Po osiemdziesiątce przy konsolecie: rzeczowniki na -ość, -stwo, -eż i zwroty o wieku

About this lesson

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o słowotwórstwie rzeczowników na -ość, -stwo i -eż, które nazywają etapy życia i grupy ludzi, oraz o stałych zwrotach o wieku, na przykładzie DJ Wiki, która została didżejką na emeryturze.

Grammar
Młodość, starość, dorosłość, aktywność; dzieciństwo i zbiorowe rodzeństwo; młodzież z czasownikiem w liczbie pojedynczej (młodzież tańczy) oraz zwroty za młodu, na stare lata, w kwiecie wieku, mieć swoje lata.
Topic
Wirginia Szmyt, znana jako DJ Wika, która została didżejką dopiero na emeryturze i gra na potańcówkach dla seniorów oraz dyskotekach międzypokoleniowych.
Activities
Artykuł o didżejce, przygotowania do potańcówki i wiadomość głosowa seniora do wysłuchania, schemat z pięcioma zadaniami, czat z dziadkiem i pudełko z pytaniami.

What's inside

  1. Chapter 1Na start: wiek to tylko liczba?

    • PictureUnlock
    • Zakręć kołem i odpowiedz: muzyka i wiekSpin the wheelUnlock
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaVocabularyTry it
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoChoose by pictureUnlock
  2. Chapter 2Czytamy: didżejka po osiemdziesiątce

    • Przeczytaj artykuł: Muzyka nie ma wiekuArticleUnlock
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizUnlock
  3. Chapter 3Słuchamy: potańcówka w klubie seniora

    • Posłuchaj: Renata i Oskar przygotowują potańcówkęListeningTry it
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizUnlock
    • Posłuchaj wiadomości głosowej od FortunataListeningUnlock
    • Transcript, for the teacherUnlock
    • Posłuchaj jeszcze raz i wybierz: prawda czy fałszTrue or falseUnlock
  4. Chapter 4Gramatyka: młodość czy młodzież?

    • Spójrz na schemat: etapy życia i grupy ludziGrammar schemeTry it
    • Wybierz poprawne słowo: młodość czy młodzież?Choose the optionUnlock
    • Uzupełnij zdania: zamień słowo w nawiasie na rzeczownikFill in the gapsTry it
    • Wybierz poprawną formę: liczba pojedyncza czy mnoga?Choose the optionUnlock
    • Posortuj: tańczy czy tańczą?Sort into columnsUnlock
    • Przeciągnij słowa: relacja z potańcówki w klubie senioraDrag and dropUnlock
  5. Chapter 5Rozmawiamy: tańczyć można w każdym wieku

    • Wybierz poprawne odpowiedzi: dziadek pyta o dyskotekęChatTry it
    • Otwórz pudełko i porozmawiaj: odpoczynek czy nowy początek?Open the boxUnlock
  6. Chapter 6Praca domowa

    • Wybierz poprawne zdanieQuizUnlock
    • Dopasuj słowa do definicjiMatchUnlock
    • Napisz artykuł: aktywna starsza osoba, którą podziwiaszWriting, checked by the teacherUnlock
    • Nagraj odpowiedź: twoje hobby w różnych etapach życiaSpeaking, checked by the teacherUnlock

Muzyka i taniec po polsku: słownictwo

10 words and phrases from the lesson, each with a picture and audio in edio.

+7 more with pictures and audio in the lessonMore words

  • parkiet
  • płyta winylowa
  • samouk
  • międzypokoleniowy
  • starzeć się
  • dorastać
  • zarażać energią

Grammar: rzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku

Przyrostki -ość i -stwo uczniowie znają z wcześniejszych lekcji o słowotwórstwie (wiarygodność, dziennikarstwo). Teraz te same przyrostki nazywają etapy życia i grupy ludzi. Najważniejsza różnica brzmi: młodość to czas, a młodzież to ludzie. Schemat dodaje zgodę z czasownikiem i siedem stałych zwrotów o wieku.

Młodość, dzieciństwo, młodzież: etapy życia i grupy

Od przymiotnika albo rzeczownika tworzymy nazwy etapów życia (Kiedy?) i grup ludzi (Kto?).

-ość: od przymiotnika do etapu życia

Od przymiotnika z -ość powstają młodość, starość, dorosłość i aktywność. Te rzeczowniki są rodzaju żeńskiego i odmieniają się jak wiarygodność: w młodości, bez starości, z aktywnością.

-ość: etap życia od przymiotnika

przymiotnikrzeczownikznaczenieprzykład
młodymłodośćczas, kiedy ktoś jest młodyLubię wspominać swoją młodość.
starystarośćostatni etap życiaStarość to naturalny etap życia.
dorosłydorosłośćczas, kiedy ktoś jest dorosłyMatura to pierwszy krok w dorosłość.
aktywnyaktywnośćto, że ktoś dużo robi i się ruszaEmerytura może być pełna aktywności.

Dzieciństwo, rodzeństwo, młodzież: czas i grupa

Dzieciństwo to czas, a rodzeństwo to bracia i siostry jako jedna grupa. Młodzież również nazywa grupę, więc czasownik stoi w liczbie pojedynczej: Młodzież tańczy, Całe rodzeństwo przyjechało. Liczbę mnogą mają seniorzy czy młodzi ludzie.

rzeczownikznaczenierodzaj i liczbaz czasownikiem
dzieciństwo (dziecko)czas, kiedy ktoś jest dzieckiemono, liczba pojedynczaMoje dzieciństwo minęło szybko.
rodzeństwobracia i siostry razem: jedna grupaono, liczba pojedynczaCałe rodzeństwo przyjechało.
młodzież (młody)młodzi ludzie razem: jedna grupaona, liczba pojedynczaMłodzież tańczy. Młodzież tańczyła.
seniorzy, młodzi ludziewiele osób, nie nazwa grupyoni, liczba mnogaSeniorzy tańczą. Seniorzy tańczyli.

Młodość czy młodzież?

Pytanie Kiedy? prowadzi do młodości: W młodości chodziłam na dyskoteki. Pytanie Kto? prowadzi do młodzieży: rozmawiać z młodzieżą, muzyka dla młodzieży. Zdanie W młodzieży lubiłam dyskoteki to jeden z typowych błędów.

młodość czy młodzież?

młodość = czas (Kiedy?)

  • W młodości chodziłam na dyskoteki.
  • wspominać młodość, tęsknić za młodością

młodzież = ludzie (Kto?)

  • Młodzież z naszej szkoły lubi tańczyć.
  • rozmawiać z młodzieżą, muzyka dla młodzieży

Przykłady z lekcji

  • Za młodu tańczyłam do tych przebojów na każdej dyskotece!
  • Młodzież na potańcówce seniorów? Nie będzie się nudzić?młodzież (ona) → będzie, nie: będą
  • W dzieciństwie słuchałem płyt winylowych taty.
  • Całe rodzeństwo spotka się pierwszy raz od lat.rodzeństwo (ono) → spotka się, nie: spotkają się
  • Całe dorosłe życie siedziałam w biurze, a na stare lata robię to, co kocham.
  • Mam już swoje lata, ale tańczyć będę jak za młodu!

Zwroty o wieku

Tabela zbiera za młodu, na stare lata, w kwiecie wieku, być w podeszłym wieku, mieć swoje lata, nie mieć wieku i po osiemdziesiątce. To stałe zwroty, w których nie zmieniamy przypadku: na stare lata, nigdy na starych latach.

Zwroty o wieku

zwrotznaczenieprzykład
za młoduw młodościZa młodu tańczyłam na każdej dyskotece.
na stare lataw starości, późno w życiuDidżejką została dopiero na stare lata.
w kwiecie wiekuw najlepszych latach życia, w pełni siłMój tata ma 45 lat: jest w kwiecie wieku.
być w podeszłym wiekubyć starym (grzecznie, oficjalnie)Osoby w podeszłym wieku też lubią się wyszaleć.
mieć swoje latanie być już młodym (potocznie)Mam już swoje lata, ale tańczę do końca!
nie mieć wiekuo czymś dobrym dla każdego pokoleniaDobra muzyka nie ma wieku.
po osiemdziesiątcegdy ktoś ma ponad 80 latDidżejka po osiemdziesiątce? Czemu nie!

Uwaga!

Młodzież (ona) i rodzeństwo (ono) to jedna grupa, więc czasownik i przymiotnik są w liczbie pojedynczej: cała młodzież tańczy, całe rodzeństwo przyjechało. Ale seniorzy, młodzi ludzie, bracia i siostry to liczba mnoga: tańczą. Zwroty o wieku są stałe: nie zmieniamy w nich przypadku (na stare lata, nigdy: na starych latach).

Typowe błędy

  • Młodzież z liceum tańczą z seniorami.

    Młodzież z liceum tańczy z seniorami.

    młodzież = jedna grupa (ona): liczba pojedyncza

  • W młodzieży lubiłam dyskoteki.

    W młodości lubiłam dyskoteki.

    młodość = czas; młodzież = ludzie

  • Na starych latach zaczął tańczyć.

    Na stare lata zaczął tańczyć.

    stały zwrot: na + biernik

  • Całe rodzeństwo przyjechali na zabawę.

    Całe rodzeństwo przyjechało na zabawę.

    rodzeństwo = jedna grupa (ono): liczba pojedyncza

More lessons on this grammar: Słowotwórstwo lessons and exercises

Try the Młodość czy młodzież exercises

Try them yourself: these are the same exercises your students do in edio.

What's in the lesson

  • 13 auto-checked exercises
  • 2 games
  • 2 teacher-checked tasks
  • 1 article
  • 1 grammar scheme
  • 1 set of word cards
  • 2 audio clips
  • 1 picture
  • 2 transcripts

The main objectives of this lesson are to:

  • nazwać etap życia rzeczownikiem na -ość albo -stwo: W dzieciństwie słuchałem płyt winylowych taty., Lubię wspominać swoją młodość.
  • odróżnić czas od grupy ludzi: W młodości chodziłam na dyskoteki., Młodzież z naszej szkoły lubi tańczyć.
  • połączyć rzeczownik zbiorowy z czasownikiem w liczbie pojedynczej: Całe rodzeństwo spotka się pierwszy raz od lat., Młodzież tańczyła z nami do samego końca!
  • mówić o wieku stałymi zwrotami: Mam już swoje lata, ale tańczyć będę jak za młodu!, Didżejką została dopiero na stare lata.
  • napisać krótki artykuł o aktywnej starszej osobie: Na stare lata odkryła nową pasję: fotografię.

To lekcja 30 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, druga w dziale Pokolenia. Przyrostki -ość i -stwo wracają z lekcji 13 i 14, gdzie tworzyły nazwy cech i dziedzin, a lekcja 29 dała słowa o rodzinie i przodkach. Historia didżejki, która zaczęła grać na emeryturze, potrzebuje słów o wieku niemal w każdym zdaniu: młodość, starość, na stare lata. Lekcja 31 uczy porównywać dawniej i dziś.

Na start uczniowie kręcą kołem z pytaniami o muzykę i wiek i poznają dziesięć słów, od didżejki po samouka. Czytają artykuł o DJ Wice i odpowiadają na pytania do tekstu. Słuchają, jak organizatorka potańcówek przygotowuje zabawę z młodym technikiem, i wiadomości głosowej od seniora z klubu. Po schemacie wybierają między młodością a młodzieżą, tworzą rzeczowniki, sortują grupy i uzupełniają relację z potańcówki. Na koniec tłumaczą dziadkowi na czacie, czym jest dyskoteka w słuchawkach, i otwierają pudełko z pytaniami.

Praca domowa ma cztery części. Artykuł o aktywnej starszej osobie i nagranie o hobby trafiają do nauczyciela, a wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji są sprawdzane automatycznie.

Grammar:
młodość, starość, dorosłość, aktywność · dzieciństwo, rodzeństwo, młodzież · młodzież tańczy: grupa w liczbie pojedynczej · za młodu, na stare lata, mieć swoje lata
Topic:
pokolenia · seniorzy · muzyka · taniec · DJ Wika

Teaching tips

  • Narysuj oś życia na tablicy: dzieciństwo, młodość, dorosłość, starość. Uczniowie dopisują do każdego etapu jedno zdanie o sobie albo o kimś z rodziny.
  • Zadawaj pytania Kiedy? i Kto? przy każdym zdaniu z młodością lub młodzieżą. Gdy odpowiedź to czas, wybieramy młodość, a gdy ludzie, młodzież.
  • Zbierz z grupą rzeczowniki zbiorowe: młodzież, rodzeństwo, rodzina, klasa. Niech każda osoba powie z jednym z nich zdanie w czasie przeszłym, np. Cała klasa przyszła, i sprawdzi końcówkę czasownika.
  • Zapytaj o starsze osoby, które inspirują: babcię, sąsiada albo znaną postać. Krótka rozmowa przed pracą domową daje materiał do artykułu i do zwrotów za młodu i na stare lata.

Liked it?

Teach the whole lesson in edio

25 exercises in 6 chapters, ready to teach. edio is an online platform for language schools and teachers: ready-made interactive lessons, live classes, homework and student progress in one place.

  1. Start a free trial

    7 days, no credit card.

  2. Open the lesson

    Find it in the library of 621 ready lessons. Teach it as it is, or copy any chapter into your own lessons.

  3. Teach it live or as homework

    Students work in their own accounts, in sync with you during the lesson, and the practice exercises check themselves.

The whole course: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.See the course

  1. Unit 1 Nauka na nowo

    Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce

    1. Lesson 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
    2. Lesson 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
    3. Lesson 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
    4. Lesson 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
  2. Unit 2 Praca i odpoczynek

    majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka

    1. Lesson 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
    2. Lesson 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
    3. Lesson 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
    4. Lesson 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
  3. Unit 3 Momenty przełomowe

    21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii

    1. Lesson 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
    2. Lesson 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
    3. Lesson 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
    4. Lesson 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
  4. Unit 4 Media i prawda

    pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki

    1. Lesson 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
    2. Lesson 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
    3. Lesson 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
    4. Lesson 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
  5. Unit 5 Podróże, które coś dają

    Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji

    1. Lesson 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
    2. Lesson 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
    3. Lesson 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
    4. Lesson 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
  6. Unit 6 Sport i społeczeństwo

    Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka

    1. Lesson 21Orlik w każdej gminieStreszczenie: zwroty, przypadki i skracanie
    2. Lesson 22Złoto na aukcjiCzasowniki relacjonujące i ich przypadki
    3. Lesson 2315 metrów w 6 sekundRozprawka: części i czasowniki argumentacji
    4. Lesson 24Projekt: rozprawka na konkursPowtórka działu: streszczenie, relacja i rozprawka
  7. Unit 7 Budynki i dziedzictwo

    odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby

    1. Lesson 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
    2. Lesson 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
    3. Lesson 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
    4. Lesson 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
  8. Unit 8 Pokolenia

    najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą

    1. Lesson 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
    2. Lesson 30 · you're herePo osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
    3. Lesson 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
    4. Lesson 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania

Questions about this lesson

Słowotwórstwo: jak od przymiotnika tworzy się rzeczownik, np. młody → młodość?
Najczęściej przez przyrostek -ość. Od młody powstaje młodość, od stary starość, od dorosły dorosłość, a od aktywny aktywność. Takie rzeczowniki są rodzaju żeńskiego i odmieniają się jak radość: w młodości, za młodością. To jeden z najbardziej regularnych wzorów w polskim słowotwórstwie. Lekcja Po osiemdziesiątce przy konsolecie używa go do nazw etapów życia.
Czym różni się młodość od młodzieży?
Młodość to czas, młodzież to młodzi ludzie. O młodość pytamy Kiedy?: W młodości chodziłam na dyskoteki. O młodzież pytamy Kto?: Młodzież z liceum przyszła na potańcówkę. Oba słowa pochodzą od młody, ale mają różne przyrostki: -ość i -eż. Zdanie W młodzieży lubiłam dyskoteki to częsty błąd uczniów.
Młodzież tańczy czy tańczą?
Poprawnie: młodzież tańczy, bo to jedna grupa. Młodzież jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej, więc w czasie przeszłym mówimy młodzież tańczyła, a przymiotnik też stoi w liczbie pojedynczej: cała młodzież. Tak samo działa rodzeństwo: Całe rodzeństwo przyjechało. Liczbę mnogą mają młodzi ludzie i seniorzy: tańczą.
Co to jest rodzeństwo i jak się z nim łączy czasownik?
Rodzeństwo to bracia i siostry razem, nazwani jednym słowem. Jest rodzaju nijakiego i łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej: Moje rodzeństwo chodzi tam co tydzień, Całe rodzeństwo przyjechało. Ma ten sam przyrostek co dzieciństwo, ale nazywa grupę ludzi, a nie czas. Na edio.ai uczeń sortuje takie słowa do kolumn „tańczy” i „tańczą”.
Co znaczą zwroty „za młodu” i „na stare lata”?
Za młodu znaczy w młodości, na stare lata w starości. Za młodu tańczyłam na każdej dyskotece wspomina dawne czasy, a Didżejką została dopiero na stare lata mówi o zmianie późno w życiu. To stałe zwroty, więc nie zmieniamy w nich formy: błędem jest na starych latach. Podobnie działa potoczne mieć swoje lata, czyli nie być już młodym.
Jak grzecznie powiedzieć, że ktoś jest stary?
Oficjalnie i grzecznie mówimy osoba w podeszłym wieku. W rozmowie można powiedzieć senior, starsza pani albo starszy pan, a o sobie, z humorem, Mam już swoje lata. O kimś w najlepszych latach życia mówimy w kwiecie wieku. Zwrot po osiemdziesiątce znaczy, że ktoś ma ponad 80 lat.
Jak opisać imprezę taneczną po polsku?
Przydają się słowa potańcówka, parkiet, didżej i konsoleta. Didżej albo didżejka puszcza muzykę i miksuje utwory przy konsolecie, a goście bawią się na parkiecie. Zabawa dla wnuków, rodziców i dziadków to dyskoteka międzypokoleniowa. W lekcji Po osiemdziesiątce przy konsolecie te słowa mają obrazki i definicje po polsku.
Jak uczyć słowotwórstwa na poziomie B2?
Przez rodziny słów, a nie pojedyncze przyrostki. Gdy uczeń widzi obok siebie młody, młodość i młodzież, od razu pyta, czym się różnią, i lepiej pamięta odpowiedź. Pomaga też zamiana zdania z przymiotnikiem na zdanie z rzeczownikiem: Kiedy była młoda, chodziła na dyskoteki → W młodości chodziła na dyskoteki. Takich przekształceń jest w tej lekcji osiem.
Jaka gra pasuje do rozmowy o wieku i pokoleniach?
Pudełko albo koło z pytaniami o wiek i plany. Uczniowie losują pytanie, np. czy emerytura to czas na odpoczynek, czy na nowy początek, i odpowiadają w parach albo z nauczycielem. Pytania wymuszają słowa z lekcji: starość, aktywność, młodzież, na stare lata. W tej lekcji koło otwiera rozgrzewkę, a pudełko kończy część z mówieniem.
Czy są interaktywne ćwiczenia ze słowotwórstwa?
Tak, szczególnie te, w których uczeń sam tworzy słowo. Na tej stronie można bez konta wypróbować trzy części lekcji: nagranie przygotowań do potańcówki w klubie seniora, zdania, w których słowo z nawiasu trzeba zamienić na rzeczownik, oraz czat z dziadkiem, który pyta o dyskotekę w słuchawkach. Artykuł o DJ Wice, relacja z potańcówki i praca domowa są w pełnej lekcji.

Teach this lesson with your students

No credit card required