Sprzątanie świata: dbamy o planetę – apele z „niech” i bezokolicznik na tablicach
O tej lekcji
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o trybie rozkazującym z niech i bezokoliczniku na tablicach, czyli o apelach do wszystkich przy akcji Sprzątanie świata.
- Gramatyka
- Niech każdy weźmie worek, niech nikt nie śmieci, niech będzie wolna od śmieci; napisy z bezokolicznikiem: Nie śmiecić!, Prosimy nie zostawiać worków; powtórka form posprzątajmy i weźcie.
- Temat
- Wrześniowe sprzątanie brzegu Wisły na Pradze: Sofia i Tom oglądają zdjęcia z akcji i planują własny sztab na przyszły rok.
- Zadania
- Poradnik i plakat do przeczytania, rozmowa w kuchni i radiowa minuta o ekologii, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z Olgierdem i koło z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Zakładamy rękawice!
Rozdział 2Czytamy: jak wziąć udział?
- Przeczytaj poradnik: Jak wziąć udział w akcji Sprzątanie świata?ArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj plakat Sofii z wrześniaAutentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj plakat i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: plan na przyszły wrzesień
Rozdział 4Gramatyka: niech każdy pomoże! Nie śmiecić!
- Spójrz na schemat: apele do wszystkich i napisySchemat gramatycznyWypróbuj
- Posortuj apele: do kogo mówimy?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Wypełnij tabelę: apele z plakatu jako tablica nad WisłąUzupełnij tabelęWypróbuj
- Uzupełnij nowy plakat Sofii: zmień apel do grupy na apel z „niech”Uzupełnij lukiOdblokuj
- Wybierz poprawną formę: niech, napis czy forma „ty”?Wybierz odpowiedźOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: chodź z nami!
Rozdział 6Praca domowa
Ekologia i sprzątanie po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (12), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+9 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- akcja ekologiczna
- zaśmiecony
- apel
- niedopałek
- dzikie wysypisko
- ekolog
- śmiecić
- chronić
- wypełniać / wypełnić
Gramatyka: apele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Apel z formą my, np. posprzątajmy, uczniowie znają z poziomu A2. Ta lekcja dodaje dwa sposoby mówienia do wszystkich naraz: niech z formą „on” albo „oni” oraz sam bezokolicznik na tablicach i w regulaminach. Hasło akcji z 2026 roku, „SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci”, pokazuje pierwszą z nich w prawdziwym tekście.
Apele do wszystkich: niech…! Nie śmiecić!
Hasło akcji 2026: „Niech będzie wolna od śmieci”. Apel do wszystkich i o innych: niech + forma „on” albo „oni”. Na tablicy: sam bezokolicznik (Nie śmiecić!).
Znasz już z A2: posprzątajmy, weźcie, nie wyrzucajmy
Krótka powtórka przypomina formy my i wy: Posprzątajmy!, Weźcie worki!, Nie wyrzucajmy!. W zakazie po nie stoi czasownik niedokonany. Od tego miejsca schemat przechodzi do apeli do wszystkich i do napisów.
Niech + forma „on” albo „oni”
Po niech czasownik niedokonany ma formę czasu teraźniejszego (niech wszyscy segregują, niech nikt nie śmieci), a dokonany formę czasu przyszłego (niech każdy weźmie, niech dzieci przyjdą). Od być mówimy niech będzie, niech będą. Przykłady pochodzą z hasła akcji i plakatu Sofii.
Niech + forma „on” albo „oni”
| bezokolicznik | aspekt → jaka forma? | on: każdy, nikt | oni: wszyscy, ludzie |
|---|---|---|---|
| segregować | niedokonany → czas teraźniejszy (co robi?) | niech każdy segreguje | niech wszyscy segregują |
| śmiecić | niedokonany → czas teraźniejszy (co robi?) | niech nikt nie śmieci | niech ludzie nie śmiecą |
| dbać | niedokonany → czas teraźniejszy (co robi?) | niech każdy dba o park | niech wszyscy dbają o park |
| wziąć | dokonany → czas przyszły (co zrobi?) | niech każdy weźmie | niech wszyscy wezmą |
| przyjść | dokonany → czas przyszły (co zrobi?) | niech każdy przyjdzie | niech dzieci przyjdą |
| zabrać | dokonany → czas przyszły (co zrobi?) | niech każdy zabierze | niech wszyscy zabiorą |
| być | uwaga: zawsze będzie, będą | niech woda będzie czysta | niech plaże będą czyste |
Przykłady: hasło akcji i plakat Sofii
- „SOS dla wody! Niech będzie wolna od śmieci”hasło akcji, 2026: woda (ona) → niech będzie
- Niech wszyscy segregują odpady!niedokonany → czas teraźniejszy (oni)
- Niech nikt nie śmieci na plaży!nikt nie (znasz z A2) + forma „on”
- Niech każdy weźmie worek i rękawice!dokonany → czas przyszły (on)
- Niech dzieci przyjdą z rodzicami.dzieci → oni: przyjdą
- Zosiu, weź chwytak, a Tom niech weźmie worki.do ciebie: weź; o innej osobie: niech
Tablice i regulaminy: sam bezokolicznik
Na tablicy apel z formą my zmienia się w bezokolicznik: Nie śmiećmy! → Nie śmiecić!. Tabela pokazuje obok zdania z nie wolno i trzeba oraz grzeczną prośbę z prosimy: Prosimy nie zostawiać worków, Prosimy o segregowanie odpadów.
| apel (my) | regulamin (znasz z B1) | tablica: bezokolicznik | grzeczna prośba |
|---|---|---|---|
| Nie śmiećmy! | Nie wolno śmiecić. | Nie śmiecić! | Prosimy nie śmiecić. |
| Nie wchodźmy do wody! | Nie wolno wchodzić do wody. | Nie wchodzić do wody! | Prosimy nie wchodzić do wody. |
| Nie zostawiajmy worków przy drodze! | Nie wolno zostawiać worków przy drodze. | Nie zostawiać worków przy drodze! | Prosimy nie zostawiać worków przy drodze. |
| Segregujmy odpady! | Trzeba segregować odpady. | Segregować odpady! | Prosimy o segregowanie odpadów. |
Ty, my, niech czy bezokolicznik?
Formę wybieramy według odbiorcy: do kolegi weź, do sąsiadów razem ze sobą posprzątajmy, do wszystkich i o innych niech każdy przyjdzie, na tablicy nie śmiecić. Wskazówka dodaje, że po nie napis ma bezokolicznik niedokonany.
Do kogo mówisz? Wybierz formę
| do kogo? | forma | przykład |
|---|---|---|
| do kolegi, do koleżanki | ty | Kuba, weź worek! |
| do sąsiadów, razem ze mną | my | Posprzątajmy razem nasz brzeg! |
| do wszystkich, o innych ludziach | niech + forma „on” / „oni” | Niech każdy przyjdzie o jedenastej! |
| tablica, napis, regulamin | bezokolicznik | Nie śmiecić! Prosimy nie zostawiać worków. |
Uwaga!
Po niech czasownik ma formę „on” albo „oni”: niech każdy weźmie (✗ wziąć). Niedokonany → czas teraźniejszy (segreguje), dokonany → czas przyszły (weźmie), być → będzie. „Niech” mówimy o innych; do ciebie: Weź! (✗ Niech weźmiesz). Na tablicy po nie bezokolicznik niedokonany: Nie wyrzucać! (✗ Nie wyrzucić). Forma „my” jest od formy „ty”: weźmy (✗ wziąćmy).
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: niech każdy wziąć zamiast niech każdy weźmie, niech weźmiesz zamiast weź, niech nikt śmieci bez nie oraz nie wyrzucić zamiast nie wyrzucać.
Niech każdy wziąć worek!
Niech każdy weźmie worek!
po „niech” forma „on”, nie bezokolicznik
Niech weźmiesz rękawice!
Weź rękawice!
do ciebie → forma „ty”; „niech” mówimy o innych
Niech nikt śmieci nad Wisłą!
Niech nikt nie śmieci nad Wisłą!
nikt + nie + czasownik
Nie wyrzucić śmieci do rzeki!
Nie wyrzucać śmieci do rzeki!
napis z „nie” → bezokolicznik niedokonany
Więcej lekcji z tej gramatyki: Tryb rozkazujący – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia
Tryb rozkazujący – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zaapelować do wszystkich z niech i formą „on” albo „oni”: Niech każdy weźmie worek!, Niech wszyscy segregują odpady!
- dobrać formę czasownika po niech do aspektu: niech nikt nie śmieci, ale niech dzieci przyjdą z rodzicami
- napisać zakaz albo zasadę na tablicę: Nie wchodzić do wody!, Prosimy nie zostawiać worków przy drodze.
- wybrać formę zależnie od odbiorcy: Kuba, weź worek!, Posprzątajmy razem!, Niech każdy przyjdzie o jedenastej!
- przekonać kolegę do udziału w akcji ekologicznej: Chodź z nami. Posprzątajmy ten park razem!
To lekcja 26 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, druga w module Wolontariusze. Formy my i wy trybu rozkazującego oraz zakaz z aspektem niedokonanym uczniowie poznali w lekcji 15 kursu Polski A2.2 · Ciekawi świata, a nie wolno i trzeba w lekcji 6 kursu B1.2. Akcja ekologiczna to naturalne miejsce na apele, plakaty i tablice. Lekcja 25 mówiła o liczbach zbiórki WOŚP, a lekcja 27 przenosi się do schroniska dla psów.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o czystość okolicy, poznają dwanaście słów z obrazkami i nagraniem, od worka na śmieci po chronić, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają poradnik o udziale w akcji i plakat Sofii z zasadami sprzątania, z zadaniem prawda/fałsz i dwoma quizami. Słuchają, jak Sofia i Tom planują własny sztab, oraz radiowej minuty Zosi o wynikach z 2025 roku. Po schemacie są cztery ćwiczenia: sortowanie apeli, tabela z napisami, przeróbka plakatu na apele z niech i wybór formy. Na koniec uczeń sam przekonuje Olgierda na czacie, a kołem z pytaniami kręci w parze albo z nauczycielem.
Praca domowa ma cztery zadania. Quiz z wyborem poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Plakat albo post o sprzątaniu okolicy oraz nagrany apel do sąsiadów ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- apel: niech + forma „on” / „oni” · napisy i regulaminy: bezokolicznik · apele i hasła: ty, my, niech
- Temat:
- Sprzątanie świata · ekologia · wolontariat · śmieci · Wisła
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od prawdziwych napisów: pokaż kilka zdjęć polskich tablic, np. Nie deptać trawników albo Nie wchodzić. Zapytaj, kto tu do kogo mówi i dlaczego nie ma formy ty.
- Podziel tablicę na cztery pola: kolega, my razem, wszyscy, napis. Przed sortowaniem zdań każdy uczeń dopisuje do każdego pola jeden własny apel o sprzątaniu.
- Pytaj o aspekt przy każdym niech: co robi? czy co zrobi?. Odpowiedź od razu podpowiada formę: niech segreguje albo niech weźmie.
- Poproś grupę o wspólny plakat po czacie z Olgierdem: jedno hasło z niech, trzy zasady z bezokolicznikiem i zaproszenie z formą my. To dobra próba przed pracą domową.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lekcja 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lekcja 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lekcja 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lekcja 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Moduł 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lekcja 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lekcja 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lekcja 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Moduł 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Moduł 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lekcja 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lekcja 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lekcja 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lekcja 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Moduł 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lekcja 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lekcja 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lekcja 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lekcja 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Moduł 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lekcja 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lekcja 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lekcja 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Moduł 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lekcja 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lekcja 26 · tutaj jesteśSprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lekcja 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lekcja 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Moduł 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lekcja 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lekcja 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lekcja 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lekcja 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



