Kąpiel w starym kamieniołomie: Zakrzówek – formy z „się” oraz można, wolno, trzeba
About this lesson
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach bezosobowych z się i o słowach można, nie wolno, trzeba: zasady kąpieliska w dawnym kamieniołomie Zakrzówek w Krakowie.
- Grammar
- Forma z się jak trzecia osoba: pływa się, nie skacze się, mówi się, że…. Zasady z bezokolicznikiem: można korzystać, wolno się kąpać, nie wolno biegać, trzeba słuchać, nie trzeba płacić, a w regulaminie zaleca się.
- Topic
- Zakrzówek, zalany wodą kamieniołom w Krakowie, od 2023 roku jest parkiem z pięcioma basenami w pływających pomostach. Kuba i Olena wspominają lipcowy weekend na kąpielisku.
- Activities
- Artykuł z portalu, regulamin kąpieliska z sortowaniem zasad, wspomnienia Kuby i Oleny do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z Mariolą i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Woda, skały i lato
Chapter 2Czytamy: polska Chorwacja?
- Przeczytaj artykuł: Kamieniołom, w którym się pływaArticleUnlock
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
- Przeczytaj regulamin kąpieliskaReal-life documentTry it
- Przeczytaj regulamin i posortuj: można, nie wolno czy trzeba?Sort into columnsUnlock
Chapter 3Słuchamy: wspomnienia z lipca
Chapter 4Gramatyka: tu się nie skacze!
- Spójrz na schemat: pływa się, nie wolno, trzebaGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawną formę: pływa się czy pływają się?Choose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: wpisz formę z „się” od czasownika z nawiasuFill in the gapsUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedź: się, nie wolno, trzeba…QuizUnlock
- Przeciągnij słowa: ratownik Jarosław mówi o zasadachDrag and dropTry it
- Wypełnij tabelę: my pływamy, ale pływa sięFill in the tableUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: jakie są tu zasady?
Chapter 6Praca domowa
Basen i kąpielisko po polsku: słownictwo
12 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+9 more with pictures and audio in the lessonMore words
- urwisko
- brodzik
- głębokość
- regulamin
- skok do wody
- niecka
- punkt widokowy
- zalecać
- korzystać z czegoś
Grammar: formy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lekcja 5 opowiadała o tym, co zrobiono w przeszłości. Ta mówi o zasadach, które dotyczą wszystkich, i uczy dwóch narzędzi bez podmiotu: forma z się i słowa można, wolno, trzeba. To język regulaminów, tablic informacyjnych i rad. Schemat ma dwie tabele, przykłady, wskazówkę i typowe błędy.
Tu się nie skacze! Zasady bez osoby
W zasadach i regulaminach nie mówimy, kto coś robi: mówimy o wszystkich. Pływa się tylko w basenach. Nie wolno skakać. Trzeba słuchać ratownika.
Pływa się, skacze się, mówi się
Pierwsza tabela pokazuje, że formę z się tworzymy od trzeciej osoby liczby pojedynczej: pływa → pływa się, je → je się, bierze → bierze się. Forma nie ma podmiotu i nie zmienia się, nawet gdy myślimy o wielu ludziach.
| bezokolicznik (co robić?) | on, ona (3. osoba) | bez osoby: … się |
|---|---|---|
| pływać | pływa | pływa się |
| skakać | skacze | skacze się |
| mówić | mówi | mówi się, że… |
| jeść | je | je się |
| wchodzić | wchodzi | wchodzi się |
| brać | bierze | bierze się |
| korzystać | korzysta | korzysta się |
Można, wolno, nie wolno, trzeba
Druga tabela zbiera słowa, po których zawsze stoi bezokolicznik: można i wolno (pozwolenie), nie wolno (zakaz), trzeba (obowiązek) i nie trzeba (to nie jest konieczne). Regulamin radzi formą zaleca się: zaleca się buty plażowe.
| słowo | co znaczy? | przykład |
|---|---|---|
| można | jest pozwolenie, to jest możliwe | Można korzystać z brodzika. |
| wolno | jest pozwolenie | Przy białej fladze wolno się kąpać. |
| nie wolno | zakaz | Nie wolno skakać do wody. |
| trzeba | obowiązek, to jest konieczne | Trzeba słuchać ratownika. |
| nie trzeba | to nie jest konieczne | Nie trzeba płacić za wstęp. |
| zaleca się | rada z regulaminu (+ co? albo co robić?) | Na pomostach zaleca się buty plażowe. |
Przykłady: tu się nie skacze
Przykłady pokazują, że się może stać przed czasownikiem albo po nim (nie skacze się = się nie skacze) i że po przeczeniu dopełnienie przechodzi w dopełniacz: na pomostach nie je się kanapek.
- Tu pływa się tylko w basenach.= Tu wszyscy pływają tylko w basenach.
- Nie skacze się z pomostów. = Z pomostów się nie skacze.
- Mówi się, że to polska Chorwacja.
- Na pomostach nie je się kanapek.przeczenie: kanapki → nie je się kanapek
- Można korzystać z brodzika. Trzeba słuchać ratownika.
- Nie wolno skakać do wody.nie wolno + bezokolicznik niedokonany
Wskazówka: aspekt w zakazach
Wskazówka zbiera trzy reguły: czasownik z się ma zawsze formę jak on, po można, wolno i trzeba stoi bezokolicznik, a w zakazach z regulaminu wybieramy aspekt niedokonany: nie wolno skakać, biegać, jeść.
Uwaga!
Forma z się nie ma podmiotu (kto?). Czasownik jest zawsze jak „on”: pływa się, skacze się, je się. Po można, wolno, nie wolno, trzeba jest zawsze bezokolicznik. W zakazach z regulaminu (nie wolno) używamy aspektu niedokonanego: nie wolno skakać, biegać, jeść.
Typowe błędy
Schemat poprawia liczbę mnogą przy się (pływają się), tryb rozkazujący po nie wolno (nie wolno skacz), aspekt dokonany w zakazie (nie wolno skoczyć) i formę osobową po trzeba (trzeba słuchamy).
Tu pływają się tylko w basenach.
Tu pływa się tylko w basenach.
forma z się: zawsze 3. osoba liczby pojedynczej
Nie wolno skacz z pomostu!
Nie wolno skakać z pomostu!
nie wolno + bezokolicznik, nie tryb rozkazujący
Regulamin: Nie wolno skoczyć do wody.
Regulamin: Nie wolno skakać do wody.
zakaz w regulaminie → aspekt niedokonany
Trzeba słuchamy ratownika.
Trzeba słuchać ratownika.
trzeba + bezokolicznik
More lessons on this grammar: Strona bierna lessons and exercises · Czasowniki modalne lessons and exercises
Try the Formy bezosobowe z się exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 1 audio clip
- 1 picture
- 1 transcript
The main objectives of this lesson are to:
- opisać zasady, które dotyczą wszystkich: Pływa się tylko w basenach., Z pomostów się nie skacze., Na pomostach się nie je.
- utworzyć formę z się od trzeciej osoby: skacze → skacze się, je → je się, bierze → bierze się, a nie pływają się
- powiedzieć, co jest dozwolone, zakazane i konieczne: Można korzystać z brodzika., Nie wolno skakać do wody., Trzeba słuchać ratownika.
- przekazać opinię wielu ludzi z mówi się, że…: Mówi się, że to polska Chorwacja.
- przeczytać regulamin i wyjaśnić go koleżance: Wstęp jest bezpłatny, więc nie trzeba kupować biletu.
To lekcja 6 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat w module Miasta jutra. Po formach na -no / -to z lekcji 5 uczniowie poznają drugi sposób mówienia bez osoby: formę z się i zasady z można, wolno i trzeba. Korzystają przy tym z trzeciej osoby czasu teraźniejszego, z aspektu z kursu B1.1 i z dopełniacza po przeczeniu. Kąpielisko z regulaminem to miejsce, w którym zasady są naprawdę potrzebne. Lekcja 7 dodaje można by i trzeba by do propozycji zmian.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o wodę i zasady, poznają dwanaście słów z obrazkami, od kamieniołomu po korzystać z czegoś, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o Zakrzówku z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem regulamin kąpieliska, z którego sortują zasady. Słuchają, jak Kuba i Olena wspominają lipcowy weekend. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym słowa ratownika Jarosława i tabela form. Na koniec uczeń sam odpisuje Marioli na czacie, a w parze otwiera pudełko z pytaniami o zasady w różnych miejscach.
Praca domowa ma cztery zadania. Automatycznie sprawdzane są dwa zadania: czat współlokatorów z lukami i dopasowanie słów do definicji. Regulamin ulubionego miejsca i nagranie o jego zasadach ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- formy bezosobowe z się · można, wolno, nie wolno, trzeba + bezokolicznik · zaleca się · mówi się, że…
- Topic:
- Zakrzówek · Kraków · kąpielisko · rewitalizacja · zasady i regulaminy
Teaching tips
- Zacznij od tablic z zakazami: pokaż znaki z basenu, parku czy biblioteki i zapytaj, co się tu robi, a czego nie wolno. Uczniowie od razu potrzebują się i nie wolno.
- Zestaw my pływamy z pływa się: tabela z ostatniego ćwiczenia pokazuje, że forma z się mówi o wszystkich, a nie o grupie, która mówi. Poproś o przykłady z życia uczniów.
- Przeczytaj z grupą regulamin na głos przed sortowaniem: przy każdym punkcie uczeń mówi, czy to pozwolenie, zakaz, czy obowiązek. Zwróć uwagę na nie trzeba, które nie jest zakazem.
- Pilnuj bezokolicznika po trzeba: forma osobowa (trzeba słuchamy) to jeden z błędów ze schematu. Przy pomyłce wystarczy pytanie co robić?, a uczeń sam poprawi formę.
- Do pudełka dodaj miejsca z życia grupy: szkołę językową, akademik, pracę. Pytanie co się tu robi, a czego się nie robi? działa przy każdym z nich.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
24 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Unit 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lesson 6 · you're hereKąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Unit 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Unit 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Unit 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Unit 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Unit 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



