Polak, który nazwał witaminę: zdania z „to, co”, „tego, czego” i „o tym, o czym”
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o zdaniach z to, co i tego, czego, czyli o zaimku względnym co w przypadkach, na tle historii słowa witamina.
- Gramatyka
- Przypadek to zależy od czasownika w zdaniu głównym, a przypadek co od czasownika w zdaniu podrzędnym: Funk nazwał to, czego szukali inni badacze. Do tego wszystko, co, nic, co i coś, czego.
- Temat
- Kazimierz Funk, chemik z Warszawy, który w 1912 roku opisał choroby z niedoboru i wymyślił słowo witamina. W kuchni brązowy ryż i mały test z wiedzy.
- Zadania
- Artykuł o białym ryżu, rozmowa w kuchni i radiowa minuta o witaminach do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z kursu i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: co kryje ryż?
Rozdział 2Czytamy: czego brakowało w ryżu?
Rozdział 3Słuchamy: ryż, wykład i mały test
- Posłuchaj: Kuba gotuje, a Olena opowiada o FunkuSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj minuty o nauce: czym są witaminy?SłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: to, czego szukano
- Spójrz na schemat: to, co / tego, czego / tym, czymSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: co, czego, czym, czemu…Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Posortuj czasowniki: jaki przypadek mają „to” i „co”?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Uzupełnij zdania: zamiast rzeczownika z „który” wpisz zaimki ze schematuUzupełnij lukiWypróbuj
- Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj
- Przeciągnij słowa: wiadomość Kuby na czacie mieszkaniaPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: odkrycia na co dzień
Rozdział 6Praca domowa
- Uzupełnij zdania: wszystko, nic, coś i zaimek we właściwym przypadkuUzupełnij lukiOdblokuj
- Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
- Napisz tekst na blog szkoły: odkrycie, które zmieniło życiePisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Nagraj odpowiedź: czy nadanie nazwy to też odkrycie?Mówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- składnik
- otręby
- ryż polerowany
- czasopismo naukowe
- zapobiegać
- wytwarzać
- rozpuszczać się
Gramatyka: zaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Uczniowie znają już który we wszystkich przypadkach. Ta lekcja pokazuje, że po to, coś, wszystko i nic mówimy co, a nie który. Najważniejsze są dwa pytania o dwa przypadki: jedno do czasownika w zdaniu głównym, drugie do czasownika w zdaniu z co.
to, co · tego, czego · tym, czym · o tym, o czym
Znasz już: który w każdym przypadku. Po to, coś, wszystko, nic mówimy co: to, co / tego, czego / tym, czym.
Formy „to” i „co” w przypadkach
Pierwsza tabela zestawia pary: to, co; tego, czego; temu, czemu; tym, czym; o tym, o czym. Każdy wiersz ma pytanie przypadku i przykład, np. Olena interesuje się tym, czym zajmował się Funk.
| przypadek (pytanie) | to | co | przykład |
|---|---|---|---|
| mianownik, biernik (Co?) | to | co | Kuba lubi to, co gotuje mama. |
| dopełniacz (Czego?) | tego | czego | Organizm pozbywa się tego, czego jest za dużo. |
| celownik (Czemu?) | temu | czemu | Dzięki temu, co napisał Funk…; Pierogi to coś, czemu Kuba nie umie się oprzeć. |
| narzędnik (Czym?) | tym | czym | Olena interesuje się tym, czym zajmował się Funk. |
| miejscownik (O czym?) | (o) tym | (o) czym | Kuba myśli o tym, o czym czytał. |
Dwa pytania: najpierw „to”, potem „co”
Druga tabela rozkłada zdania na dwa kroki. Funk nazwał to, bo nazwać co?, a dalej czego szukali inni, bo szukać czego?. Uczeń widzi, że obie formy mogą mieć różne przypadki, bo każdą wybiera inny czasownik.
| zdanie główne | pytanie 1 → forma „to” | zdanie z „co” | pytanie 2 → forma „co” |
|---|---|---|---|
| Funk nazwał to, | nazwać co? → to | czego szukali inni. | szukać czego? → czego |
| Olena opowiada o tym, | opowiadać o czym? → o tym | czym zajmował się Funk. | zajmować się czym? → czym |
| Kuba zgadza się z tym, | zgadzać się z czym? → z tym | o czym mówiła Waleria. | mówić o czym? → o czym |
| Nie rozumiem tego, | nie rozumieć czego? → tego | co mówisz. | mówić co? → co |
Tak samo po wszystko, nic i coś
Lista pokazuje tę samą regułę po innych zaimkach: wszystko, co mówił wykładowca, coś, czego organizm potrzebuje, czegoś, czym zaskoczy Olenę. Same zaimki też się odmieniają: wszystkiego, czegoś, niczym.
- Olena pamięta wszystko, co mówił wykładowca. (pamiętać co? / mówić co?)
- Nie ma nic, co cieszy Kubę bardziej niż pełna kuchnia. (Co cieszy? → mianownik)
- Witamina to coś, czego organizm potrzebuje. (potrzebować czego?)
- Kuba szuka czegoś, czym zaskoczy Olenę. (szukać czego? / zaskoczyć czym?)
- Zmieniają się jak „to”: wszystko → wszystkiego, wszystkiemu, wszystkim; coś → czegoś, czemuś, czymś; nic → niczego, niczemu, niczym.
Przykłady, przecinek i przeczenie
Przykłady pochodzą z artykułu i z rozmowy w kuchni. Wskazówka dodaje przecinek przed co i dopełniacz po przeczeniu: Nie rozumiem tego, co mówisz. Przyimek czasownika wraca w zdaniu podrzędnym: rozmawiać o → o czym.
Przykłady z lekcji
- Funk nazwał to, czego szukali także inni badacze.
- Kuba dowiedział się z artykułu czegoś, czego nie wiedział.
- Szukał w otrębach, czyli w tym, co usuwa się przy polerowaniu.
- Funk zebrał w jedną teorię to, co wiedzieli inni.
- Olena opowiada o tym, czym zajmował się Funk w Londynie.opowiadać o czym? → o tym; zajmować się czym? → czym
- Cztery razy i ani razu nie wygrał? To jest właśnie to, czego nie rozumiem.
Uwaga!
Przed „co” zawsze stawiamy przecinek: to, co. Uwaga na „nie”: po „nie” czasownik z biernikiem ma dopełniacz, i w zdaniu głównym (Rozumiem to, co mówisz → Nie rozumiem tego, co mówisz), i w zdaniu z „co” (organizm przechowuje coś → coś, czego organizm nie przechowuje). Przyimek czasownika wraca w zdaniu z „co”: rozmawiać o → o czym.
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: coś, który zamiast coś, czego, to, co szukali zamiast to, czego szukali, o to, czym zamiast o tym, czym i zgubiony przyimek w to, co rozmawialiśmy.
Witamina to coś, który organizm potrzebuje.
Witamina to coś, czego organizm potrzebuje.
po to, coś, wszystko, nic: co, nie który; potrzebować czego?
Funk nazwał to, co szukali inni badacze.
Funk nazwał to, czego szukali inni badacze.
szukać czego? → czego
Olena opowiada o to, czym zajmował się Funk.
Olena opowiada o tym, czym zajmował się Funk.
opowiadać o czym? → o tym (miejscownik)
Pamiętasz to, co rozmawialiśmy?
Pamiętasz to, o czym rozmawialiśmy?
rozmawiać o czym? → przyimek wraca: o czym
Więcej lekcji z tej gramatyki: Zdania z „który” – lekcje i ćwiczenia · Zaimki – lekcje i ćwiczenia
Zaimek względny co – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- dobrać formę to do czasownika w zdaniu głównym, a formę co do czasownika w zdaniu podrzędnym: Olena od dawna interesuje się tym, czym zajmuje się chemia.
- zamienić rzeczownik z który na zaimki: Funk szukał substancji, której brakowało w białym ryżu → Funk szukał tego, czego brakowało w białym ryżu.
- zachować przyimek czasownika w zdaniu z co: Kuba długo myślał o tym, o czym rozmawiał z Oleną.
- użyć dopełniacza po przeczeniu: Kuba dowiedział się czegoś, czego wcześniej nie wiedział.
- wyjaśnić prostymi słowami, czym są witaminy: To coś, czego organizm potrzebuje w małych ilościach.
To lekcja 5 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i początek działu Przełomy w medycynie. Opiera się na zdaniach z który z kursu B1.1 i na czasownikach z dopełniaczem i narzędnikiem z kursu B1.2, a imiesłowy z lekcji 1–3 wracają w tekstach. Historia odkrycia to opowieść o tym, czego szukano i czego brakowało, więc zdania z to, czego są w niej na każdym kroku. Lekcja 6 wprowadza liczebniki zbiorowe.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o naukę na co dzień, poznają dziesięć słów z obrazkami, od przełomu po rozpuszczać się, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł Czego brakowało w białym ryżu? z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Kuba gotuje brązowy ryż, a Olena opowiada o Funku, a potem radiowej minuty o tym, czym są witaminy. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru formy po wiadomość Kuby na czacie mieszkania. Na koniec uczeń odpowiada koledze z kursu na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o odkrycia.
Praca domowa ma cztery zadania. Zdania z wszystko, nic i coś oraz dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Tekst na blog szkoły o ważnym odkryciu i nagranie o tym, czy nadanie nazwy to też odkrycie, ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- to, co / tego, czego / tym, czym · przypadek „to” i przypadek „co” · wszystko, co / nic, co / coś, czego · o tym, o czym: przyimek zostaje
- Temat:
- historia nauki · medycyna · witaminy · Kazimierz Funk · odkrycia
Wskazówki dla nauczyciela
- Ćwicz z grupą dwa pytania na głos: przy każdym zdaniu grupa pyta najpierw czasownik główny (nazwać co?), a potem czasownik po przecinku (szukać czego?). Po kilku zdaniach uczniowie robią to w myślach.
- Zacznij od zdań z „który”: znane substancji, której brakowało zamień na tego, czego brakowało. Uczniowie zobaczą, że zmienia się tylko słowo, a pytania o przypadki zostają te same.
- Zbierz czasowniki z rekcją: przed sortowaniem przypomnij szukać, bać się, zajmować się, marzyć o. To one decydują o formie co, więc dobra lista oszczędzi błędów w całym rozdziale.
- Trzymaj się historii nauki: lekcja mówi o tym, czym są witaminy i kto je nazwał, a nie o tym, co jeść czy brać. Gdy rozmowa schodzi na porady, wróć do Funka i jego hipotezy.
- Wykorzystaj spór w kuchni: Kuba uważa, że nazwę wymyśli każdy, a Olena mówi o przełomie. Przed pudełkiem poproś grupę, żeby stanęła po jednej stronie i oceniła to, co zrobił Funk.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lekcja 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lekcja 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lekcja 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Moduł 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lekcja 5 · tutaj jesteśPolak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lekcja 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lekcja 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lekcja 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Moduł 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lekcja 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lekcja 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lekcja 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lekcja 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Moduł 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lekcja 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lekcja 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lekcja 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lekcja 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Moduł 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lekcja 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lekcja 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lekcja 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lekcja 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Moduł 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lekcja 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lekcja 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lekcja 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lekcja 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Moduł 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lekcja 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lekcja 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lekcja 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lekcja 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Moduł 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lekcja 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lekcja 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lekcja 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lekcja 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny