Polak, który nazwał witaminę: zdania z „to, co”, „tego, czego” i „o tym, o czym”

About this lesson

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o zdaniach z to, co i tego, czego, czyli o zaimku względnym co w przypadkach, na tle historii słowa witamina.

Grammar
Przypadek to zależy od czasownika w zdaniu głównym, a przypadek co od czasownika w zdaniu podrzędnym: Funk nazwał to, czego szukali inni badacze. Do tego wszystko, co, nic, co i coś, czego.
Topic
Kazimierz Funk, chemik z Warszawy, który w 1912 roku opisał choroby z niedoboru i wymyślił słowo witamina. W kuchni brązowy ryż i mały test z wiedzy.
Activities
Artykuł o białym ryżu, rozmowa w kuchni i radiowa minuta o witaminach do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z kursu i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Na start: co kryje ryż?

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedz: nauka na co dzieńSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
  2. Chapter 2Czytamy: czego brakowało w ryżu?

    • Przeczytaj artykuł: Czego brakowało w białym ryżu?ArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
  3. Chapter 3Słuchamy: ryż, wykład i mały test

    • Posłuchaj: Kuba gotuje, a Olena opowiada o FunkuListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj minuty o nauce: czym są witaminy?ListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
  4. Chapter 4Gramatyka: to, czego szukano

    • Spójrz na schemat: to, co / tego, czego / tym, czymGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawną formę: co, czego, czym, czemu…Choose the optionUnlock
    • Posortuj czasowniki: jaki przypadek mają „to” i „co”?Sort into columnsUnlock
    • Uzupełnij zdania: zamiast rzeczownika z „który” wpisz zaimki ze schematuFill in the gapsTry it
    • Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
    • Przeciągnij słowa: wiadomość Kuby na czacie mieszkaniaDrag and dropUnlock
  5. Chapter 5Rozmawiamy: odkrycia na co dzień

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: kolega pyta o witaminyChatTry it
    • Otwórz pudełko i porozmawiaj: odkrycia, które zmieniły życieOpen the boxUnlock
  6. Chapter 6Praca domowa

    • Uzupełnij zdania: wszystko, nic, coś i zaimek we właściwym przypadkuFill in the gapsUnlock
    • Dopasuj słowa i definicjeMatchUnlock
    • Napisz tekst na blog szkoły: odkrycie, które zmieniło życieWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: czy nadanie nazwy to też odkrycie?Speaking, checked by the teacherUnlock

Vocabulary

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • składnik
  • otręby
  • ryż polerowany
  • czasopismo naukowe
  • zapobiegać
  • wytwarzać
  • rozpuszczać się

Grammar: zaimek względny co po to, coś, wszystko i nic

Uczniowie znają już który we wszystkich przypadkach. Ta lekcja pokazuje, że po to, coś, wszystko i nic mówimy co, a nie który. Najważniejsze są dwa pytania o dwa przypadki: jedno do czasownika w zdaniu głównym, drugie do czasownika w zdaniu z co.

to, co · tego, czego · tym, czym · o tym, o czym

Znasz już: który w każdym przypadku. Po to, coś, wszystko, nic mówimy co: to, co / tego, czego / tym, czym.

Formy „to” i „co” w przypadkach

Pierwsza tabela zestawia pary: to, co; tego, czego; temu, czemu; tym, czym; o tym, o czym. Każdy wiersz ma pytanie przypadku i przykład, np. Olena interesuje się tym, czym zajmował się Funk.

przypadek (pytanie)tocoprzykład
mianownik, biernik (Co?)tocoKuba lubi to, co gotuje mama.
dopełniacz (Czego?)tegoczegoOrganizm pozbywa się tego, czego jest za dużo.
celownik (Czemu?)temuczemuDzięki temu, co napisał Funk…; Pierogi to coś, czemu Kuba nie umie się oprzeć.
narzędnik (Czym?)tymczymOlena interesuje się tym, czym zajmował się Funk.
miejscownik (O czym?)(o) tym(o) czymKuba myśli o tym, o czym czytał.

Dwa pytania: najpierw „to”, potem „co”

Druga tabela rozkłada zdania na dwa kroki. Funk nazwał to, bo nazwać co?, a dalej czego szukali inni, bo szukać czego?. Uczeń widzi, że obie formy mogą mieć różne przypadki, bo każdą wybiera inny czasownik.

zdanie głównepytanie 1 → forma „to”zdanie z „co”pytanie 2 → forma „co”
Funk nazwał to,nazwać co? → toczego szukali inni.szukać czego? → czego
Olena opowiada o tym,opowiadać o czym? → o tymczym zajmował się Funk.zajmować się czym? → czym
Kuba zgadza się z tym,zgadzać się z czym? → z tymo czym mówiła Waleria.mówić o czym? → o czym
Nie rozumiem tego,nie rozumieć czego? → tegoco mówisz.mówić co? → co

Tak samo po wszystko, nic i coś

Lista pokazuje tę samą regułę po innych zaimkach: wszystko, co mówił wykładowca, coś, czego organizm potrzebuje, czegoś, czym zaskoczy Olenę. Same zaimki też się odmieniają: wszystkiego, czegoś, niczym.

  • Olena pamięta wszystko, co mówił wykładowca. (pamiętać co? / mówić co?)
  • Nie ma nic, co cieszy Kubę bardziej niż pełna kuchnia. (Co cieszy? → mianownik)
  • Witamina to coś, czego organizm potrzebuje. (potrzebować czego?)
  • Kuba szuka czegoś, czym zaskoczy Olenę. (szukać czego? / zaskoczyć czym?)
  • Zmieniają się jak „to”: wszystko → wszystkiego, wszystkiemu, wszystkim; coś → czegoś, czemuś, czymś; nic → niczego, niczemu, niczym.

Przykłady, przecinek i przeczenie

Przykłady pochodzą z artykułu i z rozmowy w kuchni. Wskazówka dodaje przecinek przed co i dopełniacz po przeczeniu: Nie rozumiem tego, co mówisz. Przyimek czasownika wraca w zdaniu podrzędnym: rozmawiać o → o czym.

Przykłady z lekcji

  • Funk nazwał to, czego szukali także inni badacze.
  • Kuba dowiedział się z artykułu czegoś, czego nie wiedział.
  • Szukał w otrębach, czyli w tym, co usuwa się przy polerowaniu.
  • Funk zebrał w jedną teorię to, co wiedzieli inni.
  • Olena opowiada o tym, czym zajmował się Funk w Londynie.opowiadać o czym? → o tym; zajmować się czym? → czym
  • Cztery razy i ani razu nie wygrał? To jest właśnie to, czego nie rozumiem.

Uwaga!

Przed „co” zawsze stawiamy przecinek: to, co. Uwaga na „nie”: po „nie” czasownik z biernikiem ma dopełniacz, i w zdaniu głównym (Rozumiem to, co mówisz → Nie rozumiem tego, co mówisz), i w zdaniu z „co” (organizm przechowuje coś → coś, czego organizm nie przechowuje). Przyimek czasownika wraca w zdaniu z „co”: rozmawiać o → o czym.

Typowe błędy

Schemat poprawia cztery pomyłki: coś, który zamiast coś, czego, to, co szukali zamiast to, czego szukali, o to, czym zamiast o tym, czym i zgubiony przyimek w to, co rozmawialiśmy.

  • Witamina to coś, który organizm potrzebuje.

    Witamina to coś, czego organizm potrzebuje.

    po to, coś, wszystko, nic: co, nie który; potrzebować czego?

  • Funk nazwał to, co szukali inni badacze.

    Funk nazwał to, czego szukali inni badacze.

    szukać czego? → czego

  • Olena opowiada o to, czym zajmował się Funk.

    Olena opowiada o tym, czym zajmował się Funk.

    opowiadać o czym? → o tym (miejscownik)

  • Pamiętasz to, co rozmawialiśmy?

    Pamiętasz to, o czym rozmawialiśmy?

    rozmawiać o czym? → przyimek wraca: o czym

More lessons on this grammar: Zdania z „który” lessons and exercises · Zaimki lessons and exercises

Try the Zaimek względny co exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • dobrać formę to do czasownika w zdaniu głównym, a formę co do czasownika w zdaniu podrzędnym: Olena od dawna interesuje się tym, czym zajmuje się chemia.
  • zamienić rzeczownik z który na zaimki: Funk szukał substancji, której brakowało w białym ryżu → Funk szukał tego, czego brakowało w białym ryżu.
  • zachować przyimek czasownika w zdaniu z co: Kuba długo myślał o tym, o czym rozmawiał z Oleną.
  • użyć dopełniacza po przeczeniu: Kuba dowiedział się czegoś, czego wcześniej nie wiedział.
  • wyjaśnić prostymi słowami, czym są witaminy: To coś, czego organizm potrzebuje w małych ilościach.

To lekcja 5 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i początek działu Przełomy w medycynie. Opiera się na zdaniach z który z kursu B1.1 i na czasownikach z dopełniaczem i narzędnikiem z kursu B1.2, a imiesłowy z lekcji 1–3 wracają w tekstach. Historia odkrycia to opowieść o tym, czego szukano i czego brakowało, więc zdania z to, czego są w niej na każdym kroku. Lekcja 6 wprowadza liczebniki zbiorowe.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o naukę na co dzień, poznają dziesięć słów z obrazkami, od przełomu po rozpuszczać się, i dobierają je do zdjęć. Czytają artykuł Czego brakowało w białym ryżu? z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Kuba gotuje brązowy ryż, a Olena opowiada o Funku, a potem radiowej minuty o tym, czym są witaminy. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru formy po wiadomość Kuby na czacie mieszkania. Na koniec uczeń odpowiada koledze z kursu na czacie, a w parze albo z lektorem otwiera pudełko z pytaniami o odkrycia.

Praca domowa ma cztery zadania. Zdania z wszystko, nic i coś oraz dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Tekst na blog szkoły o ważnym odkryciu i nagranie o tym, czy nadanie nazwy to też odkrycie, ocenia nauczyciel.

Grammar:
to, co / tego, czego / tym, czym · przypadek „to” i przypadek „co” · wszystko, co / nic, co / coś, czego · o tym, o czym: przyimek zostaje
Topic:
historia nauki · medycyna · witaminy · Kazimierz Funk · odkrycia

Teaching tips

  • Ćwicz z grupą dwa pytania na głos: przy każdym zdaniu grupa pyta najpierw czasownik główny (nazwać co?), a potem czasownik po przecinku (szukać czego?). Po kilku zdaniach uczniowie robią to w myślach.
  • Zacznij od zdań z „który”: znane substancji, której brakowało zamień na tego, czego brakowało. Uczniowie zobaczą, że zmienia się tylko słowo, a pytania o przypadki zostają te same.
  • Zbierz czasowniki z rekcją: przed sortowaniem przypomnij szukać, bać się, zajmować się, marzyć o. To one decydują o formie co, więc dobra lista oszczędzi błędów w całym rozdziale.
  • Trzymaj się historii nauki: lekcja mówi o tym, czym są witaminy i kto je nazwał, a nie o tym, co jeść czy brać. Gdy rozmowa schodzi na porady, wróć do Funka i jego hipotezy.
  • Wykorzystaj spór w kuchni: Kuba uważa, że nazwę wymyśli każdy, a Olena mówi o przełomie. Przed pudełkiem poproś grupę, żeby stanęła po jednej stronie i oceniła to, co zrobił Funk.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

The whole course: Polski B2.1 · Jak działa świat

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course

  1. Unit 1 AI i przyszłość pracy

    skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata

    1. Lesson 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
    2. Lesson 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
    3. Lesson 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
    4. Lesson 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
  2. Unit 2 Przełomy w medycynie

    witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami

    1. Lesson 5 · you're herePolak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
    2. Lesson 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
    3. Lesson 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
    4. Lesson 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
  3. Unit 3 Ludzie w ruchu

    pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać

    1. Lesson 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
    2. Lesson 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
    3. Lesson 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
    4. Lesson 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
  4. Unit 4 Powroty dzikiej przyrody

    żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy

    1. Lesson 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
    2. Lesson 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
    3. Lesson 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
    4. Lesson 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
  5. Unit 5 Polska popkultura w świecie

    Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron

    1. Lesson 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
    2. Lesson 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
    3. Lesson 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
    4. Lesson 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
  6. Unit 6 Pieniądze i mądre wybory

    historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja

    1. Lesson 21Dlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
    2. Lesson 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
    3. Lesson 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
    4. Lesson 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
  7. Unit 7 Język i komunikacja

    polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków

    1. Lesson 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
    2. Lesson 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
    3. Lesson 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
    4. Lesson 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
  8. Unit 8 Na krańcach świata

    Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny

    1. Lesson 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
    2. Lesson 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
    3. Lesson 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
    4. Lesson 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny

Questions about this lesson

Kiedy mówimy „to, co”, a kiedy „który”?
Po zaimkach to, coś, wszystko i nic: co, nie który. Który łączy się z rzeczownikiem: substancja, której brakowało. Gdy w miejscu rzeczownika stoi zaimek, zdanie brzmi to, czego brakowało. Dlatego Witamina to coś, który organizm potrzebuje jest błędem, a poprawnie mówimy coś, czego organizm potrzebuje.
Jak dobrać przypadek w zdaniu z „to, co”?
Zadajemy dwa pytania do dwóch różnych czasowników. Forma to zależy od czasownika w zdaniu głównym, a forma co od czasownika w zdaniu podrzędnym. W zdaniu Olena opowiada o tym, czym zajmował się Funk pytamy opowiadać o czym? (o tym) i zajmować się czym? (czym). Druga tabela schematu w lekcji Polak, który nazwał witaminę rozkłada tak cztery zdania.
Mówi się „to, co szukali” czy „to, czego szukali”?
Poprawnie: to, czego szukali. Czasownik szukać łączy się z dopełniaczem (szukać czego?), więc zaimek względny ma formę czego, choć to stoi w bierniku po nazwać czy znaleźć. Tak samo działają potrzebować, bać się i unikać: Niektórzy unikają tego, czego nie znają.
„To, o czym rozmawialiśmy” czy „to, co rozmawialiśmy”?
Przyimek czasownika stoi też przed zaimkiem co. Rozmawiać o czymś daje to, o czym rozmawialiśmy, a nie to, co rozmawialiśmy. Forma to zależy natomiast od czasownika w zdaniu głównym: Pamiętasz to, o czym rozmawialiśmy?, ale Kuba myśli o tym, o czym czytał.
Dlaczego „Nie rozumiem tego, co mówisz”, a nie „to, co mówisz”?
Po przeczeniu biernik zmienia się w dopełniacz. Rozumiem to ma biernik, ale nie rozumiem tego już dopełniacz. Ta sama zasada działa w zdaniu z co: coś, co organizm przechowuje, ale coś, czego organizm nie przechowuje. Wskazówka w schemacie lekcji pokazuje obie strony tej reguły.
Czy zdanie z „to, co” jest zdaniem przydawkowym?
Zwykle nie, bo nie określa rzeczownika. Zdanie przydawkowe opisuje rzeczownik i najczęściej zaczyna się od który: Polak, który nazwał witaminę. Zdanie z co rozwija zaimek to, a jego typ zależy od roli tego zaimka. W Funk nazwał to, czego szukano jest dopełnieniowe, a w To, co napisał Funk, zmieniło naukę podmiotowe.
Jak odmieniają się „wszystko”, „coś” i „nic”?
Przez wszystkie przypadki, podobnie jak zaimek to. Wszystko → wszystkiego, wszystkiemu, wszystkim; coś → czegoś, czemuś, czymś; nic → niczego, niczemu, niczym. Formę wybiera czasownik w zdaniu głównym: Tom zgadza się ze wszystkim, co mówi Waleria. Lista w schemacie lekcji zbiera te formy z przykładami.
Jak powiedzieć po polsku, czym są witaminy?
Najprościej: to coś, czego organizm potrzebuje w małych ilościach. Taka definicja od razu używa zdania z co. Przydają się też słowa składnik, niedobór, wytwarzać i rozpuszczać się: Witaminy A, D, E i K rozpuszczają się w tłuszczach. Słowo witamina utworzył Kazimierz Funk z łacińskiego vita, czyli „życie”, i nazwy amina.
Jak uczyć zdań z „to, co” na poziomie B2?
Od znanego który do nowego co. Uczniowie B2 dobrze znają zdania z który, więc najpierw zamieniają rzeczownik na zaimek: substancji, której → tego, czego. Potem sortują czasowniki według przypadka i wybierają formy w krótkim tekście. W lekcji Polak, który nazwał witaminę ćwiczenia prowadzą od wyboru formy przez sortowanie, przekształcenia i quiz do wiadomości z lukami.
Jaka gra pomaga ćwiczyć zdania z „co”?
Pytania, które wymagają odpowiedzi z to, co. Na przykład: Co jest dla ciebie czymś, bez czego nie wyobrażasz sobie dnia? albo Jak wyjaśnić dziecku coś, czego nie widać?. W lekcji na edio.ai służy temu pudełko z sześcioma pytaniami o odkrycia, które otwiera się w parze albo z lektorem, także na zajęciach online.
Czy są interaktywne ćwiczenia ze zdań z „to, co”?
Tak, dobrze sprawdzają się przekształcenia zdań z który. Na tej stronie można bez konta wypróbować trzy części lekcji: nagranie, w którym Kuba gotuje, a Olena opowiada o Funku, zadanie z zamianą rzeczownika z który na zaimki ze schematu oraz czat z kolegą, który pyta o witaminy. Artykuł, pozostałe ćwiczenia i praca domowa są w pełnej lekcji.

Teach this lesson with your students

No credit card required