Wilki bywają widywane: strona bierna z bywać i forma bezosobowa z się

About this lesson

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o stronie biernej z bywać i formach z się, które pozwalają pominąć wykonawcę, na tle powrotu wilków do polskich lasów.

Grammar
Jedna informacja na trzy sposoby: Leśnicy widują wilki, Wilki bywają widywane, Wilki widuje się rzadko, a do tego bywa słychać, zdarza się, że… i Wilków się nie dokarmia.
Topic
Od 1998 roku wilk jest chroniony w całej Polsce i sam wrócił na zachód kraju. Olena i Lucas idą do lasu, w którym, jak głosi tablica, „bywają widywane wilki”.
Activities
Artykuł i ulotka nadleśnictwa, spacer Oleny i Lucasa oraz wykład leśniczki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z koleżanką i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Na start: kto mieszka w lesie?

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedz: ty i lasSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
  2. Chapter 2Czytamy: wilki wróciły

    • Przeczytaj artykuł: Wilki wróciłyArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Przeczytaj ulotkę nadleśnictwaReal-life documentTry it
    • Posortuj rady z ulotki: co się robi, a czego się nie robi?Sort into columnsUnlock
  3. Chapter 3Słuchamy: spacer z wilkami w tle

    • Posłuchaj: Olena i Lucas w lesieListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj leśniczki: wilki po sąsiedzkuListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
  4. Chapter 4Gramatyka: bywają widywane, widuje się je

    • Spójrz na schemat: bywają widywane, widuje się jeGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formęChoose the optionUnlock
    • Wypełnij tabelę: jedna informacja na trzy sposobyFill in the tableTry it
    • Uzupełnij zdania: powiedz to samo bez „kto?”, formą z „się”Fill in the gapsUnlock
    • Przeciągnij słowa: jesienny raport leśniczkiDrag and dropUnlock
    • Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
  5. Chapter 5Rozmawiamy: wilk za płotem?

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: koleżanka boi się wilkówChatTry it
    • Otwórz pudełko i porozmawiaj: życie obok dzikich zwierzątOpen the boxUnlock
  6. Chapter 6Praca domowa

    • Uzupełnij pamiętnik Oleny: wpisz formę, którą podaje nawiasFill in the gapsUnlock
    • Dopasuj słowa do definicjiMatchUnlock
    • Napisz ulotkę: dzikie zwierzę w twojej okolicyWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj minutę filmu przyrodniczegoSpeaking, checked by the teacherUnlock

Wilki i las po polsku: słownictwo

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • wycie
  • fotopułapka
  • wilczak
  • pastuch elektryczny
  • tropić
  • odstraszać
  • dokarmiać

Grammar: bywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się

Formy typu mówi się, że…, stronę bierną z przez i czasowniki wielokrotne uczniowie już znają. Ta lekcja łączy je w opisie tego, co ludzie co jakiś czas widzą: jedna informacja, trzy sposoby jej powiedzenia. Schemat pokazuje, kiedy da się dodać, kto to robi, a kiedy forma z się na to nie pozwala.

Bywają widywane, widuje się je

Znasz już: bywać, widywać, mówi się, że… i imiesłów widywany. Nowe: jak powiedzieć, co ludzie co jakiś czas widzą albo robią, bez mówienia, kto to robi.

Jedna informacja na trzy sposoby

Pierwsza tabela stawia obok siebie stronę czynną, stronę bierną z bywać i formę z się: Leśnicy widują wilki, Wilki bywają widywane przez leśników, Wilki widuje się w lesie. Tak samo zmieniają się zdania ze spotykać, mylić i tropić.

kto to robi? (strona czynna)bywać + imiesłów (strona bierna)forma z się (nie mówimy, kto)
Leśnicy widują wilki.Wilki bywają widywane przez leśników.Wilki widuje się w lesie.
Ludzie spotykają wilki na polach.Wilki bywają spotykane na polach.Wilki spotyka się na polach.
Ludzie mylą wilczaki z wilkami.Wilczaki bywają mylone z wilkami.Wilczaki myli się z wilkami.
Leśnicy tropią wilki zimą.Wilki bywają tropione zimą.Wilki tropi się zimą.

Bywać + imiesłów: zgoda z podmiotem

Oba słowa zgadzają się z podmiotem: wilk bywa widywany, wilczyca bywa widywana, szczenię bywa widywane, wilki bywają widywane, leśnicy bywają widywani. W czasie przeszłym zmienia się tylko bywać: bywały widywane, bywali widywani.

kto? co?terazdawniej
wilk (on)bywa widywanybywał widywany
wilczyca (ona)bywa widywanabywała widywana
szczenię (ono)bywa widywanebywało widywane
wilki, wilczyce (one)bywają widywanebywały widywane
leśnicy (oni)bywają widywanibywali widywani

Forma z się: kogo? co?

Forma z się ma czasownik w trzeciej osobie liczby pojedynczej, a po nim biernik: Spotyka się je na polach, Obserwacje zgłasza się do RDOŚ. O przeszłości mówimy widywało się albo widywano. Po nie biernik zmienia się w dopełniacz: Wilków się nie dokarmia.

terazdawniejprzykład
widuje sięwidywało się / widywanoWilki widuje się rzadko.
spotyka sięspotykało się / spotykanoSpotyka się je na polach.
tropi siętropiło się / tropionoZimą wilki tropi się po śladach.
zgłasza sięzgłaszało się / zgłaszanoObserwacje zgłasza się do RDOŚ.
nie dokarmia sięnie dokarmiało się / nie dokarmianoWilków się nie dokarmia.

Bywa słychać, zdarza się, że…

Osobna tabela dodaje gotowe zwroty: Nocą bywa słychać wycie wilków, Na piasku bywa widać ślady łap, Zdarza się, że młody wilk trafi nocą do wsi. Przykłady pochodzą z tablicy przy parkingu, z ulotki i z rozmowy w lesie.

Bywa słychać, bywa widać, zdarza się, że…

wyrażenieprzykład
bywa słychać + co?Nocą bywa słychać wycie wilków.
bywa widać + co?Na piasku bywa widać ślady łap.
zdarza się, że…Zdarza się, że młody wilk trafi nocą do wsi.
dawniej: bywało słychać, bywało widaćKiedyś nocą nie bywało słychać wycia wilków.

Przykłady

  • W okolicy bywają widywane wilki.napis na tablicy przy leśnym parkingu
  • Wilki widuje się bardzo rzadko, bo są płochliwe.
  • Pewnie wilki też bywają przez nią fotografowane.o fotopułapce: przez kogo? przez co?
  • Wilczaki często bywają mylone z wilkami.
  • Tak się odstrasza wilki: podnosi się ręce i głośno się krzyczy.
  • Wilków się nie dokarmia.nie + forma z się: dopełniacz (kogo? czego?)

Przez kogo? Typowe błędy

Wskazówka przypomina, że forma z się nie ma „przez kogo”: kto chce nazwać wykonawcę, wybiera bywają widywane przez leśników. Lista błędów poprawia Wilki widuje się je, widują się wilki, widuje się przez leśników i Nie dokarmia się wilki.

Uwaga!

Forma z się nie mówi, kto to robi, więc nie ma w niej „przez kogo”. Chcesz powiedzieć kto? Użyj bywać + imiesłów: Wilki bywają widywane przez leśników. Gdy czasownik ma formę wielokrotną (widzieć → widywać), po bywać najczęściej stoi jej imiesłów: bywają widywane. Przy nie biernik zmienia się w dopełniacz: wilki → wilków się nie dokarmia.

Typowe błędy

  • Wilki widuje się je rzadko.

    Wilki widuje się rzadko. / Widuje się je rzadko.

    jedno dopełnienie: wilki albo je

  • Czy w tym lesie widują się wilki?

    Czy w tym lesie widuje się wilki?

    widują się = wilki widzą siebie nawzajem

  • Wilki widuje się przez leśników.

    Wilki bywają widywane przez leśników.

    forma z się nie ma „przez kogo”

  • Nie dokarmia się wilki.

    Nie dokarmia się wilków.

    nie + forma z się: dopełniacz

More lessons on this grammar: Strona bierna lessons and exercises

Try the Strona czynna i bierna exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

  • 14 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 real-life document
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • powiedzieć jedną informację na trzy sposoby: Leśnicy tropią wilki, Wilki bywają tropione, Wilki tropi się zimą
  • uzgodnić bywać i imiesłów z podmiotem: wilczyca bywa widywana, wilki bywały widywane
  • użyć formy z się z jednym dopełnieniem: Wilki widuje się rzadko albo Widuje się je rzadko
  • powiedzieć, czego się nie robi, z dopełniaczem po nie: Wilków się nie dokarmia.
  • doradzić komuś, jak zachować się w lesie: Podnosi się ręce, macha się nimi i głośno się krzyczy.

To lekcja 14 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat w dziale Powroty dzikiej przyrody. Opiera się na czasownikach wielokrotnych z lekcji 11 i na kursie Polski B1.2 · Zmieniamy świat, w którym lekcja 1 wprowadziła stronę bierną, lekcja 3 wykonawcę z przez, a lekcja 6 formy typu mówi się. Wilki dobrze pasują do tej gramatyki: widuje się je rzadko, a to, kto je zobaczył, zwykle nie ma znaczenia. Lekcja 15 uczy spójników kontrastu.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o las, poznają dziesięć słów z obrazkami, od watahy po dokarmiać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł o powrocie wilków z zadaniem prawda/fałsz i quizem, a potem ulotkę nadleśnictwa, z której rady sortują na to, co się robi, i to, czego się nie robi. Słuchają spaceru Oleny i Lucasa, który bierze wilczaka za wilka, i krótkiego wykładu leśniczki Wiesławy. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym jesienny raport leśniczki. Na koniec uczeń uspokaja koleżankę na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o życie obok dzikich zwierząt.

Praca domowa ma cztery zadania. Pamiętnik Oleny z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Ulotkę o dzikim zwierzęciu i nagraną minutę filmu przyrodniczego ocenia nauczyciel.

Grammar:
bywać + imiesłów: bywają widywane · forma z się: widuje się je · nie dokarmia się wilków (dopełniacz) · bywa słychać, zdarza się, że…
Topic:
przyroda · wilki · dzikie zwierzęta · ochrona przyrody · las · powroty dzikiej przyrody

Teaching tips

  • Zacznij od tablicy z nagrania: zapisz W okolicy bywają widywane wilki i zapytaj, kto te wilki widuje. Brak odpowiedzi to dobry punkt wyjścia do rozmowy o formach bez wykonawcy.
  • Przerabiaj jedno zdanie na trzy sposoby: Leśnicy tropią wilki → Wilki bywają tropione → Wilki tropi się zimą. Zrób kilka takich przykładów na głos, zanim grupa wypełni tabelę.
  • Wyłapuj podwójne dopełnienie: Wilki widuje się je rzadko to najczęstszy błąd tej lekcji. Poproś, żeby uczeń wybrał wilki albo je, ale nie oba naraz.
  • Zrób z ulotki zasady dla grupy: niech uczniowie dopiszą własne punkty w stylu nadleśnictwa, np. Nie karmi się dzików. Przy każdym przeczeniu sprawdź, czy po nie stoi dopełniacz.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

27 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

The whole course: Polski B2.1 · Jak działa świat

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 AI i przyszłość pracy

    skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata

    1. Lesson 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    2. Lesson 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
    3. Lesson 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
    4. Lesson 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
  2. Unit 2 Przełomy w medycynie

    witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami

    1. Lesson 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
    2. Lesson 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
    3. Lesson 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
    4. Lesson 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
  3. Unit 3 Ludzie w ruchu

    pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać

    1. Lesson 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
    2. Lesson 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
    3. Lesson 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
    4. Lesson 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
  4. Unit 4 Powroty dzikiej przyrody

    żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy

    1. Lesson 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
    2. Lesson 14 · you're hereWilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
    3. Lesson 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
    4. Lesson 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
  5. Unit 5 Polska popkultura w świecie

    Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron

    1. Lesson 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
    2. Lesson 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
    3. Lesson 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
    4. Lesson 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
  6. Unit 6 Pieniądze i mądre wybory

    historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja

    1. Lesson 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
    2. Lesson 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
    3. Lesson 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
    4. Lesson 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
  7. Unit 7 Język i komunikacja

    polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków

    1. Lesson 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
    2. Lesson 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
    3. Lesson 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
    4. Lesson 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
  8. Unit 8 Na krańcach świata

    Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny

    1. Lesson 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
    2. Lesson 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
    3. Lesson 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
    4. Lesson 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny

Questions about this lesson

Czym różni się strona czynna od biernej?
W stronie czynnej podmiot działa, w biernej doznaje działania. Leśnicy widują wilki mówi o tych, którzy widzą, a Wilki bywają widywane przez leśników stawia na pierwszym miejscu wilki. Wykonawcę w stronie biernej podajemy z przez + biernik albo pomijamy. W lekcji Wilki bywają widywane na edio.ai uczeń zapisuje jedną informację na trzy sposoby: w stronie czynnej, biernej z bywać i w formie z się.
Jak tworzy się stronę bierną w języku polskim?
Czasownik być albo zostać plus imiesłów bierny. Wilk jest chroniony w całej Polsce opisuje stan, a W 1998 roku wilk został objęty ochroną w całym kraju jedno zdarzenie. Imiesłów zgadza się z podmiotem: wilk widywany, wilczyca widywana, wilki widywane. Na poziomie B2 dochodzi bywać + imiesłów dla rzeczy, które dzieją się co jakiś czas: Wilki bywają widywane na polach.
Co znaczy „bywają widywane”?
Że ludzie widzą je od czasu do czasu. To strona bierna z czasownikiem wielokrotnym bywać i imiesłowem widywany. Napis W okolicy bywają widywane wilki nie mówi, kto je widział ani kiedy, tylko że to się zdarza. Obie części zgadzają się z podmiotem: wilczyca bywa widywana, wilki bywały widywane. W lekcji Wilki bywają widywane na edio.ai Lucas czyta taki napis przy lesie i od razu chce wracać na dworzec.
Czym jest forma z „się” typu „widuje się”?
To forma bezosobowa: mówi, co się robi, bez wykonawcy. Czasownik stoi w trzeciej osobie liczby pojedynczej z się, a po nim biernik: Wilki widuje się rzadko, Psa prowadzi się na smyczy. Takim stylem pisze się ulotki, regulaminy i instrukcje. O przeszłości mówimy widywało się albo widywano: Dawniej wilki widywało się tu rzadko.
Mówi się „wilki widuje się” czy „wilki widuje się je”?
Wilki widuje się albo widuje się je, nigdy oba. W formie z się jest miejsce tylko na jedno dopełnienie: rzeczownik (wilki) albo zaimek (je). Zdanie Wilki widuje się je rzadko powtarza tę samą informację dwa razy. To najczęstszy błąd w tym temacie, dlatego w lekcji wraca w wyborze formy, w quizie i w czacie.
Mówi się „nie dokarmia się wilków” czy „nie dokarmia się wilki”?
Nie dokarmia się wilków, bo po nie stoi dopełniacz. W zdaniu twierdzącym forma z się ma biernik: Obserwacje zgłasza się do gminy. Gdy dodamy przeczenie, biernik zmienia się w dopełniacz, tak jak w każdym innym zdaniu: Wilków się nie dokarmia, Resztek jedzenia nie zostawia się w lesie, Nie wabi się wilków mięsem.
Czy w formie z „się” można powiedzieć „przez kogo”?
Nie, forma z się z definicji pomija wykonawcę. Zdanie Wilki widuje się przez leśników jest więc błędne. Kto chce powiedzieć, kto widzi wilki, wybiera stronę bierną (Wilki bywają widywane przez leśników) albo czynną (Leśnicy widują wilki). Ten wybór uczeń ćwiczy w quizie, w którym jedno pytanie prosi właśnie o zdanie z wykonawcą.
Mówi się „widuje się wilki” czy „widują się wilki”?
Widuje się wilki, bo widują się znaczy co innego. Widują się to forma zwrotna: wilki widzą siebie nawzajem albo się spotykają. Forma bezosobowa ma zawsze trzecią osobę liczby pojedynczej, nawet gdy po niej stoi rzeczownik w liczbie mnogiej: Czy w tym lesie widuje się wilki?, Wilczaki często myli się z wilkami.
Jak nazywa się po polsku rodzina wilków?
Rodzina wilków to wataha. Zwykle liczy od trzech do ośmiu zwierząt: parę rodziców i młode z ostatnich dwóch lat. Samica to wilczyca, młode to szczenięta albo wilczęta, a nocny głos wilków to wycie. Pies bardzo podobny do wilka to wilczak. W lekcji Wilki bywają widywane na edio.ai te słowa wracają w artykule, w ulotce nadleśnictwa i w wykładzie leśniczki.
Jak uczyć strony biernej i form z „się” na poziomie B2?
Przez jedną informację podaną na trzy sposoby. Uczniowie B2 znają już stronę bierną i mówi się, że…, ale nie zawsze wiedzą, którą formę wybrać. Tabela kto to robi → bywać + imiesłów → forma z się od razu pokazuje różnicę. W tej lekcji po schemacie idą wybór formy, ta tabela, przekształcanie zdań na formę z się, raport leśniczki z lukami i quiz.
Czy są interaktywne ćwiczenia ze strony biernej i formy z „się”?
Tak, najlepiej działa zamiana tej samej informacji na różne formy. Na tej stronie można bez konta wypróbować cztery części lekcji Wilki bywają widywane: ulotkę nadleśnictwa, nagranie spaceru Oleny i Lucasa po lesie, tabelę, w której jedną informację zapisuje się na trzy sposoby, oraz czat z koleżanką, która boi się wilków.

Teach this lesson with your students

No credit card required