Pierwsza Europejka na Evereście: zdania złożone ze spójnikami zanim, dopóki nie, aż
About this lesson
Lekcja polskiego B1 dla obcokrajowców o spójnikach czasowych w zdaniach złożonych: zanim, gdy tylko, dopóki nie i aż, na przykładzie wejścia Wandy Rutkiewicz na Everest.
- Grammar
- Zanim weszła, gdy tylko wróciła, szła, dopóki nie zobaczyła szczytu, czekali, aż pogoda się poprawi: po tych spójnikach czasownik dokonany, a w historii z przeszłości zdanie główne też w czasie przeszłym.
- Topic
- Zosia przygotowuje do radia portret Wandy Rutkiewicz, pierwszej Europejki na Evereście (1978) i pierwszej kobiety na K2 (1986), a Tom sprawdza z nią liczby.
- Activities
- Tekst o ostatnich metrach pod szczytem, rozmowa w kuchni i początek audycji do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z pracy i koło z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Coraz wyżej!
Chapter 2Czytamy: ostatnie pięćdziesiąt metrów
Chapter 3Słuchamy: portret do radia
Chapter 4Gramatyka: zanim, dopóki nie, gdy tylko, aż
- Spójrz na schemat: zanim, dopóki nie, gdy tylko, ażGrammar schemeTry it
- Wybierz poprawną formę czasownikaChoose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: wpisz czasownik z nawiasu w odpowiedniej formieFill in the gapsUnlock
- Przeciągnij słowa: Zosia pisze na czacie „Mieszkanie na Pradze”Drag and dropTry it
- Wypełnij tabelę: czasownik dokonany po zanim i gdy tylkoFill in the tableUnlock
- Wybierz poprawną odpowiedźQuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: moje wyzwanie
Chapter 6Praca domowa
Góry i wspinaczka po polsku: słownictwo
13 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+10 more with pictures and audio in the lessonMore words
- butla z tlenem
- himalaistka
- aklimatyzacja
- baza
- proporczyk
- wspinaczka
- maska tlenowa
- schodzić / zejść
- stanąć na szczycie
- zamarznąć
Grammar: zdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Zdanie czasowe mówi, kiedy coś się stało albo do kiedy coś trwało. Lekcja uczy czterech spójników, które ustawiają zdarzenia w kolejności: zanim (wcześniej), gdy tylko (od razu potem), dopóki nie i aż (do momentu, kiedy coś się stało). Po wszystkich czterech zwykle stoi czasownik dokonany. Na schemat składają się tabela spójników, tabela czasów, przykłady, wskazówka i cztery pomyłki.
Zdania czasowe: co było wcześniej, co potem?
Zdanie podrzędne z „zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż, kiedy” mówi, kiedy coś się stało albo do kiedy coś trwało. Po „zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż” zwykle stoi czasownik dokonany (co zrobić?).
Spójniki czasu i ich znaczenie
Pierwsza tabela zestawia pięć spójników. Kiedy i gdy łączą się z oboma aspektami: Kiedy Tom liczył, Zosia pisała. Zanim, gdy tylko, dopóki nie i aż wymagają zwykle czasownika dokonanego: Zanim wyjechała, dużo trenowała, Gdy tylko wróciła, zaczęła planować.
| spójnik | co znaczy? | jaki czasownik? | przykład |
|---|---|---|---|
| kiedy / gdy | w tym samym czasie albo zaraz potem (Kiedy?) | dokonany albo niedokonany | Kiedy Tom liczył, Zosia pisała. Gdy skończyła, zadzwoniła. |
| zanim | wcześniej: najpierw zdanie główne, potem to, co po „zanim” | dokonany (co zrobić?) | Zanim wyjechała, dużo trenowała. |
| gdy tylko | od razu potem | dokonany | Gdy tylko wróciła, zaczęła planować. |
| dopóki nie | do momentu, kiedy coś się stało (Do kiedy?) | nie + dokonany | Szła, dopóki nie zobaczyła szczytu. |
| aż | do momentu, kiedy coś się stało (Do kiedy?) | dokonany, bez „nie” | Szła z maską, aż maska zamarzła. |
Przeszłość, plany i czekanie
W historii z przeszłości oba zdania mają czas przeszły. W planach po spójniku stoi forma przyszła, a w zdaniu głównym przyszłość albo tryb rozkazujący: Zanim wyjdziesz, sprawdź pogodę. Po czekać, aż pojawia się forma przyszła, nawet w opowieści: Czekali, aż pogoda się poprawi.
| o czym mówimy? | po: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż | zdanie główne | przykład |
|---|---|---|---|
| historia z przeszłości | forma przeszła, dokonany: wróciła, zeszła, zamarzła | forma przeszła: zaczęła, zostawiła | Gdy tylko wróciła, zaczęła planować. |
| plany (przyszłość) | forma przyszła, dokonany: wrócę, skończysz, nagram | forma przyszła albo tryb rozkazujący | Gdy tylko wrócę, zadzwonię. Zanim wyjdziesz, sprawdź pogodę. |
| czekać, aż… | aż + forma przyszła, dokonany (też w historii z przeszłości) | czekać w każdym czasie | Czekali, aż pogoda się poprawi. Czekam, aż przyjedzie tramwaj. |
Dopóki nie i aż: to samo znaczenie, inna forma
Szliśmy, dopóki nie zrobiło się ciemno znaczy to samo co szliśmy, aż zrobiło się ciemno. W dopóki nie słowo „nie” nie zmienia sensu, a aż stoi zawsze bez nie. Przykłady pokazują oba spójniki obok zanim i gdy tylko, w przeszłości i w planach.
Przykłady
- Zanim Wanda pojechała w Himalaje, zrobiła kurs w Tatrach.najpierw kurs, potem Himalaje
- Gdy tylko Zosia skończy tekst, zacznie nagrywać.od razu potem
- Szliśmy, dopóki nie zrobiło się ciemno.= szliśmy, aż zrobiło się ciemno
- Szukał kluczy, aż w końcu je znalazł.
- Nie pójdę spać, dopóki nie skończę tekstu.po „nie”: dopełniacz (czego?)
- Zanim wyjdziesz z domu, sprawdź pogodę.plan: forma przyszła
Uwaga!
W „dopóki nie” słowo „nie” nie zmienia sensu: „Czekali, dopóki pogoda się nie poprawiła” = pogoda się poprawiła i wtedy przestali czekać. Aż zawsze bez „nie”. Dopóki w tym znaczeniu zawsze z „nie”. W historii z przeszłości oba zdania mają zwykle czas przeszły (ale: czekali, aż pogoda się poprawi).
Typowe błędy
Schemat poprawia cztery pomyłki: zanim wchodziła zamiast zanim weszła, dopóki maska zamarzła bez nie, aż pogoda się nie poprawi z niepotrzebnym nie oraz czas teraźniejszy w zdaniu głównym historii z przeszłości: zaczyna zamiast zaczęła.
Zanim wchodziła na Everest, trenowała w Alpach.
Zanim weszła na Everest, trenowała w Alpach.
zanim + dokonany (co zrobiła?)
Szła z maską, dopóki maska zamarzła.
Szła z maską, dopóki maska nie zamarzła.
dopóki + nie = do momentu, kiedy…
Czekali, aż pogoda się nie poprawi.
Czekali, aż pogoda się poprawi.
aż zawsze bez „nie”
Gdy tylko wróciła, zaczyna planować.
Gdy tylko wróciła, zaczęła planować.
historia z przeszłości: zdanie główne też w czasie przeszłym
More lessons on this grammar: Spójniki i zdania złożone lessons and exercises · Aspekt czasownika lessons and exercises
Try the Spójniki czasowe exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- powiedzieć z zanim, co stało się wcześniej: Zanim zeszła na dół, zostawiła na szczycie kamyk z Polski.
- powiedzieć, co stało się od razu potem: Gdy tylko wiatr ucichł, grupa wyszła z obozu.
- opisać, do jakiego momentu coś trwało: Szła z maską, dopóki maska nie zamarzła., Czekali, aż pogoda się poprawi.
- dobrać aspekt i czas w obu częściach zdania: Gdy tylko skończę nagranie, wyślę ci link.
- opowiedzieć historię własnego wyzwania w kolejności zdarzeń: Kiedy w końcu zobaczyłam metę, prawie płakałam ze szczęścia.
To lekcja 29 kursu Polski B1.2 · Zmieniamy świat, pierwsza w module Przygoda i wyzwanie. Aspekt w czasie przeszłym i przyszłym uczniowie ćwiczyli w lekcjach 1 i 2 kursu Polski B1.1 · Historie w podróży, a kiedy z czasem przyszłym w lekcji 31 kursu Polski A2.1 · Wtedy i teraz. Wejście na Everest to historia, w której liczy się kolejność: co było przed, co od razu po i jak długo trzeba było czekać. Lekcja 30 dodaje zdania przyzwalające z chociaż i mimo że.
Na rozgrzewkę uczniowie otwierają pudełko z pytaniami o góry i wyzwania, poznają trzynaście słów z obrazkami i nagraniem, od ośmiotysięcznika po zamarznąć, i rozpoznają sześć z nich na zdjęciach. Czytają tekst Zosi Ostatnie pięćdziesiąt metrów z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Zosia i Tom sprawdzają liczby, oraz początku audycji o młodości himalaistki. Po schemacie jest pięć ćwiczeń: wybór formy, wpisywanie czasowników, czat Zosi z lukami, tabela aspektu i quiz. Na koniec uczeń sam odpowiada koledze z pracy na czacie, a kołem z pytaniami o własne wyzwania kręci w parze albo z nauczycielem.
Praca domowa ma cztery zadania. Blog Gniewka z lukami i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie. Post o własnym wyzwaniu z pięcioma zdaniami czasowymi i nagranie tej historii w 90 sekund ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- zdania czasowe · zanim, gdy tylko · dopóki nie, aż · aspekt w zdaniach czasowych
- Topic:
- Wanda Rutkiewicz · Mount Everest · K2 · himalaizm · wyzwania · radio
Teaching tips
- Narysuj oś czasu na tablicy: zaznacz trzy zdarzenia z wejścia na Everest i pokaż strzałkami, co znaczą zanim, gdy tylko i dopóki nie. Kolejność staje się widoczna, zanim padnie pierwsza reguła.
- Zamieniaj „dopóki nie” na „aż” przy każdym przykładzie. Jeśli sens zostaje ten sam, uczeń widzi, że nie nie jest tu przeczeniem, i przestaje go wstawiać po aż.
- Zbierz pary aspektowe na samym początku: wchodzić – wejść, wracać – wrócić, schodzić – zejść. Tabela w lekcji ich wymaga, a bez nich zdania z zanim i gdy tylko szybko się sypią.
- Poproś o krótką historię wyzwania przed pracą domową: każdy uczeń mówi w parze trzy zdania o czymś trudnym, co mu się udało, z zanim, gdy tylko i aż w końcu.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B1.2 · Zmieniamy świat
32 lekcje polskiego B1, tylko po polsku, dalszy ciąg kursu Polski B1.1 · Historie w podróży z tymi samymi bohaterami. Współlokatorzy z kamienicy na Pradze poznają założycieli firm, artystów, wolontariuszy i podróżników. Po kursie uczniowie opowiadają historię firmy, proponują zmiany w swojej okolicy, opisują plakat albo rzeźbę, wiedzą, jak zachować się w gościach, i zgłaszają się na wolontariat. Każdy moduł zamyka projekt, słowa objaśniają zdjęcia i polskie definicje, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 Historie start-upów
ElevenLabs, Wedel i Brainly; strona bierna z zostać i być, przez + biernik; prezentacja start-upu w 60 sekund
Lesson 1Lektor, który zainspirował start-upStrona bierna z „zostać” w czasie przeszłym
Lesson 2Wedel: słodka historia od 1851 rokuStrona bierna: być czy zostać?
Lesson 3Brainly: od Zadane.pl do całego świataStrona bierna z „przez” i w czasie przyszłym
Lesson 4Projekt: start-up w 60 sekundPowtórka strony biernej: zostać, być, przez i przyszłość
Unit 2 Miasta jutra
EC1 w Łodzi, Zakrzówek, krakowskie Planty; formy na -no / -to, z się i można by; wniosek o zielony skwer
Lesson 5Elektrownia pełna nauki: EC1 w ŁodziFormy bezosobowe na -no, -to
Lesson 6Kąpiel w starym kamieniołomie: ZakrzówekFormy z „się” oraz można, wolno, trzeba
Lesson 7Tam, gdzie stały mury: krakowskie PlantyTryb przypuszczający w propozycjach: można by, trzeba by
Lesson 8Projekt: zielony skwer na roguPowtórka: formy na -no / -to, z się i można by
Unit 3 Jedzenie przyszłości
sady pod Grójcem, kiszonki, bank nasion w Radzikowie; imiesłowy kwitnący i ukiszony; menu bez marnowania w barze mlecznym
Unit 4 Pamięć i nauka
Centrum Nauki Kopernik, Dyktando, uniwersytety trzeciego wieku; czasowniki z narzędnikiem, dopełniaczem i przyimkiem; własny plan nauki
Lesson 13Dotknij wszystkiego! Centrum Nauki KopernikCzasowniki z narzędnikiem: kim? czym?
Lesson 14Ó czy u? Wielkie dyktandoCzasowniki z dopełniaczem: czego?
Lesson 15Studenci po siedemdziesiątceCzasowniki z przyimkiem: na, do, o, z
Lesson 16Projekt: mój plan naukiPowtórka: czym? czego? czy z przyimkiem?
Unit 5 Zwyczaje i dobre maniery
kwiaty w prezencie, mikołajki, przejście na ty; wypada i nie wypada, zdrobnienia; obiad u babci Hani
Lesson 17Tylko nieparzyste: kwiaty w prezencieWypada, nie wypada, należy, nie należy + bezokolicznik
Lesson 18Słodycze w bucikach: MikołajkiZdrobnienia: -ek, -ik, -ka, -uszko i imiona
Lesson 19Mówmy sobie po imieniu!Z formy pan / pani na ty: czasownik, zaimki, wołacz
Lesson 20Projekt: gość w polskim domuPowtórka: wypada, zdrobnienia i przejście na ty
Unit 6 Sztuka i design
Polska Szkoła Plakatu, Agora Magdaleny Abakanowicz, fotel 366; opis obrazu, forma na -ąc, materiały; wystawa i audioprzewodnik
Lesson 21Plakaty, które stały się sztukąOpis obrazka: przyimki, przypadki i „widać”
Lesson 22Tłum z żelaza: Agora w ChicagoImiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 23Fotel z mieszkania babci: model 366Z czego to jest? Z / ze, przymiotniki i imiesłowy
Lesson 24Projekt: nasza wystawaPowtórka: opis obrazka, forma na -ąc i materiały
Unit 7 Wolontariusze
WOŚP, Sprzątanie świata, spacery z psami ze schroniska; około i procenty, niech każdy…, zależy mi; zgłoszenie na wolontariat
Lesson 25Czerwone serduszko na każdej kurtce: WOŚPLiczby w raportach: około, ponad, ułamki i procenty
Lesson 26Sprzątanie świata: dbamy o planetęApele: niech + forma „on” albo „oni” i bezokolicznik na tablicach
Lesson 27Sobotnie spacery z psami ze schroniskaCelownik w zwrotach: zależy mi, brakuje mi, chce mi się
Lesson 28Projekt: zgłoszenie na wolontariatPowtórka modułu: liczby w raportach, apele i celownik
Unit 8 Przygoda i wyzwanie
Wanda Rutkiewicz, Andrzej Bargiel, Marek Kamiński; zanim, mimo że, dzięki i z powodu; wyprawa przedstawiona sponsorowi
Lesson 29 · you're herePierwsza Europejka na EvereścieZdania czasowe: zanim, gdy tylko, dopóki nie, aż
Lesson 30Na nartach z K2Zdania przyzwalające: chociaż, mimo że, mimo + dopełniacz
Lesson 31Oba bieguny w jeden rokPrzyczyna: dzięki, przez, z powodu, ponieważ, bo, dlatego
Lesson 32Projekt: wyprawa marzeńPowtórka modułu: zdania czasowe, przyzwalające i przyczynowe



