Bielik: AI, która mówi po polsku – stałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o stałych zwrotach z imiesłowem przysłówkowym, potrzebnych w dyskusji, na przykładzie polskiego modelu językowego Bielik i sporu o AI w pracy.
- Gramatyka
- Szczerze mówiąc, ogólnie mówiąc, mówiąc krótko, patrząc na to z innej strony, biorąc pod uwagę z biernikiem i korzystając z z dopełniaczem. Zwroty mówiącego mogą stać przed zdaniem z inną osobą.
- Temat
- Bielik, otwarty model językowy Fundacji SpeakLeash i Cyfronetu AGH, który rozumie i pisze po polsku, oraz pytanie: AI w pracy to asystent czy rywal?
- Zadania
- Artykuł w pięciu pytaniach, spór o AI i wystąpienie wolontariuszki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z moderatorką i debata z rolami z pudełka.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: AI po polsku
Rozdział 2Czytamy: polska AI w pięciu pytaniach
Rozdział 3Słuchamy: asystent czy rywal?
- Posłuchaj: Olena i Tom spierają się o AI w pracySłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj: Konstancja na spotkaniu dla początkującychSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: szczerze mówiąc, biorąc pod uwagę
- Spójrz na schemat: zwroty do dyskusjiSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz zwrot, który pasuje do celu w nawiasieWybierz odpowiedźWypróbuj
- Uzupełnij zdania: powiedz to samo zwrotem z formą na -ąc albo -wszyUzupełnij lukiOdblokuj
- Posortuj zdania: poprawne czy z błędem?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj
- Uzupełnij wypowiedź Konstancji w debacie: wpisz formę czasownika z nawiasuUzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: debata o AI
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- pasjonat
- przetwarzać
- polegać na
- odciążyć
- streszczenie
- rywal
- obawa
Gramatyka: stałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Formy na -ąc i -wszy z lekcji 1 i 2 żyją też w gotowych zwrotach. W dyskusji każdy z nich ma jedno zadanie: wyraża szczere zdanie, uogólnia, podsumowuje, pokazuje inny punkt widzenia albo podkreśla ważny fakt. Ważny wyjątek: zwroty mówiącego nie potrzebują tej samej osoby w zdaniu głównym.
Szczerze mówiąc, biorąc pod uwagę: zwroty do dyskusji
Formy na -ąc i -wszy żyją też w stałych zwrotach. W dyskusji pokazują, co robisz: mówisz szczerze, mówisz ogólnie, podsumowujesz albo patrzysz z innej strony.
Zwroty i ich zadania w dyskusji
Po przypomnieniu obu imiesłowów tabela łączy każdy zwrot z ruchem w dyskusji: szczerze mówiąc to własne zdanie, mówiąc krótko podsumowanie. Po biorąc pod uwagę i wziąwszy pod uwagę stoi biernik (koszty), a po korzystając z dopełniacz (z Bielika).
Stałe zwroty w dyskusji
| zwrot | co robisz w dyskusji? | przykład |
|---|---|---|
| szczerze mówiąc (= mówiąc szczerze) | mówisz, co naprawdę myślisz | Szczerze mówiąc, wolę sprawdzać sama. |
| ogólnie mówiąc (= mówiąc ogólnie) | mówisz o całości, bez szczegółów | Ogólnie mówiąc, AI zmienia zadania w pracy. |
| mówiąc krótko (= krótko mówiąc) | podsumowujesz | Mówiąc krótko: asystent, nie rywal. |
| patrząc na to z innej strony | pokazujesz inny punkt widzenia | Patrząc na to z innej strony, kto sprawdzi błędy? |
| biorąc pod uwagę + biernik (co?) albo + że…, ile… | mówisz, jaki fakt jest ważny | Biorąc pod uwagę koszty, darmowy model to dobry wybór. |
| wziąwszy pod uwagę + biernik (co?) | to samo, bardziej oficjalnie: w tekście, w debacie | Wziąwszy pod uwagę wszystkie argumenty, proponuję kompromis. |
| korzystając z + dopełniacz (czego?) | mówisz, czego ktoś używa | Korzystając z Bielika, Tom pisze szybciej. |
Czy osoba musi być ta sama?
Zwroty mówiącego mogą stać przed zdaniem z innym podmiotem: Szczerze mówiąc, ten model jest świetny (mówię ja, świetny jest model). Korzystając z to zwykły imiesłów i zostaje przy zasadzie z lekcji 1: Korzystając z AI, Olena oszczędza czas, a nie czas leci szybciej.
Zwroty mówiącego: osoba może być inna
- Szczerze mówiąc, ten model jest świetny. (mówię ja, a świetny jest model)
- Biorąc pod uwagę koszty, darmowy model wygrywa.
- Tak samo: ogólnie mówiąc, mówiąc krótko, patrząc na to z innej strony, wziąwszy pod uwagę.
Korzystając z i inne formy: ta sama osoba
- Korzystając z AI, Olena oszczędza czas. (Olena korzysta i Olena oszczędza)
- ✗ Korzystając z AI, czas leci szybciej.
- ✓ Korzystając z AI, Olena pracuje szybciej.
Zwroty do debaty i przykłady z rozmowy
Obok imiesłowów schemat podaje znane zwroty do debaty: Moim zdaniem…, To prawda, ale…, Nie zgadzam się z tym, że…, Rozumiem obawy, ale…. Przykłady pochodzą z rozmowy Oleny i Toma, np. Biorąc pod uwagę, ile masz e-maili, taki program mógłby cię odciążyć.
Do debaty
- Moim zdaniem…
- To prawda, ale…
- Nie zgadzam się z tym, że…
- Rozumiem obawy, ale…
Przykłady z lekcji
- Szczerze mówiąc, po całym dniu z pacjentami nie mam siły na roboty.
- Biorąc pod uwagę, ile masz e-maili, taki program mógłby cię odciążyć.
- Korzystając z AI, oszczędzasz czas, ale myślisz dalej sama.ty korzystasz, ty oszczędzasz: ta sama osoba
- Patrząc na to z innej strony: kto sprawdzi, czy program się nie pomylił?
- Wziąwszy pod uwagę wszystkie argumenty, proponuję kompromis.
- Mówiąc krótko: nie trzeba być programistą, żeby pomóc.
Przecinek, dwukropek i styl
Po zwrocie stawiamy przecinek, a przed krótkim podsumowaniem często dwukropek: Mówiąc krótko: asystent, nie rywal. Wziąwszy pod uwagę brzmi oficjalnie i pasuje do tekstu albo debaty, a w rozmowie częściej słychać biorąc pod uwagę.
Uwaga!
Po zwrocie stawiamy przecinek, a przed krótkim podsumowaniem często dwukropek: Szczerze mówiąc, …; Mówiąc krótko: …. Kolejność słów może być inna: szczerze mówiąc = mówiąc szczerze. Wziąwszy pod uwagę brzmi oficjalnie: pasuje do tekstu i debaty. W rozmowie mówimy raczej biorąc pod uwagę.
Typowe błędy
Schemat poprawia bezokolicznik zamiast imiesłowu (szczerze mówić), zbędny przyimek (biorąc pod uwagę o koszty), brak z (korzystając Bielika) i zdanie, w którym z modelu korzysta raport, a nie człowiek.
Szczerze mówić, wolę sprawdzać sama.
Szczerze mówiąc, wolę sprawdzać sama.
w zwrocie jest forma na -ąc, nie bezokolicznik
Biorąc pod uwagę o koszty, firma wybrała Bielika.
Biorąc pod uwagę koszty, firma wybrała Bielika.
biorąc pod uwagę + biernik, bez przyimka
Korzystając Bielika, Tom pisze szybciej.
Korzystając z Bielika, Tom pisze szybciej.
korzystać z + dopełniacz (z czego?)
Korzystając z Bielika, raport powstał w godzinę.
Korzystając z Bielika, Tom napisał raport w godzinę.
korzystając z: ta sama osoba w całym zdaniu
Więcej lekcji z tej gramatyki: Imiesłowy – lekcje i ćwiczenia
Zwroty z imiesłowem – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- dobrać zwrot do celu w dyskusji: szczerze mówiąc przy własnym zdaniu, mówiąc krótko przy podsumowaniu, patrząc na to z innej strony przy innym punkcie widzenia
- podać ważny fakt we właściwym przypadku: Biorąc pod uwagę koszty, darmowy model to dobry wybór., Korzystając z Bielika, Tom pisze szybciej.
- odróżnić zwroty mówiącego od zwykłych form na -ąc: Szczerze mówiąc, ten model jest świetny, ale nie Korzystając z AI, e-mail napisał się sam
- odpowiedzieć drugiej stronie w debacie: Rozumiem te obawy. To prawda, ale ostatnie słowo zawsze ma człowiek, który sprawdza wynik.
- podsumować swoje stanowisko oficjalnie: Wziąwszy pod uwagę wszystkie argumenty, proponuję kompromis.
To lekcja 3 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i ostatnia przed projektem w dziale AI i przyszłość pracy. Korzysta z formy na -ąc z lekcji 1 i formy na -wszy z lekcji 2, a zasadę tej samej osoby uzupełnia o wyjątek dla zwrotów mówiącego. Spór o AI w pracy wymaga argumentów, ustępstw i podsumowań, więc zwroty typu szczerze mówiąc pasują do niego idealnie. W lekcji 4 uczniowie zabierają głos w debacie.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o AI w ich życiu, poznają dziesięć słów z obrazkami, od modelu językowego po obawę, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł Bielik w pięciu pytaniach z ramką za i przeciw, z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają sporu Oleny i Toma o AI w aptece oraz wystąpienia wolontariuszki Konstancji na spotkaniu dla początkujących. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru zwrotu do celu po wystąpienie Konstancji z lukami. Na koniec uczeń odpowiada moderatorce na czacie, a grupa albo para lektor–uczeń losuje z pudełka role do debaty.
Praca domowa ma cztery zadania. Wybór przypadka po zwrocie (biorąc pod uwagę koszty, korzystając z Bielika) i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. E-mail z opinią do organizatorów debaty i nagranie wypowiedzi do debaty ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- stałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym · szczerze mówiąc, ogólnie mówiąc, mówiąc krótko · biorąc pod uwagę, wziąwszy pod uwagę · korzystając z: ta sama osoba
- Temat:
- sztuczna inteligencja · Bielik · model językowy · praca · debata
Wskazówki dla nauczyciela
- Przypisz zwrotom gesty: ręka na sercu przy szczerze mówiąc, zamknięta dłoń przy mówiąc krótko, obrót głowy przy patrząc na to z innej strony. Grupa szybciej łączy zwrot z jego zadaniem.
- Zapytaj, kto mówi, a kto działa: w Szczerze mówiąc, ten model jest świetny mówi człowiek, a nie model. Potem porównaj to z Korzystając z AI, e-mail napisał się sam, gdzie e-mail nie może z niczego korzystać.
- Przećwicz przypadki po zwrotach: podawaj rzeczowniki (koszty, Bielik, ta sprawa), a uczniowie dopowiadają je po biorąc pod uwagę, korzystając z i patrząc na. To dobre przygotowanie do pracy domowej.
- Zatrzymuj nagranie po każdym zwrocie: w sporze Oleny i Toma zapytaj, co robi mówiący: ustępuje, podsumowuje czy zmienia perspektywę. Tak uczniowie słyszą zwroty w prawdziwej kłótni, a nie w tabeli.
- Daj czas na notatki przed debatą: każda rola z pudełka ma trzy kroki i inny zwrot na start. Moderator pilnuje kolejności i na końcu podsumowuje słowami Mówiąc krótko….
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lekcja 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lekcja 3 · tutaj jesteśBielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lekcja 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Moduł 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lekcja 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lekcja 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lekcja 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lekcja 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Moduł 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lekcja 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lekcja 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lekcja 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lekcja 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Moduł 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lekcja 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lekcja 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lekcja 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lekcja 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Moduł 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lekcja 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lekcja 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lekcja 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lekcja 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Moduł 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lekcja 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lekcja 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lekcja 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lekcja 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Moduł 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lekcja 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lekcja 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lekcja 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lekcja 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Moduł 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lekcja 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lekcja 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lekcja 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lekcja 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny