Dlaczego pieniądz jest złoty? Niegdyś, wówczas, obecnie: o czasie w historii
About this lesson
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o przysłówkach czasu w stylu oficjalnym, takich jak niegdyś, wówczas i obecnie, na tle historii polskiej waluty i jej nazwy.
- Grammar
- Pary potoczne i oficjalne: kiedyś i niegdyś, wtedy i wówczas, teraz i obecnie, a także dotychczas, odtąd, od tamtej pory, do dziś i przymiotnik ówczesny.
- Topic
- Historia złotego: od złotych monet z Węgier i Włoch przez reformę Grabskiego z 1924 roku do denominacji w 1995 roku. Tom podniósł w skarbcu prawdziwą sztabkę złota.
- Activities
- Artykuł do przeczytania, rozmowa w kuchni i powitanie przewodniczki do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, quiz na czacie i pudełko z pytaniami.
What's inside
Chapter 1Na start: pieniądz z historią
Chapter 2Czytamy: złoty bez złota
Chapter 3Słuchamy: wizyta w skarbcu
Chapter 4Gramatyka: niegdyś, wówczas, obecnie
- Spójrz na schemat: czas w historiiGrammar schemeTry it
- Wybierz właściwe słowoChoose the optionUnlock
- Uzupełnij zdania: zamień słowo z nawiasu na oficjalne słowo z tej lekcjiFill in the gapsUnlock
- Przeciągnij słowa: etykieta w muzeum pieniądzaDrag and dropTry it
- Wypełnij tabelę: wpisz słowo ówczesny w dobrej formieFill in the tableUnlock
- Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
Chapter 5Rozmawiamy: pieniądze dawniej i dziś
Chapter 6Praca domowa
Pieniądze i waluta po polsku: słownictwo
10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.
+7 more with pictures and audio in the lessonMore words
- mennica
- emitować
- zastąpić
- wycofać z obiegu
- denominacja
- bank centralny
- sztabka złota
Grammar: przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Słowa kiedyś, wtedy i teraz uczniowie znają od pierwszych kursów. W artykule, przewodniku po muzeum czy na wykładzie lepiej jednak brzmią ich oficjalne odpowiedniki, a ta lekcja zbiera je w jednym schemacie. Każde słowo wskazuje inny odcinek na osi czasu, więc nie można ich dowolnie zamieniać.
Niegdyś, wówczas, obecnie: czas w historii
Znasz już: kiedyś, wtedy, teraz i dawniej bywało, że… W artykule, w muzeum i na wykładzie o historii używamy słów bardziej oficjalnych.
W rozmowie i w tekście o historii
Każde oficjalne słowo ma potoczny odpowiednik: niegdyś to kiedyś, wówczas to wtedy, obecnie to teraz, dotychczas to do tej pory. Oficjalne pasują do artykułu, muzeum i wykładu, a wówczas wskazuje moment, który tekst już podał.
W rozmowie i w tekście o historii
| w rozmowie | w tekście (oficjalnie) | przykład |
|---|---|---|
| kiedyś, dawno temu | dawniej, niegdyś | Niegdyś w Polsce płacono monetami z różnych krajów. |
| wtedy (w momencie, o którym mówimy) | wówczas | Pierwsze złote monety wybito w 1330 roku, ale wówczas powstało ich mało. |
| z tamtych czasów | ówczesny, ówczesna, ówczesne | Władysław Grabski, ówczesny premier |
| teraz | obecnie | Obecnie pieniądze emituje NBP. |
| do tej pory | dotychczas | Ceny, które dotychczas miały wiele zer, stały się krótsze. |
| od tego czasu | odtąd, od tamtej pory | Od tamtej pory stare banknoty są tylko pamiątką. |
| jeszcze dzisiaj, aż do dzisiaj | do dziś | Nazwa „złoty” przetrwała do dziś. |
Uwaga!
W rozmowie z przyjaciółmi mówimy kiedyś, wtedy, teraz. Słowa niegdyś, wówczas, obecnie brzmią oficjalnie: pasują do artykułu, przewodnika w muzeum, wykładu i oficjalnego listu. Wówczas mówi o momencie, który tekst już podał: W 1924 roku… Wówczas…
Punkt czy odcinek na osi czasu?
Oś pokazuje odległą przeszłość (dawniej, niegdyś), jeden moment (wówczas, np. w 1924 roku), okres aż do teraz (od tamtej pory, do dziś) i teraźniejszość (obecnie). Przykłady opowiadają historię złotego, np. Dawniej bywało, że w Polsce płacono obcymi monetami.
Na osi czasu
- dawniej, niegdyś: dawno temu
- wówczas: w tamtym momencie (np. w 1924 roku)
- odtąd, od tamtej pory, dotychczas… do dziś
- obecnie: teraz
Przykłady
- Niegdyś ludzie nazywali złote monety z Węgier po prostu „złotymi”.
- Pod koniec XV wieku dukat był wart 30 groszy. Wówczas tę sumę zaczęto nazywać złotym.wówczas = wtedy: pod koniec XV wieku
- Reformę przeprowadził Władysław Grabski, ówczesny premier i minister skarbu.
- Obecnie banknoty i monety emituje Narodowy Bank Polski.
- Dawniej bywało, że w Polsce płacono obcymi monetami.bywać znasz już z lekcji o tramwajach: bywa, że…
- Złoty nie jest ze złota, ale jego nazwa przetrwała do dziś.
Ówczesny odmienia się jak przymiotnik
Ówczesny odpowiada na pytanie „jaki?” i zgadza się z rzeczownikiem w rodzaju, liczbie i przypadku: ówczesny premier, ówczesna waluta, ówczesne pieniądze, z ówczesną walutą. Przy mężczyznach w liczbie mnogiej mówimy ówcześni Polacy.
| kto? co? | forma | przykład |
|---|---|---|
| on | ówczesny | ówczesny premier |
| ona | ówczesna | ówczesna waluta |
| ono; liczba mnoga (rzeczy, kobiety) | ówczesne | ówczesne pieniądze |
| mężczyźni, ludzie (liczba mnoga) | ówcześni | ówcześni Polacy |
| dopełniacz (kogo? czego?) | ówczesnego, ówczesnej, ówczesnych | w czasach ówczesnego premiera |
| narzędnik (z kim? z czym?) | ówczesnym, ówczesną, ówczesnymi | z ówczesną walutą |
Odtąd czy od tamtej pory?
Oba znaczą „od tego czasu”, ale tylko odtąd może dotyczyć teraźniejszości i przyszłości: Odtąd będę oszczędzać!. Od tamtej pory liczy czas zawsze od chwili w przeszłości: Od tamtej pory stare banknoty są tylko pamiątką.
odtąd = od tego momentu
- o przeszłości: W 1528 roku złoty stał się podstawą systemu. Odtąd miał 30 groszy.
- o teraz i o przyszłości: Odtąd będę oszczędzać!
od tamtej pory = od momentu w przeszłości
- tylko o przeszłości: Do 2010 roku można było wymienić stare banknoty. Od tamtej pory są pamiątką.
- ✗ Od tamtej pory będę oszczędzać.
Typowe błędy
Schemat poprawia wówczas użyte o naszych czasach, obecnie w opowieści o przeszłości, przysłówek przy rzeczowniku (w ówcześnie Polsce) oraz od tamtej pory z czasem przyszłym.
Wówczas pieniądze emituje Narodowy Bank Polski.
Obecnie pieniądze emituje Narodowy Bank Polski.
o teraz: obecnie; wówczas = wtedy
Marka szybko traciła wartość, więc obecnie była potrzebna reforma.
Marka szybko traciła wartość, więc wówczas była potrzebna reforma.
w opowieści o przeszłości: wówczas, nie obecnie
W ówcześnie Polsce płacono dukatami i groszami.
W ówczesnej Polsce płacono dukatami i groszami.
przy rzeczowniku: przymiotnik ówczesny (jaki?)
Od tamtej pory będę płacić kartą.
Odtąd będę płacić kartą.
od teraz: odtąd; od tamtej pory = od chwili w przeszłości
More lessons on this grammar: Formy pisemne lessons and exercises · Przymiotniki lessons and exercises
Try the Przysłówki czasu exercises
Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.
What's in the lesson
- 13 auto-checked exercises
- 2 games
- 2 teacher-checked tasks
- 1 article
- 1 grammar scheme
- 1 set of word cards
- 2 audio clips
- 1 picture
- 2 transcripts
The main objectives of this lesson are to:
- opowiedzieć o przeszłości oficjalnie: Niegdyś w Polsce płacono monetami z różnych krajów.
- wskazać moment, o którym mówi tekst: Pod koniec XV wieku dukat był wart 30 groszy. Wówczas tę sumę zaczęto nazywać złotym.
- odmienić ówczesny przez rodzaje i przypadki: ówczesny premier, w ówczesnej Polsce, ówcześni Polacy
- odróżnić odtąd od od tamtej pory i powiedzieć, co przetrwało: Nazwa „złoty” przetrwała do dziś.
- opisać przedmiot z historią jak etykieta w muzeum i opowiedzieć o nim jak przewodnik: Szanowni Państwo, niegdyś…
To lekcja 21 kursu Polski B2.1 · Jak działa świat i pierwsza w dziale Pieniądze i mądre wybory. Uczniowie znają kiedyś, wtedy i teraz, a konstrukcja bywa, że… z lekcji 11 wraca tu jako dawniej bywało, że…. Historia waluty, która zmieniała się przez ponad pięćset lat, wymaga słów na „wtedy”, „od tamtej pory” i „obecnie”, więc temat i gramatyka idą w parze. Lekcja 22 przechodzi do skutków: dlatego, zatem, toteż.
Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o pieniądze i poznają dziesięć słów z obrazkami, od waluty po sztabkę złota. Czytają artykuł Dlaczego pieniądz jest złoty? z zadaniem prawda/fałsz i quizem. Słuchają, jak Tom opowiada Olenie o wizycie w skarbcu, a potem przewodniczki Romany na początku zwiedzania. Po schemacie jest pięć ćwiczeń: wybór słowa, zamiana potocznych słów na oficjalne, etykieta muzealna z lukami, tabela z formami ówczesny i quiz. Na koniec uczeń rozwiązuje na czacie quiz przewodniczki, a z pudełka losuje pytania o pieniądze dawniej i dziś.
Praca domowa ma cztery zadania. Sortowanie słów na przeszłość, teraźniejszość i okres aż do dziś oraz dopasowanie definicji są sprawdzane automatycznie. Opis przedmiotu z historią w stylu etykiety muzealnej i nagranie w roli przewodnika ocenia nauczyciel.
- Grammar:
- czas w historii · niegdyś, wówczas, ówczesny · obecnie, dotychczas, do dziś · odtąd, od tamtej pory · styl oficjalny i potoczny
- Topic:
- pieniądze · historia · złoty · waluta · denominacja · Centrum Pieniądza NBP
Teaching tips
- Narysuj oś czasu na tablicy i przyklejaj do niej kartki z niegdyś, wówczas, od tamtej pory i obecnie. Uczniowie od razu widzą, które słowo jest punktem, a które odcinkiem.
- Tłumacz z oficjalnego na potoczny i odwrotnie, tak jak Tom i Olena w nagraniu: czytaj zdanie z przewodnika, a grupa mówi je tak, jak powiedziałaby przy kuchennym stole.
- Sprawdź, czy „wówczas” ma swój moment: przed tym słowem w tekście musi paść data albo zdanie z kiedy. Poproś uczniów, żeby podkreślali ten moment w artykule.
- Przy „ówczesny” powtórz odmianę przymiotnika: podawaj rzeczowniki (waluta, władca, Polacy), a uczniowie dodają właściwą formę w kilku przypadkach.
- Przynieś starą monetę albo banknot lub poproś uczniów o zdjęcie pamiątki z domu. Krótka opowieść o jednym przedmiocie to dobra próba przed pracą domową.
Liked it?
Teach the whole lesson in edio
25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.
Start a free trial
7 days, no credit card.
Open the lesson
Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.
Teach it live or as homework
Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.
The whole course: Polski B2.1 · Jak działa świat
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część pierwsza, dla uczniów po kursach B1, tylko po polsku. Sześcioro współlokatorów z kamienicy na warszawskiej Pradze poznaje prawdziwe historie: od czeskiego słowa „robot” i polskiego modelu językowego Bielik po żubry z Białowieży, Pyrkon i Koronę Himalajów Kukuczki. Po kursie uczniowie argumentują w debacie, objaśniają odkrycia naukowe laikom, piszą wyważoną recenzję, reklamację i list motywacyjny. Nowe słowa mają obrazki i definicje po polsku, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.See the course
Unit 1 AI i przyszłość pracy
skąd się wzięło słowo „robot”, kariera w AI, polski model Bielik, formy na -ąc i -wszy, debata
Lesson 1Robota: skąd się wzięło słowo „robot”Imiesłów przysłówkowy współczesny: forma na -ąc
Lesson 2Ukończywszy studia: z Kluczborka do OpenAIImiesłów przysłówkowy uprzedni: forma na -wszy i -łszy
Lesson 3Bielik: AI, która mówi po polskuStałe zwroty z imiesłowem przysłówkowym w dyskusji
Lesson 4Projekt: mój głos w debacie o AIPowtórka: imiesłowy przysłówkowe i zwroty do dyskusji
Unit 2 Przełomy w medycynie
witaminy Funka, przeszczep serca w Zabrzu, grupy krwi, zdania typu „to, czego”, liczebniki zbiorowe, nauka prostymi słowami
Lesson 5Polak, który nazwał witaminęZaimek względny co po to, coś, wszystko i nic
Lesson 6Dwoje, troje, pięcioro: serce w ZabrzuLiczebniki zbiorowe: dwoje, troje, pięcioro
Lesson 7A, B, AB, 0: Polak i grupy krwiLiczebniki zbiorowe w przypadkach: dwojga, dwojgu, z dwojgiem
Lesson 8Projekt: nauka w trzy minutyPowtórka: zdania z „to, co” i liczebniki zbiorowe
Unit 3 Ludzie w ruchu
pociągi nad torami, Karta Dużej Rodziny, tramwaje z Bydgoszczy, konstrukcja im…, tym…, obaj i oboje, bywać i miewać
Lesson 9Pociągi, które unoszą się nad torami?Im…, tym… i coraz + stopień wyższy
Lesson 10Dwoje dorosłych, troje dzieci, jedna podróżObaj, obie, oboje: dwie osoby razem
Lesson 11Tramwaje z BydgoszczyCzasowniki wielokrotne: bywać, miewać, widywać
Lesson 12Projekt: lepszy dojazd na PragęPowtórka: stopień wyższy, obaj, obie, oboje i czasowniki wielokrotne
Unit 4 Powroty dzikiej przyrody
żubry, wilki i sokoły, młode zwierzęta na -ę, bywają widywane, natomiast i zaś, film przyrodniczy
Lesson 13Żubry z BiałowieżyMłode zwierzęta na -ę: żubrzę, żubrzęta, troje żubrząt
Lesson 14Wilki bywają widywaneBywają widywane, widuje się je: strona bierna i forma z się
Lesson 15Sokoły na wieżowcachKontrast: natomiast, zaś, z kolei, podczas gdy
Lesson 16Projekt: nasz film przyrodniczyPowtórka: młode zwierzęta, strona bierna z bywać i kontrast
Unit 5 Polska popkultura w świecie
Pyrkon, film „IO”, płyta Hani Rani, ktoś czy ktokolwiek, co prawda…, ale, recenzja z dwóch stron
Lesson 17Pyrkon: tu spotykają się fani fantastykiZaimki nieokreślone z -ś i -kolwiek
Lesson 18Osioł w CannesPrzyznanie racji i kontrast: co prawda…, ale…
Lesson 19Fortepian z GdańskaWyrażenia porządkujące argumenty w recenzji
Lesson 20Projekt: polski weekend kulturyPowtórka: ktoś i ktokolwiek, co prawda…, ale…, z jednej strony
Unit 6 Pieniądze i mądre wybory
historia złotego, wiejska kasa Stefczyka, prawa konsumenta, słowa o czasie i skutku, reklamacja
Lesson 21 · you're hereDlaczego pieniądz jest złoty?Przysłówki czasu w stylu oficjalnym
Lesson 22Kasa we wsi, 1890Spójniki i wyrażenia, które wprowadzają skutek
Lesson 23Wadliwe słuchawki? Reklamacja!List formalny: formuły i styl nominalny
Lesson 24Projekt: poradnik konsumentaPowtórka: słowa czasu, słowa skutku i list formalny
Unit 7 Język i komunikacja
polskie idiomy, język migowy PJM, Mikołaj Rej, styl potoczny, neutralny i oficjalny, idiomy z innych języków
Lesson 25Nie mój cyrk, nie moje małpyZwiązki frazeologiczne: znaczenie, stała forma i przypadki w środku
Lesson 26Ręce, które mówią: PJMZwiązki frazeologiczne z częściami ciała: język, ręce, głowa
Lesson 27Polacy nie gęsi!Trzy style: potoczny, neutralny i oficjalny
Lesson 28Projekt: wieczór nieprzetłumaczalnych słówPowtórka: związki frazeologiczne i trzy style
Unit 8 Na krańcach świata
Kukuczka i Korona Himalajów, Przepaść Hranicka, stacja polarna Hornsund, liczebniki w opowieści, list motywacyjny
Lesson 29Korona Himalajów: KukuczkaLiczebniki w opowieści: porządkowe i główne w przypadkach
Lesson 30Jak głęboka jest otchłań?Czasowniki ruchu z przedrostkami w wodzie i w przenośni
Lesson 31Zima w HornsundzieList motywacyjny: formuły listu formalnego i cechy kandydata
Lesson 32Projekt: opowieść z krańca świataPowtórka: liczebniki, czasowniki z przedrostkami i list formalny