Tramwaje z Bydgoszczy: czasowniki wielokrotne: bywam, miewam, widuję
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o czasownikach wielokrotnych: bywać, miewać, widywać i o tym, jak opowiadać o codziennej jeździe po mieście, na tle tramwajów z Bydgoszczy.
- Gramatyka
- Tramwaje bywają pełne, Pociągi miewają opóźnienia, Codziennie widuję tych samych pasażerów: formy na -am i -uję, czas przeszły, bywa, że… oraz różnica między jest a bywa.
- Temat
- Pesa, największy polski producent pojazdów szynowych z historią sięgającą 1851 roku, buduje w Bydgoszczy tramwaje Swing, Jazz i Twist. Zosia nagrywa tam reportaż radiowy, a Lucas jedzie z nią.
- Zadania
- Artykuł o Pesie i post Zosi z komentarzami, rozmowa w tramwaju i opowieść motorniczego do wysłuchania, schemat z czterema ćwiczeniami, ankieta na czacie i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: miasto w ruchu
Rozdział 2Czytamy: z Bydgoszczy w świat
- Przeczytaj artykuł: Z Bydgoszczy w światArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj post Zosi i komentarzeAutentyczny dokumentWypróbuj
- Dopasuj początek i koniec zdania z posta i komentarzyPołącz w paryOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: w tramwaju i w kabinie
- Posłuchaj: Zosia i Lucas w tramwaju w BydgoszczySłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj motorniczego: mój dzień w tramwajuSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: bywam, miewam, widuję
- Spójrz na schemat: czasowniki wielokrotneSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę czasownika wielokrotnegoWybierz odpowiedźOdblokuj
- Wybierz zdanie, które pasuje do sytuacjiQuizOdblokuj
- Uzupełnij zdania: zamiast „czasem”, „często” albo „zwykle” użyj czasownika wielokrotnegoUzupełnij lukiWypróbuj
- Przeciągnij słowa: Tom odpowiada na ankietę o transporciePrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: ankieta i pitch
Rozdział 6Praca domowa
Tramwaj i komunikacja miejska po polsku
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- motorniczy
- niskopodłogowy
- dwukierunkowy
- zajezdnia
- pętla
- sieć trakcyjna
- godziny szczytu
Gramatyka: czasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Słowa często, czasem i zwykle uczniowie znają od dawna. Ta lekcja dodaje czasowniki, które same niosą to znaczenie: czasownik wielokrotny mówi, że coś się powtarza. Schemat pokazuje siedem takich czasowników, ich formy w czasie teraźniejszym i przeszłym oraz różnicę między jest a bywa.
Czasowniki wielokrotne: bywam, miewam, widuję
Znasz już: często, czasem, rzadko, zwykle; jeżdżę (często) i pojadę (raz). Nowe: czasownik wielokrotny sam mówi, że coś dzieje się co jakiś czas albo zwykle.
Od jakiego czasownika? Co znaczy?
Pierwsza tabela łączy każdy czasownik wielokrotny z jego podstawą: być → bywać, mieć → miewać, widzieć → widywać, grać → grywać, jeść → jadać, spać → sypiać, czytać → czytywać. Obok stoi krótkie wyjaśnienie znaczenia.
| czasownik | czasownik wielokrotny | co znaczy? |
|---|---|---|
| być | bywać | być gdzieś albo jakimś co jakiś czas |
| mieć | miewać | mieć coś co jakiś czas |
| widzieć | widywać | widzieć kogoś co jakiś czas |
| grać | grywać | grać od czasu do czasu |
| jeść | jadać | zwykle jeść (coś, gdzieś) |
| spać | sypiać | zwykle spać (ile, jak) |
| czytać | czytywać | czytać co jakiś czas |
Czas teraźniejszy: -am albo -uję
Większość tych czasowników odmienia się jak czytać: bywam, bywasz, bywają, jadam, sypiam. Dwa mają końcówki -uję, -ujesz: widuję i czytuję. Forma czytywuję to błąd, który schemat pokazuje osobno.
Czas teraźniejszy: -am, -asz
| kto? | bywać | miewać | grywać | jadać | sypiać |
|---|---|---|---|---|---|
| ja | bywam | miewam | grywam | jadam | sypiam |
| ty | bywasz | miewasz | grywasz | jadasz | sypiasz |
| on / ona / ono | bywa | miewa | grywa | jada | sypia |
| my | bywamy | miewamy | grywamy | jadamy | sypiamy |
| wy | bywacie | miewacie | grywacie | jadacie | sypiacie |
| oni / one | bywają | miewają | grywają | jadają | sypiają |
Czas teraźniejszy: -uję, -ujesz
| kto? | widywać | czytywać |
|---|---|---|
| ja | widuję | czytuję |
| ty | widujesz | czytujesz |
| on / ona / ono | widuje | czytuje |
| my | widujemy | czytujemy |
| wy | widujecie | czytujecie |
| oni / one | widują | czytują |
Czas przeszły od bezokolicznika
Czas przeszły tworzymy od bezokolicznika, tak jak zwykle: bywałem, bywałam, miewali, widywały. Tabela podaje formy męskie i żeńskie w każdej osobie, a grywać, jadać i sypiać zachowują się tak samo jak bywać.
| kto? | bywać | miewać | widywać | czytywać |
|---|---|---|---|---|
| ja | bywałem / bywałam | miewałem / miewałam | widywałem / widywałam | czytywałem / czytywałam |
| ty | bywałeś / bywałaś | miewałeś / miewałaś | widywałeś / widywałaś | czytywałeś / czytywałaś |
| on / ona / ono | bywał / bywała / bywało | miewał / miewała / miewało | widywał / widywała / widywało | czytywał / czytywała / czytywało |
| my | bywaliśmy / bywałyśmy | miewaliśmy / miewałyśmy | widywaliśmy / widywałyśmy | czytywaliśmy / czytywałyśmy |
| wy | bywaliście / bywałyście | miewaliście / miewałyście | widywaliście / widywałyście | czytywaliście / czytywałyście |
| oni / one | bywali / bywały | miewali / miewały | widywali / widywały | czytywali / czytywały |
Jest czy bywa? Ma czy miewa?
Porównanie stawia obok siebie dwie sytuacje. Teraz, jeden raz albo stały fakt: Teraz jestem w tramwaju, Pesa ma siedzibę w Bydgoszczy. Co jakiś czas, nie zawsze: Rano tramwaje bywają pełne, Pociągi miewają opóźnienia.
teraz, jeden raz, fakt: jest, ma
- Teraz jestem w tramwaju.
- Wczoraj tramwaj miał opóźnienie.
- Pesa ma siedzibę w Bydgoszczy.
co jakiś czas, nie zawsze: bywa, miewa
- Rano tramwaje bywają pełne.
- Pociągi miewają opóźnienia.
- W Bydgoszczy bywam rzadko.
Bywa, że… i typowe błędy
Przykłady i wskazówka dodają Bywa, że…, czyli „czasem…”, oraz Dawniej bywało, że…. Takich czasowników jest niewiele i nie tworzymy ich sami: nie ma jechywać. Lista błędów poprawia też Teraz bywam w tramwaju i Wczoraj tramwaj miewał opóźnienie.
Przykłady
- Rano tramwaje w Warszawie bywają tak pełne, że trudno wsiąść.
- Pociągi miewają opóźnienia, ale Lucas nie narzeka.
- Codziennie widuję tych samych pasażerów.mówi Dobromir, motorniczy
- W pociągu Lucas czytuje nuty.
- Na pętli Dobromir jada drugie śniadanie.
- Bywa, że ktoś zostawi w tramwaju parasol.bywa, że… = czasem…
Uwaga!
Czasowników wielokrotnych jest niewiele i nie tworzymy ich sami: nie ma „jechywać” ani „jeździwać”, mówimy: często jeżdżę. Często stoją z nimi słowa: czasem, rzadko, zwykle, od czasu do czasu. Bywa, że… znaczy: czasem… W czasie przeszłym: bywało, że… (Dawniej bywało, że…).
Typowe błędy
Teraz bywam w tramwaju.
Teraz jestem w tramwaju.
teraz, w tej chwili: być, nie bywać
Wczoraj tramwaj miewał opóźnienie.
Wczoraj tramwaj miał opóźnienie.
jedno zdarzenie: mieć, nie miewać
Często jechywam tramwajem.
Często jeżdżę tramwajem.
nie ma czasownika „jechywać”
W tramwaju czytywuję wiadomości.
W tramwaju czytuję wiadomości.
czytywać → czytuję, widywać → widuję
Więcej lekcji z tej gramatyki: Aspekt czasownika – lekcje i ćwiczenia
Czasowniki wielokrotne – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- powiedzieć, co dzieje się co jakiś czas: Rano tramwaje bywają tak pełne, że trudno wsiąść.
- odmienić czasowniki wielokrotne w czasie teraźniejszym: bywam, miewasz, jada, ale widuję, czytujesz
- odróżnić jedno zdarzenie od powtarzającego się: Wczoraj tramwaj miał opóźnienie, ale Pociągi miewają opóźnienia
- opowiedzieć o dawnych zwyczajach w czasie przeszłym: W dzieciństwie Lucas grywał w piłkę., Dawniej bywało, że…
- przedstawić radzie miasta krótki pomysł na lepszy transport: Bywa, że czekam na przystanku dwadzieścia minut.
To lekcja 11 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat w dziale Ludzie w ruchu. Przysłówki często, czasem, rzadko i zwykle uczniowie znają z wcześniejszych kursów, a ta lekcja daje im czasowniki, które mówią to samo jednym słowem. W rozmowach o tramwajach wielokrotność pojawia się sama: pełne wagony w godzinach szczytu, zimowe opóźnienia, ci sami pasażerowie każdego ranka. Z lekcji 9 wraca im…, tym…, a lekcja 12 to projekt, który powtarza cały dział.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o komunikację miejską, poznają dziesięć słów z obrazkami, od kursować po godziny szczytu, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o Pesie z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem post Zosi, pod którym współlokatorzy opisują swoje dojazdy. Słuchają rozmowy Zosi i Lucasa w nowym Swingu oraz opowieści motorniczego Dobromira o jego dniu pracy. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym odpowiedzi Toma w ankiecie. Na koniec uczeń odpowiada ankieterce na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z tematami do dyskusji i krótkiego pitchu dla rady miasta.
Praca domowa ma cztery zadania. Zdania z czasownikami wielokrotnymi w czasie przeszłym i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post o podróżach po mieście i nagrany pitch ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- czasowniki wielokrotne · bywać, miewać, widywać, czytywać · jest czy bywa? ma czy miewa? · bywa, że…
- Temat:
- transport · tramwaje · Bydgoszcz · Pesa · komunikacja miejska · podróże po mieście
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od pytania o częstotliwość: Jak często tramwaj jest pełny? Zapisz odpowiedzi z czasem i często, a potem pokaż, że Tramwaje bywają pełne mówi to samo krócej.
- Zestaw dwa zdania o tramwaju: Dziś mój tramwaj ma opóźnienie i Tramwaje miewają opóźnienia. Zapytaj, które mówi o jednym dniu. Ta różnica jest ważniejsza niż same końcówki.
- Ostrzeż przed tworzeniem nowych form: uczniowie, którzy poznali bywać, chętnie mówią jechywać czy jeździwać. Powiedz wprost, że lista jest zamknięta, i podsuń często jeżdżę.
- Potraktuj pudełko jak próbę pitchu: każda osoba przedstawia problem ze swojej trasy i pomysł dla rady miasta. Nagranie w pracy domowej będzie wtedy drugą, lepszą wersją tej wypowiedzi.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lekcja 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lekcja 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lekcja 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Moduł 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lekcja 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lekcja 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lekcja 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lekcja 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Moduł 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lekcja 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lekcja 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lekcja 11 · tutaj jesteśTramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lekcja 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Moduł 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lekcja 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lekcja 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lekcja 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lekcja 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Moduł 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lekcja 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lekcja 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lekcja 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lekcja 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Moduł 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lekcja 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lekcja 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lekcja 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lekcja 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Moduł 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lekcja 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lekcja 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lekcja 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lekcja 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Moduł 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lekcja 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lekcja 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lekcja 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lekcja 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny