Wypróbuj za darmoWypróbuj

Projekt: Sprawdzam! Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

Lekcja polskiego B2 dla obcokrajowców, w której słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków wracają w radiowej audycji o fejkach, a uczeń sprawdza własny nagłówek i wydaje werdykt.

Gramatyka
Bez nowej gramatyki: nazwy osób (publicystka, wydawczyni), przedrostki i -ość (bezpodstawny, pseudoekspert, wiarygodność) oraz nagłówki bez został (Fotomontaż zdemaskowany!).
Temat
Lokalne radio startuje z cyklem „Sprawdzam!”. Weronika i Kamil sprawdzają trzy wymyślone nagłówki: łosia w tramwaju, cudowny ogórek i rekordowe pierogi.
Zadania
Notatka na stronie radia, audycja na żywo, powtórka w pięciu zadaniach, szablon notatki, wybór zdań do jej części i czat, w którym uczeń z kolegą sprawdza nagłówek.

Co jest w środku

  1. Rozdział 1Na start: najpierw sprawdzam

    • ObrazekOdblokuj
    • Zakręć kołem i odpowiedz: radio, nagłówki i fejkiZakręć kołemOdblokuj
    • Posłuchaj i zapamiętaj nowe słowaSłownictwoWypróbuj
    • Spójrz na zdjęcia i wybierz słowoWybierz według obrazkaOdblokuj

  2. Rozdział 2Czytamy: notatka „Sprawdzam!”

    • Przeczytaj notatkę Weroniki i Kamila na stronie radiaArtykułOdblokuj
    • Przeczytaj i wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Przeczytaj jeszcze raz i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Posortuj: nagłówek z sieci, sprawdzanie czy werdykt?Posortuj w kolumnyOdblokuj

  3. Rozdział 3Słuchamy: na żywo w radiu

    • Posłuchaj: Weronika i Kamil na żywo w audycji „Sprawdzam!”SłuchanieWypróbuj
    • Transkrypcja dla nauczycielaOdblokuj
    • Posłuchaj i wybierz odpowiedźQuizOdblokuj

  4. Rozdział 4Powtórka: co już umiesz?

    • Czy pamiętasz? Wybierz odpowiedźQuizOdblokuj
    • Czy zdanie jest poprawne? Wybierz: prawda czy fałszPrawda czy fałszOdblokuj
    • Posortuj: osoba, przedrostek czy nagłówek?Posortuj w kolumnyWypróbuj
    • Uzupełnij wiadomość Weroniki do KamilaUzupełnij lukiOdblokuj
    • Znajdź pary: pytanie i odpowiedźMemoryOdblokuj

  5. Rozdział 5Twój projekt: sprawdzam nagłówek

    • Przeciągnij słowa: szablon twojej notatki „Sprawdzam!”Przeciągnij i upuśćOdblokuj
    • Wybierz najlepsze zdanie do każdej części notatkiQuizOdblokuj
    • Wybierz poprawne odpowiedzi: sprawdzacie nagłówekCzatWypróbuj

  6. Rozdział 6Praca domowa

    • Napisz notatkę „Sprawdzam!”: twój werdyktPisanie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Nagraj minutę w radiu: twój werdyktMówienie, sprawdza nauczycielOdblokuj
    • Dopasuj słowa do definicjiPołącz w paryOdblokuj

22 ćwiczenia w 6 rozdziałach. Zacznij 7-dniowy okres próbny, by otworzyć wszystkie, skopiować dowolną część do własnych lekcji i poprowadzić lekcję na żywo.

Słownictwo

Słowa i wyrażenia z lekcji (10), w edio każde z obrazkiem i nagraniem.

+7 w lekcji, z obrazkami i nagraniamiWięcej słówek

  • chwytliwy nagłówek
  • fotomontaż
  • źródło pierwotne
  • internauta / internautka
  • przesadzać / przesadzić
  • dementować / zdementować
  • dodzwonić się

Gramatyka: powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

Projekt zamyka dział Media i prawda bez nowej gramatyki i bez schematu. Wszystko, czego potrzebuje rzetelna notatka o podejrzanym nagłówku, uczeń zna z lekcji 13–15: nazwy osób, przedrostki, rzeczowniki na -ość i język nagłówków. Zadania powtórki mieszają te trzy tematy, więc najpierw trzeba rozpoznać, który działa w zdaniu.

Kto to robi? Lekcja 13

Z lekcji 13 wracają nazwy osób i ich formy żeńskie. W powtórce trzeba wybrać publicystkę zamiast publicystyki, a w czacie zespołu radia z wydawcy zrobić wydawczynię.

  • Pomysł na cykl miała wydawczyni porannego programu.
  • Studiowałam dziennikarstwo, a w radiu pracuję od pięciu lat.
  • Strona radia ma wielu nowych czytelników.

Bezpodstawny, pseudoekspert, wiarygodność: lekcja 14

Z lekcji 14 wracają przedrostki, które zaprzeczają albo mówią o udawaniu, i rzeczowniki na -ość. Pułapki są te same co wcześniej: niepodstawny, pseudo ekspert, nie prawdziwa i dopełniacz wiarygodności w miejscu biernika.

  • Twierdzenie o badaniu jest bezpodstawne.
  • „Ekspert” z nagrania to typowy pseudoekspert.
  • Link do sklepu i brak źródeł obniżają wiarygodność tego tekstu.

Nagłówek i pełne zdanie: lekcja 15

Z lekcji 15 wraca nagłówek z imiesłowem bez został, z dwukropkiem albo w czasie teraźniejszym, a także droga powrotna do pełnego zdania. Imiesłów zgadza się z rzeczownikiem: Fotomontaż zdemaskowany!, ale Zdjęcie łosia zdemaskowane!

  • Łoś bez biletu przyłapany w tramwaju! → Łoś bez biletu został przyłapany w tramwaju.
  • Babcia z Mazur bije rekord świata → Według internautów babcia z Mazur pobiła rekord świata.

Notatka i werdykt

Gotowa notatka Weroniki i Kamila łączy wszystkie trzy tematy w jednym gatunku: nagłówek z sieci, opis sprawdzania i werdykt. Uczeń buduje według niej własny tekst, a werdykt wybiera z pięciu ocen używanych przez fact-checkerów.

  • Werdykt: fałsz. Fotomontaż zdemaskowany!
  • Werdykt: częściowa prawda.

Więcej lekcji z tej gramatyki: Słowotwórstwo – lekcje i ćwiczenia · Formy pisemne – lekcje i ćwiczenia

Powtórka słowotwórstwa – ćwiczenia online

Wypróbuj je tutaj: to te same ćwiczenia, które twoi uczniowie robią w edio.

Więcej ćwiczeń

Co jest w lekcji

  • 13 ćwiczeń sprawdzanych automatycznie
  • 2 gry
  • 2 zadania sprawdzane przez nauczyciela
  • 1 artykuł
  • 1 zestaw fiszek
  • 1 nagranie
  • 1 obrazek
  • 1 transkrypcja

Główne cele tej lekcji:

  • opisać ludzi mediów nazwami osób i formami żeńskimi: Pomysł na cykl miała wydawczyni porannego programu
  • ocenić wiadomość słowami z przedrostkami i na -ość: Twierdzenie o badaniu jest bezpodstawne, brak źródeł odbiera tekstowi wiarygodność
  • napisać nagłówek bez został i rozwinąć go w zdanie: Łoś bez biletu przyłapany w tramwaju! → Łoś bez biletu został przyłapany w tramwaju
  • sprawdzić nagłówek krok po kroku i podać werdykt: Dotarliśmy do źródła pierwotnego, Werdykt: częściowa prawda
  • przedstawić werdykt w krótkiej wypowiedzi do radia i zaprosić słuchaczy do zgłaszania błędów: opublikujemy sprostowanie

To lekcja 16 kursu Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo i projekt, który zamyka dział Media i prawda. Powtarza słowotwórstwo z lekcji 13 i 14, czyli nazwy osób, przedrostki i rzeczowniki na -ość, oraz język nagłówków z lekcji 15. Notatka o podejrzanym nagłówku potrzebuje wszystkich tych form, a metoda sprawdzania pochodzi z lekcji 14. Lekcja 17 otwiera dział Podróże, które coś dają przysłowiami o gościnie.

Na rozgrzewkę uczniowie kręcą kołem z pytaniami o radio, nagłówki i fejki, poznają dziesięć słów z obrazkami, od fotomontażu po dodzwonić się, i dobierają je do zdjęć. Czytają notatkę Weroniki i Kamila ze strony radia i sortują jej zdania na nagłówki z sieci, sprawdzanie i werdykty. Potem słuchają ich audycji na żywo, w której dodzwania się słuchaczka, a prowadzący spierają się o werdykt w sprawie pierogów. Powtórka obejmuje quiz, ocenę poprawności zdań, sortowanie, wiadomość Weroniki z lukami i memory z pytaniami. Na koniec uczeń uzupełnia szablon notatki, dobiera zdania do jej części i na czacie sprawdza z kolegą nagłówek o cudownym miodzie.

Praca domowa ma trzy zadania. Dopasowanie słów do definicji jest sprawdzane automatycznie, a notatkę „Sprawdzam!” z werdyktem o wybranym nagłówku i radiową minutę z tym samym werdyktem ocenia nauczyciel.

Gramatyka:
powtórka · kto to robi? dziennikarka, wydawczyni, dziennikarstwo · przedrostki nie-, bez-, dez-, pseudo- i rzeczowniki na -ość · język nagłówków
Temat:
media · fejki · radio · sprawdzanie faktów · nagłówki · projekt

Wskazówki dla nauczyciela

  • Zacznij od jednego nagłówka dla całej grupy: wybierz wymyślony, niegroźny tytuł i przejdź z grupą przez wszystkie kroki: konto, źródło, zdjęcie, werdykt. Dopiero potem uczniowie biorą własne nagłówki.
  • Rozdziel role jak w radiu: jedna osoba czyta nagłówek, druga opisuje sprawdzanie, trzecia ogłasza werdykt. Każda musi użyć co najmniej jednego słowa z przedrostkiem albo na -ość.
  • Wykorzystaj spór o pierogi: Weronika i Kamil różnią się w ocenie, zanim dojdą do częściowej prawdy. Zapytaj grupę, czyje argumenty przekonują, i poproś o werdykt w jednym zdaniu.
  • Sprawdź temat nagłówka przed pracą domową: zabawne historie o zwierzętach, jedzeniu czy rekordach są bezpieczne, a politykę i choroby lepiej zostawić poza projektem.

Podoba ci się?

Poprowadź całą lekcję w edio

22 ćwiczenia w 6 rozdziałach, gotowe do prowadzenia. edio to platforma online dla szkół językowych i nauczycieli: gotowe interaktywne lekcje, zajęcia na żywo, prace domowe i postępy uczniów w jednym miejscu.

  1. Zacznij okres próbny

    7 dni za darmo, bez karty płatniczej.

  2. Otwórz lekcję

    Znajdziesz ją w bibliotece gotowych lekcji (621). Prowadź ją tak, jak jest, albo skopiuj dowolny rozdział do własnych lekcji.

  3. Prowadź na żywo albo zadaj jako pracę domową

    Uczniowie pracują na własnych kontach, w synchronizacji z tobą podczas lekcji, a ćwiczenia są sprawdzane automatycznie.

Wypróbuj za darmo przez 7 dni

Cały kurs: Polski B2.2 · Kultura i społeczeństwo

32 lekcje polskiego na poziomie B2, część druga, tylko po polsku, dla uczniów po kursie B2.1. Każda lekcja to osobna sytuacja z prawdziwym tłem: Uniwersytet Jagielloński, majówka, 21 postulatów z 1980 roku, prima aprilis, Czyste Tatry, Orliki, muzeum Manggha i najczęstsze polskie nazwiska. Po kursie uczniowie streszczają tekst, relacjonują cudze słowa, piszą hasło do encyklopedii i rozprawkę, sprawdzają wiarygodność wiadomości i dobierają styl do sytuacji. Ćwiczenia są sprawdzane automatycznie, a znaczenie słów pokazują obrazki i polskie definicje.Zobacz kurs

  1. Moduł 1 Nauka na nowo

    Uniwersytet Jagielloński, leśne przedszkole, ogród na dachu BUW-u, formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty i skrótowce

    1. Lekcja 1Od 1364 roku: najstarsza polska uczelniaFormy potoczne: podstawówka, akademik, uniwerek
    2. Lekcja 2Lekcje pod drzewamiPrzyimki złożone w stylu urzędowym
    3. Lekcja 3Ogród na dachu BUW-uSkróty i skrótowce: kropka, wymowa, odmiana
    4. Lekcja 4Projekt: nowe miejsce do naukiPowtórka: formy potoczne, przyimki urzędowe, skróty

  2. Moduł 2 Praca i odpoczynek

    majówka, praca zdalna, Reszel i miasta Cittaslow, wyspać się i nagadać się, teza i kontrargument, debata oksfordzka

    1. Lekcja 5Majówka: sztuka długiego weekenduCzasowniki na-…się i wy-…się: robić coś do woli
    2. Lekcja 6Praca z domu czy z biura?Zwroty do dyskusji: trudno zaprzeczyć, nie sposób nie zauważyć
    3. Lekcja 7Zwolnij w ReszluOdpieramy twierdzenie: nie…, lecz…; nie tyle…, ile…; zamiast
    4. Lekcja 8Projekt: debata oksfordzkaPowtórka: na-…się, zwroty do dyskusji, odpieranie tezy

  3. Moduł 3 Momenty przełomowe

    21 postulatów z 1980 roku, prawa wyborcze kobiet, przystąpienie do Unii Europejskiej, styl nominalny, hasło do encyklopedii

    1. Lekcja 921 postulatów na drewnianych tablicachStyl nominalny: rzeczownik odczasownikowy z dopełniaczem
    2. Lekcja 101918: kobiety idą do urnStyl nominalny: co zostaje po rzeczowniku i kto działa
    3. Lekcja 111 maja 2004: nowy rozdziałCzasowniki wydarzeń i daty w haśle encyklopedycznym
    4. Lekcja 12Projekt: hasło do encyklopediiPowtórka: styl nominalny, czasowniki wydarzeń i daty

  4. Moduł 4 Media i prawda

    pierwsza polska gazeta, sprawdzanie faktów, żarty na prima aprilis, nazwy zawodów, przedrostki nie- i dez-, nagłówki

    1. Lekcja 13Kraków, 1661: pierwsza polska gazetaSłowotwórstwo: nazwy osób, formy żeńskie i dziedziny
    2. Lekcja 14Fakt czy fejk?Słowotwórstwo: przedrostki nie-, bez-, dez-, anty-, pseudo- i -ość
    3. Lekcja 15Prima aprilis!Język nagłówków: rzeczownik, imiesłów i czas teraźniejszy
    4. Lekcja 16 · tutaj jesteśProjekt: Sprawdzam!Powtórka: słowotwórstwo, przedrostki i język nagłówków

  5. Moduł 5 Podróże, które coś dają

    Kraina Otwartych Okiennic, Czyste Tatry, Europejski Korpus Solidarności, przysłowia, frazeologia, język perswazji

    1. Lekcja 17Otwarte okiennice: gościna na PodlasiuPrzysłowia o gościach i domu
    2. Lekcja 18Zostaw tylko ślady butówZwiązki frazeologiczne o odpowiedzialności
    3. Lekcja 19Rok, który coś zmieniaJęzyk perswazji: pytania retoryczne i zwroty do odbiorcy
    4. Lekcja 20Projekt: podróż, która coś zostawiaPowtórka działu: przysłowia, frazeologizmy i perswazja

  6. Moduł 6 Sport i społeczeństwo

    Orliki, medal olimpijski na aukcji, wspinaczka na czas, streszczenie, czasowniki relacjonujące, rozprawka

    1. Lekcja 21Orlik w każdej gminieStreszczenie: zwroty, przypadki i skracanie
    2. Lekcja 22Złoto na aukcjiCzasowniki relacjonujące i ich przypadki
    3. Lekcja 2315 metrów w 6 sekundRozprawka: części i czasowniki argumentacji
    4. Lekcja 24Projekt: rozprawka na konkursPowtórka działu: streszczenie, relacja i rozprawka

  7. Moduł 7 Budynki i dziedzictwo

    odbudowa Starego Miasta, podziemia Tarnowskich Gór, muzeum Manggha, odbudować i nadbudować, przymiotniki złożone, zbyt…, żeby

    1. Lekcja 25Cegła po cegleCzasowniki z przedrostkami od budować i ich aspekt
    2. Lekcja 26Srebro, woda i tunelePrzymiotniki złożone: pisownia razem i z łącznikiem
    3. Lekcja 27Japońskie muzeum nad WisłąZa, zbyt, wystarczająco, dość, na tyle + żeby
    4. Lekcja 28Projekt: dzień otwarty naszej kamienicyPowtórka: przedrostki, przymiotniki złożone i zbyt…, żeby

  8. Moduł 8 Pokolenia

    najczęstsze nazwiska, DJ Wika, niedzielny obiad trzech pokoleń, młodość i młodzież, porównania, wywiad ze starszą osobą

    1. Lekcja 29Kowalski, Nowak, WiśniewskiPolskie nazwiska: typy, formy żeńskie, przypadki i rodzina
    2. Lekcja 30Po osiemdziesiątce przy konsolecieRzeczowniki na -ość, -stwo i -eż oraz zwroty o wieku
    3. Lekcja 31Trzy pokolenia, jeden stółWyrażenia porównawcze: dawniej i dziś
    4. Lekcja 32Projekt: rozmowa pokoleńPowtórka: nazwiska, etapy życia i porównania

Pytania o tę lekcję

Co ze słowotwórstwa warto znać na poziomie B2?
Przyrostki osób, dziedzin i cech oraz przedrostki zaprzeczenia. Nazwy osób tworzą przyrostki -arz, -ista, -ca i -nik (dziennikarz, publicysta, wydawca, czytelnik), nazwy dziedzin -stwo i -nictwo, a nazwy cech -ość (rzetelność). Przedrostki nie-, bez-, dez-, anty- i pseudo- zaprzeczają albo mówią o udawaniu. Taki zestaw wystarcza, by swobodnie pisać i mówić o mediach.
Czy słowotwórstwo pomaga zgadywać znaczenie nowych słów?
Tak, bo znane części słowa podpowiadają jego znaczenie. Kto zna pseudo- i ekspert, zrozumie pseudoeksperta, a kto zna -arz, odgadnie, że księgarz to osoba. Na poziomie B2 to ważna strategia czytania prasy, w której ciągle pojawiają się nowe słowa. W lekcji Projekt: Sprawdzam! na edio.ai uczeń składa i rozkłada takie słowa w pięciu zadaniach powtórki.
Jakie błędy słowotwórcze zdarzają się najczęściej?
Mylenie osoby z dziedziną i przedrostek pisany osobno. Typowe są publicystyka zamiast publicystka, dziennikarzka zamiast dziennikarka, pseudo ekspert i nie prawdziwa zamiast form łącznych oraz niepodstawny zamiast bezpodstawny. W nagłówkach dochodzi zgoda imiesłowu z rzeczownikiem: Łoś przyłapana zamiast Łoś przyłapany.
Jak zamienić nagłówek na pełne zdanie?
Dodaj brakujący czasownik i ustaw właściwy czas. Przed imiesłowem wraca został: Łoś bez biletu przyłapany w tramwaju! → Łoś bez biletu został przyłapany w tramwaju. Czas teraźniejszy zamieniamy na przeszły: Babcia bije rekord → Babcia pobiła rekord. Rzeczownik odczasownikowy zamieniamy na czasownik: otwarcie placu zabaw → otwarto plac zabaw.
Jak sprawdzić, czy wiadomość z internetu jest prawdziwa?
Sprawdź autora, datę i źródło, a zdjęcie przez wyszukiwanie obrazem. Warto dotrzeć do źródła pierwotnego, czyli dokumentu albo danych w oryginalnej postaci, i potwierdzić informację w co najmniej dwóch niezależnych miejscach. Ostrzeżeniem są nowe konto, brak źródeł, „ekspert”, którego nie ma na żadnej uczelni, i link do sklepu pod tekstem. Potem przychodzi werdykt: prawda, częściowa prawda, fałsz, manipulacja albo nieweryfikowalne.
Co znaczy „zdementować” i „sprostowanie”?
Zdementować to publicznie zaprzeczyć nieprawdziwej wiadomości. Robi to zwykle instytucja, której wiadomość dotyczy, np. przewoźnik albo urząd. Sprostowanie to z kolei tekst, w którym redakcja poprawia wcześniej podaną błędną informację. Oba słowa, razem z fotomontażem i źródłem pierwotnym, należą do nowych słów lekcji, z obrazkami i polskimi definicjami.
Jak przeprowadzić projekt o sprawdzaniu faktów na lekcji polskiego?
Najpierw wzór notatki, potem audycja, na końcu własny werdykt. Uczniowie czytają gotową notatkę, rozkładają ją na nagłówek, sprawdzanie i werdykt, a potem słuchają, jak prowadzący omawiają te same sprawy na żywo. Własny nagłówek do sprawdzenia warto wybrać zabawny i niegroźny, np. o zwierzęciu albo rekordzie. Na koniec powstaje notatka i jej wersja do radia.
Jaka praca domowa podsumuje dział o mediach?
Notatka z werdyktem o jednym nagłówku i jej wersja mówiona. Uczeń przepisuje nagłówek, opisuje, kto go opublikował i jak go sprawdził, a potem wydaje werdykt. W tekście używa nazw osób, słów z przedrostkami i nagłówka bez został. W lekcji Projekt: Sprawdzam! obie części ocenia nauczyciel, a przykład o żubrach w centrum miasta pokazuje, jak to zrobić.
Czy projekt o sprawdzaniu faktów da się zrobić z jednym uczniem?
Tak, lektor i uczeń prowadzą wtedy audycję we dwoje. Jedna osoba czyta nagłówek i opisuje sprawdzanie, druga dopytuje i ogłasza werdykt, potem następuje zamiana. Czat, w którym sprawdza się nagłówek z kolegą, uczeń przechodzi samodzielnie, a w edio pracuje na własnym koncie, zsynchronizowanym z ekranem lektora.
Czy są interaktywne ćwiczenia z powtórką słowotwórstwa?
Tak, zwłaszcza zadania, w których tematy działu się przeplatają. Na tej stronie można bez konta wypróbować trzy części lekcji: audycję na żywo z Weroniką i Kamilem, sortowanie słów na osoby, przedrostki i nagłówki oraz czat, w którym razem z kolegą sprawdzasz podejrzany nagłówek. Notatka ze strony radia, reszta powtórki i praca domowa są w pełnej lekcji.
Odblokuj całą lekcję

Poprowadź tę lekcję ze swoimi uczniami

Umów prezentacjęWypróbuj za darmo

Bez karty płatniczej