Ogród na dachu BUW-u: skróty, skrótowce i ich odmiana
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o skrótach i skrótowcach: kiedy piszemy kropkę, jak czytamy UW i BUW i czy je odmieniamy, na tle ogrodu na dachu warszawskiej biblioteki.
- Gramatyka
- Skróty z kropką (ul., godz.) i bez kropki (dr, mgr, nr), skrótowce czytane po literach (UW, CNK) albo jak słowo (BUW, w BUW-ie), a na czacie nwm, pzdr.
- Temat
- Ogród na dachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, otwarty w 2002 roku dla wszystkich. Natalia pokazuje go Diegowi, który przyjechał z Hiszpanii na Erasmusa.
- Zadania
- Artykuł i ogłoszenie dla zwiedzających do przeczytania, rozmowa na dachu i komunikat w ogrodzie do wysłuchania, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z kolegą z akademika i pudełko z pytaniami.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: gdzie się uczysz?
Rozdział 2Czytamy: zielona biblioteka
- Przeczytaj artykuł: Zielona biblioteka nad WisłąArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj ogłoszenie dla zwiedzających ogródAutentyczny dokumentWypróbuj
- Dopasuj skróty z ogłoszenia do pełnych formPołącz w paryOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: BUW-u czy BUW?
- Posłuchaj: Natalia pokazuje Diegowi, studentowi z Hiszpanii, ogród na dachuSłuchanieWypróbuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Posłuchaj komunikatu w ogrodzieSłuchanieOdblokuj
- Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
- Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
Rozdział 4Gramatyka: skróty i skrótowce
- Spójrz na schemat: skróty i skrótowceSchemat gramatycznyWypróbuj
- Wybierz poprawny zapis: z kropką czy bez kropki?Wybierz odpowiedźWypróbuj
- Posortuj słowa: jak je skracamy?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Uzupełnij ogłoszenie: rozwiń skróty z nawiasówUzupełnij lukiOdblokuj
- Wybierz poprawną formę skrótowcaWybierz odpowiedźOdblokuj
- Uzupełnij ogłoszenia: zamień słowa z nawiasów na skrótyUzupełnij lukiOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: cisza czy hałas?
Rozdział 6Praca domowa
Słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- czytelnia
- patyna
- pergola
- balustrada
- architektka krajobrazu
- tablica ogłoszeń
- wstęp wolny
Gramatyka: skróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Po formach potocznych i przyimkach urzędowych przychodzi trzeci sposób skracania tekstu. Skrót to skrócony zapis słowa albo wyrażenia, który czytamy w całości (ul. → ulica), a skrótowiec to nazwa z pierwszych liter albo sylab kilku słów (UW, BUW). Schemat odpowiada na trzy pytania: kropka czy nie, jak czytać i czy odmieniać.
Skróty i skrótowce
W piśmie skracamy słowa (ul., godz., dr), a długie nazwy zamieniamy na skrótowce (UW, BUW). W czacie ze znajomymi są jeszcze inne skróty.
Skróty z kropką i bez kropki
Tabela zbiera trzynaście skrótów z ogłoszeń i tekstów, od ul. i godz. po im., z pełną formą i sposobem czytania. Reguła obok tłumaczy kropkę: ul-ica → ul., ale doktor → dr, bo skrót kończy się tą samą literą co słowo.
Skróty: z kropką i bez kropki
| skrót | pełna forma | jak czytamy |
|---|---|---|
| ul. | ulica | wejście od ul. Dobrej → od ulicy Dobrej |
| godz. | godzina | w godz. 8:00–20:00 → w godzinach od ósmej do dwudziestej |
| tel. | telefon | tel. 000 412 735 → telefon… |
| m.in. | między innymi | rosną m.in. forsycje → między innymi forsycje |
| tzw. | tak zwany | tzw. ogród górny → tak zwany ogród górny |
| np. | na przykład | np. kosodrzewina → na przykład kosodrzewina |
| ok. | około | ok. 30 osób → około trzydziestu osób |
| r. | rok, roku | w 1816 r. → w tysiąc osiemset szesnastym roku |
| w. | wiek, wieku | pod koniec XIX w. → pod koniec dziewiętnastego wieku |
| im. | imienia | liceum im. Mikołaja Kopernika → liceum imienia… |
| dr | doktor | bez kropki: dr → doktor |
| mgr | magister | bez kropki: mgr → magister |
| nr | numer | w sali nr 12 → w sali numer dwanaście |
Skrótowce: po literach czy jak słowo?
Skrótowce czytane po literach, jak UW (u-wu) czy CNK (ce-en-ka), zostają bez końcówki: na UW, w CNK. BUW i ZUS czytamy jak słowa, więc w mowie i w prasie dostają końcówki po łączniku: do BUW-u, w ZUS-ie.
| skrótowiec | pełna nazwa | jak czytamy | odmiana | przykład |
|---|---|---|---|---|
| UW | Uniwersytet Warszawski | po literach: u-wu | nie odmieniamy | studiuję na UW |
| CNK | Centrum Nauki Kopernik | po literach: ce-en-ka | nie odmieniamy | spotkajmy się w CNK |
| UE | Unia Europejska | po literach: u-e | nie odmieniamy | kraje UE |
| BUW | Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie | jak słowo: buw | w mowie i prasie: BUW-u, w BUW-ie; urzędowo także bez końcówki | idę do BUW-u; Ogród na dachu BUW |
| ZUS | Zakład Ubezpieczeń Społecznych | jak słowo: zus | ZUS-u, w ZUS-ie | mama pracuje w ZUS-ie |
Urzędowo, w prasie czy na czacie?
Sama biblioteka pisze Ogród na dachu BUW, bez końcówki, bo to tekst urzędowy, a Natalia mówi Witaj w BUW-ie! Trzecia tabela dodaje skróty z czatu: nwm, pzdr, spk, które pasują tylko do wiadomości między znajomymi.
Skróty z czatu
| skrót | znaczy | gdzie pasuje? |
|---|---|---|
| nwm | nie wiem | tylko czat ze znajomymi |
| pzdr | pozdrawiam, pozdrowienia | tylko czat; w mailu: Pozdrawiam / Z poważaniem |
| spk | spoko (= w porządku) | tylko czat ze znajomymi |
Przykłady z lekcji
- Ogród jest czynny w godz. 8:00–20:00.czytamy: w godzinach od ósmej do dwudziestej
- W ogrodzie rosną m.in. miniaturowe jabłonie i kosodrzewina.czytamy: między innymi
- Natalia codziennie zakuwa w BUW-ie.w rozmowie i w prasie
- Ogród na dachu BUWtak pisze sama biblioteka: tekst urzędowy
- Diego studiuje na UW, a w sobotę idzie do CNK.czytamy: na u-wu, do ce-en-ka
- nwm, czy jutro zdążę, pzdrtylko w czacie ze znajomymi
Łącznik i typowe błędy
Wskazówka przypomina, że końcówkę skrótowca piszemy po łączniku: w BUW-ie, nie w BUWie. Lista błędów poprawia też ul bez kropki, dr. z kropką na wizytówce i na UW-ie.
Uwaga!
Końcówkę skrótowca piszemy po łączniku: BUW-u, w BUW-ie, w ZUS-ie. Bez łącznika to błąd: ✗ w BUWie. Skrótowców czytanych po literach nie odmieniamy: na UW, w CNK. A skróty z czatu (nwm, pzdr, spk) nigdy nie pasują do ogłoszenia ani do maila do urzędu.
Typowe błędy
Wejście od ul Dobrej.
Wejście od ul. Dobrej.
ul. = ul(ica): koniec słowa odcięty, więc kropka
Na wizytówce: dr. (doktor)
Na wizytówce: dr (doktor)
dr kończy się na r, tak jak doktor
Uczę się w BUWie.
Uczę się w BUW-ie.
końcówka po łączniku
Studiuję na UW-ie.
Studiuję na UW.
UW czytamy po literach, więc nie odmieniamy
Więcej lekcji z tej gramatyki: Alfabet polski – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia
Skróty i skrótowce – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 14 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- napisać skrót z kropką albo bez niej: ul. Dobra, w godz. 8:00–20:00, ale dr, mgr, sala nr 12
- przeczytać skrót całym słowem we właściwym przypadku: ok. 30 osób → około trzydziestu osób, w 1816 r. → w tysiąc osiemset szesnastym roku
- odmienić skrótowiec czytany jak słowo, a bez końcówki zostawić ten czytany po literach: siedzę w BUW-ie, ale studiuję na UW
- zamienić wiadomość z czatu na zdanie z ogłoszenia: wpadnijcie koło 18 → Prosimy przyjść ok. godz. 18:00
- odróżnić skróty z czatu od skrótów urzędowych: nwm i pzdr tylko między znajomymi, tel. i m.in. na tablicy ogłoszeń
To lekcja 3 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, ostatnia przed projektem zamykającym dział Nauka na nowo. Łączy formy potoczne z lekcji 1 i styl urzędowy z lekcji 2, bo skróty też zależą od tego, kto pisze i do kogo. Ogłoszenie dla zwiedzających ogród jest pełne skrótów, a w rozmowie na dachu słychać skrótowce. W lekcji 4 uczniowie ogłaszają nowe miejsce do nauki w trzech stylach.
Lekcja otwiera się kołem z pytaniami o miejsca do nauki i dziesięcioma słowami, od wypożyczyć po wstęp wolny, które uczniowie dobierają do zdjęć. Artykuł o bibliotece i jej ogrodzie ma zadanie prawda/fałsz i quiz, a ogłoszenie dla zwiedzających ćwiczenie z dopasowaniem skrótów do pełnych form. W nagraniach Natalia oprowadza Diega po dachu, a komunikat biblioteki przypomina zasady ogrodu. Schemat prowadzi do pięciu ćwiczeń. Na koniec uczeń pomaga koledze z akademika napisać ogłoszenie, a z lektorem lub w parze otwiera pudełko z pytaniami.
Z czterech zadań domowych dwa, wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji, są sprawdzane automatycznie. Ogłoszenie napisane na podstawie wiadomości z czatu i nagranie o dobrym miejscu do nauki sprawdza nauczyciel.
- Gramatyka:
- skróty z kropką i bez kropki · jak czytamy skróty · skrótowce: w BUW-ie, na UW · skróty z czatu a styl urzędowy
- Temat:
- biblioteka · miejsca do nauki · ogród na dachu · Warszawa · BUW
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od skrótów z okolicy: poproś uczniów o skróty, które widzą na co dzień na ulicy, w sklepach i w telefonie. Lista z tablicy posłuży potem do sortowania: z kropką, bez kropki, skrótowiec.
- Przeczytaj z grupą skróty na głos: ok. 30 osób, w 1816 r., pod koniec XIX w. Uczniowie często czytają je litera po literze albo zapominają o przypadku, a komunikat w ogrodzie pokazuje, jak brzmią całe słowa.
- Pokaż regułę kropki na dwóch słowach: zapisz ulica i doktor, a potem zaznacz litery, które zostają w skrócie. Różnica między ul. a dr stanie się oczywista.
- Przypomnij polski alfabet przy skrótowcach: UW to u-wu, CNK to ce-en-ka. Uczniowie spoza Polski często czytają litery po angielsku albo w swoim języku.
- Porównaj z grupą trzy wersje jednej informacji: wiadomość z czatu z pzdr, zdanie z ogłoszenia ze skrótami i komunikat nadawany w ogrodzie. To dobre przygotowanie do projektu z lekcji 4.
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
27 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3 · tutaj jesteśOgród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



