Wilki bywają widywane: strona bierna z bywać i forma bezosobowa z się
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o stronie biernej z bywać i formach z się, które pozwalają pominąć wykonawcę, na tle powrotu wilków do polskich lasów.
- Grammar
- Jedna informacja na trzy sposoby: Leśnicy widują wilki, Wilki bywają widywane, Wilki widuje się rzadko, a do tego bywa słychać, zdarza się, że… i Wilków się nie dokarmia.
- Topic
- Od 1998 roku wilk jest chroniony w całej Polsce i sam wrócił na zachód kraju. Olena i Lucas idą do lasu, w którym, jak głosi tablica, „bywają widywane wilki”.
- Activities
- Artykuł i ulotka nadleśnictwa, spacer Oleny i Lucasa oraz wykład leśniczki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z koleżanką i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: kto mieszka w lesie?
Chapter 2Czytamy: wilki wróciły
Chapter 3Słuchamy: spacer z wilkami w tle
Chapter 4Gramatyka: bywają widywane, widuje się je
- Spójrz na schemat: bywają widywane, widuje się jeGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawną formęChoose the optionUnlock
- Wypełnij tabelę: jedna informacja na trzy sposobyFill in the tableTry it
- Uzupełnij zdania: powiedz to samo bez „kto?”, formą z „się”Fill in the gapsUnlock
- Przeciągnij słowa: jesienny raport leśniczkiDrag and dropUnlock
- Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: wilk za płotem?
Chapter 6Praca domowa
Wilki i las po polsku: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- wycie
- fotopułapka
- wilczak
- pastuch elektryczny
- tropić
- odstraszać
- dokarmiać
Grammar: bywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Formy typu mówi się, że…, stronę bierną z przez i czasowniki wielokrotne uczniowie już znają. Ta lekcja łączy je w opisie tego, co ludzie co jakiś czas widzą: jedna informacja, trzy sposoby jej powiedzenia. Schemat pokazuje, kiedy da się dodać, kto to robi, a kiedy forma z się na to nie pozwala.
Bywają widywane, widuje się je
Znasz już: bywać, widywać, mówi się, że… i imiesłów widywany. Nowe: jak powiedzieć, co ludzie co jakiś czas widzą albo robią, bez mówienia, kto to robi.
Jedna informacja na trzy sposoby
Pierwsza tabela stawia obok siebie stronę czynną, stronę bierną z bywać i formę z się: Leśnicy widują wilki, Wilki bywają widywane przez leśników, Wilki widuje się w lesie. Tak samo zmieniają się zdania ze spotykać, mylić i tropić.
| kto to robi? (strona czynna) | bywać + imiesłów (strona bierna) | forma z się (nie mówimy, kto) |
|---|---|---|
| Leśnicy widują wilki. | Wilki bywają widywane przez leśników. | Wilki widuje się w lesie. |
| Ludzie spotykają wilki na polach. | Wilki bywają spotykane na polach. | Wilki spotyka się na polach. |
| Ludzie mylą wilczaki z wilkami. | Wilczaki bywają mylone z wilkami. | Wilczaki myli się z wilkami. |
| Leśnicy tropią wilki zimą. | Wilki bywają tropione zimą. | Wilki tropi się zimą. |
Bywać + imiesłów: zgoda z podmiotem
Oba słowa zgadzają się z podmiotem: wilk bywa widywany, wilczyca bywa widywana, szczenię bywa widywane, wilki bywają widywane, leśnicy bywają widywani. W czasie przeszłym zmienia się tylko bywać: bywały widywane, bywali widywani.
| kto? co? | teraz | dawniej |
|---|---|---|
| wilk (on) | bywa widywany | bywał widywany |
| wilczyca (ona) | bywa widywana | bywała widywana |
| szczenię (ono) | bywa widywane | bywało widywane |
| wilki, wilczyce (one) | bywają widywane | bywały widywane |
| leśnicy (oni) | bywają widywani | bywali widywani |
Forma z się: kogo? co?
Forma z się ma czasownik w trzeciej osobie liczby pojedynczej, a po nim biernik: Spotyka się je na polach, Obserwacje zgłasza się do RDOŚ. O przeszłości mówimy widywało się albo widywano. Po nie biernik zmienia się w dopełniacz: Wilków się nie dokarmia.
| teraz | dawniej | przykład |
|---|---|---|
| widuje się | widywało się / widywano | Wilki widuje się rzadko. |
| spotyka się | spotykało się / spotykano | Spotyka się je na polach. |
| tropi się | tropiło się / tropiono | Zimą wilki tropi się po śladach. |
| zgłasza się | zgłaszało się / zgłaszano | Obserwacje zgłasza się do RDOŚ. |
| nie dokarmia się | nie dokarmiało się / nie dokarmiano | Wilków się nie dokarmia. |
Bywa słychać, zdarza się, że…
Osobna tabela dodaje gotowe zwroty: Nocą bywa słychać wycie wilków, Na piasku bywa widać ślady łap, Zdarza się, że młody wilk trafi nocą do wsi. Przykłady pochodzą z tablicy przy parkingu, z ulotki i z rozmowy w lesie.
Bywa słychać, bywa widać, zdarza się, że…
| wyrażenie | przykład |
|---|---|
| bywa słychać + co? | Nocą bywa słychać wycie wilków. |
| bywa widać + co? | Na piasku bywa widać ślady łap. |
| zdarza się, że… | Zdarza się, że młody wilk trafi nocą do wsi. |
| dawniej: bywało słychać, bywało widać | Kiedyś nocą nie bywało słychać wycia wilków. |
Przykłady
- W okolicy bywają widywane wilki.napis na tablicy przy leśnym parkingu
- Wilki widuje się bardzo rzadko, bo są płochliwe.
- Pewnie wilki też bywają przez nią fotografowane.o fotopułapce: przez kogo? przez co?
- Wilczaki często bywają mylone z wilkami.
- Tak się odstrasza wilki: podnosi się ręce i głośno się krzyczy.
- Wilków się nie dokarmia.nie + forma z się: dopełniacz (kogo? czego?)
Przez kogo? Typowe błędy
Wskazówka przypomina, że forma z się nie ma „przez kogo”: kto chce nazwać wykonawcę, wybiera bywają widywane przez leśników. Lista błędów poprawia Wilki widuje się je, widują się wilki, widuje się przez leśników i Nie dokarmia się wilki.
Uwaga!
Forma z się nie mówi, kto to robi, więc nie ma w niej „przez kogo”. Chcesz powiedzieć kto? Użyj bywać + imiesłów: Wilki bywają widywane przez leśników. Gdy czasownik ma formę wielokrotną (widzieć → widywać), po bywać najczęściej stoi jej imiesłów: bywają widywane. Przy nie biernik zmienia się w dopełniacz: wilki → wilków się nie dokarmia.
Typowe błędy
Wilki widuje się je rzadko.
Wilki widuje się rzadko. / Widuje się je rzadko.
jedno dopełnienie: wilki albo je
Czy w tym lesie widują się wilki?
Czy w tym lesie widuje się wilki?
widują się = wilki widzą siebie nawzajem
Wilki widuje się przez leśników.
Wilki bywają widywane przez leśników.
forma z się nie ma „przez kogo”
Nie dokarmia się wilki.
Nie dokarmia się wilków.
nie + forma z się: dopełniacz
More lessons on this grammar: Strona bierna lessons and exercises
Try the Strona czynna i bierna exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 14 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 real-life document
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- powiedzieć jedną informację na trzy sposoby: Leśnicy tropią wilki, Wilki bywają tropione, Wilki tropi się zimą
- uzgodnić bywać i imiesłów z podmiotem: wilczyca bywa widywana, wilki bywały widywane
- użyć formy z się z jednym dopełnieniem: Wilki widuje się rzadko albo Widuje się je rzadko
- powiedzieć, czego się nie robi, z dopełniaczem po nie: Wilków się nie dokarmia.
- doradzić komuś, jak zachować się w lesie: Podnosi się ręce, macha się nimi i głośno się krzyczy.
To lekcja 14 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat w dziale Powroty dzikiej przyrody. Opiera się na czasownikach wielokrotnych z lekcji 11 i na kursie Polski B1.2 · Zmieniamy świat, w którym lekcja 1 wprowadziła stronę bierną, lekcja 3 wykonawcę z przez, a lekcja 6 formy typu mówi się. Wilki dobrze pasują do tej gramatyki: widuje się je rzadko, a to, kto je zobaczył, zwykle nie ma znaczenia. Lekcja 15 uczy spójników kontrastu.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o las, poznają dziesięć słów z obrazkami, od watahy po dokarmiać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o powrocie wilków z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem ulotkę nadleśnictwa, z której rady sortują na to, co się robi, i to, czego się nie robi. Słuchają spaceru Oleny i Lucasa, który bierze wilczaka za wilka, i krótkiego wykładu leśniczki Wiesławy. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym jesienny raport leśniczki. Na koniec uczeń uspokaja koleżankę na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o życie obok dzikich zwierząt.
Praca domowa ma cztery zadania. Pamiętnik Oleny z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Ulotkę o dzikim zwierzęciu i nagraną minutę filmu przyrodniczego ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- bywać + imiesłów: bywają widywane · forma z się: widuje się je · nie dokarmia się wilków (dopełniacz) · bywa słychać, zdarza się, że…
- Topic:
- przyroda · wilki · dzikie zwierzęta · ochrona przyrody · las · powroty dzikiej przyrody
Teaching tips
- Zacznij od tablicy z nagrania: zapisz W okolicy bywają widywane wilki i zapytaj, kto te wilki widuje. Brak odpowiedzi to dobry punkt wyjścia do rozmowy o formach bez wykonawcy.
- Przerabiaj jedno zdanie na trzy sposoby: Leśnicy tropią wilki → Wilki bywają tropione → Wilki tropi się zimą. Zrób kilka takich przykładów na głos, zanim grupa wypełni tabelę.
- Wyłapuj podwójne dopełnienie: Wilki widuje się je rzadko to najczęstszy błąd tej lekcji. Poproś, żeby uczeń wybrał wilki albo je, ale nie oba naraz.
- Zrób z ulotki zasady dla grupy: niech uczniowie dopiszą własne punkty w stylu nadleśnictwa, np. Nie karmi się dzików. Przy każdym przeczeniu sprawdź, czy po nie stoi dopełniacz.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
27 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lesson 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lesson 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lesson 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Unit 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lesson 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lesson 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lesson 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lesson 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Unit 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lesson 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lesson 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lesson 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lesson 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Unit 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lesson 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lesson 14 · you're hereWilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lesson 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lesson 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Unit 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lesson 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lesson 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lesson 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lesson 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Unit 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lesson 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lesson 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lesson 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lesson 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Unit 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lesson 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lesson 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lesson 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lesson 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Unit 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lesson 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lesson 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lesson 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lesson 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny