Pyrkon: tu spotykają się fani fantastyki – zaimki z -ś i -kolwiek: ktoś czy ktokolwiek
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o zaimkach nieokreślonych z -ś i -kolwiek: kiedy mówimy ktoś, a kiedy ktokolwiek, na tle wielkiego festiwalu fantastyki w Poznaniu.
- Gramatyka
- Znane ktoś, coś, gdzieś, jakiś, kiedyś obok nowych ktokolwiek, cokolwiek, gdziekolwiek, jakikolwiek, kiedykolwiek, ich odmiana przez przypadki oraz nikt i nic po przeczeniu.
- Temat
- Pyrkon, jeden z największych festiwali fantastyki w Europie: Sofia i Tom planują pierwszy wyjazd do Poznania, a cosplayer Kornel pokazuje zbroję z pianki.
- Zadania
- Poradnik dla początkujących do przeczytania, dwa nagrania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat na forum fanów i pudełko z pytaniami o pasje.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: świat fantastyki
Rozdział 2Czytamy: pierwszy raz na Pyrkonie
Rozdział 3Słuchamy: jedziemy na Pyrkon!
- Posłuchaj: Sofia i Tom planują wyjazd na PyrkonSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj Kornela: mój kostium rycerzaSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: ktoś czy ktokolwiek?
- Spójrz na schemat: ktoś czy ktokolwiek?Schemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: -ś czy -kolwiek?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: wpisz zaimek z nawiasu w odpowiedniej formieUzupełnij lukiWypróbuj
- Uzupełnij zdania: zamiast „nieważne…” wpisz formę z -kolwiekUzupełnij lukiOdblokuj
- Przeciągnij słowa: rady Kornela dla początkującychPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
- Wybierz poprawne zdanieQuizOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: fani i ich pasje
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- kultowy
- rekwizyt
- prelekcja
- autograf
- wcielać się w postać
- uczestniczyć w czymś
- kolekcjonować
Gramatyka: zaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Formy z -ś uczniowie znają od dawna, a ta lekcja dodaje do nich -kolwiek. Różnicę łatwo pokazać jednym zdaniem: -ś wskazuje kogoś konkretnego, -kolwiek znaczy „nieważne kto”. Schemat zestawia pięć par zaimków, pokazuje ich przypadki i typowe miejsca dla -kolwiek, a na końcu zbiera najczęstsze pomyłki.
Ktoś czy ktokolwiek? Zaimki z -ś i -kolwiek
Znasz już: ktoś, coś, gdzieś, jakiś, kiedyś oraz nikt, nic, nigdzie. Nowe: -kolwiek, czyli „nieważne kto, co, gdzie”.
Ktoś, ktokolwiek czy nikt?
Ktoś zostawił miecz mówi o jednej osobie, której nie znamy. Przebierz się, za kogokolwiek chcesz zostawia wybór otwarty. Gdy przy czasowniku stoi nie, mówimy nikt, nic, nigdzie, nigdy. Tabela zestawia pięć par: kto, co, gdzie, jaki i kiedy.
-ś, -kolwiek czy nikt?
-ś: ktoś, coś, gdzieś, kiedyś…, ale nie wiemy albo nie mówimy dokładnie
- Ktoś zostawił miecz przy wejściu.
- Kiedyś byłam na konwencie w Krakowie.
-kolwiek: nieważne kto, co, gdzie; każdy, wszystko jedno
- Przebierz się, za kogo chcesz: za kogokolwiek.
- Cokolwiek wybierzesz, będzie dobrze.
„nie” przy czasowniku: nikt, nic, nigdzie, nigdy
- Nie znam tu nikogo.
- Na konwencie nigdy nie byłem.
Pięć par
| pytanie | -ś (ktoś, nie wiemy kto) | -kolwiek (nieważne kto) |
|---|---|---|
| kto? | Ktoś puka do drzwi. | Ktokolwiek przyjdzie, dostanie mapę. |
| co? | Kupiłam ci coś na stoisku. | Cokolwiek wybierzesz, będzie dobrze. |
| gdzie? | Gdzieś tu jest strefa gier. | Usiądź, gdziekolwiek chcesz. |
| jaki? | Jakiś rycerz pytał o ciebie. | Weź jakąkolwiek grę: wszystkie są dobre. |
| kiedy? | Kiedyś byłem na konwencie. | Przyjedź, kiedykolwiek chcesz. |
Odmiana: końcówka po formie przypadka
-ś i -kolwiek dodajemy do gotowej formy pytania: kogoś, komukolwiek, z czymś, o kimkolwiek. Jakiś i jakikolwiek odmieniają się jak przymiotnik: jakąś grę, z jakimkolwiek smokiem.
Przypadki: -ś i -kolwiek na końcu formy
| przypadek (pytanie) | ktoś | ktokolwiek | coś | cokolwiek |
|---|---|---|---|---|
| mianownik (kto? co?) | ktoś | ktokolwiek | coś | cokolwiek |
| dopełniacz (kogo? czego?) | kogoś | kogokolwiek | czegoś | czegokolwiek |
| celownik (komu? czemu?) | komuś | komukolwiek | czemuś | czemukolwiek |
| biernik (kogo? co?) | kogoś | kogokolwiek | coś | cokolwiek |
| narzędnik (z kim? z czym?) | z kimś | z kimkolwiek | z czymś | z czymkolwiek |
| miejscownik (o kim? o czym?) | o kimś | o kimkolwiek | o czymś | o czymkolwiek |
Jak to zapamiętać?
-ś i -kolwiek dodajemy do formy słowa pytającego: kogo → kogoś, kogokolwiek; z kim → z kimś, z kimkolwiek. Jakiś i jakikolwiek odmieniają się jak przymiotnik: jakąś grę, jakąkolwiek grę, z jakimś smokiem, z jakimkolwiek smokiem. Gdy „nie” stoi przy czasowniku (nie znam, nie ma, nie było), mówimy: nikt, nic, nigdzie, nigdy.
Gdzie najczęściej pojawia się -kolwiek
Typowe miejsca to zdania z chcesz (Usiądź, gdziekolwiek chcesz), znaczenie „nieważne kto” (Kogokolwiek zapytasz, każdy ci pomoże), pytania w znaczeniu „w ogóle” i porównania po niż: więcej osób niż kiedykolwiek wcześniej. Przykłady pochodzą z rozmowy Sofii i Toma.
Gdzie często stoi -kolwiek?
- zdania z „chcesz”: Rób, cokolwiek chcesz. Usiądź, gdziekolwiek chcesz.
- „nieważne kto / co”: Kogokolwiek zapytasz, każdy ci pomoże.
- pytania (= w ogóle, choć raz): Byłeś kiedykolwiek na konwencie?
- po „niż”: Przyszło więcej osób niż kiedykolwiek wcześniej.
Przykłady z lekcji
- To przebierz się, za kogo chcesz. Za kogokolwiek!Tom: nieważne, za kogo
- Nie za kogokolwiek! Chcę wcielić się w jakąś ważną dla mnie postać.Sofia: nie „nieważne za kogo”, tylko jedna, ważna postać
- Zawsze możemy zapytać kogokolwiek z obsługi.każdy wolontariusz pomoże
- Albo spotkamy się gdzieś przy wejściu.jakieś miejsce, ale jeszcze nie wiemy jakie
- W 2025 roku przyszło więcej osób niż kiedykolwiek wcześniej.
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: ktokolwiek zamiast ktoś przy jednej osobie, nie ma tu ktokolwiek zamiast nie ma tu nikogo, kogoś w znaczeniu „nieważne kogo” oraz kiedykolwiek przy jednym zdarzeniu z przeszłości.
Ktokolwiek zostawił miecz przy wejściu.
Ktoś zostawił miecz przy wejściu.
jedna osoba, tylko nie wiemy kto → -ś
Nie ma tu ktokolwiek.
Nie ma tu nikogo.
„nie” przy czasowniku (nie ma, nie znam) → nikt, nic, nigdzie, nigdy
Kogoś zapytasz, każdy ci pomoże.
Kogokolwiek zapytasz, każdy ci pomoże.
nieważne kogo → -kolwiek
Kiedykolwiek byłam na Pyrkonie.
Kiedyś byłam na Pyrkonie.
jeden prawdziwy raz w przeszłości → kiedyś
Więcej lekcji z tej gramatyki: Zaimki – lekcje i ćwiczenia
Zaimki nieokreślone – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- odróżnić jedną nieznaną osobę od dowolnej: Ktoś zostawił miecz przy wejściu., ale Przebierz się, za kogokolwiek chcesz.
- odmienić zaimki z -ś i -kolwiek przez przypadki: szukać kogoś, pomagać komukolwiek, rozmawiać z kimś, wziąć jakąkolwiek grę
- zamienić konstrukcję z nieważne na formę z -kolwiek: Nieważne, co wybierzesz → Cokolwiek wybierzesz, będzie dobrze.
- po przeczeniu użyć nikt, nic, nigdzie: Nie znam tu jeszcze nikogo.
- doradzić komuś przed pierwszym konwentem i opowiedzieć o swoim fandomie: Kogokolwiek z obsługi zapytasz, każdy ci pomoże.
To lekcja 17 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i pierwsza w dziale Polska popkultura w świecie. Formy z -ś uczniowie dobrze znają, podwójne przeczenie z nikt nie i nic nie pamiętają z lekcji 29 kursu Polski A2.2 · Ciekawi świata, a bywać i grywać z lekcji 11 i 14 wracają tu jako znany język. Festiwal, na którym można przebrać się za kogokolwiek i usiąść gdziekolwiek, sam podsuwa nowe formy. Lekcja 18 przechodzi do filmu i par co prawda…, ale.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o fantastykę i poznają dziesięć słów z obrazkami, od konwentu po kolekcjonować. Czytają poradnik z magazynu dla osób, które jadą na Pyrkon pierwszy raz, i rozwiązują zadanie prawda/fałsz oraz quiz. Słuchają, jak Sofia i Tom planują wyjazd, a potem cosplayera Kornela, który opowiada o zbroi z pianki. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru między -ś a -kolwiek po rady Kornela z lukami. Na koniec uczeń odpowiada Kornelowi na forum fanów, a z pudełka losuje pytania o fandomy.
Praca domowa ma cztery zadania. Tabela z odmianą ktoś, ktokolwiek, coś, cokolwiek i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post polecający wybrane wydarzenie i nagranie o własnym fandomie albo hobby ocenia nauczyciel.
- Gramatyka:
- zaimki z -ś i -kolwiek · ktoś / ktokolwiek, coś / cokolwiek · gdzieś / gdziekolwiek, jakiś / jakikolwiek, kiedyś / kiedykolwiek · po „nie”: nikt, nic, nigdzie
- Temat:
- Pyrkon · fantastyka · popkultura · cosplay · Poznań · festiwale
Wskazówki dla nauczyciela
- Pokaż różnicę na jednym przedmiocie: połóż na stole długopis i powiedz Ktoś zostawił tu długopis. Potem rozłóż kilka i powiedz Weź jakikolwiek. Różnica między jedną nieznaną osobą a dowolnym wyborem od razu staje się jasna.
- Zamieniaj „nieważne” na -kolwiek: mów zdania typu Nieważne, gdzie usiądziesz…, a grupa szybko odpowiada …gdziekolwiek usiądziesz. To dobra rozgrzewka przed drugim ćwiczeniem z lukami.
- Wyłapuj przeczenie: poproś o zdania z nie znam, nie ma, nie było i sprawdzaj, czy po nich pada nikt, nic, nigdzie. Pomyłka nie ma tu ktokolwiek jest w schemacie wśród typowych błędów.
- Zatrzymaj nagranie przy „Nie za kogokolwiek!” i zapytaj, dlaczego Sofia protestuje. Chce jednej, ważnej dla siebie postaci, więc mówi jakąś, a nie jakąkolwiek.
- Przed pudełkiem daj minutę na notatki: pytania o autografy, wielkie festiwale i fandom w internecie wymagają argumentów. Poproś, żeby w każdej odpowiedzi padła jedna forma z -ś i jedna z -kolwiek.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.Zobacz kurs
Moduł 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lekcja 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lekcja 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lekcja 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lekcja 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Moduł 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lekcja 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lekcja 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lekcja 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lekcja 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Moduł 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lekcja 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lekcja 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lekcja 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lekcja 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Moduł 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lekcja 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lekcja 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lekcja 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lekcja 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Moduł 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lekcja 17 · tutaj jesteśPyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lekcja 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lekcja 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lekcja 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Moduł 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lekcja 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lekcja 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lekcja 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lekcja 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Moduł 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lekcja 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lekcja 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lekcja 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lekcja 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Moduł 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lekcja 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lekcja 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lekcja 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lekcja 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny