Nasiona na rok 2100: imiesłów czy zdanie z „który”
About this lesson
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o tym, jak imiesłowy przymiotnikowe zamieniać na zdania z który i odwrotnie, na przykładzie banku genów, który chroni nasiona starych odmian.
- Grammar
- Rolnicy uprawiający = rolnicy, którzy uprawiają; nasiona przechowywane = nasiona, które są przechowywane; próbki zebrane w zeszłym roku = próbki, które zostały zebrane. Do tego zgoda który, która, które, którzy z rzeczownikiem.
- Topic
- Jesienny wieczór w kuchni: Olena pokazuje Tomowi film o krajowym banku genów w Radzikowie pod Warszawą, a Tom dopytuje o każdą liczbę.
- Activities
- Artykuł z magazynu popularnonaukowego, rozmowa przy laptopie i opowieść Toma dla mamy do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Co schowamy na przyszłość?
Chapter 2Czytamy: zamrażarka pełna przyszłości
Chapter 3Słuchamy: Tom liczy nasiona
Chapter 4Gramatyka: zebrane czy które zostały zebrane?
- Spójrz na schemat: imiesłów czy który?Grammar schemeTry it
- Wybierz zdanie z który, które znaczy to samoChoose the optionUnlock
- Uzupełnij: zamień zdanie z który na imiesłówFill in the gapsUnlock
- Wypełnij tabelę: który i czasownikFill in the tableTry it
- Przeciągnij słowa: notatki Toma z filmuDrag and dropUnlock
- Wybierz odpowiedź: co znaczy to samo?QuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: nasiona dla wnuków
Chapter 6Praca domowa
Vocabulary
11 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+8 more with pictures and audio in the lessonMore words
- suszyć
- komora chłodnicza
- przechowywać
- kiełkować
- zamrażarka
- dziedzictwo
- gatunek
- uprawiać
Grammar: fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
Ta lekcja łączy oba imiesłowy z lekcji 9 i 10 ze zdaniami z który znanymi z kursu B1.1. Fraza z imiesłowem i zdanie z który znaczą to samo, ale czas i strona muszą się zgadzać: ktoś coś robi, coś jest robione albo coś zostało zrobione. W schemacie czekają dwie tabele, pięć przykładów, wskazówka i cztery typowe błędy.
Nasiona przechowywane = nasiona, które są przechowywane
Frazę z imiesłowem (uprawiający, przechowywane, zebrane) możesz zamienić na zdanie z który. Znaczą to samo, ale czas i strona (kto robi? co jest robione?) muszą się zgadzać.
Trzy zamiany: który robi, jest, został
Pierwsza tabela pokazuje trzy drogi. Imiesłów na -ący daje który i czas teraźniejszy (nasiona, które kiełkują). Imiesłów bierny od niedokonanego daje są, bo to proces (są przechowywane), a od dokonanego zostały, bo to jedno zakończone zdarzenie (zostały zebrane).
| fraza z imiesłowem | zdanie z który | jak? |
|---|---|---|
| rolnicy uprawiający stare odmiany | rolnicy, którzy uprawiają stare odmiany | -ący (ktoś coś robi) → który + czas teraźniejszy |
| nasiona kiełkujące w laboratorium | nasiona, które kiełkują w laboratorium | -ący → który + czas teraźniejszy |
| nasiona przechowywane w −18 °C | nasiona, które są przechowywane w −18 °C | -ny od niedokonanego (przechowywać) → są + imiesłów: proces |
| próbki sprawdzane co 5–10 lat | próbki, które są sprawdzane co 5–10 lat | niedokonany (sprawdzać) → są: to się powtarza |
| próbki zebrane w zeszłym roku | próbki, które zostały zebrane w zeszłym roku | -ny od dokonanego (zebrać) → zostały + imiesłów: jedno zdarzenie |
| słoik zamknięty wczoraj rano | słoik, który został zamknięty wczoraj rano | -ty od dokonanego (zamknąć) → został |
Który, która, które, którzy
Druga tabela łączy rodzaj rzeczownika z formą który i końcówką imiesłowu: torebka, która, nasiono, które, słoik, który. Osobny wiersz ma rodzaj męskoosobowy (rolnicy, którzy uprawiają), a rzeczy i rośliny dostają które: próbki, które.
| rzeczownik (kto? co?) | który | imiesłów |
|---|---|---|
| on: słoik, gatunek, rolnik | który | zamknięty, przechowywany, uprawiający |
| ona: próbka, torebka, fasola | która | zebrana, zamknięta, uprawiana |
| ono: nasiono | które | wysuszone, kiełkujące |
| oni (mężczyźni, osoby): rolnicy, naukowcy | którzy | uprawiający, pracujący |
| one (rzeczy, rośliny): nasiona, próbki, torebki | które | przechowywane, zebrane |
Przypadek i miejsce imiesłowu
Przykłady i wskazówka pokazują, że imiesłów bierze przypadek rzeczownika (naukowcom pracującym), a który w takim zdaniu stoi w mianowniku (naukowcom, którzy pracują). Krótki imiesłów stawiamy zwykle przed rzeczownikiem, dłuższą frazę po nim. Zamknięty słoik bez daty oznacza stan: słoik, który jest zamknięty.
Przykłady
- Próbki zebrane podczas wyprawy przyjeżdżają do banku.= próbki, które zostały zebrane podczas wyprawy
- Pani Emilia sprawdza nasiona przechowywane w słoikach.= nasiona, które są przechowywane w słoikach
- Bank wysyła nasiona naukowcom pracującym nad nowymi odmianami.= naukowcom, którzy pracują… (imiesłów w celowniku, który w mianowniku)
- Wysuszone nasiona pakuje się próżniowo.krótki imiesłów stoi przed rzeczownikiem
- Rolnik, który uprawia starą fasolę, ma też stary sad.= rolnik uprawiający starą fasolę
Uwaga!
Krótki imiesłów stoi zwykle przed rzeczownikiem (zebrane próbki), dłuższa fraza po nim (próbki zebrane podczas wyprawy). Imiesłów ma przypadek rzeczownika (w torebkach zamkniętych), a który w takim zdaniu stoi w mianowniku (w torebkach, które zostały zamknięte). Bez daty imiesłów dokonany może też znaczyć stan: zamknięty słoik = słoik, który jest zamknięty.
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: zostały przechowywane przy czasowniku niedokonanym, są zebrane w zeszłym roku przy jednym zdarzeniu, rolnicy, które zamiast którzy oraz odmiany uprawiające zamiast uprawiane, gdy odmiany same nic nie robią.
Nasiona, które zostały przechowywane w −18 °C, mogą przetrwać bardzo długo.
Nasiona, które są przechowywane w −18 °C, mogą przetrwać bardzo długo.
przechowywać (niedokonany) → są, nie zostały
Próbki, które są zebrane w zeszłym roku, leżą już w banku.
Próbki, które zostały zebrane w zeszłym roku, leżą już w banku.
jedno zdarzenie w przeszłości → zostały
Rolnicy, które uprawiają stare odmiany, rozmawiają z naukowcami.
Rolnicy, którzy uprawiają stare odmiany, rozmawiają z naukowcami.
rolnicy (oni, osoby) → którzy
Bank przechowuje odmiany uprawiające przez rolników.
Bank przechowuje odmiany uprawiane przez rolników.
odmiany nic nie robią, są uprawiane → -ane, nie -ące
More lessons on this grammar: Imiesłowy lessons and exercises · Zdania z „który” lessons and exercises · Strona bierna lessons and exercises
Try the Imiesłowy przymiotnikowe exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- zamienić frazę z imiesłowem na -ący na zdanie z który w czasie teraźniejszym: rolnicy uprawiający stare odmiany → rolnicy, którzy uprawiają…
- wybrać są albo zostały w zdaniu z który: nasiona, które są przechowywane, ale próbki, które zostały zebrane w zeszłym roku
- dobrać formę który, która, które, którzy do rzeczownika i postawić imiesłów w jego przypadku: naukowcom pracującym nad nowymi odmianami
- wyjaśnić gościowi krok po kroku, jak bank przechowuje nasiona: Wysuszone nasiona pakuje się próżniowo.
To lekcja 11 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, ostatnia przed projektem w module Jedzenie przyszłości. Łączy imiesłów czynny z lekcji 9 i bierny z lekcji 10 ze stroną bierną z lekcji 1–3 i ze zdaniami z który z lekcji 9–10 kursu B1.1. Bank genów to opowieść o procesie, w którym nasiona są zbierane, suszone i przechowywane, więc obie konstrukcje pojawiają się w niej co chwila. Lekcja 12 to projekt: kuchnia bez marnowania.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o zamrażarkę, ogród i kolekcje, poznają jedenaście słów z obrazkami, od banku genów po uprawiać, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają artykuł Zamrażarka pełna przyszłości z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Olena pokazuje Tomowi film o banku, a potem jak Tom tłumaczy to samo mamie. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, od wyboru zdania z który przez notatki Toma z filmu po quiz. W czacie uczeń samodzielnie odpowiada koledze, a z pudełka losuje pytania i scenki, w których oprowadza gościa po banku.
W pracy domowej są cztery zadania. Czat współlokatorów z wyborem formy i dopasowanie definicji do słów są sprawdzane automatycznie. Odpowiedź na forum z opisem procesu i nagrane oprowadzanie po banku genów ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- imiesłów czy zdanie z który · który + są / zostały + imiesłów · -ący = który + czas teraźniejszy · który, która, które, którzy
- Topic:
- bank genów · nasiona · stare odmiany · jedzenie przyszłości · Radzików
Teaching tips
- Przy każdym imiesłowie zadaj trzy pytania: kto to robi, czy to proces, czy jedno zdarzenie z datą. Odpowiedzi prowadzą prosto do który robi, który jest albo który został.
- Podkreśl z grupą znaczniki czasu w zdaniach z ćwiczeń: w zeszłym roku, wczoraj rano, co 5–10 lat. Uczniowie szybko zobaczą, że jedno zdarzenie z datą oznacza zostały, a powtarzanie są.
- Zamieniaj zdania w obie strony: najpierw z imiesłowu na który, potem odwrotnie. Druga zamiana jest trudniejsza, bo wymaga wyboru przypadku: o nasionach, które zostały kupione → o nasionach kupionych.
- Zamień scenki z pudełka w prawdziwe oprowadzanie: jedna osoba jest przewodnikiem, reszta zadaje pytania jako goście. To dobra próba przed nagraniem z pracy domowej.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Unit 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lesson 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Unit 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Lesson 9Największy sad EuropyImiesłów przymiotnikowy czynny: -ący, -ąca, -ące
Lesson 10Magia kiszonekImiesłów przymiotnikowy bierny: -ny, -ony, -ty
Lesson 11 · you're hereNasiona na rok 2100Fraza z imiesłowem czy zdanie z „który”
Lesson 12Projekt: kuchnia bez marnowaniaPowtórka: imiesłowy i zdania z „który”
Unit 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Unit 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Unit 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Unit 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lesson 29Pierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe