Kąpiel w starym kamieniołomie: Zakrzówek – formy z „się” oraz można, wolno, trzeba

About this lesson

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach bezosobowych z się i o słowach można, nie wolno, trzeba: zasady kąpieliska w dawnym kamieniołomie Zakrzówek w Krakowie.

Grammar
Forma z się jak trzecia osoba: pływa się, nie skacze się, mówi się, że…. Zasady z bezokolicznikiem: można korzystać, wolno się kąpać, nie wolno biegać, trzeba słuchać, nie trzeba płacić, a w regulaminie zaleca się.
Topic
Zakrzówek, zalany wodą kamieniołom w Krakowie, od 2023 roku jest parkiem z pięcioma basenami w pływających pomostach. Kuba i Olena wspominają lipcowy weekend na kąpielisku.
Activities
Artykuł z portalu, regulamin kąpieliska z sortowaniem zasad, wspomnienia Kuby i Oleny do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Mariolą i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Woda, skały i lato

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
  2. Chapter 2Czytamy: polska Chorwacja?

    • Przeczytaj artykuł: Kamieniołom, w którym się pływaArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Przeczytaj regulamin kąpieliskaReal-life documentTry it
    • Przeczytaj regulamin i posortuj: można, nie wolno czy trzeba?Sort into columnsUnlock
  3. Chapter 3Słuchamy: wspomnienia z lipca

    • Posłuchaj: Kuba i Olena wspominają ZakrzówekListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
  4. Chapter 4Gramatyka: tu się nie skacze!

    • Spójrz na schemat: pływa się, nie wolno, trzebaGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: pływa się czy pływają się?Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: wpisz formę z „się” od czasownika z nawiasuFill in the gapsUnlock
    • Wybierz poprawną odpowiedź: się, nie wolno, trzeba…QuizUnlock
    • Przeciągnij słowa: ratownik Jarosław mówi o zasadachDrag and dropTry it
    • Wypełnij tabelę: my pływamy, ale pływa sięFill in the tableUnlock
  5. Chapter 5Rozmawiamy: jakie są tu zasady?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Mariola jedzie na ZakrzówekChatTry it
    • Otwórz pudełko i odpowiedz: jakie są tu zasady?Open the boxUnlock
  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Choose the optionUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz regulamin swojego ulubionego miejscaWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj się: co się tam robi, a czego nie wolno?Speaking, checked by the teacherUnlock

Basen i kąpielisko po polsku: słownictwo

12 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+9 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • urwisko
  • brodzik
  • głębokość
  • regulamin
  • skok do wody
  • niecka
  • punkt widokowy
  • zalecać
  • korzystać z czegoś

Grammar: formy z „się” oraz można, wolno, trzeba

Lekcja 5 opowiadała o tym, co zrobiono w przeszłości. Ta mówi o zasadach, które dotyczą wszystkich, i uczy dwóch narzędzi bez podmiotu: forma z się i słowa można, wolno, trzeba. To język regulaminów, tablic informacyjnych i rad. Schemat ma dwie tabele, przykłady, wskazówkę i typowe błędy.

Tu się nie skacze! Zasady bez osoby

W zasadach i regulaminach nie mówimy, kto coś robi: mówimy o wszystkich. Pływa się tylko w basenach. Nie wolno skakać. Trzeba słuchać ratownika.

Pływa się, skacze się, mówi się

Pierwsza tabela pokazuje, że formę z się tworzymy od trzeciej osoby liczby pojedynczej: pływa → pływa się, je → je się, bierze → bierze się. Forma nie ma podmiotu i nie zmienia się, nawet gdy myślimy o wielu ludziach.

bezokolicznik (co robić?)on, ona (3. osoba)bez osoby: … się
pływaćpływapływa się
skakaćskaczeskacze się
mówićmówimówi się, że…
jeśćjeje się
wchodzićwchodziwchodzi się
braćbierzebierze się
korzystaćkorzystakorzysta się

Można, wolno, nie wolno, trzeba

Druga tabela zbiera słowa, po których zawsze stoi bezokolicznik: można i wolno (pozwolenie), nie wolno (zakaz), trzeba (obowiązek) i nie trzeba (to nie jest konieczne). Regulamin radzi formą zaleca się: zaleca się buty plażowe.

słowoco znaczy?przykład
możnajest pozwolenie, to jest możliweMożna korzystać z brodzika.
wolnojest pozwoleniePrzy białej fladze wolno się kąpać.
nie wolnozakazNie wolno skakać do wody.
trzebaobowiązek, to jest konieczneTrzeba słuchać ratownika.
nie trzebato nie jest konieczneNie trzeba płacić za wstęp.
zaleca sięrada z regulaminu (+ co? albo co robić?)Na pomostach zaleca się buty plażowe.

Przykłady: tu się nie skacze

Przykłady pokazują, że się może stać przed czasownikiem albo po nim (nie skacze się = się nie skacze) i że po przeczeniu dopełnienie przechodzi w dopełniacz: na pomostach nie je się kanapek.

  • Tu pływa się tylko w basenach.= Tu wszyscy pływają tylko w basenach.
  • Nie skacze się z pomostów. = Z pomostów się nie skacze.
  • Mówi się, że to polska Chorwacja.
  • Na pomostach nie je się kanapek.przeczenie: kanapki → nie je się kanapek
  • Można korzystać z brodzika. Trzeba słuchać ratownika.
  • Nie wolno skakać do wody.nie wolno + bezokolicznik niedokonany

Wskazówka: aspekt w zakazach

Wskazówka zbiera trzy reguły: czasownik z się ma zawsze formę jak on, po można, wolno i trzeba stoi bezokolicznik, a w zakazach z regulaminu wybieramy aspekt niedokonany: nie wolno skakać, biegać, jeść.

Uwaga!

Forma z się nie ma podmiotu (kto?). Czasownik jest zawsze jak „on”: pływa się, skacze się, je się. Po można, wolno, nie wolno, trzeba jest zawsze bezokolicznik. W zakazach z regulaminu (nie wolno) używamy aspektu niedokonanego: nie wolno skakać, biegać, jeść.

Typowe błędy

Schemat poprawia liczbę mnogą przy się (pływają się), tryb rozkazujący po nie wolno (nie wolno skacz), aspekt dokonany w zakazie (nie wolno skoczyć) i formę osobową po trzeba (trzeba słuchamy).

  • Tu pływają się tylko w basenach.

    Tu pływa się tylko w basenach.

    forma z się: zawsze 3. osoba liczby pojedynczej

  • Nie wolno skacz z pomostu!

    Nie wolno skakać z pomostu!

    nie wolno + bezokolicznik, nie tryb rozkazujący

  • Regulamin: Nie wolno skoczyć do wody.

    Regulamin: Nie wolno skakać do wody.

    zakaz w regulaminie → aspekt niedokonany

  • Trzeba słuchamy ratownika.

    Trzeba słuchać ratownika.

    trzeba + bezokolicznik

More lessons on this grammar: Strona bierna lessons and exercises · Czasowniki modalne lessons and exercises

Try the Formy bezosobowe z się exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 1 audio clip
  • 1 picture
  • 1 transcript

The main objectives of this lesson are to:

  • opisać zasady, które dotyczą wszystkich: Pływa się tylko w basenach., Z pomostów się nie skacze., Na pomostach się nie je.
  • utworzyć formę z się od trzeciej osoby: skacze → skacze się, je → je się, bierze → bierze się, a nie pływają się
  • powiedzieć, co jest dozwolone, zakazane i konieczne: Można korzystać z brodzika., Nie wolno skakać do wody., Trzeba słuchać ratownika.
  • przekazać opinię wielu ludzi z mówi się, że…: Mówi się, że to polska Chorwacja.
  • przeczytać regulamin i wyjaśnić go koleżance: Wstęp jest bezpłatny, więc nie trzeba kupować biletu.

To lekcja 6 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat w module Miasta jutra. Po formach na -no / -to z lekcji 5 uczniowie poznają drugi sposób mówienia bez osoby: formę z się i zasady z można, wolno i trzeba. Korzystają przy tym z trzeciej osoby czasu teraźniejszego, z aspektu z kursu B1.1 i z dopełniacza po przeczeniu. Kąpielisko z regulaminem to miejsce, w którym zasady są naprawdę potrzebne. Lekcja 7 dodaje można by i trzeba by do propozycji zmian.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o wodę i zasady, poznają dwanaście słów z obrazkami, od kamieniołomu po korzystać z czegoś, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o Zakrzówku z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem regulamin kąpieliska, z którego sortują zasady. Słuchają, jak Kuba i Olena wspominają lipcowy weekend. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym słowa ratownika Jarosława i tabela form. Na koniec uczeń sam odpisuje Marioli na czacie, a w parze otwiera pudełko z pytaniami o zasady w różnych miejscach.

Praca domowa ma cztery zadania. Automatycznie sprawdzane są dwa zadania: czat współlokatorów z lukami i dopasowanie słów do definicji. Regulamin ulubionego miejsca i nagranie o jego zasadach ocenia nauczyciel.

Grammar:
formy bezosobowe z się · można, wolno, nie wolno, trzeba + bezokolicznik · zaleca się · mówi się, że…
Topic:
Zakrzówek · Kraków · kąpielisko · rewitalizacja · zasady i regulaminy

Teaching tips

  • Zacznij od tablic z zakazami: pokaż znaki z basenu, parku czy biblioteki i zapytaj, co się tu robi, a czego nie wolno. Uczniowie od razu potrzebują się i nie wolno.
  • Zestaw my pływamy z pływa się: tabela z ostatniego ćwiczenia pokazuje, że forma z się mówi o wszystkich, a nie o grupie, która mówi. Poproś o przykłady z życia uczniów.
  • Przeczytaj z grupą regulamin na głos przed sortowaniem: przy każdym punkcie uczeń mówi, czy to pozwolenie, zakaz, czy obowiązek. Zwróć uwagę na nie trzeba, które nie jest zakazem.
  • Pilnuj bezokolicznika po trzeba: forma osobowa (trzeba słuchamy) to jeden z błędów ze schematu. Przy pomyłce wystarczy pytanie co robić?, a uczeń sam poprawi formę.
  • Do pudełka dodaj miejsca z życia grupy: szkołę językową, akademik, pracę. Pytanie co się tu robi, a czego się nie robi? działa przy każdym z nich.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Historie start-upów

    ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund

    1. Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
    2. Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
    3. Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
    4. Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
  2. Unit 2 Miasta jutra

    EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer

    1. Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
    2. Lesson 6 · you're hereKąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
    3. Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
    4. Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
  3. Unit 3 Jedzenie przyszłości

    sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym

    1. Lesson 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
    2. Lesson 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
    3. Lesson 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
    4. Lesson 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”
  4. Unit 4 Pamięć i nauka

    Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki

    1. Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
    2. Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
    3. Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
    4. Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
  5. Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery

    kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani

    1. Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
    2. Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
    3. Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
    4. Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
  6. Unit 6 Sztuka i design

    Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik

    1. Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
    2. Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    3. Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
    4. Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
  7. Unit 7 Wolontariusze

    WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat

    1. Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
    2. Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
    3. Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
    4. Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
  8. Unit 8 Przygoda i wyzwanie

    Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

    1. Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
    2. Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
    3. Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
    4. Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe

Questions about this lesson

Co to są formy bezosobowe z „się”?
To formy bez podmiotu, które mówią o ludziach w ogóle. Tworzymy je od trzeciej osoby liczby pojedynczej i dodajemy się: pływa się, je się, mówi się, że…. Używamy ich w zasadach, zwyczajach i opiniach: Tu pływa się tylko w basenach. W lekcji Kąpiel w starym kamieniołomie: Zakrzówek na edio.ai uczniowie opisują nimi regulamin kąpieliska.
Jak tworzy się formę bezosobową z „się”?
Trzecia osoba liczby pojedynczej plus się. Pływać daje pływa się, skakać daje skacze się, a brać daje bierze się. Forma jest zawsze w liczbie pojedynczej, nawet gdy myślimy o tłumie, dlatego pływają się to błąd. W środku zdania się może stać przed czasownikiem albo po nim: z pomostów nie skacze się i z pomostów się nie skacze.
Kiedy używamy „można”, „wolno” i „trzeba”?
Można i wolno to pozwolenie, trzeba to obowiązek. Po wszystkich trzech stoi bezokolicznik: można korzystać z brodzika, wolno się kąpać, trzeba słuchać ratownika. Zakaz wyraża nie wolno (nie wolno skakać), a nie trzeba znaczy tylko, że coś nie jest konieczne: nie trzeba płacić za wstęp. Można mówi też o tym, co jest możliwe.
Czy forma z „się” to strona bierna?
Nie, to konstrukcja bezosobowa, która nie ma podmiotu. Strona bierna ma podmiot i imiesłów zgodny z nim: kąpielisko zostało otwarte. W zdaniach tu się pływa czy mówi się, że… nie ma ani podmiotu, ani imiesłowu, a czasownik stoi w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Obie konstrukcje pozwalają jednak nie mówić, kto działa.
„Nie wolno skakać” czy „nie wolno skoczyć”?
W zakazach ogólnych: nie wolno skakać. Regulaminy i tablice zakazują czynności w ogóle, więc używają aspektu niedokonanego: nie wolno biegać, nie wolno jeść. Po nie wolno nie stawiamy też trybu rozkazującego: nie wolno skacz to błąd. Schemat lekcji Kąpiel w starym kamieniołomie: Zakrzówek pokazuje oba te błędy obok poprawnych zdań.
„Trzeba słuchać” czy „trzeba słuchamy”?
Po trzeba zawsze stoi bezokolicznik: trzeba słuchać. Słowo trzeba nie ma osoby, więc czasownik po nim też jej nie ma. Tak samo działają można, wolno i nie wolno: można pływać, a nie można pływamy. Kiedy chcemy wskazać osobę, mówimy musimy słuchać albo mogę pływać.
Co znaczy „mówi się, że…”?
Tak przekazujemy opinię wielu ludzi, bez wskazywania autora. Mówi się, że Zakrzówek to polska Chorwacja znaczy, że tak mówi wiele osób. Podobnie działa uważa się, że…. W opisach miejsc to wygodny początek, a w nagraniu z tej lekcji Kuba mówi tak o turkusowej wodzie i białych skałach.
Jak przeczytać po polsku regulamin basenu albo kąpieliska?
Szukaj słów można, nie wolno, trzeba i zaleca się. Pokazują, co jest dozwolone, zakazane, konieczne, a co tylko zalecane. Regulaminy używają też form z się (pływa się tylko w basenach) i słów zabroniony, dozwolony, bezpłatny. Na edio.ai uczniowie sortują zasady z regulaminu kąpieliska na trzy grupy.
Jak uczyć form bezosobowych z „się” na poziomie B1?
Przez zasady w miejscach, które uczniowie znają. Basen, biblioteka, kino czy pociąg mają reguły, o których łatwo mówić formą z się: w czytelni mówi się cicho. Pomaga zestawienie my pływamy z pływa się. W tej lekcji po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru formy po tabelę z formami my i się.
Jaka gra pomaga ćwiczyć „można” i „nie wolno”?
Pudełko z miejscami: basen, kino, muzeum, pociąg. Uczeń losuje miejsce i mówi, co tu można, czego nie wolno, a co trzeba robić. Ostatnie pytanie dotyczy lekcji polskiego, więc grupa może przy okazji ustalić własne zasady. W edio pudełko otwiera się w parze albo z nauczycielem, a czat z Mariolą uczeń przechodzi sam.
Jaką pracę domową zadać do form z „się”?
Regulamin miejsca, które uczeń lubi. Może to być kuchnia, klub, ogród albo biblioteka: jedno, dwa zdania z się, po dwie zasady z można, nie wolno i trzeba oraz rada z zaleca się. Do tego dochodzi nagranie o zasadach ulubionego miejsca. W lekcji o Zakrzówku oba zadania ocenia nauczyciel, a dwa pozostałe są sprawdzane automatycznie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z form z „się” i „nie wolno”?
Tak, zadania z zasadami dobrze działają online. Na tej stronie działają cztery części lekcji Kąpiel w starym kamieniołomie: Zakrzówek: regulamin kąpieliska do przeczytania, wspomnienia Kuby i Oleny do wysłuchania, przeciąganie słów do wypowiedzi ratownika Jarosława oraz czat z Mariolą. Artykuł, sortowanie zasad, pozostałe zadania i praca domowa są w pełnej lekcji.

Teach this lesson with your students

No credit card required