania jest prosty: forma na -ąc, osoba, czasownik. W zdaniu Spacerując po parku, Tom robi zdjęcia spaceruje i fotografuje ten sam Tom. Forma się nie zmienia, niezależnie od osoby i czasu: idąc pasuje do on, ona, my i do przeszłości.

Jak budujemy zdanie?

forma na -ąc (co robiąc?)ta sama osobaczasownik (co robi?)

Spacerując po parku, Tom robi zdjęcia.

Stojąc blisko, Olena widzi, że każda figura jest inna.

Forma na -ąc się nie zmienia

kto?kiedy?przykład
Tom (on)terazTom robi zdjęcia, idąc przez park.
Olena (ona)wczorajOlena czytała książkę, jadąc autobusem.
myjutroJutro, wracając z pracy, kupimy chleb.
turyści (oni)zawszeTuryści robią zdjęcia, stojąc przy figurach.

-ąc czy -ący?

Forma na -ący jest jak przymiotnik i odpowiada na pytanie jaki?: idące figury, stojąca figura. Forma na -ąc odpowiada na pytanie co robiąc? i nigdy się nie zmienia: Idąc między figurami, Tom je liczył.

-ący, -ąca, -ące (Jaki? Który?)

  • jak przymiotnik, zmienia się: idący tłum, stojąca figura, idące figury
  • W parku widać figury idące w różne strony.

-ąc (Co robiąc?)

  • nigdy się nie zmienia: idąc, stojąc, patrząc
  • Idąc między figurami, Tom je liczył.

Przecinek, „nie” i typowe błędy

Część zdania z formą na -ąc oddzielamy przecinkiem. Przeczenie nie stoi przy niej osobno: nie patrząc. Lista błędów pokazuje zdanie z dwiema osobami (Idąc przez park, zaczął padać deszcz), formę od bezokolicznika (jechając) i od czasownika dokonanego (zrobiąc).

Uwaga!

Część zdania z formą na -ąc oddzielamy przecinkiem: Idąc przez park, Tom… albo Tom robił zdjęcia, idąc przez park. Nie piszemy osobno: nie patrząc, nie myśląc. Ale nie z formą na -ący piszemy razem (niekwitnące drzewa).

Typowe błędy

  • Idąc przez park, zaczął padać deszcz.

    Kiedy Tom szedł przez park, zaczął padać deszcz.

    deszcz nie idzie: przy -ąc musi być ta sama osoba

  • Zrobiąc zdjęcie, Tom wysłał je mamie.

    Kiedy Tom zrobił zdjęcie, wysłał je mamie.

    zrobić to aspekt dokonany: nie ma formy na -ąc

  • Jechając autobusem, Olena czyta.

    Jadąc autobusem, Olena czyta.

    od formy „oni”: jadą → jadąc

  • Niepatrząc na mapę, Olena znalazła drogę.

    Nie patrząc na mapę, Olena znalazła drogę.

    nie + forma na -ąc: osobno

Przykłady

  • Spacerując między figurami, Tom robił zdjęcia.Tom spacerował i Tom robił zdjęcia: ta sama osoba
  • Patrząc z daleka, widzimy tłum ludzi.
  • Stojąc blisko, widzisz, że każda figura jest inna.
  • Olena słuchała Toma, nie patrząc na zegarek.nie + forma na -ąc: osobno
  • Wiele osób, idąc do muzeów, zatrzymuje się przy „Agorze”.

Więcej lekcji z tej gramatyki: Imiesłowy – lekcje i ćwiczenia

Imiesłów przysłówkowy współczesny – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Co jest w lekcji

  • 12 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 3 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 artykuł
  • 1 schemat gramatyczny
  • 1 zestaw fiszek
  • 2 nagrania
  • 1 obrazek
  • 2 transkrypcje

Główne cele tej lekcji:

  • utworzyć formę na -ąc od formy „oni”: patrzą → patrząc, piszą → pisząc, jedzą → jedząc
  • powiedzieć, co ktoś robi w tym samym czasie: Spacerując między figurami, Tom robił zdjęcia.
  • sprawdzić, czy obie czynności wykonuje ta sama osoba, i poprawić zdanie Idąc przez park, zaczął padać deszcz
  • zamienić zdanie z kiedy na formę na -ąc: Kiedy Olena jedzie autobusem, czyta książkę. → Olena czyta książkę, jadąc autobusem.
  • opisać rzeźbę w parku i swoje wrażenia: Stojąc blisko, widzisz, że każda figura jest inna.

To lekcja 22 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, druga w module Sztuka i design. Wraca do imiesłowów na -ący z lekcji 9, ale tylko jako tło dla nowej formy, a z lekcji 21 bierze zwroty na pierwszym planie i w tle. Spacer między figurami to sytuacja, w której ciągle robimy coś jednocześnie: idziemy, patrzymy, liczymy. Lekcja 23 uczy mówić o materiałach na przykładzie fotela 366.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o sztukę w mieście, poznają jedenaście słów z obrazkami, od rzeźbiarki po mijać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o „Agorze” i jej autorce z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Toma i Oleny nad zdjęciami z Chicago oraz przewodnika po parku Cytadela w Poznaniu. Po schemacie jest pięć zadań, od wyboru formy po post Toma z lukami. Na koniec uczeń odpisuje na czacie Salomei z Chicago, a w parze albo z nauczycielem otwiera pudełko z pytaniami o sztukę w swoim mieście.

W pracy domowej dwa zadania są sprawdzane automatycznie: zamiana zdań z kiedy na formę na -ąc i anagramy. Post o spacerze do rzeźby albo pomnika oraz nagranie o rzeźbie w mieście ucznia sprawdza nauczyciel.

Gramatyka:
forma na -ąc (imiesłów przysłówkowy) · idąc, patrząc, stojąc, spacerując · ta sama osoba · nie patrząc: nie osobno
Temat:
sztuka · rzeźba · Chicago · Magdalena Abakanowicz · sztuka w przestrzeni publicznej

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od pantomimy: przejdź przez salę, patrząc w telefon, i zapytaj, co robisz. Odpowiedź Idziesz, patrząc w telefon pokazuje sens formy, zanim pojawi się nazwa imiesłowu.
  • Każ podkreślać osobę w obu częściach zdania. Gdy podmioty są różne, jak w Idąc przez park, zaczął padać deszcz, uczniowie sami widzą, że trzeba wrócić do kiedy.
  • Buduj formy z kolumny „oni”: najpierw jadą, jedzą, piją, dopiero potem -c. Błąd jechając znika, gdy uczeń przestaje wychodzić od bezokolicznika.
  • Pokaż zdjęcia „Nierozpoznanych” z Poznania, jeśli grupa nie zna rzeźb Abakanowicz. Opis zdjęcia z formami patrząc z daleka…, stojąc blisko… łączy tę lekcję z opisem obrazka z lekcji 21.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Historie start-upów

    ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund

    1. Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
    2. Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
    3. Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
    4. Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
  2. Moduł 2 Miasta jutra

    EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer

    1. Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
    2. Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
    3. Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
    4. Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
  3. Moduł 3 Jedzenie przyszłości

    sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym

    1. Lekcja 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
    2. Lekcja 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
    3. Lekcja 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
    4. Lekcja 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”
  4. Moduł 4 Pamięć i nauka

    Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki

    1. Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
    2. Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
    3. Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
    4. Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
  5. Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery

    kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani

    1. Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
    2. Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
    3. Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
    4. Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
  6. Moduł 6 Sztuka i design

    Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik

    1. Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
    2. Lekcja 22 · tutaj jesteśTłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    3. Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
    4. Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
  7. Moduł 7 Wolontariusze

    WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat

    1. Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
    2. Lekcja 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
    3. Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
    4. Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
  8. Moduł 8 Przygoda i wyzwanie

    Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

    1. Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
    2. Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
    3. Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
    4. Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe

Pytania o tę lekcję

Co to są imiesłowy w języku polskim?
To formy czasownika, które działają jak przymiotnik albo przysłówek. Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się: idący, czytana, zrobione. Imiesłowy przysłówkowe są nieodmienne: współczesny na -ąc (idąc, patrząc) i uprzedni na -wszy lub -łszy (zrobiwszy, przeczytawszy), spotykany raczej w tekstach pisanych. W lekcji Tłum z żelaza: Agora w Chicago na edio.ai uczniowie poznają formę na -ąc.
Jak tworzy się imiesłów przysłówkowy współczesny?
Do formy 3. osoby liczby mnogiej dodajemy -c. Idą → idąc, stoją → stojąc, piszą → pisząc, jedzą → jedząc. Forma powstaje tylko od czasowników niedokonanych i nigdy się nie odmienia. Błąd jechając bierze się z bezokolicznika jechać, a poprawnie jest jadą → jadąc.
Kiedy używamy formy na -ąc?
Gdy ta sama osoba robi dwie rzeczy naraz. Olena czyta książkę, jadąc autobusem: czyta i jedzie Olena. Forma na -ąc zastępuje zdanie z kiedy, ale brzmi trochę bardziej książkowo, więc często spotkamy ją w opowiadaniu, artykule czy opisie. W rozmowie częściej mówimy Kiedy jadę autobusem, czytam.
Dlaczego „Idąc przez park, zaczął padać deszcz” to błąd?
Bo deszcz nie idzie przez park: podmioty są różne. Forma na -ąc zawsze dotyczy podmiotu zdania głównego. Jeśli osoby są dwie, wracamy do zdania z kiedy: Kiedy Tom szedł przez park, zaczął padać deszcz. Ten błąd łatwo zrobić, dlatego w lekcji na edio.ai pojawia się w quizie, w czacie i na liście typowych pomyłek.
„Nie patrząc” czy „niepatrząc”?
Osobno: nie patrząc, nie myśląc. Z imiesłowem przysłówkowym nie piszemy zawsze rozdzielnie. Inaczej jest z imiesłowem przymiotnikowym: od 2026 roku nie piszemy z nim razem, np. niekwitnące drzewa, nieprzeczytana książka.
Czym różni się „idąc” od „idący”?
Idący opisuje rzeczownik, idąc opisuje czynność. Idący to imiesłów przymiotnikowy: odmienia się jak przymiotnik i odpowiada na pytanie jaki? (idące figury, idąca kobieta). Idąc to imiesłów przysłówkowy: nie zmienia się i odpowiada na pytanie co robiąc? (Idąc między figurami, Tom je liczył).
Czy od każdego czasownika można utworzyć formę na -ąc?
Nie, tylko od czasowników niedokonanych. Mówimy robiąc, czytając, wracając, ale od zrobić, przeczytać, wrócić tej formy nie ma. Gdy czynność się skończyła, używamy zdania z kiedy (Kiedy Tom zrobił zdjęcie, wysłał je mamie) albo, w języku pisanym, imiesłowu uprzedniego: zrobiwszy zdjęcie.
Jak opisać rzeźbę po polsku?
Materiał, wygląd i wrażenie, najlepiej w tej kolejności. Figura jest z żeliwa i ma kolor rdzy, Jej powierzchnia przypomina korę drzewa. Przydają się słowa rzeźba, figura, pomnik, instalacja i zwroty z opisu obrazka: na pierwszym planie, w tle. Wrażenie dobrze brzmi z formą na -ąc: Stojąc blisko, widzę….
Jak uczyć imiesłowu przysłówkowego na poziomie B1?
Najpierw rozpoznawanie, potem proste zdania z jedną osobą. Uczeń B1 częściej spotka tę formę w tekście, niż sam jej użyje, więc dobrze zacząć od artykułu i nagrania. Potem pomaga zamiana zdań z kiedy i tabela od formy oni do -ąc. Przy każdym zdaniu warto pytać: kto to robi?
Jaka gra pomaga ćwiczyć formę na -ąc?
Pudełko z pytaniami, na które odpowiada się zdaniem z -ąc. Pytania w rodzaju Jakie rzeźby mijasz, idąc przez miasto? albo Co czujesz, patrząc na swoją ulubioną rzeźbę? same podsuwają formę. W edio pudełko otwiera się w parze albo z nauczycielem, także na zajęciach online.
Czy są interaktywne ćwiczenia z imiesłowów?
Tak, a tabela form to dobry początek. Na tej stronie można wypróbować trzy części lekcji Tłum z żelaza: Agora w Chicago: rozmowę Toma i Oleny nad zdjęciami z Chicago, tabelę od formy „oni” do formy na -ąc oraz czat, w którym Salomea pyta ucznia o „Agorę”. Po artykuł, pozostałe zadania i pracę domową trzeba sięgnąć do pełnej lekcji.

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Bez karty płatniczej