Po osiemdziesiątce przy konsolecie: rzeczowniki na -ość, -stwo, -eż i zwroty o wieku
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o słowotwórstwie rzeczowników na -ość, -stwo i -eż, które nazywają etapy życia i grupy ludzi, oraz o stałych zwrotach o wieku, na przykładzie DJ Wiki, która została didżejką na emeryturze.
- Gramatyka
- Młodość, starość, dorosłość, aktywność; dzieciństwo i zbiorowe rodzeństwo; młodzież z czasownikiem w liczbie pojedynczej (młodzież tańczy) oraz zwroty za młodu, na stare lata, w kwiecie wieku, mieć swoje lata.
- Temat
- Wirginia Szmyt, znana jako DJ Wika, która została didżejką dopiero na emeryturze i gra na potańcówkach dla seniorów oraz dyskotekach międzypokoleniowych.
- Zadania
- Artykuł o didżejce, przygotowania do potańcówki i wiadomość głosowa seniora do wysłuchania, schemat z pięcioma zadaniami, czat z dziadkiem i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: wiek to tylko liczba?
Rozdział 2Czytamy: didżejka po osiemdziesiątce
Rozdział 3Słuchamy: potańcówka w klubie seniora
- Posłuchaj: Renata i Oskar przygotowują potańcówkęSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj wiadomości głosowej od FortunataSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: młodość czy młodzież?
- Spójrz na schemat: etapy życia i grupy ludziSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawne słowo: młodość czy młodzież?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij zdania: zamień słowo w nawiasie na rzeczownikUzupełnij lukiWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: liczba pojedyncza czy mnoga?Wybierz odpowiedźOdblokuj
- Posortuj: tańczy czy tańczą?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Przeciągnij słowa: relacja z potańcówki w klubie senioraPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: tańczyć można w każdym wieku
Rozdział 6Praca domowa
Muzyka i taniec po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- parkiet
- płyta winylowa
- samouk
- międzypokoleniowy
- starzeć się
- dorastać
- zarażać energią
Gramatyka: rzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Przyrostki -ość i -stwo uczniowie znają z wcześniejszych lekcji o słowotwórstwie (wiarygodność, dziennikarstwo). Teraz te same przyrostki nazywają etapy życia i grupy ludzi. Najważniejsza różnica brzmi: młodość to czas, a młodzież to ludzie. Schemat dodaje zgodę z czasownikiem i siedem stałych zwrotów o wieku.
Młodość, dzieciństwo, młodzież: etapy życia i grupy
Od przymiotnika albo rzeczownika tworzymy nazwy etapów życia (Kiedy?) i grup ludzi (Kto?).
-ość: od przymiotnika do etapu życia
Od przymiotnika z -ość powstają młodość, starość, dorosłość i aktywność. Te rzeczowniki są rodzaju żeńskiego i odmieniają się jak wiarygodność: w młodości, bez starości, z aktywnością.
-ość: etap życia od przymiotnika
| przymiotnik | rzeczownik | znaczenie | przykład |
|---|---|---|---|
| młody | młodość | czas, kiedy ktoś jest młody | Lubię wspominać swoją młodość. |
| stary | starość | ostatni etap życia | Starość to naturalny etap życia. |
| dorosły | dorosłość | czas, kiedy ktoś jest dorosły | Matura to pierwszy krok w dorosłość. |
| aktywny | aktywność | to, że ktoś dużo robi i się rusza | Emerytura może być pełna aktywności. |
Dzieciństwo, rodzeństwo, młodzież: czas i grupa
Dzieciństwo to czas, a rodzeństwo to bracia i siostry jako jedna grupa. Młodzież również nazywa grupę, więc czasownik stoi w liczbie pojedynczej: Młodzież tańczy, Całe rodzeństwo przyjechało. Liczbę mnogą mają seniorzy czy młodzi ludzie.
| rzeczownik | znaczenie | rodzaj i liczba | z czasownikiem |
|---|---|---|---|
| dzieciństwo (dziecko) | czas, kiedy ktoś jest dzieckiem | ono, liczba pojedyncza | Moje dzieciństwo minęło szybko. |
| rodzeństwo | bracia i siostry razem: jedna grupa | ono, liczba pojedyncza | Całe rodzeństwo przyjechało. |
| młodzież (młody) | młodzi ludzie razem: jedna grupa | ona, liczba pojedyncza | Młodzież tańczy. Młodzież tańczyła. |
| seniorzy, młodzi ludzie | wiele osób, nie nazwa grupy | oni, liczba mnoga | Seniorzy tańczą. Seniorzy tańczyli. |
Młodość czy młodzież?
Pytanie Kiedy? prowadzi do młodości: W młodości chodziłam na dyskoteki. Pytanie Kto? prowadzi do młodzieży: rozmawiać z młodzieżą, muzyka dla młodzieży. Zdanie W młodzieży lubiłam dyskoteki to jeden z typowych błędów.
młodość czy młodzież?
młodość = czas (Kiedy?)
- W młodości chodziłam na dyskoteki.
- wspominać młodość, tęsknić za młodością
młodzież = ludzie (Kto?)
- Młodzież z naszej szkoły lubi tańczyć.
- rozmawiać z młodzieżą, muzyka dla młodzieży
Przykłady z lekcji
- Za młodu tańczyłam do tych przebojów na każdej dyskotece!
- Młodzież na potańcówce seniorów? Nie będzie się nudzić?młodzież (ona) → będzie, nie: będą
- W dzieciństwie słuchałem płyt winylowych taty.
- Całe rodzeństwo spotka się pierwszy raz od lat.rodzeństwo (ono) → spotka się, nie: spotkają się
- Całe dorosłe życie siedziałam w biurze, a na stare lata robię to, co kocham.
- Mam już swoje lata, ale tańczyć będę jak za młodu!
Zwroty o wieku
Tabela zbiera za młodu, na stare lata, w kwiecie wieku, być w podeszłym wieku, mieć swoje lata, nie mieć wieku i po osiemdziesiątce. To stałe zwroty, w których nie zmieniamy przypadku: na stare lata, nigdy na starych latach.
Zwroty o wieku
| zwrot | znaczenie | przykład |
|---|---|---|
| za młodu | w młodości | Za młodu tańczyłam na każdej dyskotece. |
| na stare lata | w starości, późno w życiu | Didżejką została dopiero na stare lata. |
| w kwiecie wieku | w najlepszych latach życia, w pełni sił | Mój tata ma 45 lat: jest w kwiecie wieku. |
| być w podeszłym wieku | być starym (grzecznie, oficjalnie) | Osoby w podeszłym wieku też lubią się wyszaleć. |
| mieć swoje lata | nie być już młodym (potocznie) | Mam już swoje lata, ale tańczę do końca! |
| nie mieć wieku | o czymś dobrym dla każdego pokolenia | Dobra muzyka nie ma wieku. |
| po osiemdziesiątce | gdy ktoś ma ponad 80 lat | Didżejka po osiemdziesiątce? Czemu nie! |
Uwaga!
Młodzież (ona) i rodzeństwo (ono) to jedna grupa, więc czasownik i przymiotnik są w liczbie pojedynczej: cała młodzież tańczy, całe rodzeństwo przyjechało. Ale seniorzy, młodzi ludzie, bracia i siostry to liczba mnoga: tańczą. Zwroty o wieku są stałe: nie zmieniamy w nich przypadku (na stare lata, nigdy: na starych latach).
Typowe błędy
Młodzież z liceum tańczą z seniorami.
Młodzież z liceum tańczy z seniorami.
młodzież = jedna grupa (ona): liczba pojedyncza
W młodzieży lubiłam dyskoteki.
W młodości lubiłam dyskoteki.
młodość = czas; młodzież = ludzie
Na starych latach zaczął tańczyć.
Na stare lata zaczął tańczyć.
stały zwrot: na + biernik
Całe rodzeństwo przyjechali na zabawę.
Całe rodzeństwo przyjechało na zabawę.
rodzeństwo = jedna grupa (ono): liczba pojedyncza
Więcej lekcji z tej gramatyki: Słowotwórstwo – lekcje i ćwiczenia
Młodość czy młodzież – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- nazwać etap życia rzeczownikiem na -ość albo -stwo: W dzieciństwie słuchałem płyt winylowych taty., Lubię wspominać swoją młodość.
- odróżnić czas od grupy ludzi: W młodości chodziłam na dyskoteki., Młodzież z naszej szkoły lubi tańczyć.
- połączyć rzeczownik zbiorowy z czasownikiem w liczbie pojedynczej: Całe rodzeństwo spotka się pierwszy raz od lat., Młodzież tańczyła z nami do samego końca!
- mówić o wieku stałymi zwrotami: Mam już swoje lata, ale tańczyć będę jak za młodu!, Didżejką została dopiero na stare lata.
- napisać krótki artykuł o aktywnej starszej osobie: Na stare lata odkryła nową pasję: fotografię.
To lekcja 30 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, druga w dziale Pokolenia. Przyrostki -ość i -stwo wracają z lekcji 13 i 14, gdzie tworzyły nazwy cech i dziedzin, a lekcja 29 dała słowa o rodzinie i przodkach. Historia didżejki, która zaczęła grać na emeryturze, potrzebuje słów o wieku niemal w każdym zdaniu: młodość, starość, na stare lata. Lekcja 31 uczy porównywać dawniej i dziś.
Na start uczniowie kręcą kołem z pytaniami o muzykę i wiek i poznają dziesięć słów, od didżejki po samouka. Czytają artykuł o DJ Wice i odpowiadają na pytania do tekstu. Słuchają, jak organizatorka potańcówek przygotowuje zabawę z młodym technikiem, i wiadomości głosowej od seniora z klubu. Po schemacie wybierają między młodością a młodzieżą, tworzą rzeczowniki, sortują grupy i uzupełniają relację z potańcówki. Na koniec tłumaczą dziadkowi na czacie, czym jest dyskoteka w słuchawkach, i otwierają pudełko z pytaniami.
Praca domowa ma cztery części. Artykuł o aktywnej starszej osobie i nagranie o hobby trafiają do nauczyciela, a wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie.
- Gramatyka:
- młodość, starość, dorosłość, aktywność · dzieciństwo, rodzeństwo, młodzież · młodzież tańczy: grupa w liczbie pojedynczej · za młodu, na stare lata, mieć swoje lata
- Temat:
- pokolenia · seniorzy · muzyka · taniec · DJ Wika
Wskazówki dla nauczyciela
- Narysuj oś życia na tablicy: dzieciństwo, młodość, dorosłość, starość. Uczniowie dopisują do każdego etapu jedno zdanie o sobie albo o kimś z rodziny.
- Zadawaj pytania Kiedy? i Kto? przy każdym zdaniu z młodością lub młodzieżą. Gdy odpowiedź to czas, wybieramy młodość, a gdy ludzie, młodzież.
- Zbierz z grupą rzeczowniki zbiorowe: młodzież, rodzeństwo, rodzina, klasa. Niech każda osoba powie z jednym z nich zdanie w czasie przeszłym, np. Cała klasa przyszła, i sprawdzi końcówkę czasownika.
- Zapytaj o starsze osoby, które inspirują: babcię, sąsiada albo znaną postać. Krótka rozmowa przed pracą domową daje materiał do artykułu i do zwrotów za młodu i na stare lata.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
25 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30 · tutaj jesteśPo osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



