Sign up for freeSign up

Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie – wypada, nie wypada, należy + bezokolicznik

Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o formach wypada i należy z bezokolicznikiem: jak mówić o dobrych manierach, gdy idziemy w gości z kwiatami.

Grammar
Wypada, nie wypada, należy i nie należy bez osoby, z bezokolicznikiem, czas przeszły wypadało i należało, dopełniacz po nie oraz różnica między nie wypada a nie wolno.
Topic
Sąsiadka zaprasza Toma na imieniny. W kwiaciarni na Pradze pani Żaklina tłumaczy mu, ile kwiatów dać, co zrobić z papierem i gdzie wręczyć bukiet.
Activities
Porada z rubryki o savoir-vivre, rozmowa w kwiaciarni i wiadomość głosowa sąsiadki, schemat z pięcioma zadaniami, czat z Anatolem i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Kwiaty w prezencie

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedzSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock

  2. Chapter 2Czytamy: ile kwiatów?

    • Przeczytaj artykuł: Ile kwiatów wypada przynieść?ArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock

  3. Chapter 3Słuchamy: w kwiaciarni

    • Posłuchaj: Tom w kwiaciarni na PradzeListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj wiadomości od pani UrszuliListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock

  4. Chapter 4Gramatyka: wypada czy nie wypada?

    • Spójrz na schemat: wypada, należy, nie wolnoGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: wypada, należy, należało…Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: wpisz poprawną formę słowa z nawiasuFill in the gapsUnlock
    • Wypełnij tabelę: jeden raz czy często?Fill in the tableTry it
    • Wybierz poprawną odpowiedź: wypada, nie wypada czy nie wolno?QuizUnlock
    • Przeciągnij słowa: ściąga od pani ŻaklinyDrag and dropUnlock

  5. Chapter 5Rozmawiamy: gość w polskim domu

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: Anatol idzie w gościChatTry it
    • Otwórz pudełko i opowiedz: goście i prezenty w twoim krajuOpen the boxUnlock

  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawną formę: czat „Mieszkanie na Pradze”Choose the optionUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz poradnik dla gościa w twoim krajuWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: co wypada, a czego nie wypada?Speaking, checked by the teacherUnlock

25 exercises in 6 chapters. Start a 7-day free trial to open all of them, copy any part into your own lessons, and teach the lesson live.

Kwiaty i prezenty po polsku: słownictwo

12 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+9 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • wazon
  • goździk
  • tulipan
  • upominek
  • nieparzysta liczba
  • savoir-vivre
  • wręczać
  • witać się / przywitać się
  • krytykować

Grammar: wypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik

Lekcja uczy mówić o savoir-vivre formami, które nie mają osoby i łączą się z bezokolicznikiem. Wypada mówi, co jest grzeczne, a należy podaje zasadę, mocniej. Obie formy brzmią tak samo bez względu na to, kto ma coś zrobić. Schemat zestawia je też z trzeba, można i nie wolno i przypomina o aspekcie.

Wypada, nie wypada, należy, nie należy

Mówimy o dobrych manierach i zasadach. Te słowa nie mają osoby: zawsze wypada, należy. Po nich jest bezokolicznik (co robić? co zrobić?).

Formy bez osoby: wypada, należało, będzie wypadało

W teraźniejszości mówimy wypada przynieść kwiaty i należy zdjąć płaszcz. O przeszłości: wypadało, należało, z końcówką -ło jak przy ono. O przyszłości: będzie wypadało, będzie należało. Form wypadam czy należysz w tym znaczeniu nie ma.

kiedy?wypada (grzecznie)należy (zasada, mocniej)
terazwypada przynieść kwiatynależy zdjąć płaszcz
teraz, z „nie”nie wypada przychodzić z pustymi rękaminie należy dawać chryzantem
kiedyś (czas przeszły)wypadało, nie wypadałonależało, nie należało
w przyszłościbędzie wypadałobędzie należało

Wypada, należy czy nie wolno?

Nie wypada dotyczy dobrych manier, a nie wolno to przepis albo zakaz, np. w regulaminie basenu. Trzeba mówi, że coś jest potrzebne, a można, że jest możliwe: ozdobny celofan można zostawić.

słowoco znaczy?przykład
wypada, nie wypadadobre maniery: tak jest grzecznieNie wypada przychodzić z pustymi rękami.
należy, nie należyzasada: tak się robi (mocniej)Bukiet należy wręczyć w pokoju.
trzeba, możnacoś jest potrzebne albo możliweOzdobny celofan można zostawić.
nie wolnoprzepis, zakazNa basenie nie wolno biegać.

Jeden raz czy często? Aspekt bezokolicznika

Przy jednej, konkretnej czynności bezokolicznik ma zwykle aspekt dokonany: Teraz wypada wręczyć bukiet. Przy czynności powtarzanej i w ogólnych radach z nie zwykle niedokonany: Nie wypada codziennie przychodzić bez zapowiedzi, Nie należy wręczać kwiatów w drzwiach.

sytuacjaaspektprzykład
jeden raz, konkretna sytuacja (teraz, najpierw)dokonany (co zrobić?)Tom jest w pokoju. Teraz wypada wręczyć bukiet.
często, codziennieniedokonany (co robić?)Nie wypada codziennie przychodzić bez zapowiedzi.
ogólna rada z „nie”zwykle niedokonanyNie należy wręczać kwiatów w drzwiach.

Dopełniacz po „nie” i typowe błędy

Po przeczeniu dopełnienie w bierniku przechodzi w dopełniacz: dawać kwiaty, ale nie wypada dawać kwiatów. Lista typowych błędów dodaje należy przynoszę zamiast bezokolicznika i należał zamiast należało.

Uwaga!

W tym znaczeniu wypada i należy nie mają osoby: nie mówimy „wypadam”, „należysz”. Po nich zawsze jest bezokolicznik. Znasz już należałoby (propozycja): to ta sama rodzina co należało (kiedyś). Po nie rzeczownik jest w dopełniaczu: dawać kwiaty → nie wypada dawać kwiatów.

Typowe błędy

  • Wypadam przynieść kwiaty.

    Wypada przynieść kwiaty.

    bez osoby: zawsze wypada

  • Na imieniny należy przynoszę upominek.

    Na imieniny należy przynieść upominek.

    po należy: bezokolicznik

  • Kiedyś zawsze należał zdjąć papier.

    Kiedyś zawsze należało zdjąć papier.

    czas przeszły: -ło (ono)

  • Nie wypada dawać kwiaty w drzwiach.

    Nie wypada dawać kwiatów w drzwiach.

    po „nie” dopełniacz (czego?)

Przykłady

  • W Polsce wypada przynieść gospodyni kwiaty albo coś słodkiego.
  • Nie wypada przychodzić z pustymi rękami.
  • Kiedyś zawsze należało zdjąć papier z bukietu.czas przeszły: należało
  • Nie należy dawać chryzantem w prezencie.po „nie” dopełniacz (czego?)
  • Na basenie nie wolno biegać, a w gościach nie wypada krytykować jedzenia.przepis ≠ dobre maniery
  • Tom jest już w pokoju. Teraz wypada wręczyć bukiet.jeden raz → dokonany

More lessons on this grammar: Czasowniki modalne lessons and exercises · Aspekt czasownika lessons and exercises

Try the Wypada i należy exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

More exercises

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • powiedzieć, co w gościach wypada, a czego nie wypada robić: Wypada przynieść kwiaty., Nie wypada przychodzić z pustymi rękami.
  • podać zasadę z należy i nie należy: Najpierw należy zdjąć płaszcz., Nie należy dawać chryzantem w prezencie.
  • opowiedzieć o dawnych zwyczajach w czasie przeszłym: Kiedyś zawsze należało zdjąć papier z bukietu.
  • odróżnić dobre maniery od zakazu: w gościach nie wypada krytykować jedzenia, ale na basenie nie wolno biegać
  • doradzić koledze, co przynieść na imieniny i jak wręczyć bukiet: Bukiet należy wręczyć w pokoju.

To lekcja 17 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, która otwiera moduł Zwyczaje i dobre maniery. Opiera się na trzeba, można i nie wolno z lekcji 6, na należałoby z lekcji 7 i na aspekcie z kursu B1.1. Wizyta na imieninach to naturalne miejsce na wypada i należy, bo savoir-vivre jest właśnie listą tego, co wypada. Lekcja 18 przenosi uczniów do mikołajek i zdrobnień.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o kwiaty i gości, poznają dwanaście słów z obrazkami, od kwiaciarni po krytykować, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają poradę z rubryki o savoir-vivre z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają rozmowy Toma z kwiaciarką oraz wiadomości od sąsiadki po imieninach. Po schemacie jest pięć zadań, od wyboru formy po ściągę od pani Żakliny. Na koniec uczeń sam doradza Anatolowi na czacie, a w parze albo z nauczycielem otwiera pudełko z pytaniami o zwyczaje w swoim kraju.

Praca domowa ma cztery zadania. Czat współlokatorów z wyborem formy i łączenie słów z definicjami są sprawdzane automatycznie. Poradnik dla gościa w kraju ucznia i nagranie o tym, co wypada, a czego nie, ocenia nauczyciel.

Grammar:
wypada / nie wypada + bezokolicznik · należy / nie należy + bezokolicznik · wypadało, należało · nie wypada czy nie wolno?
Topic:
savoir-vivre · kwiaty · imieniny · polskie zwyczaje · w gościach

Teaching tips

  • Zacznij od zwyczajów w krajach uczniów: co przynosi się tam w gości i czego się nie daje? Zapisz odpowiedzi na tablicy, a po schemacie zamień je razem z uczniami na zdania z wypada i nie wypada.
  • Postaw obok siebie dwa teksty: regulamin basenu i rady dla gościa. Uczniowie szybko widzą, że nie wolno pasuje do zakazu, a nie wypada do grzeczności.
  • Pilnuj końcówki w czasie przeszłym: forma należał to częsty błąd w tym temacie. Przypomnij, że w tym znaczeniu czas przeszły zawsze kończy się na -ło, jak było.
  • Poproś o ocenę bukietów ze zdjęć w internecie: każdy pokazuje jeden i mówi Tradycyjnie wypada dać…. To dobry moment, by dodać, że dziś wiele osób już nie liczy kwiatów.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

Teach it free for 7 days

The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat

32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 Historie start-upów

    ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund

    1. Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
    2. Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
    3. Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
    4. Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość

  2. Unit 2 Miasta jutra

    EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer

    1. Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
    2. Lesson 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
    3. Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
    4. Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by

  3. Unit 3 Jedzenie przyszłości

    sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym

    1. Lesson 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
    2. Lesson 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
    3. Lesson 11Nasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
    4. Lesson 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”

  4. Unit 4 Pamięć i nauka

    Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki

    1. Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
    2. Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
    3. Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
    4. Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?

  5. Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery

    kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani

    1. Lesson 17 · you're hereTylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
    2. Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
    3. Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
    4. Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty

  6. Unit 6 Sztuka i design

    Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik

    1. Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
    2. Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    3. Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
    4. Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały

  7. Unit 7 Wolontariusze

    WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat

    1. Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
    2. Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
    3. Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
    4. Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik

  8. Unit 8 Przygoda i wyzwanie

    Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi

    1. Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
    2. Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
    3. Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
    4. Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe

Questions about this lesson

Jakie są czasowniki modalne w języku polskim?
Najczęściej wymienia się musieć, móc, chcieć i powinien. Mają osobę i łączą się z bezokolicznikiem: muszę iść, możesz zostać. Znaczenie modalne, czyli konieczność, możliwość albo powinność, mają też formy bez osoby: należy, wypada, trzeba, można, wolno. Lekcja Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie na edio.ai skupia się na dwóch z nich: wypada i należy.
Co znaczy „wypada” i kiedy się go używa?
Wypada znaczy, że coś jest grzeczne i stosowne. Używamy go, mówiąc o dobrych manierach, zawsze z bezokolicznikiem: Wypada podziękować za zaproszenie. Przeczenie nie wypada piszemy osobno i mówimy nim o nietakcie: Nie wypada przychodzić z pustymi rękami. Forma nie zmienia się przez osoby, więc to samo zdanie pasuje do każdego gościa.
Czym różni się „wypada” od „należy”?
Wypada to grzeczność, należy to zasada, mocniej. Wypada przynieść kwiaty brzmi jak rada, a Bukiet należy wręczyć w pokoju jak reguła z poradnika. Oba słowa nie mają osoby i wymagają bezokolicznika. Należy często spotkamy też w instrukcjach i regulaminach: Należy zachować paragon.
Jak powiedzieć „wypada” i „należy” w czasie przeszłym?
W czasie przeszłym mówimy wypadało i należało. Końcówka -ło jest taka jak przy ono i nie zależy od tego, kto działał: Kiedyś zawsze należało zdjąć papier z bukietu. Czas przyszły tworzymy z będzie: będzie wypadało, będzie należało. W tym znaczeniu należał czy wypadała to błąd.
Mówi się „wypadam przynieść kwiaty” czy „wypada przynieść kwiaty”?
Poprawnie jest wypada przynieść kwiaty. W znaczeniu „tak jest grzecznie” wypada nie ma osoby, tak samo jak należy. Formy osobowe tych czasowników mają inne znaczenia: należę do chóru znaczy „jestem członkiem chóru”. W lekcji na edio.ai formy wypadam i należę są błędnymi odpowiedziami w czacie i w zadaniu z wyborem formy.
„Nie wypada” czy „nie wolno”?
Nie wolno to zakaz, nie wypada to brak dobrych manier. Na basenie nie wolno biegać, bo zabrania tego regulamin. W gościach nie wypada krytykować jedzenia, bo to niegrzeczne, choć żaden przepis tego nie zabrania. Pomaga pytanie: czy jest przepis? Jeśli tak, wybieramy nie wolno.
Mówi się „nie wypada dawać kwiaty” czy „kwiatów”?
Poprawnie: nie wypada dawać kwiatów. Gdy bezokolicznik ma dopełnienie w bierniku, przeczenie zmienia je w dopełniacz: krytykować jedzenie, ale nie wypada krytykować jedzenia. Ta sama zasada działa po nie należy i nie trzeba: nie trzeba zdejmować celofanu.
Co znaczy „przyjść z pustymi rękami”?
To znaczy przyjść w gości bez żadnego prezentu. W Polsce uchodzi to za nietakt, dlatego często słychać Nie wypada przychodzić z pustymi rękami. Wystarczy mały upominek: kwiaty, czekoladki albo domowe ciasto. W lekcji Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie to zdanie wraca w artykule, w rozmowie w kwiaciarni i w czacie.
Jak uczyć „wypada” i „należy” na poziomie B1?
Przez sytuację, w której liczą się dobre maniery. Wizyta u kogoś w domu daje dziesiątki naturalnych zdań: co przynieść, kiedy wręczyć prezent, czego nie mówić przy stole. Na B1 nowością jest głównie brak osoby i czas przeszły wypadało, więc warto szybko przejść do porównań z krajem ucznia. Tak działa pudełko z pytaniami na końcu tej lekcji.
Jaką pracę domową zadać do „wypada” i „nie wypada”?
Krótki poradnik dla gościa w kraju ucznia. Uczeń pisze, co tam wypada przynieść, czego nie wypada dawać i jak wręcza się prezent, a potem nagrywa trzy rzeczy, które wypada zrobić, i trzy, których nie wypada. W lekcji na edio.ai oba zadania ocenia nauczyciel, a czat z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie.
Czy są interaktywne ćwiczenia z „wypada” i „należy”?
Tak, najlepiej te, w których forma pada w sytuacji. Na tej stronie można wypróbować trzy części lekcji Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencie: nagranie z Tomem w kwiaciarni, tabelę z aspektem „jeden raz czy często?” i czat, w którym uczeń doradza Anatolowi. Artykuł, reszta zadań i praca domowa czekają w pełnej lekcji.
Unlock full lesson

Teach this lesson with your students

Book a demoStart free trial

No credit card required