Dlaczego pieniądz jest złoty? Niegdyś, wówczas, obecnie: o czasie w historii
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o przysłówkach czasu w stylu oficjalnym, takich jak niegdyś, wówczas i obecnie, na tle historii polskiej waluty i jej nazwy.
- Gramatyka
- Pary potoczne i oficjalne: kiedyś i niegdyś, wtedy i wówczas, teraz i obecnie, a także dotychczas, odtąd, od tamtej pory, do dziś i przymiotnik ówczesny.
- Temat
- Historia złotego: od złotych monet z Węgier i Włoch przez reformę Grabskiego z 1924 roku do denominacji w 1995 roku. Tom podniósł w skarbcu prawdziwą sztabkę złota.
- Zadania
- Artykuł do przeczytania, rozmowa w kuchni i powitanie przewodniczki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, quiz na czacie i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: pieniądz z historią
Rozdział 2Czytamy: złoty bez złota
Rozdział 3Słuchamy: wizyta w skarbcu
- Posłuchaj: Tom wraca z Centrum PieniądzaSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj przewodniczki: pani Romana zaprasza na wystawęSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: niegdyś, wówczas, obecnie
- Spójrz na schemat: czas w historiiSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz właściwe słowoWybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: zamień słowo z nawiasu na oficjalne słowo z tej lekcjiUzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij słowa: etykieta w muzeum pieniądzaPrzeciągnij i upuśćWypróbuj
- Wypełnij tabelę: wpisz słowo ówczesny w dobrej formieUzupełnij tabelęOdblokuj
- Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: pieniądze dawniej i dziś
Rozdział 6Praca domowa
- Posortuj: przeszłość, teraz czy od przeszłości aż do dziś?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Dopasuj słowa i definicjePołącz w paryOdblokuj
- Napisz opis: historia jednego przedmiotuPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
- Nagraj odpowiedź: jesteś przewodnikiem w muzeum pieniądzaMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj
Pieniądze i waluta po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- mennica
- emitować
- zastąpić
- wycofać z obiegu
- denominacja
- bank centralny
- sztabka złota
Gramatyka: przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Słowa kiedyś, wtedy i teraz uczniowie znają od pierwszych kursów. W artykule, przewodniku po muzeum czy na wykładzie lepiej jednak brzmią ich oficjalne odpowiedniki, a ta lekcja zbiera je w jednym schemacie. Każde słowo wskazuje inny odcinek na osi czasu, więc nie można ich dowolnie zamieniać.
Niegdyś, wówczas, obecnie: czas w historii
Znasz już: kiedyś, wtedy, teraz i dawniej bywało, że… W artykule, w muzeum i na wykładzie o historii używamy słów bardziej oficjalnych.
W rozmowie i w tekście o historii
Każde oficjalne słowo ma potoczny odpowiednik: niegdyś to kiedyś, wówczas to wtedy, obecnie to teraz, dotychczas to do tej pory. Oficjalne pasują do artykułu, muzeum i wykładu, a wówczas wskazuje moment, który tekst już podał.
W rozmowie i w tekście o historii
| w rozmowie | w tekście (oficjalnie) | przykład |
|---|---|---|
| kiedyś, dawno temu | dawniej, niegdyś | Niegdyś w Polsce płacono monetami z różnych krajów. |
| wtedy (w momencie, o którym mówimy) | wówczas | Pierwsze złote monety wybito w 1330 roku, ale wówczas powstało ich mało. |
| z tamtych czasów | ówczesny, ówczesna, ówczesne | Władysław Grabski, ówczesny premier |
| teraz | obecnie | Obecnie pieniądze emituje NBP. |
| do tej pory | dotychczas | Ceny, które dotychczas miały wiele zer, stały się krótsze. |
| od tego czasu | odtąd, od tamtej pory | Od tamtej pory stare banknoty są tylko pamiątką. |
| jeszcze dzisiaj, aż do dzisiaj | do dziś | Nazwa „złoty” przetrwała do dziś. |
Uwaga!
W rozmowie z przyjaciółmi mówimy kiedyś, wtedy, teraz. Słowa niegdyś, wówczas, obecnie brzmią oficjalnie: pasują do artykułu, przewodnika w muzeum, wykładu i oficjalnego listu. Wówczas mówi o momencie, który tekst już podał: W 1924 roku… Wówczas…
Punkt czy odcinek na osi czasu?
Oś pokazuje odległą przeszłość (dawniej, niegdyś), jeden moment (wówczas, np. w 1924 roku), okres aż do teraz (od tamtej pory, do dziś) i teraźniejszość (obecnie). Przykłady opowiadają historię złotego, np. Dawniej bywało, że w Polsce płacono obcymi monetami.
Na osi czasu
- dawniej, niegdyś: dawno temu
- wówczas: w tamtym momencie (np. w 1924 roku)
- odtąd, od tamtej pory, dotychczas… do dziś
- obecnie: teraz
Przykłady
- Niegdyś ludzie nazywali złote monety z Węgier po prostu „złotymi”.
- Pod koniec XV wieku dukat był wart 30 groszy. Wówczas tę sumę zaczęto nazywać złotym.wówczas = wtedy: pod koniec XV wieku
- Reformę przeprowadził Władysław Grabski, ówczesny premier i minister skarbu.
- Obecnie banknoty i monety emituje Narodowy Bank Polski.
- Dawniej bywało, że w Polsce płacono obcymi monetami.bywać znasz już z lekcji o tramwajach: bywa, że…
- Złoty nie jest ze złota, ale jego nazwa przetrwała do dziś.
Ówczesny odmienia się jak przymiotnik
Ówczesny odpowiada na pytanie „jaki?” i zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku: ówczesny premier, ówczesna waluta, ówczesne pieniądze, z ówczesną walutą. Przy mężczyznach w liczbie mnogiej mówimy ówcześni Polacy.
| kto? co? | forma | przykład |
|---|---|---|
| on | ówczesny | ówczesny premier |
| ona | ówczesna | ówczesna waluta |
| ono; liczba mnoga (rzeczy, kobiety) | ówczesne | ówczesne pieniądze |
| mężczyźni, ludzie (liczba mnoga) | ówcześni | ówcześni Polacy |
| dopełniacz (kogo? czego?) | ówczesnego, ówczesnej, ówczesnych | w czasach ówczesnego premiera |
| narzędnik (z kim? z czym?) | ówczesnym, ówczesną, ówczesnymi | z ówczesną walutą |
Odtąd czy od tamtej pory?
Oba znaczą „od tego czasu”, ale tylko odtąd może dotyczyć teraźniejszości i przyszłości: Odtąd będę oszczędzać!. Od tamtej pory liczy czas zawsze od chwili w przeszłości: Od tamtej pory stare banknoty są tylko pamiątką.
odtąd = od tego momentu
- o przeszłości: W 1528 roku złoty stał się podstawą systemu. Odtąd miał 30 groszy.
- o teraz i o przyszłości: Odtąd będę oszczędzać!
od tamtej pory = od momentu w przeszłości
- tylko o przeszłości: Do 2010 roku można było wymienić stare banknoty. Od tamtej pory są pamiątką.
- ✗ Od tamtej pory będę oszczędzać.
Typowe błędy
Schemat poprawia wówczas użyte o naszych czasach, obecnie w opowieści o przeszłości, przysłówek przy rzeczowniku (w ówcześnie Polsce) oraz od tamtej pory z czasem przyszłym.
Wówczas pieniądze emituje Narodowy Bank Polski.
Obecnie pieniądze emituje Narodowy Bank Polski.
o teraz: obecnie; wówczas = wtedy
Marka szybko traciła wartość, więc obecnie była potrzebna reforma.
Marka szybko traciła wartość, więc wówczas była potrzebna reforma.
w opowieści o przeszłości: wówczas, nie obecnie
W ówcześnie Polsce płacono dukatami i groszami.
W ówczesnej Polsce płacono dukatami i groszami.
przy rzeczowniku: przymiotnik ówczesny (jaki?)
Od tamtej pory będę płacić kartą.
Odtąd będę płacić kartą.
od teraz: odtąd; od tamtej pory = od chwili w przeszłości
Więcej lekcji z tej gramatyki: Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia · Przymiotniki – lekcje i ćwiczenia
Przysłówki czasu – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- opowiedzieć o przeszłości oficjalnie: Niegdyś w Polsce płacono monetami z różnych krajów.
- wskazać moment, o którym mówi tekst: Pod koniec XV wieku dukat był wart 30 groszy. Wówczas tę sumę zaczęto nazywać złotym.
- odmienić ówczesny przez rodzaje i przypadki: ówczesny premier, w ówczesnej Polsce, ówcześni Polacy
- odróżnić odtąd od od tamtej pory i powiedzieć, co przetrwało: Nazwa „złoty” przetrwała do dziś.
- opisać przedmiot z historią jak etykieta w muzeum i opowiedzieć o nim jak przewodnik: Szanowni Państwo, niegdyś…
To lekcja 21 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i pierwsza w dziale Pieniądze i mądre wybory. Uczniowie znają kiedyś, wtedy i teraz, a konstrukcja bywa, że… z lekcji 11 wraca tu jako dawniej bywało, że…. Historia waluty, która zmieniała się przez ponad pięćset lat, wymaga słów na „wtedy”, „od tamtej pory” i „obecnie”, więc temat i gramatyka idą w parze. Lekcja 22 przechodzi do skutków: dlatego, zatem, toteż.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o pieniądze i poznają dziesięć słów z obrazkami, od waluty po sztabkę złota. Czytają artykuł Dlaczego pieniądz jest złoty? z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Tom opowiada Olenie o wizycie w skarbcu, a potem przewodniczki Romany na początku zwiedzania. Po schemacie jest pięć ćwiczeń: wybór słowa, zamiana potocznych słów na oficjalne, etykieta muzealna z lukami, tabela z formami ówczesny i quiz. Na koniec uczeń rozwiązuje na czacie quiz przewodniczki, a z pudełka losuje pytania o pieniądze dawniej i dziś.
Praca domowa ma cztery zadania. Sortowanie słów na przeszłość, teraźniejszość i okres aż do dziś oraz dopasowanie definicji są sprawdzane automatycznie. Opis przedmiotu z historią w stylu etykiety muzealnej i nagranie w roli przewodnika ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- czas w historii · niegdyś, wówczas, ówczesny · obecnie, dotychczas, do dziś · odtąd, od tamtej pory · styl oficjalny i potoczny
- Temat:
- pieniądze · historia · złoty · waluta · denominacja · Centrum Pieniądza NBP
Wskazówki dla nauczyciela
- Narysuj oś czasu na tablicy i przyklejaj do niej kartki z niegdyś, wówczas, od tamtej pory i obecnie. Uczniowie od razu widzą, które słowo jest punktem, a które odcinkiem.
- Tłumacz z oficjalnego na potoczny i odwrotnie, tak jak Tom i Olena w nagraniu: czytaj zdanie z przewodnika, a grupa mówi je tak, jak powiedziałaby przy kuchennym stole.
- Sprawdź, czy „wówczas” ma swój moment: przed tym słowem w tekście musi paść data albo zdanie z kiedy. Poproś uczniów, żeby podkreślali ten moment w artykule.
- Przy „ówczesny” powtórz odmianę przymiotnika: podawaj rzeczowniki (waluta, władca, Polacy), a uczniowie dodają właściwą formę w kilku przypadkach.
- Przynieś starą monetę albo banknot lub poproś uczniów o zdjęcie pamiątki z domu. Krótka opowieść o jednym przedmiocie to dobra próba przed pracą domową.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lekcja 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lekcja 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lekcja 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Moduł 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lekcja 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lekcja 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lekcja 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lekcja 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Moduł 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lekcja 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lekcja 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lekcja 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lekcja 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Moduł 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lekcja 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lekcja 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lekcja 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lekcja 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Moduł 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lekcja 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lekcja 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lekcja 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lekcja 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Moduł 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lekcja 21 · tutaj jesteśDlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lekcja 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lekcja 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lekcja 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Moduł 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lekcja 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lekcja 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lekcja 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lekcja 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Moduł 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lekcja 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lekcja 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lekcja 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lekcja 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny