Zostaw tylko ślady butów: frazeologizmy o odpowiedzialności i przykładzie
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o tym, jak odmieniać związki frazeologiczne o odpowiedzialności, na przykładzie wolontariuszy, którzy znoszą śmieci z tatrzańskich szlaków.
- Gramatyka
- Wziąć sprawy w swoje ręce, mieć coś na sumieniu, brać sobie coś do serca, świecić przykładem, brać przykład z kogoś i powiedzenie przykład idzie z góry: czasownik się zmienia, przypadek w środku nie.
- Temat
- Akcja Czyste Tatry, w której od 2012 roku wolontariusze sprzątają tatrzańskie szlaki, i zasady parku narodowego dla turystów. Lena i Igor pierwszy raz idą na szlak z workami.
- Zadania
- Reportaż i komentarze czytelników, rozmowa na szlaku i poranna odprawa koordynatora, schemat z czterema ćwiczeniami, czat z przyjacielem, który wątpi w sens akcji, i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: ty i przyroda
Rozdział 2Czytamy: góry bez śmieci
Rozdział 3Słuchamy: z workiem na szlaku
- Posłuchaj: Lena i Igor znoszą śmieci ze szlakuSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj odprawy: koordynator Lucjusz mówi, jak sprzątamySłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj odprawy jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: bierzemy sprawy w swoje ręce
- Spójrz na schemat: związki frazeologiczneSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawną formę: uzupełnij związek frazeologicznyWybierz odpowiedźWypróbuj
- Przeczytaj sytuację i wybierz, co do niej pasujeQuizOdblokuj
- Uzupełnij zdania: powiedz to samo związkiem frazeologicznymUzupełnij lukiOdblokuj
- Przeczytaj apel wolontariuszy i wybierz poprawną formęWybierz odpowiedźOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: czy jeden człowiek coś zmieni?
Rozdział 6Praca domowa
Śmieci i ochrona przyrody po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- zrywać kwiaty
- papierek
- jednorazowy
- bidon
- porzucony
- upcykling
- sumienie
Gramatyka: związki frazeologiczne o odpowiedzialności
Związek frazeologiczny to stałe połączenie słów o znaczeniu, którego nie da się odczytać z pojedynczych wyrazów. Uczniowie znają już owijać w bawełnę i mieć głowę na karku. Ta lekcja dodaje sześć wyrażeń o odpowiedzialności i dobrym przykładzie oraz jedną regułę: zmienia się czasownik, a przypadek w środku zostaje.
Odpowiedzialność i przykład: związki frazeologiczne
W związku frazeologicznym zmienia się tylko czasownik: osoba, czas i aspekt. Słowa w środku i ich przypadek zostają takie same.
Co znaczą?
Wziąć sprawy w swoje ręce to zacząć działać samemu, mieć coś na sumieniu to odpowiadać za coś złego, a brać sobie coś do serca to potraktować coś poważnie. Świecić przykładem to być wzorem, a brać przykład z kogoś to kogoś naśladować.
Co znaczą?
| związek frazeologiczny | co znaczy | przykład |
|---|---|---|
| wziąć (brać) sprawy w swoje ręce | zacząć samemu działać, nie czekając na innych | Mieszkańcy wzięli sprawy w swoje ręce i posprzątali las. |
| mieć coś na sumieniu | być odpowiedzialnym za coś złego | Kto ma na sumieniu te puszki przy kamieniu? |
| brać (wziąć) sobie coś do serca | bardzo się czymś przejąć, potraktować coś poważnie | Igor wziął sobie do serca słowa koordynatora. |
| świecić przykładem | być wzorem, który inni chcą naśladować | Lena świeci przykładem: zawsze nosi bidon. |
| brać (wziąć) przykład z kogoś | naśladować kogoś, robić tak jak on | Dzieci biorą przykład z rodziców. |
| przykład idzie z góry (powiedzenie) | ludzie naśladują tych, którzy są wyżej: rodziców, szefów, nauczycieli | Szef sam jeździ rowerem. Przykład idzie z góry. |
Co się zmienia, a co nie?
Czasownik zmienia osobę i czas: wzięliśmy, bierzecie, weźmie. Słowa w środku i ich przypadek zostają: w swoje ręce (biernik), do serca (dopełniacz), na sumieniu (miejscownik), przykładem (narzędnik). Przykład idzie z góry to gotowe powiedzenie bez zmian.
| związek | zmienia się: czasownik | nie zmienia się: słowa i przypadek |
|---|---|---|
| wziąć sprawy w swoje ręce | wzięliśmy, bierzecie, weźmie | w swoje ręce (biernik: w co?) |
| brać sobie coś do serca | biorę, wzięła, weźmiecie | do serca (dopełniacz: do czego?) |
| mieć coś na sumieniu | mam, mieli, będziesz mieć | na sumieniu (miejscownik: na czym?) |
| świecić przykładem | świecisz, świeciła, świecą | przykładem (narzędnik: czym?) |
| brać przykład z kogoś | bierz, wzięli, weźmiemy | przykład z + dopełniacz (z kogo?) |
| przykład idzie z góry | nic: to gotowe powiedzenie | całe powiedzenie |
Wziąć czy brać?
Aspekt dokonany (wziąć) opisuje jedną czynność i jej skutek: Wczoraj wzięliśmy sprawy w swoje ręce. Niedokonany (brać) pasuje do zwyczaju i teraźniejszości: Dzieci biorą przykład z rodziców. Świecić przykładem i mieć coś na sumieniu występują tylko w formach niedokonanych.
wziąć (dokonany): raz, skutek
- Wczoraj wzięliśmy sprawy w swoje ręce.
- Weź sobie do serca radę Lucjusza!
brać (niedokonany): zwykle, często, teraz
- Zawsze bierzemy sobie do serca rady przewodnika.
- Dzieci biorą przykład z rodziców.
świecić, mieć: tylko niedokonany
- Lena świeci / świeciła przykładem.
- Kto ma / miał to na sumieniu?
Swoje i sobie się nie zmieniają
Bez względu na osobę mówimy w swoje ręce i sobie do serca: wzięłam i wzięliście sprawy w swoje ręce. Wskazówka dodaje, że świecić przykładem brzmi trochę książkowo, a przykłady z lekcji pokazują związki w żartobliwej rozmowie na szlaku.
Uwaga!
Ucz się całego związku na pamięć. Swoje i sobie też się nie zmieniają, bez względu na osobę: wzięłam / wzięliście sprawy w swoje ręce; biorę / bierzemy sobie do serca. Świecić przykładem brzmi trochę książkowo: często słychać go w apelach, a w rozmowie także z humorem.
Przykłady z lekcji
- Śmieci było dużo, więc wzięliśmy sprawy w swoje ręce.
- Kiedyś zostawiłem w lesie butelkę. Do dziś mam to na sumieniu.
- Wziąłem sobie do serca każde słowo koordynatora.
- Ty świecisz przykładem? Twoje papierki są w mojej kieszeni!
- Niech mój brat weźmie ze mnie przykład.szyk może się zmienić, ale słowa zostają: brać przykład z kogoś
- Lucjusz sam niesie najcięższy worek. Przykład idzie z góry.
Typowe błędy
Wszystkie cztery błędy ze schematu dotyczą przypadku albo przyimka w środku związku: w swoich rękach zamiast w swoje ręce, do serce zamiast do serca, świecić przykładu zamiast przykładem i w sumieniu zamiast na sumieniu.
Wzięliśmy sprawy w swoich rękach.
Wzięliśmy sprawy w swoje ręce.
w + biernik (w co?): w swoje ręce
Nie bierz tego do serce.
Nie bierz tego do serca.
do + dopełniacz (do czego?): do serca
Lena świeci przykładu.
Lena świeci przykładem.
narzędnik (czym?): przykładem
Kto ma to w sumieniu?
Kto ma to na sumieniu?
na + miejscownik (na czym?): na sumieniu
Więcej lekcji z tej gramatyki: Związki frazeologiczne – lekcje i ćwiczenia
Związki frazeologiczne – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- powiedzieć, kto działa, a kto zawinił: Mieszkańcy wzięli sprawy w swoje ręce, Kto ma na sumieniu te puszki przy kamieniu?
- odmienić czasownik w związku bez zmiany słów w środku: wzięliśmy sprawy w swoje ręce, weźmiecie sobie do serca, świeciła przykładem
- wybrać aspekt czasownika: Wczoraj wzięliśmy sprawy w swoje ręce, ale Dzieci biorą przykład z rodziców
- przekonać kogoś, że jeden człowiek coś zmienia: Ludzie na szlaku patrzą na nas i biorą z nas przykład
- napisać apel do sąsiadów o wspólne sprzątanie okolicy: Weźmy sobie do serca prostą zasadę
To lekcja 18 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, druga w dziale Podróże, które coś dają. Po przysłowiach z lekcji 17 uczniowie wracają do związków frazeologicznych, które znają z lekcji 25–27 kursu Polski B2.1, tym razem o odpowiedzialności. Sprzątanie gór dobrze do nich pasuje: wolontariusze biorą sprawy w swoje ręce za tych, którzy mają śmieci na sumieniu. Lekcja 19 uczy języka perswazji.
Na rozgrzewkę jest koło z pytaniami o przyrodę i dziesięć słów ze zdjęciami, od odprawy po sumienie. Uczniowie czytają reportaż o akcji i komentarze czytelników pod pytaniem, czy jedna akcja w roku ma sens. Słuchają Leny i Igora, którzy schodzą z workami ze szlaku, a potem porannej odprawy koordynatora. Po schemacie są cztery ćwiczenia, w tym apel wolontariuszy z lukami. W rozmowie uczeń przekonuje przyjaciela na czacie, a grupa otwiera pudełko z pytaniami o zasady w przyrodzie.
Wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji z pracy domowej są sprawdzane automatycznie. Nauczyciel ocenia apel do mieszkańców o wspólne sprzątanie okolicy, z co najmniej czterema związkami, oraz nagranie o tym, czy jedna akcja w roku ma sens.
- Gramatyka:
- związki frazeologiczne: odpowiedzialność · wziąć sprawy w swoje ręce, mieć coś na sumieniu · brać sobie coś do serca, świecić przykładem · brać przykład z kogoś, przykład idzie z góry
- Temat:
- przyroda · wolontariat · Tatry · Czyste Tatry · góry bez śmieci
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od pytania o winnych: zapytaj, kto ma na sumieniu śmieci w lesie za szkołą albo w parku obok. Uczniowie użyją związku w naturalnej odpowiedzi, zanim zobaczą schemat.
- Zaznacz przypadki kolorami: wypisz związki na tablicy i podkreśl słowa w środku czterema kolorami, osobno biernik, dopełniacz, miejscownik i narzędnik. Te części zostają takie same w każdym zdaniu.
- Rzucaj piłkę i podawaj osobę i czas: powiedz na przykład my, wczoraj, a osoba, która złapie piłkę, odpowiada wzięliśmy sprawy w swoje ręce. Odmienia się tylko czasownik.
- Wykorzystaj żart z butem: zapytaj, co znaczy hasło zostaw tylko ślady butów i dlaczego Igor śmieje się z porzuconego buta. Gra słów pomaga pokazać różnicę między znaczeniem dosłownym a przenośnym.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
26 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18 · tutaj jesteśZostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



