Rok, który coś zmienia: pytania retoryczne i zwroty, które przekonują
O tej lekcji
Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców o tym, jak przekonywać: pytania retoryczne, polecenia do odbiorcy i stałe zwroty, na przykładzie roku wolontariatu.
- Gramatyka
- Czy nie warto…?, Kto z nas nie marzył o…?, Wyobraź sobie, że…, Zastanów się…, Nie ma na co czekać! i Nic nie tracisz, a możesz wiele zyskać, w poście na ty i w ulotce na Państwo.
- Temat
- Europejski Korpus Solidarności, program Unii Europejskiej dla osób w wieku 18–30 lat: kto może wyjechać i co jest opłacone. Klara po roku w Chorwacji przekonuje młodszego brata.
- Zadania
- Artykuł i komentarze czytelników, rozmowa rodzeństwa i początek podcastu, schemat z pięcioma ćwiczeniami, czat z przyjacielem, który się waha, i koło z minutą na zachętę.
Co jest w środku
Rozdział 1Na start: wyjechać czy zostać?
Rozdział 2Czytamy: rok dla innych i dla siebie
- Przeczytaj artykuł: Rok dla innych, rok dla siebieArtykułOdblokuj
- Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
- Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
- Przeczytaj post i komentarze czytelnikówAutentyczny dokumentWypróbuj
- Przeczytaj komentarze i wybierz: kto tak uważa?QuizOdblokuj
Rozdział 3Słuchamy: jechać czy nie jechać?
Rozdział 4Gramatyka: czy nie warto?
- Spójrz na schemat: język perswazjiSchemat gramatycznyWypróbuj
- Posortuj zwroty: jaka to technika?Posortuj w kolumnyOdblokuj
- Uzupełnij pytania retoryczne: zamień zdanie w pytanieUzupełnij lukiWypróbuj
- Wybierz zwrot, który pasuje do sytuacjiQuizOdblokuj
- Przeczytaj ulotkę dla rodziców i wybierz poprawną formęWybierz odpowiedźOdblokuj
- Przeciągnij słowa: post, który zachęca do wolontariatuPrzeciągnij i upuśćOdblokuj
Rozdział 5Rozmawiamy: przekonaj mnie!
Rozdział 6Praca domowa
Wolontariat za granicą po polsku: słownictwo
Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.
+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek
- kieszonkowe
- zakwaterowanie
- wyżywienie
- organizacja goszcząca
- rok przerwy
- wątpliwość
- przekonujący
Gramatyka: język perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Tryb rozkazujący i jego aspekt uczniowie już znają. Ta lekcja pokazuje, jak sprawić, żeby odbiorca sam chciał coś zrobić: pytaniem, na które odpowiedź jest oczywista, poleceniem, które każe sobie coś wyobrazić, i stałym zwrotem na koniec. Schemat zestawia też formę ty z formą Państwo.
Język perswazji: jak przekonać odbiorcę?
Pytania retoryczne, polecenia do odbiorcy i stałe zwroty, które zachęcają do działania.
Trzy techniki perswazji
Pytanie retoryczne (Czy można lepiej spędzić rok?) sprawia, że odbiorca sam w myślach odpowiada tak, jak chcemy. Polecenie Wyobraź sobie… stawia go w nowej sytuacji, a stały zwrot, np. Teraz albo nigdy, popycha do szybkiej decyzji.
Techniki perswazji
| technika | przykład | kiedy działa |
|---|---|---|
| pytanie retoryczne | Czy nie warto spróbować? | odbiorca w myślach odpowiada: „Warto!” |
| pytanie retoryczne | Kto z nas nie marzył o przygodzie? | odpowiedź jest oczywista: „Każdy!” |
| pytanie retoryczne | Czy można lepiej spędzić rok? | odpowiedź jest oczywista: „Nie można!” |
| polecenie do odbiorcy | Wyobraź sobie, że wracasz z nowym językiem. | odbiorca widzi siebie w nowej sytuacji |
| polecenie do odbiorcy | Zastanów się, czego bardziej żałowałbyś za dziesięć lat. | odbiorca sam szuka odpowiedzi i sam się przekonuje |
| stały zwrot | Nie ma na co czekać! Teraz albo nigdy. | gdy odbiorca odkłada decyzję na później |
| stały zwrot | Nic nie tracisz, a możesz wiele zyskać. | gdy odbiorca boi się ryzyka |
| stały zwrot | To szansa, która się nie powtórzy. | na końcu tekstu, gdy chcemy szybkiej decyzji |
Jak zamienić zdanie w pytanie retoryczne?
Warto zmienia się w Czy nie warto…?, Każdy z nas marzył w Kto z nas nie marzył…?, a Nikt nie chce w Kto chce…?. Gdy znika przeczenie, dopełniacz ustępuje biernikowi albo mianownikowi: Nie można lepiej spędzić roku → Czy można lepiej spędzić rok?
| zdanie | pytanie retoryczne | co się zmienia? |
|---|---|---|
| Warto spróbować. | Czy nie warto spróbować? | dodajemy nie przed warto |
| Każdy z nas marzył o przygodzie. | Kto z nas nie marzył o przygodzie? | każdy / wszyscy → kto (z nas) nie…; czasownik w 3. osobie liczby pojedynczej |
| Nikt nie chce żałować. | Kto chce żałować? | nikt nie → kto (bez nie) |
| Nie ma lepszej przygody. | Czy jest lepsza przygoda? | bez nie: mianownik (Co?) zamiast dopełniacza |
| Nie ma nic lepszego niż podróż. | Czy jest coś lepszego niż podróż? | nic → coś; bez nie: mianownik |
| Nie można lepiej spędzić roku. | Czy można lepiej spędzić rok? | bez nie: biernik (Co?) zamiast dopełniacza |
Post na ty, ulotka na Państwo
W poście do znajomych piszemy Wyobraź sobie i Nic nie tracisz, w oficjalnej ulotce dla rodziców Proszę sobie wyobrazić i Nic Państwo nie tracą. Pytanie Czy nie warto…? pasuje do obu tekstów bez zmian.
| post: ty (znajomi, młodzi) | ulotka: Państwo (oficjalnie, rodzice, seniorzy) |
|---|---|
| Wyobraź sobie, że… | Proszę sobie wyobrazić, że… |
| Zastanów się, co… | Proszę się zastanowić, co… |
| Nic nie tracisz, a możesz wiele zyskać. | Nic Państwo nie tracą, a mogą wiele zyskać. |
| Nie czekaj! | Prosimy nie czekać! |
| Masz pytania? Napisz do nas! | Mają Państwo pytania? Prosimy o wiadomość. |
| Czy nie warto spróbować? | Czy nie warto spróbować? (bez zmian) |
Pytanie retoryczne czy prawdziwe?
Czy nie warto wyjechać na rok? znaczy tyle co „warto”: mówiący zna odpowiedź. Czy warto wyjechać na rok? to prawdziwe pytanie o tak albo nie. Przykłady z lekcji pochodzą z rozmowy rodzeństwa i z ulotki dla rodziców.
Pytanie retoryczne czy prawdziwe?
retoryczne: Czy nie warto…?
- Czy nie warto wyjechać na rok?
- = Warto! Mówiący zna już odpowiedź.
prawdziwe: Czy warto…?
- Czy warto wyjechać na rok?
- = Naprawdę pytam: tak czy nie?
Przykłady z lekcji
- Kto z nas nie marzył o roku w innym kraju?
- Wyobraź sobie, że wracasz z nowym językiem i przyjaciółmi w kilku krajach.
- Zastanów się, czego bardziej żałowałbyś za dziesięć lat.
- Prowadziłam zajęcia dla dzieci, a w weekendy sadziliśmy drzewa. Czy można lepiej spędzić rok?odpowiedź: Nie można!
- Nic nie tracisz, a możesz wiele zyskać. Nie ma na co czekać!
- Proszę sobie wyobrazić, że Państwa dziecko poznaje nowy kraj.ulotka dla rodziców: forma Państwo
Sobie, się i typowe błędy
Mówimy wyobraź sobie, ale zastanów się, a po Kto z nas…? czasownik stoi w 3. osobie liczby pojedynczej. Błędy to Czy warto nie spróbować?, Nie ma na co czekać się i mieszanie form ty i Państwo w jednym tekście.
Uwaga!
Wyobraź sobie (sobie!), ale zastanów się (się!). W pytaniu retorycznym nie stoi przed warto: Czy nie warto…? Po Kto z nas…? czasownik ma formę 3. osoby liczby pojedynczej: Kto z nas nie marzył… W jednym tekście wybierz jedną formę: ty albo Państwo.
Typowe błędy
Czy warto nie spróbować?
Czy nie warto spróbować?
nie stoi przed warto; „warto nie spróbować” znaczy coś odwrotnego
Nie ma na co czekać się!
Nie ma na co czekać!
stały zwrot: bez się
Wyobraź się, że wracasz z Chorwacji.
Wyobraź sobie, że wracasz z Chorwacji.
wyobrazić sobie, ale zastanowić się
Zapraszamy Państwa na spotkanie! Wyobraź sobie…
Zapraszamy Państwa na spotkanie! Proszę sobie wyobrazić…
w jednym tekście albo ty, albo Państwo
Więcej lekcji z tej gramatyki: Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia · Tryb rozkazujący – lekcje i ćwiczenia · Formy grzecznościowe – lekcje i ćwiczenia
Język perswazji – ćwiczenia online
Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.
Co jest w lekcji
- 14 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
- 2 gry
- 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
- 1 autentyczny dokument
- 1 artykuł
- 1 schemat gramatyczny
- 1 zestaw fiszek
- 2 nagrania
- 1 obrazek
- 2 transkrypcje
Główne cele tej lekcji:
- zamienić zdanie w pytanie retoryczne: Warto spróbować → Czy nie warto spróbować?, Nikt nie chce żałować → Kto chce żałować?
- zwrócić się wprost do odbiorcy: Wyobraź sobie, że wracasz z nowym językiem, Zastanów się, czego naprawdę chcesz
- zakończyć zachętę stałym zwrotem: Nie ma na co czekać!, To szansa, która się nie powtórzy
- napisać ten sam apel na ty i na Państwo: Nic nie tracisz albo Nic Państwo nie tracą
- odpowiedzieć na wątpliwości kogoś, kto się waha: Nie masz doświadczenia? Nie znasz języków? Czy nie warto mimo to spróbować?
To lekcja 19 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo, trzecia w dziale Podróże, które coś dają. Po przysłowiach z lekcji 17 i związkach frazeologicznych z lekcji 18 uczniowie uczą się przekonywać innych, co przyda się w projekcie z lekcji 20. Program wolontariatu dla młodych to dobry temat, bo sam zachęca do wyjazdu hasłami. Tryb rozkazujący, na którym opiera się część zwrotów, uczniowie znają z wcześniejszych kursów.
Rozgrzewką jest pudełko z pytaniami o podróże i pomaganie oraz dziesięć słów ze zdjęciami, od kieszonkowego po organizację goszczącą. Uczniowie czytają artykuł o Europejskim Korpusie Solidarności i komentarze pod pytaniem, czy rok wolontariatu po szkole to strata czasu. Słuchają, jak Klara przekonuje brata, i początku jej podcastu. Po schemacie jest pięć ćwiczeń, w tym ulotka dla rodziców w formie Państwo i post z lukami. Na koniec uczeń przekonuje przyjaciela na czacie, a grupa kręci kołem z minutą na zachętę.
W pracy domowej dwa zadania są sprawdzane automatycznie: wybór poprawnego zdania i dopasowanie słów do definicji. Nauczyciel ocenia post zachęcający do wolontariatu, pisany na ty, oraz nagranie w stylu krótkiego filmu do internetu.
- Gramatyka:
- perswazja: pytania retoryczne · Wyobraź sobie…, Zastanów się… · Nie ma na co czekać! · ty czy Państwo?
- Temat:
- wolontariat · podróże · Europejski Korpus Solidarności · młodzież · perswazja
Wskazówki dla nauczyciela
- Zacznij od reklam: poproś uczniów o hasła reklamowe, które pamiętają, i zapytaj, czy są w nich pytania albo polecenia. Potem pokaż tabelę technik perswazji.
- Poproś grupę o odpowiedzi chórem: przeczytaj Kto z nas nie marzył o przygodzie?, a grupa woła Każdy!. Tak najszybciej widać, czym takie pytanie różni się od prawdziwego.
- Przerób post na ulotkę: daj parom krótki post na ty i poproś o wersję dla rodziców na Państwo. Sprawdź potem z grupą, czy w żadnym zdaniu nie zostało Wyobraź sobie.
- Minutę na zachętę mierz zegarem: przy kole każda osoba przekonuje kogoś z grupy i musi użyć jednego pytania retorycznego oraz jednego Wyobraź sobie….
Podoba ci się?
Poprowadź całą lekcję w edio
27 ćwiczeń w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.
Zacznij okres próbny
7 dni za darmo, bez karty płatniczej.
Otwórz lekcję
Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.
Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową
Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.
Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo
32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs
Moduł 1 Nauka na nowo
Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce
Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty
Moduł 2 Praca i odpoczynek
majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka
Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy
Moduł 3 Momenty przełomowe
21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii
Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty
Moduł 4 Media i prawda
pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki
Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
Lekcja 16Projekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków
Moduł 5 Podróże, które coś dają
Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji
Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
Lekcja 19 · tutaj jesteśRok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja
Moduł 6 Sport i społeczeństwo
Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka
Moduł 7 Budynki i dziedzictwo
odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby
Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby
Moduł 8 Pokolenia
najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą
Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania



