Wilki bywają widywane: strona bierna z bywać i forma bezosobowa z się
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o stronie biernej z bywać i formach z się, które pozwalają pominąć wykonawcę, na tle powrotu wilków do polskich lasów.
- Gramatyka
- Jedna informacja na trzy sposoby: Leśnicy widują wilki, Wilki bywają widywane, Wilki widuje się rzadko, a do tego bywa słychać, zdarza się, że… i Wilków się nie dokarmia.
- Temat
- Od 1998 roku wilk jest chroniony w całej Polsce i sam wrócił na zachód kraju. Olena i Lucas idą do lasu, w którym, jak głosi tablica, „bywają widywane wilki”.
- Zadania
- Artykuł i ulotka nadleśnictwa, spacer Oleny i Lucasa oraz wykład leśniczki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z koleżanką i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: kto mieszka w lesie?
Rozdział 2Czytamy: wilki wróciły
- Przeczytaj artykuł: Wilki wróciłyArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj ulotkę nadleśnictwaAutentyczny dokumentWypróbuj
- Posortuj rady z ulotki: co się robi, a czego się nie robi?Posortuj w kolumnyOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: spacer z wilkami w tle
Rozdział 4Gramatyka: bywają widywane, widuje się je
- Spójrz na schemat: bywają widywane, widuje się jeSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formęWybierz odpowiedźOdblokuj
- Wypełnij tabelę: jedna informacja na trzy sposobyUzupełnij tabelęWypróbuj
- Uzupełnij zdania: powiedz to samo bez „kto?”, formą z „się”Uzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij słowa: jesienny raport leśniczkiPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
- Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: wilk za płotem?
Rozdział 6Praca domowa
Wilki i las po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- wycie
- fotopułapka
- wilczak
- pastuch elektryczny
- tropić
- odstraszać
- dokarmiać
Gramatyka: bywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Formy typu mówi się, że…, stronę bierną z przez i czasowniki wielokrotne uczniowie już znają. Ta lekcja łączy je w opisie tego, co ludzie co jakiś czas widzą: jedna informacja, trzy sposoby jej powiedzenia. Schemat pokazuje, kiedy da się dodać, kto to robi, a kiedy forma z się na to nie pozwala.
Bywają widywane, widuje się je
Znasz już: bywać, widywać, mówi się, że… i imiesłów widywany. Nowe: jak powiedzieć, co ludzie co jakiś czas widzą albo robią, bez mówienia, kto to robi.
Jedna informacja na trzy sposoby
Pierwsza tabela stawia obok siebie stronę czynną, stronę bierną z bywać i formę z się: Leśnicy widują wilki, Wilki bywają widywane przez leśników, Wilki widuje się w lesie. Tak samo zmieniają się zdania ze spotykać, mylić i tropić.
| kto to robi? (strona czynna) | bywać + imiesłów (strona bierna) | forma z się (nie mówimy, kto) |
|---|---|---|
| Leśnicy widują wilki. | Wilki bywają widywane przez leśników. | Wilki widuje się w lesie. |
| Ludzie spotykają wilki na polach. | Wilki bywają spotykane na polach. | Wilki spotyka się na polach. |
| Ludzie mylą wilczaki z wilkami. | Wilczaki bywają mylone z wilkami. | Wilczaki myli się z wilkami. |
| Leśnicy tropią wilki zimą. | Wilki bywają tropione zimą. | Wilki tropi się zimą. |
Bywać + imiesłów: zgoda z podmiotem
Oba słowa zgadzają się z podmiotem: wilk bywa widywany, wilczyca bywa widywana, szczenię bywa widywane, wilki bywają widywane, leśnicy bywają widywani. W czasie przeszłym zmienia się tylko bywać: bywały widywane, bywali widywani.
| kto? co? | teraz | dawniej |
|---|---|---|
| wilk (on) | bywa widywany | bywał widywany |
| wilczyca (ona) | bywa widywana | bywała widywana |
| szczenię (ono) | bywa widywane | bywało widywane |
| wilki, wilczyce (one) | bywają widywane | bywały widywane |
| leśnicy (oni) | bywają widywani | bywali widywani |
Forma z się: kogo? co?
Forma z się ma czasownik w trzeciej osobie liczby pojedynczej, a po nim biernik: Spotyka się je na polach, Obserwacje zgłasza się do RDOŚ. O przeszłości mówimy widywało się albo widywano. Po nie biernik zmienia się w dopełniacz: Wilków się nie dokarmia.
| teraz | dawniej | przykład |
|---|---|---|
| widuje się | widywało się / widywano | Wilki widuje się rzadko. |
| spotyka się | spotykało się / spotykano | Spotyka się je na polach. |
| tropi się | tropiło się / tropiono | Zimą wilki tropi się po śladach. |
| zgłasza się | zgłaszało się / zgłaszano | Obserwacje zgłasza się do RDOŚ. |
| nie dokarmia się | nie dokarmiało się / nie dokarmiano | Wilków się nie dokarmia. |
Bywa słychać, zdarza się, że…
Osobna tabela dodaje gotowe zwroty: Nocą bywa słychać wycie wilków, Na piasku bywa widać ślady łap, Zdarza się, że młody wilk trafi nocą do wsi. Przykłady pochodzą z tablicy przy parkingu, z ulotki i z rozmowy w lesie.
Bywa słychać, bywa widać, zdarza się, że…
| wyrażenie | przykład |
|---|---|
| bywa słychać + co? | Nocą bywa słychać wycie wilków. |
| bywa widać + co? | Na piasku bywa widać ślady łap. |
| zdarza się, że… | Zdarza się, że młody wilk trafi nocą do wsi. |
| dawniej: bywało słychać, bywało widać | Kiedyś nocą nie bywało słychać wycia wilków. |
Przykłady
- W okolicy bywają widywane wilki.napis na tablicy przy leśnym parkingu
- Wilki widuje się bardzo rzadko, bo są płochliwe.
- Pewnie wilki też bywają przez nią fotografowane.o fotopułapce: przez kogo? przez co?
- Wilczaki często bywają mylone z wilkami.
- Tak się odstrasza wilki: podnosi się ręce i głośno się krzyczy.
- Wilków się nie dokarmia.nie + forma z się: dopełniacz (kogo? czego?)
Przez kogo? Typowe błędy
Wskazówka przypomina, że forma z się nie ma „przez kogo”: kto chce nazwać wykonawcę, wybiera bywają widywane przez leśników. Lista błędów poprawia Wilki widuje się je, widują się wilki, widuje się przez leśników i Nie dokarmia się wilki.
Uwaga!
Forma z się nie mówi, kto to robi, więc nie ma w niej „przez kogo”. Chcesz powiedzieć kto? Użyj bywać + imiesłów: Wilki bywają widywane przez leśników. Gdy czasownik ma formę wielokrotną (widzieć → widywać), po bywać najczęściej stoi jej imiesłów: bywają widywane. Przy nie biernik zmienia się w dopełniacz: wilki → wilków się nie dokarmia.
Typowe błędy
Wilki widuje się je rzadko.
Wilki widuje się rzadko. / Widuje się je rzadko.
jedno dopełnienie: wilki albo je
Czy w tym lesie widują się wilki?
Czy w tym lesie widuje się wilki?
widują się = wilki widzą siebie nawzajem
Wilki widuje się przez leśników.
Wilki bywają widywane przez leśników.
forma z się nie ma „przez kogo”
Nie dokarmia się wilki.
Nie dokarmia się wilków.
nie + forma z się: dopełniacz
Więcej lekcji z tej gramatyki: Strona bierna – lekcje i ćwiczenia
Strona czynna i bierna – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 14 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- powiedzieć jedną informację na trzy sposoby: Leśnicy tropią wilki, Wilki bywają tropione, Wilki tropi się zimą
- uzgodnić bywać i imiesłów z podmiotem: wilczyca bywa widywana, wilki bywały widywane
- użyć formy z się z jednym dopełnieniem: Wilki widuje się rzadko albo Widuje się je rzadko
- powiedzieć, czego się nie robi, z dopełniaczem po nie: Wilków się nie dokarmia.
- doradzić komuś, jak zachować się w lesie: Podnosi się ręce, macha się nimi i głośno się krzyczy.
To lekcja 14 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat w dziale Powroty dzikiej przyrody. Opiera się na czasownikach wielokrotnych z lekcji 11 i na kursie Polski B1.2 · Zmieniamy świat, w którym lekcja 1 wprowadziła stronę bierną, lekcja 3 wykonawcę z przez, a lekcja 6 formy typu mówi się. Wilki dobrze pasują do tej gramatyki: widuje się je rzadko, a to, kto je zobaczył, zwykle nie ma znaczenia. Lekcja 15 uczy spójników kontrastu.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o las, poznają dziesięć słów z obrazkami, od watahy po dokarmiać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o powrocie wilków z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem ulotkę nadleśnictwa, z której rady sortują na to, co się robi, i to, czego się nie robi. Słuchają spaceru Oleny i Lucasa, który bierze wilczaka za wilka, i krótkiego wykładu leśniczki Wiesławy. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym jesienny raport leśniczki. Na koniec uczeń uspokaja koleżankę na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o życie obok dzikich zwierząt.
Praca domowa ma cztery zadania. Pamiętnik Oleny z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Ulotkę o dzikim zwierzęciu i nagraną minutę filmu przyrodniczego ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- bywać + imiesłów: bywają widywane · forma z się: widuje się je · nie dokarmia się wilków (dopełniacz) · bywa słychać, zdarza się, że…
- Temat:
- przyroda · wilki · dzikie zwierzęta · ochrona przyrody · las · powroty dzikiej przyrody
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od tablicy z nagrania: zapisz W okolicy bywają widywane wilki i zapytaj, kto te wilki widuje. Brak odpowiedzi to dobry punkt wyjścia do rozmowy o formach bez wykonawcy.
- Przerabiaj jedno zdanie na trzy sposoby: Leśnicy tropią wilki → Wilki bywają tropione → Wilki tropi się zimą. Zrób kilka takich przykładów na głos, zanim grupa wypełni tabelę.
- Wyłapuj podwójne dopełnienie: Wilki widuje się je rzadko to najczęstszy błąd tej lekcji. Poproś, żeby uczeń wybrał wilki albo je, ale nie oba naraz.
- Zrób z ulotki zasady dla grupy: niech uczniowie dopiszą własne punkty w stylu nadleśnictwa, np. Nie karmi się dzików. Przy każdym przeczeniu sprawdź, czy po nie stoi dopełniacz.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
27 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lekcja 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lekcja 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lekcja 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Moduł 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lekcja 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lekcja 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lekcja 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lekcja 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Moduł 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lekcja 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lekcja 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lekcja 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lekcja 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Moduł 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lekcja 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lekcja 14 · tutaj jesteśWilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lekcja 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lekcja 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Moduł 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lekcja 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lekcja 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lekcja 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lekcja 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Moduł 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lekcja 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lekcja 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lekcja 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lekcja 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Moduł 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lekcja 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lekcja 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lekcja 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lekcja 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Moduł 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lekcja 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lekcja 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lekcja 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lekcja 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny